Kolacja dla trzylatka. Dobre, zdrowe i szybkie przepisy dla dzieci
Kolacja dla trzylatka musi być przemyślana – w końcu to jeden z najważniejszych posiłków dnia. Kolacja powinna być lekka, by dziecka nie bolał brzuch, ale na tyle sycąca, żeby maluch nie budził się głodny. Co zatem przygotować?
Jaka jest najlepsza kolacja dla trzylatka? Kolacja dla dziecka powinna pokrywać tylko 15–20 proc. dziennego zapotrzebowania na kalorie. Nie musisz jednak wcale ich liczyć, wystarczy pamiętać, by posiłek nie był zbyt obfity. Żołądek musi mieć czas, by strawić większość jedzenia, zanim smyk położy się spać. Przygotowaliśmy dla ciebie mały przegląd najlepszych kolacji dla trzylatka. Spis treści: Kolacja dla trzylatka przepisy Kolacja dla trzylatka niejadka Pożywna kaszka Małe kanapeczki Jogurcik Sałatka z owoców Danie na ciepło Kolacja dla trzylatka przepisy Kolacja dla rocznego dziecka powinna być delikatna. Kolacja dla przedszkolaka nie może być jednak nudna! Szukasz konkretnych przepisów na kolację dla trzylatka? Te proste dania wykona każdy rodzic. Przygotowanie jajecznicy czy placuszków cukiniowych nie wymaga od nas wiele umiejętności (liczą się przede wszystkim nasze chęci!) a trzylatek z pewnością będzie się nimi zajadał. Dania te świetnie sprawdzą się także jako kolacja dla dwulatka. Jajecznica Wafle z twarożkiem Placki cukiniowe Owsianka Kolacja dla trzylatka niejadka Sytuacja dodatkowo komplikuje się, gdy masz w swoim domu niejadka. Co podać swojemu maluchowi, żeby nie marudził? Co przyrządzić, żeby mu smakowało, ale tak, żebyś nie musiała spędzać w kuchni zbyt wiele czasu? Kolacja dla trzylatka niejadka może być pyszna, zdrowa, a do tego bardzo prosta. Zresztą przekonajcie się sami! Kluseczki z serka waniliowego Omlet lub naleśnik łódka Serek z biszkoptami Drożdżówka z owocami Pożywna kaszka Kolacja dla trzylatka powinna zawierać sporą ilość węglowodanów. Te, które pochodzą ze zboża i owoców, działają lekko uspokajająco i nasennie, a jednocześnie nie obciążają żołądka (znajdziesz je w niemowlęcych kaszkach). Ciepły posiłek na bazie mleka zawiera tryptofan – składnik, który wyzwala w organizmie produkcję hormonów odpowiedzialnych za zasypianie. Tryptofan uaktywnia się szczególnie wtedy, gdy mleko jest ciepłe. Kaszka sprawdzi się też, jako kolacja dla niemowlaka. Małe kanapeczki A co powiecie na małe kanapeczki, jako przepis na kolację dla trzylatka? Jeżeli w ciągu dnia dziecko dostało sporo potraw nabiałowych, na kolację może zjeść kanapki z upieczonym w domu mięsem czy z wędliną dobrej jakości. Udekoruj kanapeczki natką lub szczypiorkiem – będą miały więcej witamin. Jogurcik Uzależniaj zawartość talerzyka na kolację dla trzylatka od tego, co dziecko jadło w ciągu dnia. Jeśli obiad był późny czy podwieczorek obfity, malec może na kolację dostać tylko jogurt. Sałatka z owoców W tryptofan bogate są także banany, dlatego i one powinny wieczorami często gościć na talerzu trzylatka. Możesz pokroić połówkę banana, gruszkę albo jabłko, kilka truskawek, dodać obrane ze skórek cząstki mandarynki i wsypać garstkę żurawiny, aby szybko przygotować smaczną i zdrową sałatkę owocową. Takie danie znajdziesz też w słoiczkach dla dzieci. Danie na ciepło Staraj się raz w tygodniu (albo częściej) przygotowywać na kolację dla trzylatka coś ciepłego. Możesz zrobić zapiekankę warzywną, spaghetti lub lasagne. Jednak największym powodzeniem u dzieci cieszą się naleśniczki z jabłkami lub serem i słodkie racuszki. Zobacz też: Po co nam śniadanie Desery dla dzieci – 10 propozycji zdrowych i szybkich deserów (także bez pieczenia!) 5 sprawdzonych sposobów na szybki i zdrowy obiad
Zupa z dyni dla dzieci oraz 11 innych przepisów na dania z dyni
Sezon na dynię przypada na październik-listopad. Korzystaj zatem z jej dobrodziejstw i przygotuj dziecku pyszny jesienny obiadek. Oto nasze propozycje na dania z dyni dla dzieci.
Dynia to idealne warzywo dla dzieci. Zawiera dużo cennych witamin i minerałów, sporo beta-karotenu (prowitaminy A), witaminy C, witamin z grupy B, czyli B1, B2, B6, PP, kwas foliowy, nikotynowy, pantotenowy, fosfor, żelazo, wapń, potas i magnez. Już dla niemowląt dynia to świetny pomysł. W dodatku można z niej przyrządzić naprawdę wiele dań – zupa z dyni dla dzieci jest tym najpopularniejszym, natomiast równie smakowite są np. dyniowe placuszki, makaron z dynią, ciasto dyniowe lub choćby nawet purée z dyni. Przedstawiamy 12 przepisów na pyszne dania z dyni dla dzieci. Spis treści: Zupa z dyni dla dzieci (od 2. roku) Zupka dyniowa z płatkami owsianymi (od 1. roku) Placuszki z dyni dla dzieci (od 13. miesiąca) Zapiekanka z dyni i sera (od 13. miesiąca) Dżem z dyni dla dzieci (od 18. miesiąca) Dyniowy drożdżak (od 11. miesiąca) Dynia z jabłkiem dla niemowlaka Dynia z mięsem (od 9. miesiąca) Makaron z dynią dla dzieci (od 2. roku) Ciasto dyniowe dla dzieci (od 12. miesiąca) Purée z dyni (od 1. roku) Kotleciki z dyni (od 12. miesiąca) Zupa z dyni dla dzieci (od 2. roku) Składniki: 1 kg dyni 5 szklanek wywaru z włoszczyzny cebula łyżka oliwy duży serek topiony śmietankowy szklanka jogurtu naturalnego biały pieprz odrobina gałki muszkatołowej Sposób przygotowania: Dynię obierz ze skóry, oczyść z nasion i pokrój na małe kawałki. Cebulę drobno pokrój i zeszklij w rondlu na łyżce oliwy, dodaj dynię i chwilę podduś razem z cebulą. Zalej wywarem i duś do miękkości. Zupę ostudź, zmiksuj, zagotuj, dodaj serek topiony, przyprawy i wymieszaj. Na talerzu delikatnie polej ją jogurtem, nie mieszaj. Zupka dyniowa z płatkami owsianymi (od 1. roku) Składniki: 100 g dyni 1 łyżka oliwy z oliwek 1 łyżka płatków owsianych 1 łyżka drobno pokrojonej natki pietruszki Sposób przygotowania: Obierz dynię ze skórki, oczyść ją z nasion i pokrój na drobne kawałeczki. Wrzuć dynię razem z natką pietruszki do gotującej się wody. Po 20 minutach gotowania dodaj płatki i nie odstawiaj z ognia przez następne 10 minut. Przed zakończeniem gotowania dopraw do smaku solą. Placuszki z dyni dla dzieci (od 13. miesiąca) Składniki: 30 dag dyni 2 jabłka kilka łyżek mąki żółtko łyżeczka cukru szczypta soli tłuszcz do smażenia (olej rzepakowy, oliwa z oliwek) cukier puder do posypania Sposób przygotowania: Dynię umyj, obierz, zetrzyj na tarce. Jabłka umyj, obierz, wydrąż gniazda nasienne, zetrzyj na tarce, dodaj mąkę, by otrzymać ciasto o konsystencji śmietany. Żółtko utrzyj z cukrem, dosyp sól, dodaj do ciasta, wymieszaj. Smaż placki z obu stron. Wyłóż na talerz. Gdy ostygną, posyp je cukrem. Zapiekanka z dyni i sera (od 13. miesiąca) Składniki: szklanka pokrojonej w drobną kostkę dyni 2 ziemniaki 3 łyżki startego żółtego sera 2 łyżki oliwy z oliwek tarta bułka lub Nestlé Sinlac zioła (niekoniecznie) Sposób przygotowania: Miseczki do zapiekania wysmaruj oliwą z oliwek i wysyp tartą bułką. Dynię i ziemniaki ugotuj w lekko osolonej wodzie i osącz (nie wylewaj wywaru!). Warzywa zmiksuj z 3 łyżkami wywaru, dodaj bułkę tartą lub Nestlé Sinlac i oliwę. Dołóż do masy żółty ser i ewentualnie dodaj do smaku zioła (tymianek, koperek, natkę pietruszki). Nakładaj masę do miseczek. Zapiekaj w gorącym piekarniku, aż wierzch dania się ładnie zarumieni. Dżem z dyni dla dzieci (od 18. miesiąca) Składniki: 2 kg dyni 1 szkl. cukru 1/3 szkl. wody sok z cytryny Sposób przygotowania: Dynię obierz ze skóry, usuń pestki i zetrzyj na tarce o dużych oczkach. Startą dynię umieść w garnku o grubym dnie, zasyp cukrem i zalej wodą i sokiem z cytryny. Gotuj pod przykryciem 10 min. Kiedy dynia puści sok, a cukier się rozpuści, gotuj dalej bez przykrycia, (ok. godziny, aż dynia zmięknie i zacznie się rozpadać, a sok odparuje i dżem przyjmie gęstszą konsystencję). Gotowy dżem przełóż do wyparzonych słoików, zakręć i pasteryzuj 20 minut. Dyniowy drożdżak (od 11. miesiąca) Składniki: 5 szklanek mąki 50 g drożdży pół szklanki cukru 2 szklanki mleka 2 łyżki oleju 2 jajka 5 łyżek gęstego przecieru z dyni (w przypadku dziecka uczulonego na jajka zamiast nich dodaj przecier z dyni w ilości 1 łyżki za 1 jajko) tłuszcz i mąka do wysypania formy cukier puder Sposób przygotowania: Przygotuj rozczyn z drożdży, łyżki mąki, łyżki cukru i 2–3 łyżek ciepłego mleka. Pozostaw go w cieple, aż podwoi swoją objętość. Resztę mąki przesiej przez sito i dodaj do niej rozczyn, roztrzepane jajka, przecier z dyni, mleko i cukier, a na końcu olej. Szybko wyrób ciasto. Tak przygotowane pozostaw do wyrośnięcia, najlepiej w ciepłym miejscu. Wyrośnięte przełóż do formy wysmarowanej tłuszczem i wysypanej mąką lub małych foremek, np. w kształcie gwiazdek. Ponownie pozostaw ciasto do wyrośnięcia, a następnie piecz w średnio nagrzanym piekarniku (około 180°C) mniej więcej 50 minut. Lekko przestudzone posyp cukrem pudrem. Z tak przygotowanego ciasta możesz też zrobić drożdżowe bułeczki, nadziewając je jagodami. Dynia z jabłkiem dla niemowlaka Składniki: ok. 100–150 g obranej dyni duże jabłko łyżeczka masła Sposób przygotowania: Dynię obierz ze skórki, pokrój w kostkę. Jabłko umyj, obierz, usuń niejadalne części, pokrój na kawałki. Dynię i jabłka włóż do garnuszka, duś w niewielkiej ilości wody, aż staną się miękkie. Dodaj masło. Zmiksuj na jednolity krem. Rocznemu dziecku, jeśli lubi ostrzejsze dania, możesz przyprawić zupę szczyptą gałki muszkatołowej oraz pieprzu. Dynia z mięsem (od 9. miesiąca) Składniki: pół udka z kurczaka po kawałku pietruszki, marchwi, selera natka pietruszki 1/2 filiżanki pokrojonej w kostkę dyni 3 łyżeczki mleka modyfikowanego Sposób przygotowania: Mięso starannie umyj, pokrój na malutkie kawałki i wrzuć do wrzącej wody. Gotuj mniej więcej 20-30 minut pod przykryciem, na małym ogniu. Warzywa umyj, pokrój w kostkę, dodaj do mięsa i gotuj jeszcze jakieś 20 minut. Gdy wszystko będzie miękkie, ostudź danie. Następnie mięsko zmiksuj na gładką masę, a warzywa rozgnieć widelcem. Przygotuj mleko modyfikowane. Dodaj je do zupki i dokładnie wymieszaj. Gotowe danie posyp natką pietruszki. Makaron z dynią dla dzieci (od 2. roku) Składniki: 40 dag makaronu spaghetti ¼ dyni 35 dag pestek dyni 250 ml śmietany 18% 2 łyżki oliwy z oliwek 4 dag parmezanu sól pieprz czarny mielony oregano Sposób przygotowania: Makaron ugotuj al dente. Dynię obierz, pokrój w kostkę i podduś na patelni z odrobiną oliwy z oliwek. Dodaj śmietanę, dopraw solą, pieprzem i oregano. Pestki dyni podpraż na suchej patelni. Ugotowany makaron połącz z sosem, posyp parmezanem oraz chrupiącymi pestkami dyni. Udekoruj świeżymi listkami oregano. Ciasto dyniowe dla dzieci (od 12. miesiąca) Składniki: 1/2 szklanki mąki pszennej 1/2 szklanki mąki pszennej pełnoziarnistej (czyli razowej) 1/2 szklanki cukru (najlepiej brązowego) 1 i 1/2 szklanki dyni startej na tarce o grubych oczkach 1/2 szklanki oleju rzepakowego lub oliwy z oliwek 2 łyżki siemienia lnianego 2 łyżki syropu klonowego lub z agawy 1 łyżka przyprawy piernikowej 1 łyżka sody oczyszczonej Sposób przygotowania: Siemię lniane zblenduj lub zmiel, zalej wrzątkiem i odstaw do wystygnięcia. Dynię zetrzyj na tarce, wymieszaj wszystkie składniki. Przygotowane ciasto przełóż do blaszki i polej na wierzchu syropem klonowym. Piecz około godziny w temperaturze 170 st. C. Purée z dyni (od 1. roku) Składniki: kawałek dyni (ok. 150 g) 1 cebula 1 marchewka oliwa z oliwek Sposób przygotowania: Pokrój cebulę, podsmaż na oliwie do zarumienienia, dodaj pokrojoną w kostkę dynię (obraną ze skórki i umytą) oraz całą marchewkę, i zalej wodą. Po ugotowaniu do miękkości zdejmij z ognia i zmiksuj. Możesz podawać z porcją kurczaka lub białej ryby z rusztu. Kotleciki z dyni (od 12. miesiąca) Składniki: 100 g ugotowanej dyni 100 g ugotowanych ziemniaków mała cebula łyżka mąki jajko sól tarta bułka olej do smażenia Sposób przygotowania: Dynię i ziemniaki utłucz tłuczkiem na purée. Cebulę drobno posiekaj, zeszklij na oleju, dodaj do dyni i ziemniaków. Wyrób gładką masę, dodaj mąkę i sól. Uformuj niewielkie, podłużne kotleciki. Panieruj je w jajku, bułce i smaż na rozgrzanym tłuszczu na złoty kolor. Zobacz także: 4 zasady jesiennej diety dziecka Jak w 7 dni wzmocnić odporność - jadłospis do druku Dynia w ciąży: dlaczego przyszłe mamy powinny jeść dynię?
Dania te polecamy nie tylko małym wegetarianom. Są tak smaczne (a do tego zdrowe), że skosztuje je chętnie każde dziecko. Warto wypróbować, bo są urozmaiceniem domowego menu.
