Zrób te 3 rzeczy, gdy dziecko kłamie w żywe oczy. Następnym razem powie ci prawdę
Są takie chwile, kiedy słyszę jedno zdanie i od razu czuję, że coś się nie zgadza, choć dziecko patrzy mi prosto w oczy. Nagle wiem, że od mojej reakcji zależy znacznie więcej niż ta jedna sytuacja. W końcu chcę wychować prawdomównego i uczciwego człowieka, a nie kłamcę.
Kłamstwo dziecka boli bardziej, niż chcemy przyznać. Nie tylko dlatego, że czujemy się oszukani. Bardziej dlatego, że od razu pojawia się nam w głowie pytanie: „Jeśli kłamie teraz, to co będzie dalej?”. Kiedy po raz pierwszy usłyszałam od własnego dziecka kłamstwo wypowiedziane z kamienną twarzą, poczułam coś między złością a bezradnością. Dziś wiem jedno: kłamstwo u dziecka nie jest próbą manipulacji. To sposób na poradzenie sobie ze strachem, wstydem, presją albo pragnieniem, żeby wypaść dobrze w oczach rodzica. To nie znaczy jednak, że mamy je puszczać płazem. Znaczy tyle, że warto reagować tak, żeby dziecko miało po co wrócić do prawdy. Mam na to trzy sposoby, które stosuję w domu. Są proste, ale robią różnicę. Dlaczego dziecko kłamie? Dzieci kłamią z różnych powodów, ale niemal zawsze stoją za tym ich emocje. Mały człowiek może bać się konsekwencji, może nie umieć przyznać się do błędu, może wstydzić się swojej pomyłki. Czasem kłamie, bo chce uniknąć konfliktu, innym razem, bo fantazja miesza mu się z rzeczywistością. Zdarza się też takie kłamstwo „na pokaz”, kiedy dziecko próbuje zaznaczyć swoją niezależność albo sprawdzić granice. Jeśli o tym pamiętam, łatwiej mi nie atakować. Bo gdy reaguję krzykiem, dziecko dostaje prosty komunikat: prawda kończy się kłótnią. A wtedy następnym razem wybierze kłamstwo szybciej i sprytniej. Dlatego pierwsze, co robię, to zatrzymuję siebie. Dopiero potem działam według trzech kroków. Co zrobić od razu, gdy przyłapiesz dziecko na kłamstwie? 1. Nazwij fakt spokojnie, bez przesłuchania. Zamiast pytania w stylu „Na pewno tego nie zrobiłeś”, mówię krótko: „Widzę, że to nie jest prawda”. Tyle. Bez podnoszenia głosu, bez rozwijania tematu w pięciu zdaniach. Dziecko już wie, że zostało złapane. Przesłuchanie tylko podbija stres i pcha je w kolejne wersje. Ja chcę zatrzymać ten mechanizm jak najszybciej. Jeśli sytuacja jest drobna, trzymam się prostoty. „Słyszę, co mówisz, ale wiem, jak było”. Ten spokój jest ważniejszy, niż się wydaje. Dziecko widzi, że prawda nie wywołuje burzy. Zaczyna czuć, że może wyjść z tej sytuacji z twarzą. 2. Pokaż dziecku drogę powrotu do prawdy. To jest punkt, który zmienił moje podejście najbardziej. Kiedy dziecko kłamie, już jest w defensywie. Jeśli dołożę mu wstydu, zamknie się jeszcze mocniej. Dlatego mówię: „Możesz mi powiedzieć prawdę teraz. Pomogę ci to naprawić”. Czasem dodaję: „Każdemu zdarza się skłamać, gdy się boi. Ważne, co zrobimy dalej”. Nie chodzi o to, żeby udawać, że nic się nie stało. Chodzi o pokazanie, że prawda jest nadal możliwa. Dziecko musi wiedzieć, że przyznanie się nie oznacza upokorzenia. Wtedy włącza się odwaga. I bardzo często słyszę po chwili: „Bałem się, że będziesz zła”. 3. Skup się na naprawie, nie na karze. Kara za kłamstwo często uczy tylko jednego: następnym razem trzeba lepiej ukryć ślady. Ja wolę konsekwencję, która prowadzi do naprawienia sytuacji. Jeśli dziecko skłamało, że odrobiło lekcje, to nie robię wykładu o moralności. Mówię: „Ok, teraz siadamy i odrabiamy. Ja jestem obok”. Jeśli skłamało, że nie zbiło szklanki, to sprzątamy razem i rozmawiamy o tym, jak następnym razem powiedzieć od razu. Naprawa ma dwie zalety. Po pierwsze uczy odpowiedzialności, po drugie nie odcina dziecka od relacji. Ono widzi, że błąd nie przekreśla waszej więzi. A to jest fundament uczciwości. Jak budować w domu klimat, w którym opłaca się mówić prawdę? Nawet najlepsza reakcja w danej chwili nie wystarczy, jeśli na co dzień dziecko żyje w przekonaniu, że prawda oznacza wyłącznie kłopot. Dlatego pilnuję kilku rzeczy w tle. Po pierwsze, doceniam szczerość bardziej, niż idealne zachowanie. Jeśli dziecko przychodzi i mówi: „Zrobiłem głupotę”, słyszy ode mnie: „Dzięki, że mówisz prawdę. To dla mnie ważne”. Dopiero potem zajmujemy się skutkami. Po drugie, pokazuję własnym przykładem, że prawda bywa trudna, ale jest bezpieczna. Gdy się pomylę, mówię to na głos. Dzieci uczą się prawdomówności w praktyce, nie w teorii. Po trzecie, nie zawstydzam. Jeśli temat jest delikatny, rozmawiamy na osobności. Dziecko, które nie boi się o swoją godność, rzadziej ucieka w kłamstwo. Kłamstwo dziecka nie świadczy o tym, że coś zepsuliście jako rodzice. Świadczy o tym, że wasze dziecko uczy się świata, emocji i relacji, a po drodze czasem wybiera skróty. Waszą rolą jest pokazać, że prawda ma sens, bo prowadzi do bliskości, wyjścia z kłopotu i poczucia, że w domu można być sobą nawet wtedy, gdy zrobiło się coś nie tak. Jeśli zrobicie te trzy rzeczy, następnym razem droga do prawdy będzie dla dziecka po prostu łatwiejsza. Zobacz też: Ten nawyk rodzica podcina skrzydła bardziej niż docinki kolegów. Robimy to nieświadomie
Prima aprilis 2025: kiedy wypada w Polsce? Nie zgadniecie, co oznacza
Czas zastanowić się, kiedy w 2025 roku wypada prima aprilis. To dzień żartów i wygłupów, więc bądźcie czujni! Razem z nami sprawdźcie, kiedy spodziewać się psikusów i jak przygotować się do wesołych obchodów.