To prawda, że dziecko NIE MUSI jeść mięsa. Jednak jego organizm MUSI dostać składniki, które w mięsie się znajdują, w dodatku w bardzo skoncentrowanej formie. Odżywanie nie-wegetariańskie po prostu jest prostsze, bo łatwiej zapewnić dziecku wszystkie niezbędne dla niego składniki. Zysk nr 1: zdrowie Jeśli chcesz, by twoje dziecko było wegetarianienem, decydujesz się na trudniejszą drogę. Bo musisz sprawić, by polubiło produkty, których większość maluchów nie jada albo jada rzadko: kasze (różne rodzaje), fasole, soczewicę, soję, a przede wszystkim dużo warzyw i owoców. Co twoje dziecko zyska na takiej diecie? Na pewno zdrowie. Według najnowszych badań, dieta wegetariańska chroni w dorosłości przed chorobami serca, wieloma typami nowotworów, otyłością. Coraz częściej jest zalecana przez międzynarodowe towarzystwa dietetyczne (w Polsce jeszcze bardzo ostrożnie; dla dzieci oficjalnie polecana jest dieta semiwegetariańska, z niewielką ilością mięsa, głównie białego, oraz rybami). Bycie wegetarianinem nie może jednak polegać tylko na tym, że nie podajesz dziecku mięsa. Musisz przede wszystkim umiejętnie je zastąpić. To szczególnie ważne w przypadku niemowlęcia, które szybko rośne i rozwija się. Jego mózg, układ nerwowy oraz wszystkie komórki ciała, potrzebują wielu składników. Malec w tym wieku nie może mieć żadnych niedoborów. Nowe dania Przez pierwsze pół roku karm piersią. Gdy dziecko skończy sześć miesięcy, jego dietę trzeba rozszerzać, podobnie jak w przypadku nie-wegetarianina. Na początek podaj zupę z ziemniaka i marchewki, z dodatkiem oliwy tłoczonej na zimno lub oleju rzepakowego albo masła. Zagęść kleikiem lub kaszką ryżową. Po kilku dniach do zupki dodawaj kolejne warzywa (po jednym): pietruszkę, pora, dynię, kalafiora, brokuły, buraczka. Pod koniec siódmego miesiąca wrzuć zielony groszek, fasolkę szparagową, a co drugi dzień – pół żółtka. Bardzo ważne jest, by podawać dziecku kaszki i kasze: początkowo te przeznaczone dla niemowląt – są lekkostrawne, a przy tym wzbogacone w witaminy i składniki mineralne, potrzebne maluchowi. Dziecko, które nie jest na wegetariańskiej diecie, pod koniec siódmego miesiąca dostaje mięso. Wegetarianinowi trzeba podać produkty, będące źródłem dobrze przyswajalnego białka. W ósmym miesiącu warto dodać do zupy łyżeczkę rozgotowanej czerwonej soczewicy. Jest ona bardzo dobrym źródłem białka, witamin z grupy B, potasu, wapnia, magnezu i żelaza. Raz na kilka dni możesz do zupy dodać łyżeczkę mąki sojowej (ma pełen zestaw białek roślinnych) albo mąki z amarantusa (bardzo wartościowa, gdyż zawiera witaminę B12, której głównym źródłem jest mięso). W 10–12. miesiącu do diety malca wprowadź inne rodzaje kasz: jęczmienną, jaglaną, gryczaną, a także płatki jęczmienne i owsiane – oczywiście muszą być dobrze ugotowane! Smyk może je jeść także na śniadanie lub kolację, np. z jogurtem, kefirem, twarożkiem i owocami. W 11–12. miesiącu podawaj mu trzy–cztery razy w tygodniu całe jajko, a poza tym małe kanapki z masłem i twarożkiem, pastą ze słonecznika lub soczewicy, a także kasze z warzywami. A na początku drugiego roku życia wprowadź do jego diety suszone owoce (np. rodzynki), dobrze namoczone i posiekane, a także mielone orzechy, migdały, pestki słonecznika lub dyni. Najlepiej ciemne Nie przyzwyczajaj dziecka do jedzenia białych bułeczek i chleba. Bogatsze w witaminy jest pieczywo typu graham, razowe. Można też samemu w domu upiec chleb – na zakwasie lub z niewielką ilością drożdży, dodając sezam, pestki słonecznika, siekane orzechy, siemię. Również makarony, placki, ciasta najlepiej robić z mąki z pełnego przemiału. Będą wartościowsze! Co zamiast ryb? Mięso da się zastąpić; trudniej ryby: są cenne ze względu na obecne w nich kwasy tłuszczowe z grupy omega-3, zwłaszcza DHA, bardzo ważne dla mózgu. Jeśli mały wegetarianin nie je ryb, warto podawać mu tran. Dobrze jest też wzbogać jego dietę w orzechy, migdały, siemię lniane (np. jako dodatek do placuszków, ciasta, ciasteczek). Wypróbuj nasze przepisy: Ziemniaki z soczewicą Pasta z grochu Pizza orkiszowa Twarogowe kuleczki z kiełkami
Od tego, co malec je, zależy nie tylko jego zdrowie. Zachowanie również! Jedzenie słodyczy może powodować huśtawki nastrojów.
Co dziś podasz malcowi do jedzenia? Zanim zaczniesz przygotowywać posiłki, przekonaj się, jak to, co smyk zje, wpłynie na jego zachowanie. Są rzeczy, które sprawią, że będzie „niegrzeczny” (czytaj: niespokojny). I takie, po których zacznie się ładnie bawić. Ciasto czy płatki Dziecko uwielbia to, co słodkie (wszyscy mamy to zapisane w genach). Tyle, że dwieście lat temu słodkie potrawy jadało się głównie od święta, a teraz podajemy je dzieciom nawet kilka razy dziennie (cukier to przecież nie tylko ciastka i czekoladki, ale też słodki jogurt, kaszki, napoje). Wszelkie słodkie przysmaki zawierają węglowodany proste – są bardzo szybko wchłaniane przez organizm i szybko podnoszą poziom glukozy we krwi. To sprawia, że energii przybywa, a dziecko ma siłę do zabawy. Słodycze powodują też wydzielanie się w organizmie endorfin, zwanych hormonami szczęścia. To dlatego po zjedzeniu czegoś słodkiego maluszek jest zadowolony. Niestety, poziom glukozy we krwi po zjedzeniu słodkości najpierw gwałtownie rośnie, a potem równie szybko spada. Podobnie spada poziom endorfin. Efekt? Organizm znów domaga się czegoś słodkiego, bo słodycze są jak narkotyk – uzależniają. Częste jedzenie słodyczy może powodować u dziecka huśtawki nastrojów: najpierw jest radosne, mocno pobudzone, potem zaś – gdy poziom cukru spada – znów domaga się zjedzenia czegoś słodkiego. A gdy tego nie dostaje, wpada w złość. Zupełnie inaczej na poziom glukozy we krwi wpływają węglowodany złożone (czyli te zawarte np. w kaszach, razowym pieczywie, płatkach owsianych, ryżu i wszelkich warzywach). Te rozkładają się stopniowo i powodują równie stopniowy, lecz stały, wzrost poziomu glukozy we krwi. Wspomagają też transport do mózgu tryptofanu – to aminokwas, z którego powstaje serotonina (poprawia nastrój). Jeśli chcesz, by twoje dziecko było spokojne, uśmiechnięte i zadowolone, jak najczęściej podawaj mu płatki, kasze, kluski (tylko te z ciemnej mąki), grahamki. Zwłaszcza na kolację (szybciej zaśnie). Na obiad: białko Mięso, ryby, jajka, nabiał, a z produktów roślinnych – fasola, soja, soczewica zawierają dużo białka. Jest ono składnikiem wszystkich komórek, dostarcza także energii, poprawia pracę mózgu. Tyrozyna – jeden z aminokwasów, będących składnikami białka, wytwarza w mózgu substancje zwane katecholaminami, które wpływają na wzrost pobudzenia. Dlatego produkty zawierające duże ilości białka najlepiej podawać dziecku rano lub po południu, a nie tuż przed snem. Uwaga na złe tłuszcze Jeśli malec często jada frytki, pączki, ciastka, hamburgery, czyli słodycze i żywność tłustą, zawierającą izomery trans kwasów tłuszczowych, nie dziw się, że jest nadpobudliwy, nerwowy czy wręcz agresywny! Tłuszcze trans zaburzają bowiem produkcję długołańcuchowych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3, które są bardzo ważne dla prawidłowego funkcjonowania mózgu. „Śmieciowa żywność” jest też uboga w cynk, magnez, a także witaminy B1 i B6, wyjątkowo ważne dla prawidłowej pracy układu nerwowego i mózgu. Witamina B1 jest potrzebna do produkcji serotoniny, która poprawia nastrój. Jej zapasy są niewielkie i mogą się bardzo szybko skończyć: w ciągu kilku tygodni stosowania diety ubogiej w tę witaminę. Żelazo i magnez Anemia, trudności w koncentracji, niechęć do zabawy, częste wpadanie w złość – mogą być spowodowane niedoborami żelaza. Z kolei nadpobudliwość, zmienność nastrojów, gorsza pamięć, trudności w skoncentrowaniu się – ich przyczyną może być to, że organizm dostaje za mało magnezu. Z badań Instytutu Żywności i Żywienia wynika, że niedobory magnezu ma co piąty przedszkolak i aż co drugi uczeń! Przyczyny to jedzenie żywności wysoko przetworzonej, w tym przede wszystkim fast foodów, oraz picie napojów typu cola (wypłukuje magnez). Dbaj o to, by codzienna dieta dziecka była bogata w produkty zawierające żelazo (mięso, ryby, jajka, kasze) oraz w witaminę C pomagającą w jego przyswajaniu (owoce i warzywa). [CMS_PAGE_BREAK] Ważne jest też, by dziecko jadło produkty bogate w magnez (ciemne pieczywo, kasza gryczana, brązowy ryż, płatki owsiane, orzechy, migdały, fasola). Dużo magnezu zawiera też kakao i czekolada. Nie podawaj jednak dziecku witaminizowanego kakao (jest zbyt słodkie), tylko naturalne (ewentualnie lekko je posłódź), a z czekolad wybieraj gorzką. Dziecku, które skończyło rok, można podawać od czasu do czasu wodę bogatą w magnez (np. Muszynianka, Piwniczanka) albo (po rozmowie z lekarzem) preparaty zawierające magnez. Warto też podawać dziecku amarantus (w sklepach, także internetowych, ze zdrową żywnością można kupić nasiona amarantusa, mąkę, a także gotowe produkty, m.in. małe chlebki, ciasteczka, musli). To zboże uprawiane przede wszystkim w Ameryce Południowej, zawiera dużo łatwo przyswajalnego białka, żelaza i magnezu (więcej niż czekolada!). Żadne inne zboże nie zawiera tylu składników mineralnych, co amarantus. Z daleka od konserwantów Unikaj podawania dziecku żywności wysoko przetworzonej, zawierającej konserwanty, barwniki, spulchniacze, poprawiacze smaku. Wszystkie one, co prawda, można dodawać do żywności – są odpowiednie przepisy, które to regulują – jednak warto pamiętać, że te składniki kumulują się w organizmie, a dzieci są na nie szczególnie wrażliwe. Naukowcy z Uniwersytetu Southampton w Wielkiej Brytanii przebadali trzylatki oraz dzieci w wieku osiem–dziewięć lat. Podzielili je na dwie grupy. Dzieci z pierwszej grupy dostawały do picia napoje zawierające barwniki i benzoesan sodu, z drugiej grupy – soki, jednocześnie były na diecie ograniczającej produkty, w których znajdują się sztuczne dodatki. Różnice było widać już po sześciu tygodniach: dzieci z pierwszej grupy były o wiele bardziej pobudliwe! Jak najczęściej podawaj więc malcowi żywność naturalną, nieprzetworzoną, czyli kasze, płatki, warzywa, owoce, ryby, mleko. Jeśli sery i jogurty – to naturalne, bez dodatku skrobi, żelatyny, pektyny, gumy guar. Zamiast różowej wędlinki, parówki czy kabanosa – niech malec zje kawałek upieczonego w domu mięsa z dodatkiem ziół, np. majeranku, bazylii, tymianku – a nie gotowej mieszanki przyprawowej ze wzmacniaczem smaku. A do picia podawaj mu wodę, sok lub kompot, a nie napoje o zapachu podobnym do zapachu jabłka. Produkty, które warto podawać Produkty bogate w magnez warto podawać maluszkowi, który ma problem w skoncentrowaniu się. - Kasza gryczana, płatki owsiane. Prócz magnezu mają błonnik, wapń, żelazo, witaminy z grupy B (np. Owies Nagi, Melvit, ok. 4,50 zł, Kasza gryczana prażona, Halina, ok. 7 zł). - Amarantus. Nazywany „zbożem przyszłości”. Oprócz magnezu ma dużo białka, nienasycowych kwasów tłuszczowych. Można kupić mąkę z amarantusa (znakomita, np. do szarlotki), gotowe ciasteczka, musli (Ekoprodukt.pl, od 4,50 zł) - Suplementy z magnezem. Wiele dzieci ma niedobory magnezu, jednak o podawaniu suplementów (np. Magnum Junior, ok. 18 zł), trzeba porozmawiać z lekarzem. Na te „E” szczególnie uważaj! Nie wszystkie składniki oznaczane literką E są szkodliwe. Niektóre jednak, często spożywane, mogą u wrażliwych dzieci wywoływać skutki uboczne, m.in. nadpobudliwość. - Barwniki bazowe (E 102, E 104, E 110, E 122, E 124, E 151, E 155). Często są dodawane do oranżady, napojów, tzw. sztucznego miodu, owoców kandyzowanych, dekoracji tortowych, wafli, herbatników, chipsów, lodów, aromatyzowanych serów topionych, musztard, past rybnych, wędzonych ryb. - Konserwanty: benzoesany (od E 210 do E 213). Często są dodawane do owocowych galaretek, napojów owocowych, oranżady, niskocukrowych dżemów i galaretek, kandyzowanych owoców i warzyw, konserw rybnych, sosów na bazie majonezu, ogórków konserwowych i innych warzyw w occie, solance lub oleju, przypraw. - Siarczyny (od E 220 do E 228) Często są one dodawane do konserw, owoców kandyzowanych, napojów owocowych, wiórków kokosowych, kiełbas, herbatników, chipsów ziemniaczanych, suszonych pomidorów, warzyw i owoców w occie, suszonych owoców (moreli, śliwek, fig, bananów), owoców kandyzowanych, dżemów, polew do lodów i naleśników, koncentratów owocowych, niektórych musztard. - Wzmacniacze smaku. Glutaminiany (od E 620 do E 625) często są dodawane do mieszanek przyprawowych do zup (typu maggi, vegeta, jarzynka), sosów, mięs, zup i sosów w proszku, pasztecików, gotowych dań (klopsiki, pierogi, knedle, krokiety z nadzieniami mięsnymi i warzywnymi), a także potraw kuchni chińskiej.
Aż 70 procent komórek układu odpornościowego znajduje się w przewodzie pokarmowym. To dlatego dobrze skomponowane menu jest najlepszą ochroną przed chorobami.
Czy dziecko może być na diecie wegetariańskiej?
Jeszcze do niedawna dietetycy odradzali to, by dzieciom nie podawać mięsa. Dziś dietę wegetariańską polecają amerykańscy lekarze. Czy rzeczywiście jest lepsza? Pytamy o to lekarza z Instytutu Matki i Dziecka, kierownika poradni dla dzieci na diecie wegetariańskiej.
Od trzech do pięciu procent dzieci w Polsce jest na diecie wegetariańskiej. O jej zalety i wady pytamy dr. n. med. Witolda Klemarczyka z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, kierującego jedyną w Polsce poradnią dla dzieci na diecie wegetariańskiej. To prawda, że amerykańscy dietetycy polecają dietę wegetariańską ze względu na to, że chroni przed chorobami cywilizacyjnymi? Amerykańska Akademia Pediatrii, Amerykańskie Towarzystwo Dietetyczne, Kanadyjskie Towarzystwo Dietetyczne uznają dietę wegetariańską za odpowiednią dla osób w każdym wieku. Uważają ją za bezpieczną. Są wyniki badań wskazujące na to, że osoby, które odżywiają się zgodnie z zasadami wegetarianizmu, rzadziej chorują na nowotwory czy choroby serca. Uważa się, że przyczyną prozdrowotnego charakteru tej diety jest duża ilość warzyw. Dodatkowym aspektem przemawiającym za wegetarianizmem w USA czy Kanadzie jest to, że dzieci na diecie wegetariańskiej są szczuplejsze niż ich rówieśnicy na diecie tradycyjnej. Czy są badania, które świadczą o tym, że ta dieta jest zdrowsza? Tak, można znaleźć takie prace. Nie porównujemy jednak diety wegetariańskiej i niewegetariańskiej, tylko zdrowie osób, które je stosują. Rzecz w tym, że dzieci na diecie tradycyjnej często jedzą produkty tańsze, reklamowane, „żywność wysoko przetworzoną”. Wegetarianie zaś zwykle mają większą wiedzę na temat żywienia. Kupują produkty naturalne, „nisko przetworzone”, szczególnie starannie dbając o sposób żywienia dzieci. Zobacz też: Konserwanty, barwniki, aromaty - jaka ilość jest bezpieczna dla dziecka? Dzieci wegetariańskie są lepiej żywione, bo np. rzadziej dostają słodycze, fast foody? Tak, choć zdarzają się wyjątki. Omawiając sposób żywienia, wolę jednak koncentrować się nie na tym, czego w diecie nie ma, tylko z czego ona się składa. Stwierdzenie, że te dzieci nie jedzą frytek, nie mówi nam nic o tym, co one jedzą. Co więc jedzą mali wegetarianie? Przede wszystkim warzywa, bo trudno sobie wyobrazić, by wegetarianin nie jadł warzyw, i to zarówno w postaci surowej, jak po obróbce termicznej, np. w parowarze. Wegetariańska dieta, żeby się nie znudziła, musi być przede wszystkim urozmaicona. I to jest jej atut. Trudno sobie wyobrazić, żeby na wszystkie posiłki była np. kiszona kapusta. Różne warzywa powinny być tak dobrane, aby miały nie tylko dobry smak i dużą wartość odżywczą, ale także, by ładnie komponowały się na talerzu. A niestety bywa tak, że dziecko na „zwykłej” diecie je wędlinę na pierwsze i drugie śniadanie, mięso na obiad, a na kolację parówkę. Czy przy diecie wegetariańskiej istnieje ryzyko, że mogą pojawić się niedobory pewnych składników, np. żelaza, witaminy B12? Tak, jak w każdej źle zbilansowanej diecie. Osoby jedzące mięso też mogą mieć niedobory żelaza. Niedobrze, gdy dieta nie jest prawidłowo ułożona ani urozmaicona. Jeżeli rodzicom brakuje wiedzy, doświadczenia, czasu na przygotowanie wegetariańskich posiłków, bądź świadomości, jak ważna jest różnorodność produktów, to mogą pojawiać się niedobory składników odżywczych. Przyczyną problemów bywa również nieskuteczne uczenie dziecka spożywania różnorodnych produktów. Zwykle jednak w rodzinach, czy grupach towarzyskich, gdzie jest tradycja wegetariańska, sposób żywienia i, co za tym idzie, stan odżywienia dzieci jest dobry. Zobacz też: Czy warto kupować ekologiczną żywność dla dziecka? [CMS_PAGE_BREAK] Co wegetarianin powinien jeść, by nie miał niedoborów? Tak, jak mówiłem: dieta musi być urozmaicona. Są np. płatki zbożowe wzbogacone witaminami. Można tak dobrać warzywa, rośliny strączkowe, nabiał, produkty zbożowe, by posiłki dziecka były smaczne, kolorowe, pełnowartościowe. Problemy mogą się pojawiać, jeśli malec, który z wyboru rodziców jest wegetarianinem, nie lubi wielu produktów typowych dla tej diety. Wtedy całkiem łatwo o niedobory. Oczywiście, są różne odmiany wegetarianizmu. Weganie (czyli osoby, które nie jedzą niczego, co pochodzi od zwierząt, a więc także jajek, mleka, jogurtów, kefirów, serów, masła,) mogą mieć niedobory witaminy B12. W przypadku ścisłej diety wegańskiej ta witamina musi być suplementowana: albo w postaci gotowego suplementu z apteki, albo z produktów przeznaczonych dla wegetarian, uzupełnionych w tę witaminę. Na pewno dobrze by było, żeby dietę wegetariańskiego dziecka miał szansę sprawdzić dietetyk. Ale on musi ocenić nie to, co mama proponuje maluchowi do jedzenia, tylko to, co on rzeczywiście zjada! Wiele mówi się, jak ważne dla malca są kwasy omega-3 z ryb morskich. A jeśli dziecko ich nie je, to skąd omega-3? Rzeczywiście, od niedawna podkreśla się rolę kwasów omega-3. Ale proszę pamiętać, że ryby mają kwasy omega-3 z... roślin morskich, które są ich pokarmem. Jeśli więc wegetarianie będą spożywać algi albo produkty z nich wytworzone, to będą też mieć kwasy omega-3. Często rodzice skarżą się, że maluchy nie lubią warzyw. Mali wegetarianie jedzą ich więcej? Raczej tak. Rodzice wegetarianie mają mniej trudności z zachęceniem dziecka do jedzenia warzyw. Jeśli widzi ono „od zawsze”, że mama i tata jedzą warzywa, to nie wyobraża sobie innych posiłków. Wegetariańską dietę polecają amerykańscy dietetycy. A polscy? Dieta wegetariańska jest w kontrze do naszej tradycji. Coraz więcej dietetyków i lekarzy mówi jednak, że trzeba jeść mniej mięsa, wybierać chude gatunki, częściej sięgać po warzywa i owoce, a tłuszcze zwierzęce zastępować roślinnymi. Nie ma jednoznacznego stwierdzenia: dobra jest tylko dieta wegetariańska. Polecanie jej rodzicom do tego nieprzygotowanym mogłoby się źle skończyć dla dziecka. A Pan, Panie Doktorze, ją zaleca? Polecam dietę dobrą, czyli bezpieczną dla dziecka. Czy będzie ono spożywało mięso, czy nie, to decyzja rodziców. Dieta wegetariańska może być dobra. Rodzice, którzy mają wątpliwości, potrzebują pomocy, powinni zgłosić się do dietetyka. W naszej poradni mogą uzyskać profesjonalną pomoc, poradę, informacje. Wspomagam ich w realizacji ich planów, pokazuję, co robią dobrze, a gdzie popełniają błędy. Radzę, co trzeba poprawić, zmienić. Zobacz też: Pediatra ostrzega przed stosowaniem u dzieci modnych diet Jeśli twoje dziecko jest wegetarianinem i chcesz sprawdzić, czy nie ma żadnych niedoborów, zgłoś się do Poradni Gastroenterologicznej Instytutu Matki i Dziecka (tel. 22 32 77 366). Weź ze sobą: skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu, dowód ubezpieczenia, książeczkę zdrowia dziecka.
Tak jak najedzony nie zrozumie głodnego, tak mama maluszka, który wcina aż mu się uszy trzęsą, nie jest w stanie pojąć ogromu troski mamy małego niejadka. Jak namówić smyka do jedzenia i... uspokoić nerwy?
Adaś ma dwa latka. Szczupły, uśmiechnięty, bystry, dobrze się rozwija. Jedyny problem – nie chce jeść. To znaczy: zawsze jest chętny na batonik czy sok, jednak o normalnej porcji śniadania, obiadu czy kolacji nie ma mowy. Dla Agnieszki, jego mamy, każdy posiłek to stres. Ona sama już zaczyna się bać, jak będzie wyglądał kolejny posiłek, jeszcze zanim zabierze się za jego przygotowywanie. Na szczęście mimo tego, że chłopiec je rzeczywiście niewiele, nie choruje więcej niż rówieśnicy. – Martwię się jednak, że przez to, że tak mało je, może mieć niedobory, np. wapnia czy niektórych witamin. Staram się podawać mu dodatkowe witaminy, ale to wcale nie poprawia jego apetytu! Gdy Agnieszka czyta zalecenia dietetyków, co dziecko codziennie powinno zjeść, wpada w przerażenie. My też piszemy, że dobra dieta w okresie dzieciństwa jest bardzo ważna, ponieważ ma wpływ nie tylko na to, jak dziecko teraz rośnie i przybiera na wadze, ale też na jego zdrowie za... 40–50 lat! Dobra dieta w dzieciństwie zapobiega przecież wielu chorobom cywilizacyjnym w przyszłości, w tym chorobom serca, cukrzycy, wielu typom nowotworów. Co więc robić, gdy dziecko, jak Adaś, nie chce jeść tego, co zalecają dietetycy? Spisuj wszystko, co dziecko jadło Przez trzy dni nie martw się, że dziecko nie chce jeść i podawaj mu tylko tyle, na ile rzeczywiście ma ochotę. Za to wszystko dokładnie spisuj na kartce (uwzględniając także przekąski i soki). Zobacz, czy rzeczywiście jest tego tak niewiele. Nie podawaj „śmieciowego jedzenia” To znaczy: słodyczy, chipsów, paluszków, chrupek, a także wszelkiego rodzaju fast foodów (pizze, hamburgery, hot dogi). Są wysoko kaloryczne, a jednocześnie mało wartościowe. Jeśli malec chce coś przekąsić, zaproponuj kawałek jabłka (dzieci bardzo chętnie jedzą pokrojone na cząstki). Jeżeli ma to być coś słodkiego, to podaj raczej kawałek domowego ciasta lub czekolady (najlepiej ciemnej), a nie baton. Słodycze proponuj po głównym posiłku. Jeśli jednak dziecko nie zje obiadu, nie podawaj mu deseru. Lepiej gdy zgłodnieje i zje później warzywa, owoce, mięsko czy rybę niż słodki batonik. Rzadko proponuj też płatki śniadaniowe – są bardzo słodkie, niektóre z nich składają się nawet w 40 proc. z cukru! Ogranicz soki Tak, to wcale nie pomyłka! Dziecko powyżej pierwszego roku życia nie powinno pić więcej niż 150 ml soku (czyli trochę więcej niż pół szklanki), a w wieku przedszkolnym – 250 ml (szklanka). Najbardziej wartościowe są te świeżo wyciskane domowe soki z owoców lub warzyw oraz soczki przeznaczone dla niemowląt i dzieci do lat trzech. Ucz, by malec zaspokajał pragnienie wodą. Jeśli podajesz herbatki (owocowe, ziołowe), staraj się ich nie dosładzać. Nie proponuj dziecku słodkich napojów o owocowych nazwach, a także tzw. wód smakowych (w rzeczywistości są to wody z cukrem lub ze sztucznym słodzikiem, a często też konserwantami). Z jogurtów wybieraj naturalne – sama dokładaj do nich owoce, ewentualnie lekko dosłódź je miodem lub cukrem. I tak będą mniej słodkie niż produkty ze sklepu. A cukier hamuje łaknienie. Nie podawaj papek Jeśli w drugim roku życia (i później) podajesz maluchowi tylko kaszki i zmiksowaną zupkę (bo tak łatwiej i szybciej go nakarmić), zniechęcasz go do jedzenia. Lepiej jeżeli dziecko zje mniej, niech to jednak będą podane osobno warzywa, mięsko, ziemniaki. Urozmaicaj dania Żadne dziecko z apetytem nie zje trzeci dzień z rzędu takiej samej zupy. Każdego dnia proponuj coś innego. Na przykład na śniadanie: kaszka, różnego rodzaju płatki, ryż na mleku, omlet, minikanapki, jajecznica na parze. Na obiad: kolorowe spaghetti z mięskiem, pierożki, szaszłyki rybne. Na kolację: zapiekanka z warzyw, placuszki z jabłkiem. [CMS_PAGE_BREAK] Podawaj owoce i warzywa Pobudzają apetyt, zapobiegają zaparciom i je leczą (a są one jedną z przyczyn niechęci do jedzenia). Cenne są zwłaszcza owoce kwaskowe, jak jabłko, grejpfrut. Bardzo dobrze wpływa na apetyt kwaszona kapusta i kiszone ogórki. Kawałek ogórka zaproponuj na 15–20 minut przed obiadem. Pobudzi wydzielanie soku żołądkowego, co poprawi apetyt. Przygotowuj małe porcje Niejadki są często przerażone ilością jedzenia, które znajduje się na talerzu. Łyżeczka surówki, pulpecik (wielkości muszelki), odrobina ziemniaczków – taką porcję, jak dla krasnoludka, na pewno na obiad zje każdy Tadek Niejadek. I bardzo dobrze: nie nakładaj mu więcej! Poczekaj, aż sam poprosi o dokładkę. Jeśli nie, okaż mu radość ze zjedzenia obiadu. Nie zamartwiaj się Nic tak nie odbiera apetytu, jak widok zdenerwowanej i martwiącej się mamy. Jeżeli dziecko jest zdrowe, nie zagłodzi się. Nie okazuj więc niezadowolenia, jeśli nie tknęło dziś obiadu. Posiłki mają zaspokoić głód, więc nie zmuszaj do ich jedzenia. Pozwól maluchowi wybierać i jeść tyle, ile ma ochotę. A najważniejsze: nie mów bez przerwy, że nie je (zwłaszcza przy nim). Każde dziecko jest inne. Normy opracowane przez specjalistów są uśrednione; jeden malec może potrzebować większych posiłków, inny mniejszych. Jedzcie razem Malec nie może traktować posiłków jak kary. A tak właśnie jest, jeśli wszyscy są zajęci czymś innym, a tylko on musi jeść śniadanie czy kolację. Jeżeli tylko dieta waszej rodziny jest lekkostrawna, maluszek już po ukończeniu pierwszego roku życia może jeść w zasadzie wszystko to, co wy. Pozwól mu wybierać. Jeśli ma dziś tylko ochotę na surówkę, niech zje tylko ją, byle z apetytem. Dziecko naśladuje dorosłych. Gdy zobaczy, jak tata zjada na obiad rybę, kaszę czy sałatę, pójdzie w jego ślady. Tylko... tata i mama muszą zacząć jeść ryby, kasze i warzywa :-) Nie karm malca bez przerwy To jeden z częstych błędów mam, które stale podtykają dziecku coraz to nowe rzeczy do jedzenia. Maluszek nie ma szans zgłodnieć, jeśli bez przerwy pogryza chrupki, chipsy, banany, pije soki. Pozwól, by przewód pokarmowy odpoczął od ciągłego trawienia. Dekoruj dania Na zmysł smaku bardzo duży wpływ ma wygląd oraz zapach potrawy. Żaden maluszek nie oprze się obiadkowi, któremu nadasz kształt baśniowego krajobrazu. Dziecko z pewnością spałaszuje naleśniki w kształcie gwiazdki, jajka na twardo udekorowane jak muchomorek czy purée ziemniaczane przypominające ośnieżoną górę. Popuść wodze fantazji! A pyszne dania dla malca podawaj na kolorowych talerzykach. Pamiętaj o miłej atmosferze Często dziecko traci apetyt z powodu przeżyć psychicznych, jak pójście do przedszkola, narodziny młodszego rodzeństwa, kłótnia z kolegami. Znajdź czas na rozmowę z malcem, przytul go, zapewnij o swojej miłości. Być może to pomoże na jedzeniowe kłopoty. Jeśli jednak problem jest poważniejszy, konieczny będzie kontakt z psychologiem. Nie podawaj na własną rękę środków wspomagających apetyt Bo wówczas nie zauważysz objawów choroby. Jeśli malec rzeczywiście je niewiele, trzeba z nim iść do lekarza i poszukać przyczyny, dlaczego tak się dzieje (patrz ramka: Z wizytą u lekarza). Najczęściej jednak przyczyną braku apetytu jest niewłaściwa, źle skomponowana dieta, zaparcia lub zmuszanie malca do jedzenia. [CMS_PAGE_BREAK] Jadłospis na zachętę Jeżeli dziecko je niewiele, zadbaj, by to, co trafia na jego talerze, było jak najbardziej wartościowe. W jego menu musi znaleźć się wszystko to, co potrzebne małemu organizmowi: nabiał (cenne są jogurty i kefiry pobudzające apetyt), owoce, warzywa, kasze, pieczywo, ryby, chude mięso i tłuszcze: najlepiej masło i oleje roślinne. I śniadanie płatki owsiane z mlekiem, rodzynki, orzechy, migdały II śniadanie minikanapki z grahamki, z masłem zmieszanym z drobno posiekaną zieloną pietruszką, domowym pasztetem, pomidorem lub startą na tarce rzodkiewką, sok ze świeżych owoców Obiad żurek z jajkiem z dodatkiem groszku ptysiowego Dwie godziny później podaj drugie danie: pulpet z kurczaka, surówka z marchwi i jabłka z jogurtem, ziemniaczki purée z masłem, kompot ze śliwek Podwieczorek kisiel owocowy z tartym jabłkiem, ciasto drożdżowe Kolacja jajko zapiekane z kolorowym makaronem, jogurt Z wizytą u lekarza Jeśli uważasz, że twoje dziecko je za mało, idź z z nim do lekarza. Sprawdź, ile waży i porównaj z porzednimi pomiarami. Gdy okaże się, że malec mało przybiera na wadze i słabo rośnie (na siatkach centylowych jego waga i wzrost znajdują się na 3. centylu lub poniżej), albo ostatnio mało przybierał na wadze lub nawet wcale, konieczne są badania. Niechęć do jedzenia może być bowiem spowodowana problemami zdrowotnymi: - Niedobór żelaza. Powoduje niedokrwistość (anemię), której jednym z objawów jest właśnie niechęć do jedzenia. Jeśli lekarz podejrzewa anemię, zaleci badania (morfologia, poziom żelaza). Gdy potwierdzą anemię, może polecić podawanie żelaza, witaminy C oraz z grupy B. - Częste infekcje. Jeżeli dziecko ostatnio często chorowało, a w dodatku brało antybiotyk lub miało biegunkę, teraz jest osłabione. Może nie chcieć jeść. Warto porozmawiać z lekarzem być może zaleci podawanie dziecku preparatu multiwitaminiowego. - Nietolerancja glutenu. Niechęć do jedzenia może być spowodowana nietolerancją glutenu (białka obecnego w produktach z żyta, pszenicy, jęczmienia i owsa). Nietolerancja glutenu objawia się w różny sposób: także niechęcią do jedzenia i słabszym przybieraniem na wadze. - Alergia na krowie mleko. Ona również może powodować bóle brzuszka, biegunkę: dziecko nie chce wtedy jeść. Masz (lub miałaś) niejadka? Podziel się swoimi spostrzeżeniami z innymi mamami. Rozmawiamy o tym na: Facebook.com/Mamotoja Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Pachnące latem malinówki zniknęły już z warzywniaków i straganów na bazarkach.Czy dziecku można podawać pomidory z puszki lub kartonika? A suszone albo koncentraty?