Prima aprilis oznacza pierwszy dzień kwietnia. Nie do końca wiadomo, skąd wzięła się ta tradycja, ale z biegiem lat poznaliśmy wiele ciekawostek na ten temat. Opowiadanie zmyślonych historii i robienie dowcipów innym jest jednak praktykowane od setek lat, zarówno w Polsce, jak i na świecie. Jeśli zastanawiacie się, kiedy w 2025 roku trzeba zachować czujność, mamy gotową odpowiedź. Spis treści: Prima aprilis 2025: kiedy w Polsce? Jak tłumaczymy „prima Aprilis”? Zabawne pomysły na świętowanie 1 kwietnia 1 kwietnia na świecie: we Francji mają dziwny zwyczaj Prima aprilis 2025: kiedy w Polsce? Prima aprilis to ulubiony dzień w roku wszystkich żartownisiów kochających dowcipy. To także „dzień głupców”, „dzień śmiechu” i „dzień kłamców”. Czasami nawet media podają nieprawdziwe informacje, w które łatwo uwierzyć. Zdarza się, że ci najbardziej uważni padają ofiarą żartu. Dlatego co roku przypominamy o obchodach prima aprilis. Tym razem warto być czujnym we wtorek, 1 kwietnia. Żarty primaaprilisowe można robić bliskim i przyjaciołom ze szkoły lub pracy – w końcu to jedyna okazja do zmyślania, żartowania i bezkarnych psikusów. Jak tłumaczymy „prima Aprilis”? Prima Aprilis pochodzi od łacińskiego „prima (dies) Aprilis”, co oznacza „pierwszy dzień kwietnia”. W tym dniu w wielu krajach na świecie dzieci i dorośli z zapałem wymyślają nieprawdziwe historie, które mają szokować i wywoływać dużo śmiechu. Chociaż tradycje związane z tym dniem mają niejasne korzenie, wiadomo, że kwietniowe szaleństwo i wygłupy towarzyszą ludziom od wieków. Tajemnicze początki prima aprilis. To Rzymianie wymyślili święto psikusów? Niektórzy twierdzą, że prima aprilis ma swoje korzenie w starożytnym święcie Cerialii. Na początku kwietnia Rzymianie czcili boginię Ceres, która, szukała porwanej córki, ale została bezdusznie oszukana i zwiedziona. Obchody tego święta często łączono z kultem Fortuny – bogini szczęścia i nieszczęścia. A 1 kwietnia, w ramach festiwalu, ludzie organizowali wygłupy i tańce, które przypominały dzisiejsze żarty primaaprilisowe. Skąd jednak dokładnie wzięło się samo święto? Pochodzenie prima aprilis wciąż budzi wątpliwości, ale niektórzy doszukują się jego początków w średniowieczu. Fałszywy Nowy Rok zapoczątkował wesołą tradycję Niektórzy uważają, że może być związane z dawną tradycją obchodzenia początku nowego roku w różnych terminach. W średniowieczu początek roku świętowano nie tylko 1 stycznia, ale również w grudniu, marcu czy kwietniu. Po wprowadzeniu kalendarza gregoriańskiego w 1582 roku, który ustalił 1 stycznia jako początek roku, niektórzy nadal obchodzili nowy rok na początku kwietnia. Ci ludzie byli nazywani „głupcami”, a w ramach żartu wręczano im fałszywe noworoczne prezenty, takie jak ryby. Ciekawostką jest, że aż do XVIII wieku w Anglii i Stanach Zjednoczonych nowy rok zaczynał się 25 marca. Gregorianki, czyli zapomniane święto szkoły podstawowej Dawno temu, zanim prima aprilis stało się tak popularne, istniało inne święto, które miało podobny charakter – nazywało się gregorianki i obchodzono je 12 marca. Tego dnia cała szkoła miała okazję do zabawy, bo wspomniano papieża św. Grzegorza Wielkiego, który był patronem szkół podstawowych. Uczniowie z radością wykorzystywali ten dzień, by sprawić psikusy nauczycielom i kolegom. Tego dnia wszyscy zapominali na chwilę o nauce, Zabawne pomysły na świętowanie 1 kwietnia Zwyczaj robienia żartów w prima aprilis trafił do Polski z Europy Zachodniej prawdopodobnie w XVI wieku. 1 kwietnia świętowano podobnie jak dzisiaj – ludzie szukali powodów do śmiechu, opowiadali zmyślone historie i drwili z ludzkiej łatwowierności. W tym dniu nikt nie robił poważnych planów. Prima aprilis to dzień, w którym ma być wesoło, a każdy stara się wymyślić najśmieszniej dowcip. Z tej okazji możecie zaplanować śmieszne żarty albo wysłać do bliskich żartobliwą wiadomość. Oto zabawne powiedzenia, które możecie rozesłać, aby poprawić im dzień: Prima aprilis: nie czytaj, nie słuchaj, bo się omylisz. Pierwszy kwietnia – bajów pletnia. W prima aprilis się omylisz, gdzie postąpisz, gdzie się schylisz. Nie wierz nikomu w prima aprilis – nawet, gdy ci powiem, że dzisiaj nie robię żartów. Uważaj, bo w prima aprilis każdy może cię oszukać, ale za to zawsze z uśmiechem! Jeśli młodsze dzieci mają problem ze zrozumieniem tego święta, możecie przeczytać im wierszyk Jana Brzechwy, który w zabawny sposób wyjaśnia, czym jest prima aprilis. To świetny sposób, aby wytłumaczyć im, na czym polega ta tradycja i co robić w tym dniu. Wiecie, co było pierwszego kwietnia? Kokoszce wyrósł wielbłądzi garb, W niebie fruwała krowa stuletnia A na topoli świergotał karp. Żyrafa miała króciutką szyję, Lwią grzywą groźnie potrząsał paw, Wilk do jagnięcia wołał: „Niech żyje!”, A zając przebył ocean wpław. Tygrys przed myszą uciekał z trwogi, Wieloryb słonia ciągnął za czub, Kotu wyrosły jelenie rogi, A baranowi bociani dziób. Niedźwiedź miał ptasie skrzydła po bokach, Krokodyl stłukł się i krzyknął: „Brzdęk!” „Prima aprilis!” – wołała foka, A hipopotam ze śmiechu pękł. - Prima Aprilis, Jan Brzechwa 1 kwietnia na świecie: we Francji mają dziwny zwyczaj! Niektórzy uważają, że to święto po raz pierwszy obchodzono we Francji. Dziś Francuzi mają swój własny zwyczaj, zwany „Dniem kwietniowej ryby”. Jeśli ktoś da się nabrać, przykleja mu się na plecy kartkę w kształcie ryby. W krajach anglojęzycznych prima aprilis nazywany jest „Dniem Głupców”, w Portugalii to „Dzień Kłamstwa”, a na Litwie „Dzień Kłamcy”. Ale uwaga, w Hiszpanii prima aprilis obchodzą… 28 grudnia! Tego dnia przypada „Dzień Świętych Niewiniątek” (Dia de Los Santos Inocentes), który upamiętnia rzeź niewiniątek w Betlejem. Choć to święto raczej nie kojarzy się z żartami, ma swój związek z wesołą tradycją. Okazuje się, że Dzień Świętych Niewiniątek zbiegł się z innymi dawnymi świętami, jak rzymskie Saturnalia czy Święto Szaleńców, które były pełne śmiechu, żartów, psikusów, a nawet pijaństwa! Dziś w Hiszpanii dzieci uwielbiają żartować, przyklejając papierowe ludziki na plecy swoich znajomych. Zobacz też: Rymowanki dla dzieci: krótkie i śmieszne. Wierszyki na pamięć i na urodziny Wierszyki na dobranoc dla dziecka, dla niej i dla niego: krótkie, fajne, śmieszne, piękne Wierszyki do pamiętnika: mądre, krótkie, fajne wpisy dla dziewczynki. Piękne złote myśli dla dzieci
„Oszustwo na niemowlaka” – czy rodzice nie mają wstydu?
Omijanie przepisów i okłamywanie innych to najwyraźniej skuteczna metoda, by płacić mniej np. za bilety wstępu do popularnych dziecięcych parków rozrywki. Okazuje się, że obsługa ma świadomość, że jest oszukiwana, ale... nie reaguje. Tylko co na to dzieci?
Te kobiety postanowiły nie płacić za wstęp do parku Disney World. Posłużyły się tzw. oszustwem na niemowlaka i wciągnęły w intrygę kilkulatkę! „Oszustwo na niemowlaka” – rodzice, jak wam nie wstyd? Na nagraniu udostępnionym na TikToku przez przypadkowego świadka wyraźnie widać, w jaki sposób dwie kobiety dostały się za bramki wejściowe parku rozrywki. Prowadziły niemowlęcy wózek, więc, jak można się było domyślać, wiozły ze sobą malutkie dziecko. Szczelnie zakryta kocami dziewczynka ani na moment nie wychyliła się spod budki. Dopiero po wejściu na teren parku jedna z kobiet odwinęła i wyjęła dziecko z wózka. I to wcale nie było niemowlę! Dziewczynka miała co najmniej 3 lata i była już przebrana w strój księżniczki – gotowa do zwiedzania i zabawy. Za darmo, bo „niemowlęta” nie płacą. Kłamać czy nie – to kwestia sumienia dorosłej osoby, ale jak można angażować w to dziecko? – pytają zaskoczeni internauci. „To, że coś jest za drogie, nie daje ci prawa do kradzieży. To jedna z podstawowych zasad, której uczę swoje dzieci”, „Wciąż mnie zaskakuje, jak bardzo ludzie nie mają wstydu” – komentują inni. O dziwo, nie wszyscy widzowie odnieśli się do tej sytuacji krytycznie. Niektórzy wręcz przyznają, że to zabawne i sami też robią podobnie. „Mój syn ma cztery lata, ale jak idziemy do Disneylandu, to wie, że ma dwa”... Tylko co na to wszystko dzieci? Jak wynika z komentarzy, obsługa kas doskonale zdaje sobie sprawę z oszustw, ale nic z tym nie robi. A tutaj można zobaczyć wyczyn „sprytnych” opiekunek: View oEmbed on the source website Piszemy też o: Uratowała wzrok obcemu dziecku. „Bałam się, że matka uzna mnie za wariatkę” „Wczoraj sprzątałam kupę z klasy, dziś łapałam ucznia bez majtek” – list do redakcji Poszła do lekarza ze wzdęciem, wróciła w 6 miesiącu ciąży
Twierdziła, że urodziła dziesięcioraczki. Okazuje się, że wcale NIE BYŁA W CIĄŻY!
Jakiś czas temu media obiegła informacja, że kobieta z RPA urodziła dziesięcioraczki. Okazuje się jednak, że 37-latka... w ogóle nie była w ciąży!
Mieszkanka RPA Gosiame Thamara Sithole miała pobić rekord Guinnessa liczby dzieci urodzonych z jednej ciąży. Kobieta twierdziła, że urodziła dziesięcioro dzieci. Po jakimś czasie zaczęły pojawiać się jednak spekulacje, że taki poród w ogóle się nie odbył. Dzieci nie widział nawet ich ojciec, twierdząc, że jest to spowodowane obostrzeniami związanymi z pandemią COVID-19. Rozsiewanie plotek? Wiadomość o narodzinach dziesięcioraczków przekazała gazeta „Pretoria News”. Bazowała ona jednak tylko na słowach ojca maluchów, który twierdził, że 7 czerwca 2021 poprzez cesarskie cięcie na świat przyszło dziesięcioro dzieci. Rzekomy poród miał odbyć się w stolicy RPA – Pretorii. Okazuje się jednak, że żaden szpital w regionie nie odnotował takiego porodu. Co ciekawe ludzie, których urzekła historia narodzin dziesięcioraczków, zaczęli wysyłać rodzinie pieniądze – by wesprzeć ich finansowo w wychowaniu takiej gromadki dzieci. Mąż 37-latki przyjął nawet darowiznę w wysokości 50 tys. funtów. Jak podaje BBC, cała historia o wyjątkowym porodzie została wymyślona – regionalne władze Republiki Południowej Afryki przekazały, że doniesienia o narodzinach dziesięcioraczków były fałszywe. Dodatkowo kobieta została poddana badaniom, które wykazały, że w ostatnim czasie wcale nie była w ciąży. Obecnie 37-latka jest pod opieką psychologów. Nadal nie wiadomo, dlaczego zmyśliła swoją ciążę. Zobacz także: Zaprosiła 22 dzieci na urodziny 6-letniego syna. Nikt nie przyszedł Najmniejszy wcześniak świata skończył rok. Trafił do Księgi Rekordów Guinnessa Tematem „Pytania na Śniadanie” była WALKA Z CELLULITEM U DZIECI
Jak oduczyć dziecko kłamać? Podpowiadamy!
Jak oduczyć dziecko kłamać? Przede wszystkim poznaj przyczynę takiego zachowania. Małe dzieci mają bujną wyobraźnię, nie do końca odróżniają jeszcze fikcję od rzeczywistości. Natomiast starsze dzieci kłamią z tych samych powodów, co dorośli - chcą np. uniknąć kary lub zwrócić na siebie uwagę. By oduczyć dziecko kłamać, najważniejsze to dawać mu dobry przykład.
Jak oduczyć dziecko kłamać? Musisz sama dawać mu dobry przykład: dotrzymuj słowa, nie wciągaj także dziecka w „spiski”. Ustal również jasne zasady, dotyczące między innymi tego, że nigdy nie można kłamać. Jeśli maluch cię okłamuje - porozmawiaj z nim spokojnie. Spraw także, by dziecko nie obawiało się twojej reakcji na prawdę, którą wyzna. Doceniaj także, gdy maluch mówi prawdę - zwłaszcza w momentach, gdy jest to dla niego trudne. Spis treści: Co robić, by dziecko nie kłamało? Co zrobić, gdy dziecko kłamie? Jak rozmawiać z dzieckiem, które kłamie? Jak karać dziecko za kłamstwo? Jak udowodnić, że dziecko kłamie? Dlaczego dziecko kłamie? Dziecko kłamie, bo ma bujną wyobraźnię Kłamstwa celowe Dziecko kłamie, by zwrócić na siebie uwagę Kolorowanie rzeczywistości Co robić, by dziecko nie kłamało? Jeśli chcesz, by twoje dziecko nie kłamało, to... Dotrzymuj słowa. Nie mów: „Później się pobawimy”, „W sobotę pójdziemy do zoo”, jeśli wiesz, że nie będziesz w stanie spełnić obietnicy. Przyznawaj się do własnych błędów. Nie zrzucaj na nikogo winy. Jeśli coś zrobiłaś źle, bierz odpowiedzialność na siebie. I zawsze przeproś za błąd. Nie angażuj dziecka w „spiski”. Nigdy nie mów do dziecka: „Odbierz telefon i powiedz, że nie ma mnie w domu”. Załóż, że dziecko mówi prawdę, nawet jeśli nie masz takiej pewności. Resztę pozostaw jego sumieniu. Puszczenie kłamstwa płazem jest mniejszym złem niż niesłuszne oskarżenie. Zastanów się, dlaczego dziecko kłamie. Może chce tak zwrócić na siebie uwagę albo boi się zbyt surowej kary? Co zrobić, gdy dziecko kłamie? Ustal jasne zasady. Nie mówimy brzydkich słów, nigdy nie kłamiemy, zawsze przyznajemy się do winy. I sama ich przestrzegaj – dziecko uczy się od bliskich! Tłumacz, dlaczego nie wolno kłamać. Operuj konkretami: „Jakbyś się czuł, gdybym powiedziała, że dam ci prezent, a potem go nie dała?”. Wyraźnie powiedz dziecku, że kłamstwa są złe. Udowodnij, że potrafisz spokojnie przyjąć wiadomość o jakiejś złej sytuacji, wydarzeniu. Spokojnie rozmawiaj z dzieckiem, nie krzycz. Zastanów się, czy dziecko nie ma złego wzoru do naśladowania, np. czy dorośli w jego otoczeniu nie kłamią. Jeśli tak jest - należy wytłumaczyć to dziecku. Zdarzają się sytuacje, gdy kłamstwo jest konieczne, jednak nigdy nie może ono krzywdzić drugiego człowieka. Pomyśl, dlaczego dziecko skłamało. Może np. jesteś zbyt surowa dla dziecka i obawia się kary? Jak rozmawiać z dzieckiem, które kłamie? Zastanów się, jakie mogą być przyczyny tego, że dziecko kłamie. Powiedz maluchowi wyraźnie, że kłamstwo jest czymś złym. Wysłuchaj go i zadeklaruj pomoc – może fakt, że dziecko kłamie, spowodowany jest tym, że maluch boryka się z jakimiś problemami. Rozmawiaj z dzieckiem spokojnie, otwarcie, postaraj się być wyrozumiała. Krzyczenie na dziecko zastąp tłumaczeniem. Bądź także cierpliwa. Pamiętaj, że dzieciom łatwiej jest powiedzieć prawdę, gdy czują się bezpieczne i nie obawiają reakcji rodzica. Dzieci