Świeże i przetworzone pomidory można kupić przez okrągły rok. Tylko czy warto podawać je dzieciom? Zapytaliśmy o to dr Joannę Pieczyńską, bromatologa z Akademii Medycznej we Wrocławiu. Polecamy także: Jak zachęcić dziecko do jedzenia warzyw? 25 sprawdzonych sposobów Pomidory z importu Pomidory sprowadza się z różnych stron, m.in. z Hiszpanii. – Tak naprawdę to, skąd pochodzą i czy rosły w szklarniach, czy na słońcu, nie wpływa zasadniczo na ich skład – mówi dr Pieczyńska. – Najważniejsze jest, czy zerwano je z krzaka dojrzałe, czy dojrzewały już po zerwaniu. Choć właściwie nie różnią się wartością odżywczą, te pierwsze ładniej pachną i są po prostu smaczniejsze. • Czy podawać je dzieciom? Pomidory jak każde warzywo są bezcenne w diecie dziecka. Choć najlepiej smakują zerwane z krzaka na działce babci, te dostępne na rynku przez resztę roku wartością odżywczą niewiele się od nich różnią. Ich smak zależy nie tylko od dojrzałości, ale też od odmiany. Czy warto wydawać fortunę na pomidory ekologiczne? Ich właściwości nie odbiegają od tych uprawianych konwencjonalnie, jednak mamy pewność, że nie są nafaszerowane nawozami. Na pewno warto kupować tylko te, które są jędrne i nie mają uszkodzeń lub plam. Jeśli kupujesz pomidorki koktajlowe, zerknij na spód opakowania: jeśli jest mokre, zawartość jest prawdopodobnie pognieciona, a może nawet zaczęła się psuć. Nie kupuj pomidorów zielonych, czyli niedojrzałych, ponieważ zawierają trującą tomatydynę. Pamiętaj także o tym, że skórka pomidora jest ciężkostrawna, poza tym nawet po umyciu mogą być na niej resztki nawozów i innej „chemii”. Lepiej ją zdjąć. Wydrukuj przepis: Faszerowany pomidor Pomidory suszone Można je kupić na wagę albo w słoikach – w oliwie lub oleju, czasem z dodatkiem ziół (np. bazylii) i przypraw. • Czy podawać je dzieciom? Mają specyficzny smak i są bardzo słone, a podczas suszenia tracą większość witaminy C. Dlatego nadają się bardziej do „dorosłych” potraw. Można podawać malcowi pomidory suszone w domu: przekrojone na pół suszy się przez kilkanaście godzin w niezbyt mocno nagrzanym piekarniku (ok. 50˚C). Wydrukuj przepis: Chrupiąca sałatka z kurczakiem i plasterkami suszonego pomidora Pomidory w puszce i kartoniku Pomidory suszone mogą być w całości albo krojone, w sosie własnym albo z dodatkami, np. z bazylią czy czosnkiem. Dodaje się do nich cukier i sól. • Czy podawać je dzieciom? Można. Warto jednak pamiętać o tym, że do przetworów produkowanych na skalę przemysłową wykorzystywane są pomidory gorszej jakości. Najlepsze są przetwory zrobione w domu – z dobrej jakości pomidorów ulubionej odmiany. [CMS_PAGE_BREAK] Koncentraty pomidorowe Informacja „zawartość ekstraktu 30 proc.” oznacza, że z pomidorów, które zawierają około 96 proc. wody, sporą jej część odparowano, pozostawiając ekstrakt, a więc pomidorowe „sedno”. Są pasteryzowane i nie zawierają konserwantów. • Czy podawać je dzieciom? Z koncentratu pomidorowego można wyczarować dla maluszków wiele potraw lub sosów bogatych w cenne składniki. Zawartość otwartego słoiczka z koncentratem może jednak szybko spleśnieć. Można tego uniknąć, zalewając ją warstwą oleju lub zamrażając. Soki pomidorowe Do jednych dodaje się cukier, a do innych nie. Są i takie, w których sporo jest sztucznych dodatków i pikantnych przypraw, np. chilli. • Czy podawać je dzieciom? Maluchy niezbyt chętnie piją sok pomidorowy, ale kto wie? Wybieraj soki stuprocentowe, bez pikantnych przypraw. Przepis na sok pomidorowy z jogurtem Gotowe zupy i sosy Jest ich na rynku coraz więcej i zawierają najróżniejsze dodatki, w tym glutaminian sodu i wzmacniacze smaku. • Czy podawać je dzieciom? Ze względu na liczne chemiczne dodatki dzieciom w ogóle nie poleca się produktów gotowych. O wiele zdrowszą opcją jest ugotowanie najprostszej zupy pomidorowej czy sosu w domu, choćby z domowego albo nawet kupionego w sklepie przecieru. Przeczytaj: Co to są produkty wysokoprzetworzone i dlaczego dzieci nie powinny ich jeść Keczup W skład zwykłych keczupów wchodzi m.in. ocet spirytusowy oraz konserwanty, których dzieci powinny unikać. Do niektórych keczupów dodaje się także ostre przyprawy, np. chilli i czarny pieprz. Można też kupić pasteryzowane keczupy przeznaczone dla dzieci, nie zawierające sztucznych ani ostrych dodatków. • Czy podawać je dzieciom? Tak, jednak tylko te przeznaczone dla nich (a więc bez niezdrowych dodatków). Pomidory - wartościowe czy nie? Choć kiedyś uważano, że pomidory są trujące (i hodowano wyłącznie jako rośliny ozdobne), kryją w sobie mnóstwo skarbów m.in.: betakaroten, witaminy B1, B2, B6, C i PP oraz składniki mineralne, przede wszystkim potas. Wzmagają apetyt. Ułatwiają trawienie Niszczą chorobotwórczą mikroflorę jelitową. Wzmacniają układ odpornościowy. Mają jeszcze wiele innych zalet. Najbardziej słyną z likopenu (przeciwutleniacza o właściwościach przeciwnowotworowych i chroniących układ krwionośny), który nie ginie podczas gotowania (w przetworach jest nawet łatwiej przyswajalny). Mogą uczulać, dlatego wprowadza się je do diety maluszka ostrożnie. Polecamy: Witaminy prosto z parapetu
Rozszerzanie diety - na początek... warzywa!
Gdy malec karmiony butelką kończy pięć miesięcy, zaczynasz powoli rozszerzać jego menu (w przypadku dziecka „na piersi” możesz poczekać jeszcze dwa miesiące). Wypróbuj nasze rady i rozszerzaj dietę dziecka w sukcesem.
Podstawą pierwszych zupek czy pierwszych dań dla malucha są warzywa. I tego się trzymaj! Bo to właśnie one są bardzo ważne w całym menu dziecka. Rozszerzanie diety krok po kroku Dynia, marchewka, ziemniaki – te warzywa możesz podać maluszkowi na dobry początek. Są lekkostrawne i raczej nie spowodują bólów brzuszka czy reakcji alergicznych. Jarzynowa zupka nie może być jednak ciągle taka sama, bo dziecku szybko się znudzi. Dlatego stopniowo (po jednym) dodawaj do niej kolejne warzywa: brokuły, pietruszkę, seler, fasolkę szparagową, kalafiora, kabaczka, cukinię, kukurydzę, patisona. W siódmym miesiącu dziecko może już zjeść w zupie brukselkę, zielony groszek, kapustę, pora, buraczka, kalarepkę. Następnie do zupy dodaj cebulkę i odrobinę szpinaku, później np. kawałek bakłażana, czerwonej papryki. Warzywne dania proponuj maluszkowi najpierw raz dziennie, a od 11. miesiąca, gdy zaczyna już jeść dwudaniowy obiad, dwa razy. Na surowo podawaj dziecku pomidora, ogórka (obrane ze skórki), rzodkiewkę do śniadania i kolacji. BLW - metoda Bobas Lubi Wybór: od czego zacząć? Tęcza barw na talerzyku Staraj się, by malec jadł rozmaite warzywa, bo to właśnie wtedy jego organizm dostanie całe bogactwo witamin, składników mineralnych, a także innych, ważnych dla funkcjonowania organizmu. Zwróć też uwagę na to, by warzywa, które podajesz maluszkowi, były jak najbardziej kolorowe, bo kolor (czyli barwnik) oznacza też właściwości lecznicze. Większość barwników to przeciwutleniacze: rośliny wytwarzają je w celu ochrony przed szkodliwym promieniowaniem UV. To dlatego mają one tak cenne właściwości dla zdrowia maluszka. ■ Białe (por, cebula, czosnek, cykoria, kapusta pekińska). Zawierają allicyny, czyli naturalne antybiotyki. Działają antybakteryjnie i antywirusowo. Warto je podawać dziecku, gdyż wzmacniają odporność. Ponieważ jednak mają dość ostry smak, to na początek najlepiej podawać je gotowane. I raczej w niewielkich ilościach, by nie podrażniały żołądka. ■ Żółtopomarańczowe (marchew, dynia). Zawierają sporo potasu (wspomaga serce), a przede wszystkim beta-karoten, czyli prowitaminę A. W odróżnieniu od retinolu, czyli witaminy A, która znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego, beta-karotenu nie można przedawkować. A jest on bardzo ważnym składnikiem: poprawia wzrok, wspomaga odporność, może chronić przed chorobami układu krążenia i niektórymi nowotworami. Poprawia również wygląd i stan zdrowia włosów, paznokci i skóry. ■ Czerwone (pomidory, papryka). Zawierają dużo witaminy C, a oprócz tego potas (wspomaga pracę serca), antocyjany oraz likopen. Te dwa ostatnie składniki chronią m.in. przed różnego typu nowotworami. ■ Zielone (brokuły, szpinak, brukselka, sałata, rzeżucha, ogórek, szparagi). Mają dużo witamin: C, A, E, K, składników mineralnych, a przede wszystkim kwasu foliowego. Wzmacniają naczynia krwionośne oraz chronią przed anemią. ■ Fioletowe (bakłażan). Zawierają m.in. polifenole zapobiegające nowotworom oraz dużo witaminy C. Dostarczają antocyjaniny o silnych właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych. Wpływają na dobre funkcjonowanie całego organizmu, wzmacniają odporność. Pamiętaj, że im intensywniejszy kolor, tym więcej w warzywach tych dobrych dla zdrowia składników. Polskie warzywa to znaczy: bezpieczne! Tysiące kolorowych balonów wypuszczano latem w wielu miejscach w Polsce w ramach kampanii „Bezpieczne warzywa” zachęcającej do jedzenia polskich warzyw. Jak twierdzą specjaliści, nasze warzywa i owoce są jednymi z najlepszych w Europie! Przy kupowaniu warto więc pytać, skąd pochodzą. Pamiętaj jednak, że trzeba je odpowiednio przechowywać: najlepiej umyte i wysuszone, w lodówce. Wypróbuj nasze przepisy: Słoneczna zupa z tymiankiem Kotleciki rybno-warzywne Omlet z cukinią Muffinki z dynią
Robimy przetwory - jak się do tego przygotować?
Nieprawda, że nikt już nie robi przetworów. Mimo że sklepowe półki uginają się od takich produktów, to przygotowany samodzielnie, według własnego uznania i smaku letni specjał będzie cieszyć ciebie i twoich najbliższych w zimowe dni.