muszą wiedzieć, że mówienie prawdy bywa trudne, jednak jest bardzo budujące. Jak karać dziecko za kłamstwo? W tym przypadku lepiej będzie, jeśli nie będziesz karać dziecka. Spróbuj mu po prostu pokazać negatywne strony kłamstwa, by samo dostrzegło, że „nie opłaci się” kłamać. Warto jednak nagradzać malucha za mówienie prawdy, zwłaszcza jeżeli jest ona smutna lub nieprzyjemna dla niego. Jeśli jesteś zmuszona, by wyciągnąć konsekwencje – wyraźnie oddziel, że są one spowodowane kłamstwem, a nie np. popełnionym czynem. Jeśli dziecko przyzna się ostatecznie do kłamstwa i powie prawdę - bądź łagodniejsza. Jeżeli jednak kłamie nadal i upiera się przy wersji, która jest nieprawdziwa – twoje stanowisko musi być bardziej stanowcze. Jak udowodnić, że dziecko kłamie? Udowodnienie, że dziecko kłamie, zazwyczaj nie jest trudne z perspektywy dorosłego człowieka. Jednak nie powinno być to celem samym w sobie. Najważniejsza jest rozmowa z maluchem, wytłumaczenie mu, że kłamanie jest czymś złym. Powinnaś także sprawić, by dziecko nie obawiało się wyznać prawdy. Nie chodzi o to, by udowodnić dziecku kłamstwo, a o to, by samo się do niego przyznało. Dziecko kłamie, bo ma bujną wyobraźnię Gdy trzy-, czterolatek opowiada, jak z psem sąsiada tropił złodziei wycieraczek, nie mija się z prawdą, bo święcie wierzy w swoje słowa. Nie potrafi dostrzec granicy między faktami a tym, co zapamiętał z bajek czy zasłyszanych rozmów. Jedną nogą tkwi w rzeczywistości, a drugą w świecie bajki z księżniczkami, piratami i gadającymi zwierzętami. Podszywając się pod swoich ulubionych bohaterów, daje się ponieść własnej opowieści i przeżywa ją, jakby wydarzyła się naprawdę. A gdy boi się, że w wannie jest rekin, także boi się szczerze – mógłby przysiąc, że widział, jak z piany wynurzyła się trójkątna płetwa. – Opowieści tego typu nie są kłamstwem i nie wolno za nie karać – mówi Beata Płażewska, psycholog. – Dziecko z czasem nauczy się odróżniać prawdę od fikcji. Póki co warto się cieszyć, że ma wyobraźnię. Do dziecka, które udaje króla, możemy zwracać się: „Wasza wysokość”. Ale gdy posuwa się za daleko (i chce zmusić babcię, by obsługiwała je jak monarchę) albo boi się własnej opowieści, trzeba kończyć zabawę. Zobacz: Czy twoje dziecko ma bujną wyobraźnię? – test Kłamstwa celowe Dopiero sześcio-, siedmiolatki kłamią, by celowo wprowadzić kogoś w błąd. Ale „trening” zaczynają już w wieku czterech, pięciu, a czasem trzech lat! Dzieci kłamią z tych samych powodów, co dorośli. Głównie po to, by uniknąć kary: „To nie ja zbiłem talerz”. – Dziecku, które mówi coś takiego, trzeba wyjaśnić, że zrzucając na kogoś winę, można go skrzywdzić. Ale lepiej nie przesadzać z karami. Zdarza się, że srogo ukarane dziecko, zamiast oduczyć się mijania z prawdą, koncentruje się na tym, by nie dać się przyłapać. Można odwoływać się do sumienia dziecka („Serce podpowie ci, czy zrobiłeś dobrze”). Dziecko kłamie, by zwrócić na siebie uwagę Inne kłamstwo: „Bolą mnie nogi/brzuch”. Jest wygodne, bo pozwala uniknąć, np. sprzątania. Dzieci wykorzystują je też w innym celu: próbują w ten sposób skupić na sobie uwagę rodziców. – Poza tłumaczeniem, że nie wolno nikogo wprowadzać w błąd w takich sprawach jak zdrowie, warto się zastanowić, dlaczego dziecko ucieka się do takich sztuczek – mówi psycholog. Czytaj też: Jak wyznaczać dziecku granice? Kolorowanie rzeczywistości Niektóre dzieci uwielbiają koloryzować. Starają się uatrakcyjnić swoją opowieść, podobnie jak robi to wielu dorosłych („Złowiłem taaaką rybę!”). – Trzeba reagować, gdy dziecko za bardzo się zapędza (np. opowiada w przedszkolu historię o tym, jak to rodzice wyjechali na weekend i zostawili je same, „zapominając” dodać, że było z babcią) – mówi psycholog. W takiej sytuacji musimy sprowadzić dziecko na ziemię, mówiąc: „Kochanie, twoja opowieść się podobała, ale pani może w nią uwierzyć i pomyśleć, że naprawdę zostawiamy cię samego w domu”. Zobacz także: Dlaczego surowe wychowanie prowokuje dzieci do kłamstwa? Białe kłamstwo - co to jest? 7 kłamstw, które rodzice mówią dzieciom (i nie mają wyrzutów sumienia)
Dlaczego surowe wychowanie prowokuje dzieci do kłamstwa?
Dyscyplina w wychowaniu dzieci to ostatnio mocno zapomniana rzecz. Jednak badacze dowodzą, że zbyt autorytarni rodzice mogą zamienić swoje dzieci w zawodowych kłamczuchów. Przeczytaj, dlaczego tak się dzieje.
Jesteś surowym rodzicem i wymagasz od dziecka bezwzględnego posłuszeństwa czy raczej stawiasz na luz i starasz się wychować niezależnego młodego człowieka? Okazuje się, że istnieje silna zależność między postawami rodziców, a skłonnością dzieci do kłamstwa. Już od jakiegoś czasu wiadomo, że bezstresowe wychowanie może się srogo zemścić na rodzicach, ale przesadzając w drugą stronę, rodzice też muszą się liczyć z konsekwencjami. Kanadyjska psycholog prof. Victoria Talwar z McGill University - wybitna ekspert z dziedziny rozwoju dzieci - przeprowadziła szeroko zakrojone badanie na temat dziecięcej skłonności do kłamstwa. Dowodzi ono, że surowi, wymagający rodzice często wychowują dzieci, które chętnie oszukują. Atmosfera nieuniknionej kary za większe i mniejsze przewinienia sprawia, że dzieci wychowujące się w niej uczą się, jak kłamać, żeby uniknąć przykrych konsekwencji swoich „wykroczeń”. Talwar badała skłonność do kłamstwa wśród dzieci w wieku 3-7 lat. Jednym z szeregu badań, jakie przeprowadziła wraz ze swoim zespołem, był test na podglądanie, mający bezbłędnie wykryć małych kłamczuchów. Zespół przeprowadził go w dwóch szkołach - jednej o ostrym rygorze a drugiej o luźnej atmosferze. Test na dziecięcą prawdomówność W teście dzieci miały powiedzieć badaczom, co wydaje dziwny dźwięk za ich plecami. Kluczowy był tutaj fakt, że obiekt, który badacze umieszczali za dzieckiem, nie mógł być skojarzony z dźwiękiem, który dziecko słyszało. Np. był to pisk, a za plecami dziecko miało piłkę do baseballa. Podczas eksperymentu osoba prowadząca wychodziła na chwilę z sali. Kiedy wracała, pytała o przedmiot oraz o to, czy dziecko oglądało się w tym czasie za siebie. Jeżeli na pytanie „na podstawie dźwięku, powiedz, co jest za twoimi plecami” dziecko odpowiadało „piłka do baseballa” - wiadomo było, że ukradkiem spojrzało do tyłu. Prof. Talwar dowiodła w ten sposób, że w szkole o luźnej atmosferze dzieci miały standardową skłonność do kłamstwa (odsetek dzieci prawdomównych i kłamczuchów był podobny do odsetka w dowolnej zachodniej placówce - przedszkolu czy szkole). Natomiast dzieci z drugiej szkoły - tej o zaostrzonym rygorze - kłamały nadzwyczaj zmyślnie i często. Dzieci, które boją się kary, często wykształcają mechanizm „naginania” prawdy i stają się mistrzami w kłamstwie. Jak na ironię, są to często dzieci z rodzin o sztywnych, surowych zasadach - zaznacza prof. Talwar. Czytaj też: 5 najczęstszych błędów, które popełniamy w komunikacji z dzieckiem Bunt i wycofanie dziecka - przyczyną może być nadmierna kontrola W dyscyplinie czy bezstresowo - jak wybrać najlepszą metodę wychowawczą?
9-latek oskarżył rodziców o pobicie. Dlaczego okłamał policję?
Czy mamy bać się własnych dzieci? Uważać na to co mówimy i robimy, bo może to być użyte przeciwko nam i zwykła kara stanie się podstawą do wezwania policji?
Rodzice czasem muszą podejmować trudne decyzje. Jak chwalić i jak karać? – te pytania niejednemu rodzicowi spędzają sen z powiek. Pewne jest to, że każde dziecko czasem potrzebuje dyscypliny i wskazania, że są rzeczy ważne i ważniejsze. Co tu robisz chłopcze? Gdy policjant zauważył chłopca siedzącego na komisariacie, bardzo się zdziwił. Z dzieckiem nie było żadnego opiekuna, a on sam stwierdził, że przyszedł ze skargą... na rodziców. 9-latek opowiedział policji, że rodzice go biją. Było to dość nieprawdopodobne, gdyż wyglądał na zadbanego i nie było widać żadnych śladów przemocy na jego ciele. Zgłoszenie musiano jednak przyjąć i pracownik socjalny wraz z dzielnicowym, udali się wraz z dzieckiem do jego miejsca zamieszkania, tj. do jednej ze wsi gminy Sławno. Przeczytaj koniecznie: Dziecko kłamie- winni rodzice? Kara dla rodziców? Jakie było zdziwienie rodziców, gdy dziecko pojawiło się w mieszkaniu wraz z opieką socjalną. Dopiero po chwili, udało się wyjaśnić całą sytuację. Okazało się bowiem, że chłopiec postanowił zemścić się na własnych rodzicach za to, że ci zabrali mu komputer! 9-latek miał problemy z nauką i opiekunowie zabrali mu komputer, by dziecko mogło w pełni poświęcić się nauce. Niestety, chłopca tak bardzo zdenerwowała decyzja rodziców, że postanowił dać im nauczkę. Przypominamy: 9-latek! Konsekwencje wybryku Zapewne dziecko nie zdawało sobie sprawy z konsekwencji swojego czynu. Głupi żart, który zrobił rodzicom, będzie jeszcze długo oddziaływał na funkcjonowanie rodziny. Sprawą zajmie się teraz Sąd Rodzinny dla Nieletnich w Sławnie, oraz zaangażowany został Ośrodek Pomocy Społecznej, który ma nakaz stałego monitorowania sytuacji w domu nieletniego. Dziecko będzie zbadane przez psychologa, a rodzinie zostanie także przydzielony asystent, który będzie pomagał rodzicom z niesfornym dzieckiem. Kaprys, dojmujące poczucie krzywdy, czy po prostu dziecięca głupota? Trudno stwierdzić, jaki był prawdziwy motyw zachowania 9-latka. A może chłopiec jest po prostu tak uzależniony od komputera, że wolał zniszczyć reputację rodziców i narazić ich na wiele komplikacji, byle tylko odzyskać ukochany sprzęt elektroniczny? Jeżeli tak, to brzmi to przerażająco! Przeczytaj także: Dlaczego dzieci kłamią?
Powodów jest wiele, ale większość z nich ma związek z rodzicami. Sprawdź, które kłamstwa powinny cię zaniepokoić, a które są tylko dowodem bujnej wyobraźni dziecka.
Wszyscy mijamy się czasem z prawdą albo co nieco przemilczamy. Chcemy czy nie, nasze dzieci także się tego nauczą. Najważniejsze jest to, by umiały odróżniać kłamstwa niewinne, czyli te, którymi posługujemy się, by nie ranić innych, od takich, które niewinne nie są. Dlaczego dzieci zmyślają? Oto najważniejsze powody: Kłamie, bo nie odróżnia prawdy od fikcji Kiedy kilkulatek opowiada o swojej podróży w kosmos czy pobycie u króla Juliana z kreskówki, nie mija się z prawdą, bo święcie wierzy w swoje słowa. Nie potrafi dostrzec granicy między faktami a tym, co zapamiętał z bajek czy zasłyszanych rozmów. Opowieści tego typu nie są kłamstwem i nie wolno za nie karać. Póki co warto się cieszyć, że ma wspaniałą wyobraźnię i zgodnie z jego życzeniem, zwracać się per „panie kapitanie" czy „wasza wysokość". Mieszanie fikcji z rzeczywistością może się utrzymywać nawet do szóstego roku życia! Sprawdź: Czy twoje dziecko ma bujną wyobraźnię? – test Kłamie, bo chce uniknąć kary Zdarza się, że srogo karane dziecko zamiast oduczyć się mijania z prawdą, koncentruje się na tym, by następnym razem nie dać się przyłapać. Ważne jest to, by nie ganić dziecka, które samo się przyznało, np. do zbicia cennego wazonu czy wymalowania farbami całej kuchni. Kilkulatek powinien widzieć, że mówienie prawdy jest w waszym domu cenione. Niech karą dla niego będzie poniesienie konsekwencji tego, co zrobił. Pomazaną kredkami ścianę trzeba umyć, plamę soku na dywanie wytrzeć, a niedomyte uszy wyszorować. Czytaj: Jak karać dziecko? Kłamie, bo o czymś marzy Fantazje bywają odbiciem pragnień dziecka. Gdy dziecko opowiada o swym nieistniejącym piesku, może to znaczyć, że marzy o zwierzątku. Gdy twierdzi, że potrafi kopnąć piłkę na dach wieżowca – może chciałoby zostać piłkarzem? Warto rozmawiać z dzieckiem o jego pragnieniach, aby pomóc mu wyrazić prawdziwe uczucia. Podobnie jest, gdy kilkulatek zaczyna rozmawiać z wyimaginowanym przyjacielem. Być może brakuje mu w codziennym życiu kogoś takiego lub wymyślona postać jest po to, by realizować fantazje dziecka. Pięciolatek sam nie wyruszy w podróż dookoła świata, ale z wypiekami na twarzy opowie, jak dokonał tego jego najlepszy przyjaciel – zwykle imię bohatera jest łudząco podobne do tego, które nosi pociecha. [CMS_PAGE_BREAK] Kłamie, bo pragnie przyciągnąć uwagę rodziców Ciągle boli rączka, nóżka albo brzuszek? Takie zmyślone dolegliwości (bez medycznego uzasadnienia) mogą się zdarzać częściej, np. po narodzinach rodzeństwa (wszyscy rozpływają się w zachwytach nad maleństwem, starszak czuje się odsunięty i chce zwrócić na siebie uwagę), podczas pierwszych tygodni w przedszkolu (dziecko chce się wyróżnić, by zyskać pozycję w grupie). Ból może też pojawiać się wtedy, gdy dziecko nie potrafi uporać się ze swoimi emocjami – jest ciągle spięte, rozdrażnione, boi się. Sprawdź: Jak wyznaczać dziecku granice? Kłamie, bo uczy się od dorosłych Cóż, rodzice czasem nie dotrzymują słowa. Obiecują wycieczkę do kina, wspaniały prezent czy wspólną zabawę, a potem znikają na cały dzień w pracy. Albo zapewniają w drodze do lekarza, że nic nie będzie bolało. Poza tym sami kłamią, np. kiedy proszą, by mówić, że nie kupili wcale nowego samochodu (kiedy pytają sąsiedzi). Nie ma nic gorszego, niż angażowanie smyka w tego typu spisek i tym samym... zmuszanie do kłamstwa. Czy wiesz: Co robić, by dzieci nas słuchały?