Aby przetwory były naprawdę wysokiej jakości, czyli miały odpowiednią konsystencję, aromat, kolor i wartości, powinnaś wiedzieć kilka rzeczy. Wybierz odpowiednie składniki na przetwory Sięgaj tylko po te owoce i warzywa, które są zdrowe (bez zdrapanej skórki czy śladów obicia lub nadgnicia), dojrzałe i świeże. Najlepiej przygotowywać zapasy, wybierając plony z ekologicznych upraw albo z własnego ogródka. Wtedy mamy pewność, że nie leżały długo w skrzynkach czy chłodniach. Podczas zakupów zwróć uwagę na kolor warzyw i owoców, te o pięknej i intensywnej barwie są najbogatsze w składniki odżywcze. Umyj je dokładnie przed przygotowaniem. Drobne owoce najlepiej wymoczyć chwilę w wodzie. Dzięki temu „nieproszeni lokatorzy” z pewnością uciekną z owocu, a piasek ze wszystkich zakamarków opadnie na dno zlewu czy miski. Dopiero po tym wszystkim można przepłukać je na durszlaku. Przygotuj naczynia zanim kupisz owoce, czy warzywa Słoiki umyj w gorącej wodzie z detergentem, wypłucz je i wytrzyj. Oddziel małe słoiczki na dżemy od dużych (litrowych), które przydadzą się np. na ogórki. Sprawdź wszystkie pokrywki, czy nie są zardzewiałe, a ich wewnętrzna strona się nie kruszy. Nawet najmniejsza nieszczelność sprawi, że przetwór się zepsuje. Potrzebne ci też będą stalowe lub plastikowe miski do mycia i układania owoców. Jeśli będziesz przygotowywać dżem, naszykuj płaski, szeroki garnek stalowy o pojemności 3–4 litrów. Do robienia powideł i smażenia konfitur przyda się rondel z grubym dnem lub duża patelnia (o średnicy ok. 40 cm). Naszykuj wszystkie potrzebne akcesoria kulinarne Do krojenia warzyw i owoców używaj nierdzewnych noży (żelazo niszczy witaminy, np. witaminę C). Do przecierania składników potrzebne będzie sito o drobnych oczkach, drewniana pałka i przecierak. A jeśli przygotowujesz przetwory z wiśni, przyda się drylownica. Wtedy zaczynamy gotowanie Są różne sposoby przygotowywania zapasów. Do najważniejszych należą: • Pasteryzacja. To poddawanie owoców i warzyw działaniu wysokiej temperatury: na mokro – gotujemy słoiki z zawartością – lub na sucho – wrzącą masę wlewamy pod sam wierzch słoika, natychmiast zakręcamy, stawiamy do góry dnem i okrywamy kocem do czasu wystygnięcia. Zwykle pasteryzuje się kompoty, konfitury, dżemy. • Kiszenie. W procesie naturalnej fermentacji bakterie produkują konserwujący kwas mlekowy. Najczęściej kisi się ogórki, kapustę, buraki. • Marynowanie. To konserwowanie za pomocą octu. Można marynować warzywa, np. cebulki, korniszony, paprykę, małą kukurydzę (tzw. pikle), grzyby, owoce, np. śliwki. Ponieważ ocet nie jest zdrowy dla małych dzieci, mogą zjeść tylko odrobinę specjału z marynaty. • Suszenie. To odparowanie wody na słońcu lub w domowym piekarniku. Suszyć można niektóre warzywa i owoce. • Mrożenie. To poddawanie produktu działaniu niskiej temperatury w zamrażalniku. Można mrozić zarówno warzywa, jak i owoce. Jeśli od razu podzielisz je na mniejsze porcje – szybciej się zamrożą, a dzięki temu zachowają znacznie więcej cennych składników. Najważniejsze, żeby wkładać zapasy jedzenia do pojemników lub torebek, które są odporne na niskie temperatury, nie przepuszczają powietrza i nie nasiąkają tłuszczem ani wodą. Polecamy: Dżemy, powidła, konfitury - przepisy na owocowe przetwory
7 mlecznych koktajli dla dziecka na cały tydzień
Są dzieci, które nie lubią mleka. Nie wiesz już, jak przekonać je do picia mleka? Przede wszystkim pamiętaj, że mleko nie musi być białe! Od dziś każdego dnia dziecko może pić pyszne i zdrowe kolorowe koktajle mleczne.
Już na sam widok szklanki białego płynu dziecko może chcieć uciec od stołu. A przecież mleko i jego przetwory są bardzo ważne w dziecięcej diecie, także po pierwszych urodzinach. Dostarczają cennego wapnia i białka, które jest budulcem wszystkich tkanek w organizmie oraz dostarcza energii. Dlatego tak ważne jest, by maluch pił mleko. A najlepiej, by robił to chętnie. Podpowiadamy, jak to osiągnąć niewielkim wysiłkiem. Poniedziałek: różowy koktajl z jogurtem Składniki: - 7 truskawek (mogą być mrożone) - dojrzały banan - mały kubeczek jogurtu naturalnego - listki świeżej melisy - wiórki gorzkiej czekolady Owoce dokładnie umyj, truskawki odsącz z nadmiaru wody. Banana obierz ze skórki, odetnij ciemne końcówki i pokrój na nieduże kawałki. Owoce włóż do głębokiego pojemnika, dodaj jogurt i zmiksuj całość blenderem do uzyskania jednolitej, ale dość gęstej konsystencji. Koktajl przelej do szklanek, posyp odrobiną wiórków czekoladowych i udekoruj listkiem świeżej melisy. Wtorek: zielony koktajl z jogurtem Składniki: - 2 owoce kiwi - pół szklanki mleka (może być modyfikowane) - pół szklanki naturalnego jogurtu - wanilia - łyżka otrąb owsianych (niekoniecznie) Kiwi obierz ze skórki, wykrój zdrewniałą część, pokrój w plasterki, jeden z nich odłóż do dekoracji. Włóż do naczynia do miksowania, dolej mleko i jogurt, dodaj ziarenka wydłubane z laski wanilii. Wsyp otręby (jeśli je dodajesz). Zmiksuj blenderem. Od razu przelej do szklanek, udekoruj plasterkiem kiwi i podawaj. Środa: żółty koktajl z mlekiem Składniki: - szklanka mleka - pół łyżeczki miodu - gruszka - 1/4 łyżeczki cynamonu - odrobina kakao naturalnego Gruszki umyj, obierz, wykrój gniazda nasienne i pokrój na niewielkie kawałki. Wrzuć je do naczynia, dodaj miód i cynamon. Wlej mleko i wszystko dokładnie zmiksuj, aż uzyskasz gładką, jednolitą konsystencję. Koktajl przelej do szklanek i przed podaniem posyp jeszcze odrobiną kakao naturalnego. Zobacz też: 5 pomysłów na szybkie i zdrowe desery dla dzieci Czwartek: fioletowy koktajl z maślanką Składniki: - po garści borówek amerykańskich, jeżyn, jagód (mogą być mrożone) - szklanka maślanki - listki świeżej mięty - uprażone i zmielone ziarna sezamu Owoce przebierz, umyj i osusz. Przesyp do wysokiego naczynia do miksowania, dodaj maślankę i dokładnie zmiksuj. Przelej do szklanki, posyp zmielonymi ziarenkami sezamu i udekoruj listkiem świeżej mięty. Piątek: czerwony koktajl z kefirem Składniki: - mały burak - pół pomidora - pół papryki - łyżka posiekanej natki pietruszki - duży kubek kefiru Buraka obierz, opłucz. Pomidora sparz, obierz ze skórki. Paprykę umyj, przekrój na pół, usuń ogonek i pestki. Wszystkie warzywa, a zwłaszcza buraka, pokrój na mniejsze części, przełóż do blendera i zmiksuj razem z natką. Na koniec dodaj kefir i ponownie zmiksuj koktajl. Podaj w szklance przybrane listkami natki. Sobota: brązowy koktajl z jogurtem Składniki: - 2 morele - brzoskwinia - szklanka jogurtu naturalnego - łyżeczka brązowego cukru - odrobina cynamonu Owoce umyj, wyjmij pestki i obierz ze skórki. Pokrój na mniejsze kawałki i przełóż do naczynia do miksowania. Wlej jogurt i zmiksuj na gładko. Na jeden spodeczek wlej wodę, na drugi wsyp brązowy cukier. Brzeg szklanki zamocz najpierw w wodzie, potem w cukrze. Nalej koktajl do szklanki i posyp odrobiną cynamonu. Niedziela: pomarańczowy koktajl z mlekiem i lodami Składniki: - 2 łyżeczki kakao naturalnego - szklanka mleka - gałka lodów śmietankowych - laska wanilii - listki świeżej mięty Do naczynia wlej mleko, dodaj kakao, lody śmietankowe i ziarenka wydłubane z kawałka laski wanilii. Zmiksuj blenderem na wysokich obrotach, żeby pojawiła się pianka. Przelej do szklanki i ozdób miętą. Zobacz też: Co podać dziecku zamiast mleka? Konsultacja: Anna Kłosińska, fizjolog żywienia, pracuje w Activum Medicum – Instytucie Medycy Naturalne.
Wydają ci się mniej wartościowe niż mięso i surówka? To błąd, bo zupa to dla malca danie numer jeden. Oto pięć najbardziej wartościowych.
Mają mnóstwo witamin, są lekkostrawne, szybko zaspokajają głód, a do tego zapobiegają zaparciom – zalety zup można wyliczać jednym tchem. Chociaż zazwyczaj namawiamy do podawania maluchom świeżych warzyw i owoców, to jednak trzeba przyznać, że są pewne ważne składniki odżywcze, których zdecydowanie więcej ich będzie po ugotowaniu. Wysoka temperatura sprawia bowiem, że te składniki są łatwiej przyswajalne przez organizm. A oto zupy, które warto często proponować maluchom. Pomidorowa (po 12. miesiącu) Zawiera likopen – naturalny barwnik nadający pomidorom czerwony kolor. Należy do karotenoidów, które „wymiatają” z organizmu szkodliwe wolne rodniki. W ten sposób zmniejszają ryzyko wystąpienia chorób cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca, nadciśnienie, nowotwory. Te choroby często mają swój początek w dzieciństwie, warto temu zapobiec. Likopen jest lepiej przyswajalny z produktów przetworzonych, jak keczup, zupa pomidorowa, niż ze świeżych pomidorów. Pod wpływem temperatury przekształca się w postać, która jest dużo lepiej wchłaniana z przewodu pokarmowego. W 100 g pomidorów są 3 g likopenu, a w 100 ml zupy pomidorowej – 8 mg. Jeszcze lepiej przyswaja się w obecności tłuszczów, dlatego do pomidorowej dodaj łyżeczkę śmietany. Pomidory poleca się też chorowitkom i niejadkom (są bogate w witaminy z grupy B, żelazo, potas). SKŁADNIKI: - 3 pomidory - łyżka masła - 1/2 ząbka czosnku - 1/2 łyżeczki bazylii - łyżka śmietany - makaron PRZYGOTOWANIE: Pomidory sparz wrzątkiem, obierz ze skórki, wyjmij nasiona i pokrój w kostkę. Podduś na maśle, dodaj bazylię i czosnek przeciśnięty przez praskę. Zalej 1/2 litra wody i gotuj około 15 minut. Zmiksuj. Dodaj śmietanę. Podawaj zupę z osobno ugotowanym makaronem. [CMS_PAGE_BREAK] Ogórkowa (po 10. miesiącu) Ogórki kwaszone to znakomite źródło witaminy C, bardzo ważnej dla odporności, oraz bakterii kwasu mlekowego, które również wspomagają siły obronne organizmu. Kiszone ogórki pobudzają też wydzielanie soków żołądkowych, dlatego zupa ogórkowa jest bardzo polecana niejadkom oraz dzieciom po infekcji, które nie mają apetytu. SKŁADNIKI: - niewielkie udko kurczaka - kawałek marchwi, pietruszki, selera i pora - kiszony ogórek - natka pietruszki PRZYGOTOWANIE: Do wrzącej wody włóż umyte i obrane ze skóry mięso. Gotuj 15 minut, a następnie dodaj warzywa i gotuj jeszcze 15 minut. Ogórek przekrój wzdłuż, zetrzyj na drobnej tarce, dodaj do zupy, gotuj jeszcze całość przez trzy minuty. Dodaj posiekaną natkę pietruszki. Zabiel jogurtem lub mlekiem w proszku. Podawaj z ziemniakami. [CMS_PAGE_BREAK] Z zielonych warzyw (po 12. miesiącu) Zawierają bardzo dużo kwasu foliowego oraz sporo żelaza. Pomagają one hemoglobinie (czyli czerwonemu barwnikowi krwi) transportować tlen oraz składniki odżywcze do każdej komórki. Zapobiegają więc anemii, częstej u dzieci, która jest jedną z przyczyn nawracających infekcji. SKŁADNIKI: - 1/2 szklanki zielonego groszku - 2 różyczki brokułów - nie­wielki kawałek pora - 2 łyżki oliwy - 2 łyżki kwaśnej śmietany - koperek­ PRZYGOTOWANIE: Warzywa umyj, brokuły i pora drobno pokrój. Podsmaż chwilę na rozgrzanej oliwie. Zalej dwiema szklankami wody, gotuj 15 minut. Koperek posiekaj. Zupę dopraw śmietaną i posyp koperkiem. [CMS_PAGE_BREAK] Rosół (po 10. miesiącu) Znakomicie rozgrzewa, dlatego jest uznawany za bardzo dobry lek na przeziębienie. Szczególnie pomocny przy pierwszych objawach infekcji. W czasie gotowania z mięsa uwalnia się cysteina, która ułatwia odkrztuszanie śluzu. Rosół dla dziecka ugotuj na mięsie, np. udku z indyka (przed gotowaniem zdejmij z niego skórę, by rosół nie był zbyt tłusty). Najbardziej wartościowy będzie po dodaniu lanych kluseczek (ze względu na dodatek żółtka bogatego w żelazo). Ucz dziecko jeść rosół z jarzynami (marchew, pietruszka, por) i zieloną pietruszką (bogatą we wszystkie witaminy oraz składniki mineralne). Uwaga! Jeśli dziecko jest alergikiem, nie podawaj mu rosołu do końca drugiego roku; przenikają do niego uczulające białka z mięsa. SKŁADNIKI: na rosół - średnia marchew - kawałek pietruszki - 1/2 łyżki mrożonego groszku - biała część pora - małe udko z kurczaka - szklanka wody na kluseczki - żółtko jaja - łyżeczka mąki pszennej - łyżeczka wody PRZYGOTOWANIE: Warzywa umyj, obierz, pokrój w kostkę. Z mięsa zdejmij skórę i z jarzynami włóż je do wrzątku. Kiedy warzywa i mięso będą miękkie, wyjmij je i zmiksuj z odrobiną wywaru. Z żółtka, mąki oraz łyżeczki wody wyrób widelcem lane ciasto. Rosół ponownie doprowadź do wrzenia i wlej do niego cieniutkim strumieniem ciasto. Gotuj jeszcze chwilę. Kluseczki powinny być miękkie i bardzo drobne. Dodaj zmiksowane warzywa i mięso. [CMS_PAGE_BREAK] Marchwiowa (po 4. miesiącu) Polecana jako pierwsza zupa niemowlętom. Marchewka zawiera wyjątkowo dużo beta-karotenu, czyli prowitaminy A. Jest ona niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, pomaga odeprzeć ataki bakterii i wirusów, poprawia wzrok. W marchwi jest sporo witamin z grupy B, wapń, żelazo, fosfor, miedź, cynk, magnez, jod oraz potas. Zupa marchwiowa poprawia pracę przewodu pokarmowego i jest bardzo często zalecana przy biegunkach. SKŁADNIKI: - 2 marchewki - mały ziemniak - 1/2 l bulionu warzywnego - łyżka masła PRZYGOTOWANIE: Marchewki i ziemniaka obierz, pokrój w kostkę. Zalej bulionem i gotuj do miękkości. Zmiksuj, dodaj masło i jeszcze raz zagotuj.
Raz w tygodniu maluch powinien dostać rybę. Polubi ją? Niech je częściej!
Największe bogactwo ryb to kwasy tłuszczowe omega-3. Potrzebuje ich nasz mózg, układ nerwowy, skóra, oczy. Bogate w te dobre kwasy są tłuste ryby morskie (np. łosoś, halibut, śledź, makrela), a spośród śródlądowych – pstrąg. Inne „skarby” to jod (niezbędny tarczycy; występuje tylko w rybach morskich), białko, selen mający działanie przeciwnowotworowe, „uspokajający” magnez oraz wapń i witamina D, ważne dla kości. To dlatego warto przyzwyczajać dzieci do jedzenia ryb. Gotowane, pieczone... Gdy malec skończy pół roku, raz w tygodniu do zupy jarzynowej – zamiast mięsa – dodaj kawałek ryby. W 11–12. miesiącu możesz zacząć też podawać mu ryby na drugie danie, np. upieczone lub w postaci pulpetów. Raczej nie smażone – te są ciężej strawne, a poza tym bardziej kaloryczne, bo chłoną tłuszcz, na którym się smażyły. Dwu-, trzylatek raz w tygodniu może też zjeść rybki w puszce: najlepiej szprotki i sardynki. Te małe rybki zjada się z kręgosłupem, dzięki czemu są bogate w wapń. Ryby wędzone możesz podawać po drugim roku życia, ale niezbyt często. Zawierają dużo soli, a podczas samego procesu wędzenia mogą w nich powstawać rakotwórcze związki. W dodatku rybka, którą kupisz w sklepie, najprawdopodobniej nie była wędzona w dymie, tylko została nafaszerowana środkami chemicznymi. Nie przyzwyczajaj też malca do gotowych paluszków rybnych czy hamburgerów. Często znajduje się w nich więcej panierki niż mięsa z ryb. Jeśli już decydujesz się na kupowanie tego typu gotowych produktów, wybieraj takie, na których jest wyraźnie napisane, z jakich gatunków ryb zostały zrobione (np. z dorsza, łososia). Po przepołowieniu dobrego paluszka czy hamburgera wyraźnie widać kawałki ryby. Nie kupuj takich, gdzie ryba jest zmielona razem z bułką. Malec naje się wtedy głównie panierki! Najlepiej, jeśli rybne dania malec zjada dwa razy w tygodniu. Różnorodnie Na pewno słyszałaś o tym, że ryby mogą być zatrute dioksynami i innymi szkodliwymi związkami. To prawda, dlatego musisz wiedzieć, które wybierać. Najlepsze są ryby nie z Bałtyku, które jest morzem prawie zamkniętym, a więc zanieczyszczonym. Lepsze są atlantyckie. Najlepiej jednak po prostu postawić na różnorodność: raz podać maluszkowi kawałeczek dorsza, innym razem tuńczyka, łososia, halibuta czy śledzia. W takiej ilości, jaką zjada dziecko, na pewno mu nie zaszkodzą. Podawaj też ryby śródlądowe. Choć nie mają jodu i tylu kwasów omega-3, co ryby morskie, to są bardzo delikatne, lekkostrawne, a dzieci zwykle je lubią. ■ Dorsz. Ma mięso białe, chude, delikatne, lekko słodkawe. Najlepszy jest smażony lub faszerowany. ■ Halibut. Bardzo delikatny. Nie ma typowego rybiego zapachu, a w smaku jest podobny do mięsa. ■ Makrela. Ma soczyste, aromatyczne, tłuste mięso, bez drobnych ości. Najczęściej makrelę je się wędzoną, ale dobrze smakuje również pieczona na grillu. ■ Sola. Jej mięso jest białe, chude, łatwo oddziela się od ości. Ma delikatny smak. ■ Śledź. Solone śledzie trzeba przed przygotowaniem moczyć około 12 godzin w zimnej wodzie lub mleku. ■ Tuńczyk. Ma różowe, tłustawe mięso. Doskonały do sałatek. ■ Morszczuk. Mięso jest delikatne, niezbyt tłuste, o silnym „tranowym” zapachu. ■ Mintaj. Ma białe, delikatne, smaczne mięso, ale sporo ości. ■ Flądra. Niestety ma sporo ości, więc raczej nie nadaje się dla dziecka. ■ Łosoś. Smaczny jest wędzony, ale warto pamiętać, że różowy kolor często zawdzięcza barwnikom. ■ Pstrąg. Żyje w czystych wodach. Ma delikatne, bladoróżowe, chude mięso. ■ Sandacz. Ryba o białym, delikatnym, soczystym mięsie, prawie bez ości. ■ Szczupak. Świetnie nadaje się do faszerowania. Znakomicie smakuje przyrządzony po żydowsku (w cebuli i jarzynach). Ech, te ości... Największą wadą ryb jest to, że mają ości. Zadławienie nimi może być dla malca groźne. Kupuj dla dziecka filety (ale też dokładnie je przeglądaj!) albo wybieraj takie ryby, które mają niewiele ości lub z których można łatwo je wyjąć (sola, dorsz, mintaj, halibut). Jeśli malec zakrztusi się ością, nie próbuj jej wyjmować (chyba że ją widać, a dziecko potrafi na tyle szeroko otworzyć buzię, by można było ość wyciągnąć). Posadź maluszka z głową lekko pochyloną w dół, oklepuj po plecach. Jeśli to nie pomaga i ość nadal tkwi w gardle lub przełyku, jedź na ostry dyżur laryngologiczny lub chirurgiczny. Uwaga: jeśli malec połknie ość, nic mu się nie stanie. Wypróbuj nasze przepisy: Pieczony filet na warzywach Paluszki w panierce kukurydzianej Zupa rybna z marchewką Kanapka z pastą rybną
Czy pozwolić malcowi na spróbowanie surówki ze stołówki? I co zrobić, jeśli na wakacjach posmakowało mu tylko jedno danie?
Latem więcej czasu spędzacie poza domem – podróżujecie, częściej jadacie w restauracjach, barach. Zastanawiasz się, co wtedy może jeść twój szkrab, a czego nie powinien jeszcze próbować? Odpowiadamy na najczęstsze pytania dotyczące wakacyjnej diety. Wyjeżdżam z rocznym synkiem na wieś. Chcę mu sama gotować, choć do tej pory jadł tylko obiadki ze słoiczka. Ale czy to dobry pomysł? Lepiej weź ze sobą zapas ulubionych gotowych dań malca. Szkrab przyzwyczajony do określonych potraw nie powinien gwałtownie przestawiać się na domowe zupki czy obiadki. Mają one inny smak i dziecko może nie chcieć ich jeść. Poza tym kiedy maluch zmienia miejsce pobytu, jego organizm musi zaaklimatyzować się w nowych warunkach. Do inaczej przygotowanych posiłków dostosowuje się także przewód pokarmowy, dlatego na wakacjach mogą pojawić się zaparcia albo luźniejsze kupki. Czy dwulatek może jeść dania z grilla? W zasadzie grillowane potrawy można podawać dzieciom powyżej trzeciego roku życia. Jeśli jednak smyk bardzo chce spróbować twojego dania, możesz dać mu odrobinę warzyw lub kurczaka pieczonego w folii. Podczas pieczenia na tradycyjnym grillu wytapiający się tłuszcz spada na rozżarzone węgle. Spalając się, wytwarza rakotwórcze związki, które wraz z dymem osiadają na piekącym się mięsie i innych produktach. Dzieci nie powinny jeść grillowanych kiełbas, parówek czy wędlin, gdyż w wysokiej temperaturze powstają w nich szkodliwe substancje. Na stołówce jest duży wybór surówek i sałatek z gotowanych jarzyn. Czy mogą zaszkodzić roczniakowi? Przygotowane bezpośrednio przed spożyciem – nie powinny. Lepiej jednak nie przekarmiać malucha surowymi warzywami, które trudno mu będzie pogryźć i strawić. Nie doprawiaj ich też sosami. Jeśli zaś spędzasz urlop w ciepłych krajach, np. w Egipcie, Tunezji czy Turcji, wybieraj dla dziecka tylko dania gotowane i jak ognia unikaj wszelkich surówek – mogą u malca wywołać ciężką biegunkę. A jeśli maluch na wakacjach chce jeść tylko jogurciki i budyń? Czy to bardzo źle? Gdyby miał się w ten sposób odżywiać przez cały rok – byłby to problem, ale przez tydzień czy nawet dwa nic mu się nie stanie. Być może nie posmakowała mu kuchnia w ośrodku wczasowym lub z powodu upału nie ma ochoty na inne, np. mięsne, dania. Po powrocie do domu wszystko powinno wrócić do normy. [CMS_PAGE_BREAK] Moja córeczka aż piszczy na widok waty cukrowej. Może jej spróbować? Biały, lepiący puch na drewnianym patyku, sprzedawany na festynach i przy miejskich deptakach, zachwyca każdego malucha. Nic się nie stanie, jeśli od święta pozwolisz szkrabowi na spróbowanie tego „przysmaku”. Pamiętaj tylko, żeby zaraz po powrocie do domu umyć smykowi ząbki – pozostawione na nich resztki słodyczy to świetna pożywka dla bakterii powodujących próchnicę. Od jakiego wieku pozwalać na lody? Spróbować może ich dopiero 18-miesięczny maluch. Na początek kup małą porcję w kubeczku (podawaj łyżeczką), a dopiero potem dawaj uwielbiane przez dzieci lody do lizania. Zazwyczaj maluchom smakują sorbety (mrożone musy i soki owocowe), które dobrze gaszą pragnienie. Smakołyki dla najmłodszych Dopiero maluszek, który skończył rok, może zacząć próbować dorosłych przysmaków. Dla młodszego szkraba lepiej zabrać na wyjazd gotowe dania dla niemowląt. Pakowane w słoiczki czy kartoniki doskonale sprawdzą się w podróży i na wczasach. Jeśli są oryginalnie zamknięte, nie musisz przechowywać ich w lodówce. Żelazne zasady Nawet jeśli maluch jest bardzo głodny, musisz przestrzegać kilku zasad. 1. Nie podawaj jogurtów i serków z wypukłym wieczkiem. Oznacza to, że w środku znajdują się bakterie, które już zaczęły produkować gazy i mogą wywołać kłopoty z brzuszkiem. 2. Nie zamawiaj dań z mięsem mielonym, czyli bigosu, kotletów mielonych, gulaszu, gołąbków, pierogów — nie możesz mieć pewności, co znajduje się w środku tych potraw. 3. Nie zostawiaj resztek na później. Gdy maluch, np. na plaży, nie zjadł całego deserku ze słoiczka, po prostu go wyrzuć. W otwartych resztkach szybko namnożą się szkodliwe bakterie.
Są dania, na które nawet w upał skusi się każdy maluszek. Także niejadek! Trzeba je tylko atrakcyjnie przygotować i podać w dobrej porze dnia.
To normalne, że w upalne dni dzieciom nie bardzo chce się jeść i kręcą nosem nawet na ulubione kluseczki czy pulpety. My przecież też, gdy jest gorąco, najchętniej sięgalibyśmy po picie i lody. Jednak maluszek rośnie i, bez względu na porę roku, jego organizm stale potrzebuje kalorii, witamin, składników mineralnych, białka, tłuszczów, węglowodanów. Na szczęście są sprawdzone sposoby, by również latem zachęcić malca do jedzenia. W dobrej porze Jeśli chcesz, żeby smyk jadł z apetytem, zwróć uwagę na: - Czas posiłków. Rano zwykle nie jest jeszcze tak gorąco, więc nie czekaj długo ze śniadaniem. Ze spaceru wróćcie do domu co najmniej na pół godziny przed obiadem. Pozwól maluszkowi trochę odpocząć w domu i dopiero potem daj mu jeść. A kolację podaj, gdy zrobi się już chłodniej. - Plan dnia. Staraj się, by malec jak najwięcej był na dworze. Jeśli potrafi już chodzić, niech ten czas spędza jak najbardziej aktywnie: bawi się, biega, jeździ na rowerku, chlapie się w wodzie, buduje zamki z piasku. Przebywanie na świeżym powietrzu i ruch to świetny sposób na poprawę apetytu. - Atmosferę. W czasie wakacji masz więcej czasu dla dziecka. To bardzo dobrze, bo obecność rodziców, miła, rodzinna atmosfera, w jakiej spędzacie czas – wszystko to korzystnie wpływa na apetyt. - Miejsce. Drugie danie i podwieczorek malec może zjeść na dworze (w parku, na plaży, w lesie): z pewnością bardzo mu się to spodoba. Wielką atrakcją będzie dla niego posiłek zjedzony na kocyku pod drzewem. A jeśli spędzacie lato w domku na wsi, w lesie czy nad jeziorem, gdzie można wynieść na dwór stolik, możesz również zaproponować maluszkowi obiad na dworze. Menu na upał Proponuj to, co lekkostrawne. Na śniadanie np. kaszkę z dużą ilością owoców, malutkie kanapeczki z białym serem, jajkiem albo wędliną. Koniecznie z warzywami, np. pomidorem, ogórkiem (zawierają dużo wody, więc dziecko chętniej je zje). Drugie śniadanie może się składać z owoców polanych śmietanką i bułeczki z masłem. Na obiad najlepsze będą lekkie dania, np. zupa owocowa z kluseczkami, chłodnik z jajkiem, krokiety, pierożki lub naleśniki (niekoniecznie na słodko). Na podwieczorek zaproponuj budyń, kisiel lub owocową galaretkę. Doskonałym pomysłem będzie też sorbet z truskawek lub malin albo lody – najlepiej przygotowane samodzielnie w domu. Zimne przysmaki malec może jeść już w drugim roku życia. Pilnuj tylko, by nie był zbyt zgrzany (niech chwilę odpocznie) i jadł powoli. Różnica temperatur (rozgrzane dziecko – zimne lody) mogłaby spowodować przeziębienie i ból gardła. Na kolację możesz podać coś z warzywami, np. placuszki z dyni czy rabarbaru, brokuły w cieście. Dobrym pomysłem będzie też twarożek z rzodkiewką, pomidorem i ogórkiem, jajko sadzone lub jajecznica z drobno posiekaną natką pietruszki. [CMS_PAGE_BREAK] Na to uważaj Niech malec je tylko tyle, ile chce. Nie zmuszaj go do jedzenia, nie zabawiaj, a gdy jesteście na dworze, nie podtykaj mu co chwila czegoś do przekąszenia. Pilnuj jednak, by smyk nie podjadał między posiłkami. Nie podawaj mu chipsów, słodyczy, nie proponuj frytek i innego typu fast foodów. Pamiętaj też, że napoje (soki owocowe, a zwłaszcza kolorowe, słodkie napoje gazowane) hamują apetyt. Żołądek pełen „bąbelków” długo nie odczuwa głodu. Gdy jest gorąco, zamiast smażonych dań proponuj maluszkowi gotowane (najlepiej na parze, takie mają najwięcej witamin). Zrezygnuj też z podawania gęstych zup z mięsem. Malec znacznie chętniej zje lekką zupkę z samych warzyw. Nie podawaj także równocześnie na obiad pierwszego i drugiego dania: lepiej zrobić między nimi co najmniej dwugodzinną przerwę. Letnie dania powinny być przede wszystkim lekkie i atrakcyjnie podane. Warto jak najczęściej dodawać do nich owoce i warzywa: są kolorowe, zachęcają do jedzenia. I mają teraz znacznie więcej witamin niż potem jesienią! Wakacyjna recepta na apetyt 1. Proponuj dziecku małe posiłki, za to częściej. 2. Do każdego dania dokładaj warzywa i owoce. 3. Dbaj, by na talerzu malca zawsze było kolorowo: to pobudza apetyt. 4. Jedzcie razem. Przykład rodziców działa cuda! 5. Proponuj posiłki na dworze. Woda, słońce, wiatr wzmagają apetyt. 6. Daj dziecku czas na odpoczynek. Niech nie siada do stołu zmęczone, spocone, zgrzane. Musi najpierw umyć się i odpocząć po zabawie. 7. Pamiętaj o podawaniu dużej ilości picia – niech to będzie woda, a nie słodkie soki i napoje (hamują apetyt). Wypróbuj nasze przepisy na lekkie owocowe dania: Bułeczki z rabarbarem Sorbet malinowy Bezowa chmurka z truskawkami Poziomkowy jogurt Kaszka ryżowa z sokiem Jogurtowe lody na patyku
Naprawdę, nie jest wszystko jedno, czy malec zje jabłko, kaszę i rybę, czy bułkę z dżemem, którą popije czymś słodkim. Jeśli dbasz o jego odporność, postaw na jakość, a nie na ilość.