„Nie ja włożyłam pod dywan brokuły! To on!” – mówi Marysia, wskazując palcem na swojego misia. Dlaczego dzieci wygadują takie rzeczy? Jak na to reagować? Sprawdź koniecznie.
Prawdę i tylko prawdę. Myślisz, że właśnie to chciałabyś codziennie słyszeć? No to wyobraź sobie świat, w którym wszyscy mówią tylko prawdę. „Kiepsko wyglądasz. Przytyłaś?”, „Idę do domu, bo strasznie nudzisz”, „To najpaskudniejsza rzecz, jaką w życiu jadłam”… Horror, prawda? Wszyscy mijamy się czasem z prawdą albo co nieco przemilczamy. Chcemy czy nie, nasze dzieci także się tego nauczą. Najważniejsze jest to, by umiały odróżniać kłamstwa niewinne, czyli te, którymi posługujemy się, by nie ranić innych, od takich, które niewinne nie są. By nie robiły krzywdy, nie oszukiwały, brały odpowiedzialność za swoje czyny i nie okłamywały samych siebie. Świat wyobraźni a kłamstwa Gdy trzy-, czterolatek opowiada, jak z rottweilerem sąsiada tropił złodziei wycieraczek, nie mija się z prawdą, bo święcie wierzy w swoje słowa. Nie potrafi dostrzec granicy między faktami a tym, co zapamiętał z bajek czy zasłyszanych rozmów. Jedną nogą tkwi w rzeczywistości, a drugą w świecie bajki z księżniczkami, piratami i gadającymi zwierzętami. Podszywając się pod swoich ulubionych bohaterów, daje się ponieść własnej opowieści i przeżywa ją, jakby wydarzyła się naprawdę. A gdy boi się, że w wannie jest rekin, także boi się szczerze – mógłby przysiąc, że widział, jak z piany wynurzyła się trójkątna płetwa. – Opowieści tego typu nie są kłamstwem i nie wolno za nie karać – mówi Beata Płażewska, psycholog. – Dziecko z czasem nauczy się odróżniać prawdę od fikcji. Póki co warto się cieszyć, że ma wspaniałą wyobraźnię. Do dziecka, które udaje króla, możemy zwracać się: „Wasza wysokość”. Gdy jednak posuwa się za daleko (i próbuje zmusić babcię, by obsługiwała go jak monarchę) albo zaczyna się bać własnej opowieści, trzeba kończyć zabawę. Kłamie, że to nie on zrobił Dopiero sześcio-, siedmiolatki kłamią po to, by celowo wprowadzić kogoś w błąd. Ale „trening” zaczynają dużo wcześniej, w wieku czterech, pięciu, a czasem nawet trzech lat. Dzieci kłamią z tych samych powodów, co dorośli. Głównie po to, by uniknąć kary. Klasyczny przykład: „To nie ja zbiłem talerz/wymalowałem ścianę dżemem”. – Dziecku, które mówi coś takiego, trzeba wyjaśnić, że zrzucając na kogoś winę, można go skrzywdzić. Jednak lepiej nie przesadzać z karami. Zdarza się, że srogo karane dziecko zamiast oduczyć się mijania z prawdą, koncentruje się na tym, by następnym razem nie dać się przyłapać. Można odwoływać się do sumienia dziecka („Serduszko podpowie ci, czy zrobiłeś dobrze”). Czytaj też: 6 niewychowawczych zachowań, które wywołują w nas wyrzuty sumienia [CMS_PAGE_BREAK] Kłamie, że je coś boli Inne typowe kłamstwo: „Bolą mnie nogi/brzuch”. Jest wygodne, bo pozwala uniknąć nielubianego zajęcia, np. sprzątania albo wizyty u dentysty. Dzieci wykorzystują je również w innym celu: próbują w ten sposób skupić na sobie uwagę rodziców. – Poza tłumaczeniem, że nie wolno nikogo wprowadzać w błąd w takich sprawach jak zdrowie, warto się zastanowić, dlaczego dziecko ucieka się do takich sztuczek. Może brakuje mu uwagi? Kłamie, bo ubarwia rzeczywistość Niektóre dzieci uwielbiają koloryzować. Starają się uatrakcyjnić swoją opowieść, podobnie jak robi to wielu dorosłych („Złowiłem taaaaką rybę”). – Na koloryzowanie nie mamy wielkiego wpływu, bo to po prostu kwestia temperamentu. Najpierw robią tak wszystkie dzieci, potem osoby lubiące być w centrum uwagi – mówi psycholog. – Trzeba reagować, gdy dziecko za bardzo się zapędza (np. opowiada w przedszkolu wstrząsającą historię o tym, jak to rodzice wyjechali na cały weekend i zostawili je same, „zapominając” dodać, że było z babcią). W takiej sytuacji musimy sprowadzić dziecko na ziemię, mówiąc: „Kochanie, twoja opowieść się podobała, ale pani może w nią uwierzyć i pomyśleć, że naprawdę zostawiamy cię samego w domu”. Sposób na prawdę Jeśli chcesz, by twoje dziecko nie kłamało, to... Dotrzymuj słowa. Nie mów: „Później się pobawimy”, „W sobotę pójdziemy do zoo”, jeśli wiesz, że nie będziesz w stanie spełnić obietnicy. Przyznawaj się do własnych błędów. Nie zrzucaj na nikogo winy; jeśli coś zrobiłaś źle, bierz odpowiedzialność na siebie. I przeproś za błąd. Nie angażuj dziecka w „spiski”. Nigdy nie mów do niego: „Odbierz telefon i powiedz, że nie ma mnie w domu”. Załóż, że dziecko mówi prawdę, nawet jeśli nie masz takiej pewności. Resztę pozostaw jego sumieniu. Puszczenie kłamstwa płazem jest mniejszym złem niż niesłuszne oskarżenie. Zastanów się, dlaczego dziecko kłamie. Może chce tak zwrócić na siebie uwagę albo boi się zbyt surowej kary? Ustal jasne zasady. Nie mówimy brzydkich słów, nigdy nie kłamiemy, zawsze przyznajemy się do winy. I sama ich przestrzegaj – dziecko uczy się od bliskich! Tłumacz, dlaczego nie wolno kłamać. Operuj konkretami: „Jakbyś się czuł, gdybym powiedziała, że dam ci prezent, a potem go nie dała?”. Zobacz: Czy twoje dziecko ma bujną wyobraźnię? Test
Skąd biorą się nieprawdziwe opowieści o przygodach, w których bierze udział twoje dziecko? Czy to zabawy w wyobraźni czy kłamstwo?