Jako mama niejadka przyznaję: zdarzało mi się czasem dać synkowi batonika, jajko niespodziankę czy parówkę, gdy nie chciał zjeść normalnego obiadu. Albo powiedzieć, że jarzynkę może zostawić, byleby zjadł mięsko... No cóż, chciałam, żeby cokolwiek zjadł, nie chudł i miał siłę do walki z zarazkami. Można dziecku ustąpić, ale... tylko czasami. Bo przecież dla jego zdrowia nie kalorie są najważniejsze, tylko to, co w produktach najcenniejsze, czyli witaminy, składniki mineralne, przeciwutleniacze. To one wzmacniają jego układ odpornościowy. Właśnie dlatego grubaski, które jedzą więcej, a więc teoretycznie powinny mieć dużo witamin i być zdrowsze, z reguły chorują częściej. Zwykle bowiem sięgają po fast foody i słodycze. Lepiej, jeśli dziecko zje mniej, za to rzeczy wartościowe. Zobacz, jak zdrowo karmić malca. Na początek: najlepsza pierś W mleku mamy znajdują się przeciwciała odpornościowe oraz prebiotyki – rodzaj węglowodanów, które są pożywką dla dobrych bakterii jelitowych. Ważne dla odporności składniki to też lizozym (zapobiega przenikaniu chorobotwórczych bakterii do krwi) oraz laktoferyna (ułatwia przyswajanie żelaza, hamuje rozwój bakterii). Dzieci karmione piersią rzadziej chorują na zapalenie ucha środkowego, oskrzeli, płuc, oskrzelików. Warto karmić jak najdłużej, bo np. ilość lizozymu wzrasta w miarę czasu trwania laktacji. Postaw na owoce i warzywa lata Cenne dla układu odpornościowego są: truskawki, maliny, czerwone i czarne porzeczki, grejpfruty, czarne jagody, morele, brzoskwinie. W jabłkach znajduje się kwercyna (ma właściwości przeciwzapalne). Pamiętaj też o brokułach, pomidorach, marchwi, dyni. Zawierają karotenoidy (barwniki), które nie dopuszczają do uszkodzenia tkanek przez wolne rodniki. Podawaj kapustę: są w niej antyutleniacze oraz związki niszczące bakterie i wirusy. Zachęcaj do ryb Zwłaszcza morskich, tłustych. Zawarte w nich kwasy omega-3 zwiększają aktywność makrofagów, czyli tzw. komórek żernych układu odpornościowego. Jak sama nazwa wskazuje, „pożerają” one chorobotwórcze bakterie. Jeśli dziecko nie lubi ryb (lub nie może ich jeść), warto podawać mu tran. Jednak na ten temat porozmawiaj z lekarzem. Podawaj soki i wodę zamiast napojów Ucz malca zaspokajania pragnienia wodą. Organizm najszybciej ją przyswaja, co jest ważne szczególnie w czasie upałów, gorączki, biegunki. Podawaj też maluszkowi soki, najlepiej świeżo wyciskane z owoców i warzyw. Mają najwięcej wartości. Nie podawaj napojów. Zawierają mało owoców (albo wcale!), a dużo cukru. Cukier zaś sprzyja otyłości i obniża sprawność układu odpornościowego. [CMS_PAGE_BREAK] Nie przekarmiaj Grubaski aż o 50 proc. częściej niż osoby o prawidłowej masie ciała chorują na alergię pokarmową – tak wynika z badań naukowców z Uniwersytetu Monachijskiego. Często już nastolatki z nadwagą mają cukrzycę typu 2 i nadciśnienie, co do niedawna było problemem osób po 40. roku życia. Otyłe dzieci częściej się przeziębiają – jedzą dużo słodyczy, a mało warzyw i owoców pełnych witamin. Proponuj jogurty Zawierają probiotyki – żywe kultury bakteryjne, które zapobiegają bólom brzucha, biegunce, zatruciom i alergiom pokarmowym, wzmacniają odporność. Zwiększają poziom interferonu zwalczającego infekcje. Jogurty możesz podawać już po 10. miesiącu życia. Polecamy naturalne, bez cukru i dodatkowych składników. Proponuj cebulkę, pory i czosnek Cebulę i pory możesz dodawać do zupy jarzynowej już po siódmym miesiącu; czosnek – w drugim roku życia (początkowo np. upieczony z mięsem lub rybą). Zawierają allicynę, która działa podobnie jak antybiotyk. Gdy dziecko skończy dwa lata, raz lub dwa razy w tygodniu dodawaj mu czosnek do kanapki. Najlepiej go przecisnąć przez praskę: uwalnia się wtedy enzym, który rozkłada bezwonną allinę do allicyny. Unikaj „śmieciowego” jedzenia Nie przyzwyczajaj malca do paluszków, chipsów, fast foodów. Im później pozna ich smak, tym lepiej. Oczywiście nic się nie stanie, jeśli je zje raz na jakiś czas. Ważne, by nie przesadzać z ilością i pamiętać, że nawyki kształtują się w dzieciństwie. Cukier osłabia odporność! Duża ilość cukru powoduje obniżenie aktywności neutrofilów – to pewien rodzaj białych krwinek, których zadaniem jest atakowanie chorobotwórczych bakterii. Cukier obniża też przyswajanie selenu, bardzo korzystnego dla układu odpornościowego. Warto pamiętać! Cukier znajduje się nie tylko w typowych słodyczach, ale także w produktach, które uważamy za zdrowe (np. serki, jogurty owocowe). Duże ilości cukru zawierają napoje pseudoowocowe.
Prawda jest przykra: dzieci często wręcz mleka nie znoszą. A wapń jest im potrzebny! Gdzie go szukać? Oto smaczne podpowiedzi.
Największym bogactwem mleka – obok białka – jest wapń, potrzebny, by dziecko miało mocne kości i zdrowe ząbki. Pomaga on też leczyć przeziębienia i chroni przed alergią. Jednak jego niedobory ma aż 90 proc. czterolatków – tak wynika z badań Instytutu Żywności i Żywienia. Przedszkolak rośnie, rosną także jego kości. Gdy otrzymują mało wapnia, są słabsze. Skutki będą widoczne za kilkanaście lat. Już teraz zresztą coraz częściej nastolatki mają osteoporozę! Ile wapnia powinien codziennie „zjeść” przedszkolak? Około 800 mg – tyle, ile jest w ponad trzech szklankach mleka. Czym możesz zastąpić każdą z nich? 1,5 kostki białego sera (300 g) Niestety, w twarogu jest stosunkowo mało wapnia, gdyż większość ginie w trakcie wytwarzania sera z ukwaszonego mleka (jest wylewany wraz z serwatką). Żółty ser (2 plasterki) Takie sery to skarbnica wapnia, jest w nich również jod potrzebny tarczycy. Niestety, zawierają także sól, konserwanty i dużo tłuszczu (ponad 40 proc. ich składu). Dlatego przedszkolakowi podawaj je tylko 2–3 razy w tygodniu. Sardynki z puszki (150 g) Ryby mają sporo wapnia – najwięcej małe, które zjada się razem z kręgosłupem (to w nim jest wapń). Jednocześnie w małych rybkach nie ma szkodliwych dioksyn ani metali ciężkich. Bogactwem morskim są też jod oraz kwasy tłuszczowe omega-3. Ryby z puszki warto podawać malcowi mniej więcej raz w tygodniu. Migdały (100 g) Ich zaletą jest duża zawartość dobrych tłuszczów: jednonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz wielonienasyconych omega-6 i omega-3, które m.in. wzmacniają odporność. Pamiętaj jednak, że migdały są kaloryczne: 100 g to 640 kcal, czyli prawie 40 proc. dziennego zapotrzebowania na kalorie dla czterolatka. [CMS_PAGE_BREAK] Danonek (2,5 kubeczka) Są wzbogacone w witaminę D, która pomaga przyswoić wapń. Niestety, znajduje się w nich też sporo cukru (półtorej łyżeczki w jednym małym kubeczku!). Podawaj je więc tylko od czasu do czasu lub ogranicz inne słodycze. Lody (5 kulek) To dużo (i mnóstwo cukru!), ale... od czasu do czasu możesz smykowi pozwolić na 2–3 kulki. Pół porcji wapnia załatwione. A ile przyjemności... Tabliczka mlecznej czekolady (100 g) Pamiętaj, że składa się ona głównie z cukru (około 45 proc.) i tłuszczu (prawie 40 proc.), a 100 g ma ponad 500 kcal. Podawaj ją dziecku w niewielkich ilościach. Niektóre czekoladowe batony reklamuje się jako te, które mają tyle wapnia, ile szklanka mleka. To prawda, ale jest w nich też mnóstwo zbędnych kalorii. Nie traktuj ich jako źródła wapnia. Kubeczek jogurtu (150 g) W jogurtach i kefirach jest więcej wapnia niż w mleku, w dodatku jest on lepiej przyswajalny. Te produkty mogą jeść dzieci z nietolerancją laktozy. Dla najmłodszych polecamy jogurty dla niemowląt oraz naturalne – nawet codziennie! Mleczny skarb Jeśli dziecko nie jest uczulone na mleko, spróbuj je przemycać w innych potrawach. Proponuj koktajle, sernik, budyń, mleczne galaretki, naleśniki. Pamiętaj także o tym, że wapń: - Znajduje się w produktach roślinnych: płatkach owsianych, amarantusie, fasoli, orzechach, sezamie, daktylach, rodzynkach. Niestety na przykład błonnik oraz szczawiany i inne składniki roślin ograniczają jego wchłanianie. - Najlepiej wchłania się w obecności witaminy D. Podawaj więc dziecku ryby morskie (lub tran) i dbaj, by dużo czasu spędzało na dworze (witamina D powstaje w skórze pod wpływem słońca). - „Ucieka” z kości, gdy maluch zjada dużo soli (np. w chipsach) i żywności zawierającej fosforany (fast foody, wędliny, cola, serki topione). Niech dziecko je ich jak najmniej!
Kefir, jogurt i maślanka mają więcej wartości niż samo mleko! Zobacz, czym się od siebie różnią i gdzie jest najwięcej wapnia.
Dla niemowlęcia mleko (mamy lub modyfikowane) to podstawa codziennego menu. Starsze dziecko również powinno je pić, i to co najmniej dwa kubeczki dziennie. Nie tylko ze względu na wapń. Z połączenia mleka z dobrymi bakteriami wychodzi coś, co jest prawdziwym skarbem dla zdrowia. Jogurty, kefiry, maślanki to źródło pełnowartościowego, dobrze przyswajalnego białkai tłuszczu, witamin oraz składników mineralnych. Fermentowane napoje mleczne warto podawać podczas kuracji antybiotykowej i tuż po niej. Mogą je również dostawać dzieci, które nie tolerują laktozy. JOGURT To napój robiony z mleka pasteryzowanego. Dodaje się do niego mleko w proszku i kultury bakteryjne (Lactobacillus bulgaricus i Streptococcus thermophilus). Kubek jogurtu (150 g) dostarcza tyle białka i wapnia, co szklanka mleka, ale już o 20 proc. więcej witamin z grupy B. Dobre bakterie w nim zawarte zapobiegają biegunkom i wzmacniają odporność. - dla niemowląt Jest pasteryzowany (dlatego nie trzeba go przechowywać w lodówce), nie zawiera typowych bakterii jogurtowych. Obniżono w nim poziom białka (co jest dobre dla nerek maluszka), za to wzbogacono go w wapń, magnez i witaminę B2. Można podawać: niektóre rodzaje jogurcików nawet po szóstym miesiącu życia. - naturalny Składa się tylko z pasteryzowanego mleka, mleka w proszku i bakterii jogurtowych. Jeśli dziecko nie lubi kwaskowatego smaku jogurtu, dodaj do niego owoce (zmiksowane lub w całości) lub sok. Można podawać: po dziesiątym miesiącu życia. - owocowy Ma wszystko to, co jogurt naturalny, plus owoce (zwykle pod postacią dżemu) i cukier. Jest zdecydowanie mniej wartościowy niż jogurt naturalny, wiele jednak zależy od konkretnego produktu. Możesz kupić zarówno jogurt, do którego dodano owoce, jak i taki, w którym nie ma ich ani grama, ponieważ zostały zastąpione przez barwniki i aromaty. Producent nie ma obowiązku podawać na opakowaniu składu owocowego dżemu, a mogą się w nim również znajdować barwniki, aromaty, żelatyna (na któreś z tych składników dziecko może być uczulone). Można podawać: po dziesiątym miesiącu życia. KEFIR Ma więcej naturalnych kwasów organicznych. Jest wytwarzany z mleka pasteryzowanego, pod wpływem tzw. ziaren kefirowych, złożonych głównie z bakterii fermentacji mlekowej, grzybków kefirowych i drożdży. Kefir ma więcej wapnia niż mleko, nieco mniej niż jogurt. Pobudza apetyt, poprawia trawienie, zapobiega biegunkom. Jest bardzo dobrym źródłem witamin: B2, B12, D oraz białka. Można podawać: po jedenastym miesiącu. [CMS_PAGE_BREAK] ZSIADŁE MLEKO Takie ze sklepu powstaje z mleka zaszczepionego specjalnie wyselekcjonowanymi bakteriami mlekowymi. Przetwarzają one cukier mleczny na kwas mlekowy, powodując zsiadanie się mleka. Zsiadłe mleko można także przygotować samodzielnie w domu. Surowe, np. wiejskie, trzeba zawsze przegotować, pasteryzowane – nie (UHT się do tego nie nadaje). Następnie przelać do słoika lub garnuszka, ostudzić, dodać łyżeczkę zakwaszonej śmietany, kefiru lub maślanki. A potem pozostawić w temperaturze pokojowej na około 24 godziny. Zsiadłe mleko ma te same właściwości odżywcze i kaloryczność co mleko słodkie. Można podawać: po dwunastym miesiącu. MLEKO ACIDOFILNE To mleko pasteryzowane, do którego dodano bakterie z gatunku Lactobacillus acidophilus. Przywraca równowagę mikroflory jelitowej, hamuje rozwój bakterii chorobotwórczych. Są mleka acidofilne naturalne lub z dodatkami smakowymi, zwykle owocowymi. Polecane dla dzieci nietolerujących laktozy, a także po kuracji antybiotykami. Podobne właściwości co acidofilne mają tzw. mleka bifidusowe – do zakwaszania używa się szczepu Bifidobacterium. Można podawać: po dwunastym miesiącu. MAŚLANKA Zwykle powstaje w procesie wytwarzania masła, jako produkt uboczny. Jednak maślanka, kupowana w sklepie, jest najczęściej robiona z odtłuszczonego mleka, do którego dodaje się specjalne szczepy bakterii, a czasami także aromaty maślarskie. Maślanka jest lekkostrawna, ma sporo wapnia, witamin z grupy B, a także białka, nieco mniej wapnia niż jogurt, a tyle samo co kefir. Dostępne są maślanki o smaku naturalnym lub owocowym – zwykle znajduje się w nich niewiele owoców, a sporo cukru. Często te owocowe – podobnie jak jogurty – zawierają sztuczne barwniki i aromat. Można podawać: po dwunastym miesiącu. Nie daj się nabić w butelkę Zwracaj uwagę na informacje na opakowaniu. Producenci chcą pokazać, że ich produkt jest lepszy niż inne. To nie zawsze prawda! - Jogurt o smaku truskawkowym. To nie to samo co jogurt truskawkowy. Ten pierwszy może mieć tylko aromat i barwnik, i to nie z owoców, tylko... np. z buraków! - Bez konserwantów. Taki napis sugeruje, że inne jogurty zawierają konserwanty, tymczasem w żadnym napoju mlecznym ich nie ma! - Batonik muesli z jogurtem. W rzeczywistości to bomba kaloryczna, jogurtu tu prawie nie ma. Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Maluszkom, które potrafią już pewnie siedzieć, najbardziej smakuje to, co mogą zjeść samodzielnie. Zobacz co powinno trafiać do ich rączek między posiłkami?