Pięcioletnia Julka opowiada, że niedługo pojedzie z koleżankami do lasu szukać skarbu, szykuje namiot, jedzenie, lornetkę. Uwagi rodziców, że w lesie jest zimno, że dziewczynkom samym będzie smutno i że na weekend wszyscy mają inne plany, pomija milczeniem. Mały Krzyś naopowiadał koledze, jak leciał jumbo jetem do Pragi. Nic w tym dziwnego, bo zawsze marzył o locie samolotem. To kolejny dowód na to, jak w dziecięcym świecie niezwykle płynna jest granica między rzeczywistością a fantazją. Maluchy w tym wieku często wymyślają nieprawdziwe historie albo znacząco przekręcają prawdę. W ich wyobraźni funkcjonują postacie z książek, bajek. Przedszkolaki dopiero uczą się oddzielać rzeczywistość od fantazji. To długi proces, który kończy się dopiero około siódmego roku życia. Dzieci z wielką łatwością przeistaczają się w zabawie w ulubione postacie, pełnią rolę mamy, taty, pani nauczycielki, Zorro lub wróżki i zazwyczaj nie upatruje się w tym niczego niepokojącego. Dlaczego więc nie miałabyś akceptować zabaw, które rozgrywają się w wyobraźni? Fantazjowanie pobudza twórcze myślenie, pomaga uporać się z uczuciami, sprawia, że dziecko uczy się je wyrażać. Często jest odbiciem pragnień i marzeń. To nie jest kłamstwo Jak reagować, kiedy dziecko zaczyna mijać się z prawdą? Nie trzeba za to karcić ani zwracać uwagi, że maluch opowiada o czymś, co nie istnieje. Lepiej w spokojnej rozmowie pomagać w odróżnieniu świata rzeczywistego od marzeń. Najważniejsze, by malec mógł się swobodnie wypowiedzieć, bez narażania na krytykę. Jeśli Krzyś powiedział koledze, że leciał jumbo jetem do Pragi, można to podsumować: „Domyślam się, że bardzo chciałbyś polecieć samolotem. Na razie to niemożliwe, ale na pewno kiedyś wybierzemy się w taką podróż”. Dzieciom pięcio-, sześcioletnim często zdarza się mijać z prawdą. Takie maluchy jeszcze nie całkiem rozumieją, czym jest kłamstwo. W tym okresie warto zacząć z nimi rozmawiać o prawdzie i nieprawdzie oraz być świadomym, że dzieci uczą się, przede wszystkim naśladując dorosłych. Bujanie w obłokach Zanim dziecko zacznie myśleć kategoriami dorosłych, przechodzi okres fantazjowania. To ważny etap rozwoju. Nie dziw się, gdy kilkulatek fantazjuje, przeżywa zapierające dech w piersiach przygody. Możesz razem z nim snuć bajkowe opowieści. Staraj się zrozumieć tok myślenia malucha, przypomnij sobie, jak sama byłaś dzieckiem, w co lubiłaś się bawić, co sprawiało ci szczególną przyjemność. Nie ograniczaj niepotrzebnie dziecięcych fantazji, nie mów: „Konik musi być brązowy, czarny albo biały, nie ma niebieskich koni”. Zastanów się, co jest przyczyną ucieczki od realnego świata. Obserwuj dziecko. Problem może pojawić się wtedy, gdy stale snuje swoje fantazje, unikając jednocześnie zabaw. Ekspert odpowiada: Magdalena Gąssowska, psycholog, mama dziesięcioletniej Ady, zajmuje się psychoterapią, wykłada w Wyższej Szkole Pedagogicznej ZNP w Warszawie.
Mój tata umie czarować, na spacerze spotkaliśmy krasnoludka... Jak reagować na takie opowieści? Karać, zabraniać, krzyczeć, ignorować?
Mój synek, Staś, miał w przedszkolu kolegę, Janka, który często nas odwiedzał. I zawsze gdy Staś dostał np. nową zabawkę czy klocki albo wróciliśmy z wyjazdu na narty, Janek mówił: „A mój tata kupił mi wczoraj większy zestaw Lego”, „A my jutro jedziemy w góry”, „A ja mam w domu pięć robotów!”. Staś w to święcie wierzył, ale ja wiedziałam, że Janek zmyśla. Bo nie chce być gorszy, bo chce się popisać, zwrócić na siebie uwagę. Oszukuje, choć jest dzieckiem zadbanym, kochanym, otoczonym zabawkami, docenianym. Wiedziałam, że tak naprawdę ten maluch nic złego nie robi, ale zastanawiałam się, jak właściwie należy zareagować? Ujawnić i potępić kłamstwo? Nie zwracać uwagi? Czy może udawać, że się wierzy? Postanowiłam sprawdzić, jak to z tym zmyślaniem u maluchów jest. Po drugiej stronie lustra Trzy-, czterolatki mają jeszcze kłopot z odróżnieniem fikcji od rzeczywistości. Dla trzyletniego malca postać z kreskówki jest niemal tak samo realna, jak koledzy z grupy – więc dlaczego nie mógłby jej spotkać w parku? A ponieważ jego pamięć bywa zawodna, może traktować wspomnienia swoich wyobrażeń tak, jak wspomnienia prawdziwych sytuacji. Fantazjowanie to co innego niż kłamstwo, czyli celowe wprowadzanie w błąd. I na ogół nie ma w tym złej woli dziecka. Maluchy wierzą w to, co opowiadają. Choć z drugiej strony coraz częściej są już w stanie stwierdzić, że coś jest tak nieprawdopodobne, że nie może być prawdziwe (nie ma ludzi wielkich jak domy, więc tata kolegi nie może być tak wysoki, choć kolega o tym z przekonaniem opowiada!). Przed piątym rokiem życia nie ma więc sensu wymagać od dziecka absolutnej prawdomówności. Mieszanie fikcji z rzeczywistością może się utrzymywać nawet do szóstego roku życia! Podziwiajcie mnie! Wszyscy pragniemy być doceniani – nasze dzieci też. I sporo maluchów ucieka się tu do prostego sposobu: opowiada, czego to w domu nie ma, by „zaistnieć” (to właśnie przypadek Janka). Nic w tym złego pod warunkiem, że dziecko otrzymuje w domu maksimum uwagi, akceptacji. Takie kłamstwa mogą się częściej zdarzać np. po narodzinach rodzeństwa (wszyscy rozpływają się w zachwytach nad maleństwem, starszak czuje się odsunięty i chce zwrócić na siebie uwagę), przedszkolnym debiucie (malec chce się wyróżnić, by zyskać pozycję w grupie). Fantazje bywają też odbiciem pragnień maluszka. Gdy dziecko opowiada o swym nieistniejącym piesku, może to znaczyć, że marzy o zwierzątku. Gdy twierdzi, że potrafi rzucić piłkę na dach bloku – może chciałoby zostać piłkarzem? Warto z maluchem o jego pragnieniach rozmawiać, aby pomóc mu wyrazić prawdziwe uczucia, np.: „Wiem, że bardzo chciałbyś mieć pieska. Zastanówmy się nad tym wspólnie”. Tajemniczy przyjaciel Czasem w główce malucha pojawia się zmyślony towarzysz zabaw. Nie trzeba walczyć z tą fantazją ani udowadniać dziecku, że to nieprawda. Niewidzialni przyjaciele spełniają ważną rolę w rozwoju kilkulatka – pozwalają wypróbować rozmaite zachowania i sprawdzić się w wielu rolach. Niewidzialny domownik zasługuje na twoją akceptację – choć nie należy go zbytnio „zapraszać do domu”, np. bawić się z nim razem z dzieckiem. Wzmacnianie tej fantazji przez dorosłych może bowiem sprzyjać jej utrwalaniu się. O ile jednak malec ma zwykłych kolegów, odnajduje się w przedszkolnej grupie, niewidzialny przyjaciel nie jest powodem do obaw – zniknie, gdy spełni swoją rolę. Boję się, więc kłamię Inteligentny przedszkolak może oszukiwać w celu osiągnięcia własnych korzyści („Mama Zosi pozwala jej oglądać filmy wieczorem” – tak powie dziecko, które chce, żeby jego mama poszła śladem mamy Zosi), uniknięcia konsekwencji („Nie wiem, gdzie jest twoja torebka, ja nie brałem”). Zwykle są to próby naiwne i łatwe do rozszyfrowania. Ale nie powinnaś ich lekceważyć. Tłumacz, że tak się nie robi. Powiedz: „Wiem, że bałeś się przyznać, że wziąłeś moją torbę, bo na to nie pozwalam. Jednak lepiej, żebyś mi powiedział, wtedy możemy jej razem poszukać”. I nie karz dziecka, jeśli się przyznaje! Strach przed gniewem rodziców jest silnym bodźcem do kłamstw. Maluszek powinien widzieć, że mówienie prawdy jest w waszym domu cenione. [CMS_PAGE_BREAK] Pożegnanie z bajką Skłonność do fantazjowania z czasem zanika. Sześciolatek o bujnej wyobraźni może nadal snuć fantastyczne historie – ale już ze świadomością, że są wymyślone. Powody do niepokoju są wtedy, gdy malec stroni od rówieśników i zamyka się w świecie swej wyobraźni. Albo podejrzewasz, iż kłamstwa wynikają ze stanów lękowych lub są obroną przed problemami świata zewnętrznego. W takiej sytuacji warto porozmawiać z psychologiem. A rodzice Janka? Co mogli uczynić? Przede wszystkim dużo rozmawiać z synkiem, słuchać go, obserwować. Poświęcać czas, chwalić za drobne sukcesy, zadbać o jego kontakty towarzyskie. I wspierać w bezpiecznym rozwijaniu wyobraźni – przez wspólną zabawę z Jankiem, a także np. przez udział w zajęciach plastycznych czy teatralnych. Sposoby na kłamczuszka Każde dziecko z czasem zrozumie, że oszukiwanie jest zachowaniem niewłaściwym. I nawet jeśli twoja pociecha to wyjątkowy fantasta, poradzicie sobie z tą sprawą. - Pokazuj i tłumacz maluchowi, że dobrze jest mówić prawdę. Chwal go za prawdomówność, zwłaszcza gdy z własnej woli przyzna się, że zrobił coś złego. - Dawaj wiele okazji (w zabawach) do zmyślania i fantazjowania. Zachęcaj dziecko, by opowiadało ci, co robią i jakie przygody mają klockowe ludziki, układajcie razem bajki itd. - Porozmawiaj z dzieckiem o niewidzialnym przyjacielu, jeśli go sobie wymyśliło. To dobra okazja, aby lepiej poznać malca i dowiedzieć się czegoś więcej o świecie jego wyobraźni. - Zastanów się, czy poświęcasz mu dość uwagi. Być może twoja pociecha fantazjuje, ponieważ czuje się osamotniona w domu lub wśród rówieśników. Może „kłamstwa” to dla brzdąca sposób na zwrócenie na siebie uwagi rodziców, np. po narodzinach rodzeństwa? - Nie okłamuj innych w obecności dziecka, nawet jeśli chodzi o błahostki w rodzaju: „Jeśli dzwoni ciocia Krysia, to powiedz, że mnie nie ma”. - Nie ignoruj sytuacji, gdy sześcioletnie dziecko świadomie wprowadza kogoś w błąd. To co innego niż niewinne fantazjowanie. Unikaj podejścia w rodzaju: „Ach, to nic, on robi taką słodką minkę, gdy oszukuje...”. - Nie próbuj pozbawiać złudzeń co do istnienia niewidzialnego przyjaciela, o którym ci maluch opowiada. Nie udowadniaj, że jego tak naprawdę nie ma. Nie mów: „Wygadujesz bzdury!”. Nie wyśmiewaj tej fantazji. - Nie karz i nie krzycz za fantazjowanie. Jeśli twoja pociecha jest bardzo nieśmiała i traktuje świat fantazji jako ucieczkę od rzeczywistości, spróbuj dostarczyć jej więcej okazji do zabaw z rówieśnikami. Jeżeli to nie poskutkuje, warto skontaktować się z psychologiem. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Cała prawda o kłamaniu - dlaczego dzieci kłamią?
„Nie ja włożyłam pod dywan brokuły! To on!” – mówi Wiktoria, wskazując palcem misia. Dlaczego dzieci wygadują takie rzeczy?Jak na to reagować?
Wyobrażasz sobie świat, w którym wszyscy mówią prawdę i tylko prawdę? „Kiepsko wyglądasz. Przytyłaś?”, „Idę do domu, bo strasznie nudzisz”, „To najpaskudniejsza rzecz, jaką w życiu jadłam”… Horror, prawda? Wszyscy mijamy się czasem z prawdą albo co nieco przemilczamy. Chcemy czy nie, nasze dzieci także się tego nauczą. Najważniejsze jest to, by umiały odróżniać kłamstwa niewinne, czyli te, którymi posługujemy się, by nie ranić innych, od takich, które niewinne nie są. By nie robiły nikomu krzywdy, nie oszukiwały, brały odpowiedzialność za własne czyny i nie okłamywały samych siebie. Przeczytaj także: 6 najczęstszych rodzicielskich kłamstw Kłamstwa i świat wyobraźni Gdy trzy-, czterolatek opowiada, jak z rottweilerem sąsiada tropił złodziei wycieraczek, nie mija się z prawdą, bo święcie wierzy w swoje słowa. Nie potrafi dostrzec granicy między faktami a tym, co zapamiętał z bajek czy zasłyszanych rozmów. Jedną nogą tkwi w rzeczywistości, a drugą w świecie bajki z księżniczkami, piratami i gadającymi zwierzętami. Podszywając się pod swoich ulubionych bohaterów, daje się ponieść własnej opowieści i przeżywa ją, jakby wydarzyła się naprawdę. – Opowieści tego typu nie są kłamstwem i nie wolno za nie karać – mówi Beata Płażewska, psycholog. – Dziecko z czasem nauczy się odróżniać prawdę od fikcji. Póki co warto się cieszyć, że ma wspaniałą wyobraźnię. Do dziecka, który udaje króla, możemy zwracać się: „Wasza wysokość”. Gdy jednak posuwa się za daleko (i próbuje zmusić babcię, by obsługiwała go jak monarchę) albo zaczyna się bać własnej opowieści, trzeba kończyć zabawę. Polecamy: Wyobraźnia też jest ważna! Kłamstwa, które pozwalają uniknąć kary Dopiero sześcio-, siedmiolatki kłamią po to, by celowo wprowadzić kogoś w błąd. Ale „trening” zaczynają dużo wcześniej, w wieku czterech, pięciu, a czasem nawet trzech lat. Maluchy kłamią z tych samych powodów, co dorośli. Głównie po to, by uniknąć kary. Klasyczny przykład: „To nie ja zbiłem talerz/wymalowałem ścianę dżemem jagodowym”. – Maluszkowi, który mówi coś takiego, trzeba wyjaśnić, że zrzucając na kogoś winę, można go skrzywdzić. Ale lepiej nie przesadzać z karami. Zdarza się, że srogo karane dziecko zamiast oduczyć się mijania z prawdą, koncentruje się na tym, by następnym razem nie dać się przyłapać. Można odwoływać się do sumienia dziecka („Serduszko podpowie ci, czy zrobiłeś dobrze”). Kłamstwa, które pozwalają zwrócić na siebie uwagę rodziców Inne typowe kłamstwo: „Bolą mnie nogi/brzuch”. Jest wygodne, bo pozwala uniknąć nielubianego zajęcia, np. sprzątania albo wizyty u dentysty. Dzieci wykorzystują je także w innym celu: próbują w ten sposób skupić na sobie uwagę rodziców. – Poza tłumaczeniem, że nie wolno wprowadzać w błąd w takich sprawach, warto się zastanowić, dlaczego dziecko ucieka się do takich sztuczek. Może brakuje mu uwagi? - mówi psycholog. Kłamstwa, które czynią świat jeszcze ciekawszym miejscem Niektóre maluchy uwielbiają koloryzować. Starają się uatrakcyjnić swoją opowieść, podobnie jak robi to wielu dorosłych („Złowiłem taaaaką rybę”). – Na koloryzowanie nie mamy wielkiego wpływu, bo to kwestia temperamentu. Najpierw robią tak wszystkie dzieci, potem osoby lubiące być w centrum uwagi – mówi psycholog. – Trzeba reagować, gdy dziecko za bardzo się zapędza (np. opowiada w przedszkolu wstrząsającą historię o tym, jak to rodzice wyjechali na cały weekend i je zostawili, „zapominając” dodać, że było z babcią). W takiej sytuacji musimy sprowadzić malca na ziemię, mówiąc: „Twoja opowieść się podobała, ale pani może w nią uwierzyć i pomyśleć, że naprawdę zostawiam cię samego”. Beata Turska