Przekąska – jak sama nazwa wskazuje – nie powinna być obfitym, kalorycznym posiłkiem, który odbiera apetyt na obiad czy kolację, lecz ułatwiającym czekanie na główny posiłek. Jednak nawet po małe przekąski dziecko nie może sięgać nieustannie, bo – ziarnko do ziarnka – zrobi się z nich całkiem sporo kalorii (a maluch będzie tył lub odmówi zjedzenia czegokolwiek i zupełnie niesłusznie dorobi się opinii niejadka). Kiedy w takim razie powinno je do­stawać? Najlepiej na drugie śniadanie i podwieczorek, a także gdy np. trzeba dłużej poczekać na posiłek, podczas dłuższego spaceru, podróży itd. Na pewno jednak nie non stop, jak to czasem można zobaczyć na placu zabaw. Co zaproponować dziecku, żeby nie straciło apetytu na zupkę, nie tyło i nie nabierało złych nawyków (czyli nie jadło między posiłkami słodyczy i innych niezdrowych rzeczy)? Radzi Edyta Gulińska, specjalista w dziedzinie żywienia. OWOCE Maluszkowi, który dopiero uczy się sam jeść, daj do rączki kawałek banana albo miękkiej, dojrzałej brzoskwini albo moreli (świeżej, niez puszki). Gdy nauczy się dobrze gryźć, pokrój na cząstki jabłko czy gruszkę (tylko koniecznie usuń gniazdka nasienne), a nawet melona. WARZYWA Niemowlęciu możesz podać ugotowane różyczki brokułu czy kalafiora. Gdy podrośnie i nauczy się porządnie gryźć, zaproponuj mu także pokrojone w słupki i plasterki różne warzywa: paprykę, ogórek, kalarepkę, marchewkę, a także gotowaną fasolkę szparagową, którą można podjadać jak paluszki. SOKI OWOCOWE I WARZYWNE Soczek, zwłaszcza przecierowy, to bardziej przekąska niż napój i jeśli dziecko wypije go zbyt dużo (więcej niż 150 ml), nie będzie miało ochoty na nic więcej. Niemowlęta (starsze dzieci zresztą też) powinny pić soczki przeznaczone specjalnie dla nich – robi się je z produktów najlepszej jakości i nie dodaje się do nich żadnej „chemii”. CHRUPKI KUKURYDZIANE Są lekkostrawne, nie uczulają i łatwo je jeść samodzielnie. Są też bezpieczne, bo rozpływają się w ustach. Można je podawać niemowlętom pod warunkiem że nie dodano do nich soli i innych dodatków, np. barwników. Czytaj też: Jakie przekąski dawać dzieciom do szkoły. [CMS_PAGE_BREAK] WAFLE RYŻOWE I INNE Wybieraj te przeznaczone dla niemowląt i małych dzieci – jest w nich mniej soli i cukru, nie ma innych dodatków. HERBATNIKI, BISZKOPTY, CIASTECZKA, CIASTA Koniecznie przeznaczone dla małych dzieci albo pieczone w domu. Te „dorosłe” produkuje się przy użyciu niezdrowych tłuszczów cukierniczych, mają też dużo cukru. Pamiętaj jednak, że nawet zdrowe, domowe albo przeznaczone dla najmłodszych ciastka mają sporo kalorii, więc nie można dawać ich codziennie i w dużych ilościach. PRODUKTY MLECZNE Maluszkowi trudno je zjeść samodzielnie, ale dziecko nie musi ich jeść łyżeczką – na początku może w nich moczyć np. chrupki. Niemowlęciu podawaj wyłącznie produkty dla niego przeznaczone – deserki na bazie mleka, jogurtu, twarożku. Świetną przekąską dla starszaka może być jogurt naturalny z dodatkiem owoców, koktajl mleczny, twarożek z owocami albo szczypiorkiem. Nie dawaj mi tego, mamo! Nie wszystkie przekąski nadają się dla maluchów. Na czarnej liście są: • Lizaki. Cukier plus mnóstwo sztucznych dodatków, barwników, aromatów itd. Lepiej od czasu do czasu pozwolić dziecku na kawałek zdrowszej czekolady. • Prażynki ziemniaczane. One również są bardzo kaloryczne – 50 g to prawie 300 kcal. • Frytki i inne dania typu fast food. Są za tłuste i za słone. Poza tym takie dania nie są przekąskami – mają tyle kalorii co pełny posiłek (małe frytki to 235 kcal). • Chipsy. Są bardzo kaloryczne (chipsy bekonowe to 530 kcal w 100 g) i stanowczo za słone (nadmiar soli obciąża nerki). Zawierają do 40 proc. szkodliwego tłuszczu z izomerami trans. • Paluszki. Są za słone i dzieci w ogóle nie powinny ich jeść. Polecamy: 6 ważnych faktów o słodyczach dla dzieci.
Chodzi o drugie śniadanie i podwieczorek. Co podawać na nie dziecku? Czy naprawdę maluch ma jeść pięć razy dziennie? Oto odpowiedzi.
Dużo mówi się o tym, że dziecięca dieta powinna być przede wszystkim dobrze zbilansowana. To oznacza, że w puli całego dnia czy tygodnia muszą się znaleźć produkty pełne niezbędnych dla malca składników. No ale kto powiedział, że wszystkie muszą być zawarte tylko w głównych daniach? Drugie śniadanie i popołudniowa przekąska to także świetna okazja do uzupełnienia dziecięcego jadłospisu w witaminy i składniki mineralne. Dlatego nie podawaj wtedy pełnej cukru i tłuszczu drożdżówki z lukrem. Zapomnij o czekoladowych batonach czy zupełnie nieodpowiednich dla małych dzieci frytkach lub hamburgerach (mają więcej kalorii niż zdrowy, sycący obiad). Odpowiednia pora Jeśli twój maluszek nie jada obiadu bardzo wcześnie (np. około południa), drugie śniadanie jest konieczne. Podaj je najlepiej między godz. 10 a 11. To dodatkowy zastrzyk energii – ważny, ponieważ w przypadku dzieci przerwy między posiłkami nie mogą być zbyt długie. Mniej więcej co cztery godziny (jeśli smyk nie je) spada poziom glukozy we krwi oraz wydolność fizyczna i umysłowa malucha. Drugie śniadanie nie powinno być jednak duże, żeby nie odbierało dziecku ochoty na obiad. A co z popołudniową przekąską? W większości domów podwieczorek wypada między godz. 15 a 16. To dobry moment.­ Powinien dostarczać około 10 proc. dziennej energii z posiłków, które zjada malec. Uzupełnienie menu Dostosuj drugie śniadanie i popołudniowy posiłek do tego, co twój maluch jadł na śniadanie i obiad. Jeśli był on bardzo obfity i sycący, na podwieczorek podaj tylko mały owoc, np. jabłko gruszkę albo jogurt czy sok przecierowy. Jeżeli obiad zjedliście późno, a dziecko nie jest głodne, możesz połączyć podwieczorek z wczesną kolacją. Zdrowe produkty Pamiętaj, by na drugie śniadanie podawać dziecku nie tylko to, co uwielbia, ale również te produkty, za którymi nie przepada (np. warzywa) – w takiej postaci, by zjadł je z apetytem. Możesz wyciąć z marchewki, ogórka, cukinii i selera naciowego kolorowe słupki, które smyk będzie maczał w jogurtowym sosie. Podwieczorek to jednak często słodki posiłek. Ale wcale nie oznacza to, że malec ma wcinać słodycze. Lepiej sięgnąć np. po mleczny deserek, jogurcik (warto wybierać te, które powstają specjalnie z myślą o dzieciach). Na talerzyku dziecka w porze podwieczorku nie może zabraknąć świeżych owoców i produktów zbożowych. Smyk ucieszy się też, kiedy upieczesz dla niego drożdżowe ciasto z owocami lub zrobisz z nimi babeczki. [CMS_PAGE_BREAK] Wspólne gotowanie Z reguły przygotowanie podwieczorku nie trwa długo i nie jest trudne. Możesz zatem namówić dwulatka, by pomógł ci umyć owoce. Trzylatek zaś poradzi sobie z posmarowaniem kanapki dżemem. Nie od dziś wiadomo, że własnoręcznie przygotowany posiłek lepiej smakuje. A do tego jaka satysfakcja z gotowania z mamą! Nie tylko w domu Szczególnie w ciepłe dni drugie śniadanie i podwieczorek warto przygotować tak, by można było zjeść je na spacerze. Szkoda przecież wracać do domu z parku, żeby maluszek zjadł przekąskę, prawda? Jo­gurcik, umyte owoce czy pokrojone warzywa schowane do plastikowego pudełka zapakuj do torby czy plecaka. Pamiętaj tylko o zabraniu łyżeczki, wilgotnych chusteczek do przetarcia sobie i maluchowi rąk oraz buzi (jeszcze lepiej, szczególnie, gdy dziecko np. bawiło się w piaskownicy czy na placu zabaw, zapakować małe opakowanie płynu do dezynfekcji rąk – dosłownie kilka kropli wystarczy, by pozbyć się niepotrzebnych bakterii). Szczególnie polecamy: • Świeże owoce – jabłka, truskawki (po 12. miesiącu życia). Dla młodszych smyków należy przygotowywać przeciery, dzieciom powyżej roku, które umieją już dobrze gryźć, można obierać owoce ze skórki i dawać do rączki. Warto też wykorzystywać gotowe przeciery z owoców. • Jogurty – dla malców od 10. miesiąca nadaje się zwykły jogurt naturalny. Ale jest też specjalny jogurt przeznaczony dla młodszych dzieci. • Biszkopt – pieczony tradycyjnie, bez proszku do pieczenia. Możesz go zastąpić gotowymi ciasteczkami przeznaczonymi dla dzieci. • Kisiele owocowe – nie kupuj gotowych, sama rób je w domu. Wystarczy do soku dodać trochę mąki ziemniaczanej i zagotować. • Wodę mineralną – idealna do picia i dla niemowlaka, i dla kilkulatka.
To, czy malec zje swoją porcję, zależy od wielu czynników, m.in. od atmosfery panującej przy posiłku. Zepsujesz ją, jeśli się uprzesz, by nakarmić dziecko za wszelką cenę.
Naprawdę nic się nie stanie, jeśli twój zdrowy kilkulatek nie zje obiadu czy kolacji. Z tego powodu nie stawiaj wszystkiego na ostrzu noża, tylko po prostu odpuść. Owszem, zachowanie zimnej krwi w takiej sytuacji nie jest łatwe. Bo jak tu pozwolić dziecku odejść od stołu, wiedząc, że właśnie pozbawia się je porcji witamin i innych składników potrzebnych do rozwoju? Pamiętaj jednak, że to, iż twój przedszkolak nie chce czegoś zjeść, nie musi oznaczać, że dzieje się z nim coś złego (choć czasem brak apetytu może być oznaką uczulenia na jakiś składnik jedzenia) albo że chce ci zrobić na złość. Czasem jego zachowaniem kieruje chęć skupienia na sobie całej twojej uwagi (nawet takiej podszytej złością i rozdrażnieniem). Zatem jak nie wszcząć wojny? Poznaj apetyt dziecka Niemowlę wcina tak, że aż mu się uszy trzęsą. Dwulatek grymasi, ale zaczyna wykazywać jedzeniowy gust. Trzylatek ma już swoje upodobania (np. uwielbia brokuły albo marchewkę) i jest im wierny aż do znudzenia (może jeść to samo dzień po dniu). Czterolatek jednego dnia je coś ze smakiem, innego krzywi się niemiłosiernie, choć przecież podałaś mu to, co zwykle. Pięciolatek je równo i wybiera konkretne dania. Czyli? Dzieci różnią się pod względem apetytu, a apetyt może u jednego malca podlegać wahaniom. Jeśli to zaakceptujesz, łatwiej ci będzie pogodzić się z manewrami przy stole. Zachowaj spokój Nie denerwuj się, że twój maluch nie chce czegoś zjeść. Nie rób mu też godzinnego wykładu, dlaczego trzeba jeść brokuły, bo on i tak nic z tego nie zrozumie. Ani nie okazuj mu niezadowolenia. Spokojnie odstaw jego talerz albo zgódź się, by coś zostawił, jeśli mu nie smakuje, ignorując jego kaprysy i nie komentując ich. Zachowując zimną krew, zyskasz znacznie więcej, niż okazując wściekłość. Natomiast pochwały rozdzielaj, gdy smyk zje posiłek lub go tylko spróbuje. W ten sposób będzie wiedział, że kręcenie nosem nie jest sposobem na zwrócenie twojej uwagi. Akceptuj jego preferencje To będzie próba nerwów, bo zachowanie maluchów potrafi je mocno nadszarpnąć. Szykuj się na różne „dziwactwa”: jedzenie po kolei, czyli najpierw groszek, później mięso itd., niemieszanie składników, rezygnowanie z dania tylko dlatego, że buraczki zabarwiły ziemniaki... Nie śmiej się z tego, nie krytykuj, nie komentuj... Pozwól maluchowi na te rytuały. Przygotowuj małe porcje Dziecku zależy na twoim uznaniu. Ono wie, że zdobędzie je, gdy zje wszystko. Pomóż mu w tym, nakładając na talerz małą porcję. Dzięki temu malec nie przerazi się jej rozmiarem i tym, że nie zje wszystkiego (zwłaszcza gdy w waszym domu hołduje się zasadzie, że trzeba zjeść do czysta). Zachęć malca do pomagania Może przygotować z tobą jedzenie (taki posiłek smakuje o wiele bardziej), nakryć stół, ułożyć serwetki na stole, a po posiłku posprzątać. Dzieciom pomaganie sprawia przyjemność, czują się wtedy potrzebne. [CMS_PAGE_BREAK] Pozwól na wybór Zapytaj malca: „Chcesz naleśniki czy placki z jabłkami?”, a nie na co ma w ogóle ochotę. Kilkulatek ma jeszcze trudność w dokonywaniu wyboru, ułatw mu zadanie. Tym samym sprawisz, że będzie miał poczucie, że panuje nad tym, co je. Nie wmuszaj To najgorsze, co możesz zrobić. Nie groź karą, nie każ, by dziecko siedziało przy stole, dopóki nie zje (bo i tak nie zje), nie wciskaj kolejnej łyżki. Doskonale pamiętam przedszkolne obiady i przymus zjadania wszystkiego, nawet tłustego mięsa. Ukrywałam je w buzi, a potem z obrzydzeniem chowałam do kieszeni. Dziś wzdrygam się na to wspomnienie i nadal nie przepadam za tłustym jedzeniem, robi mi się niedobrze, gdy trafiam na taki kawałek. Zaproś smyka do stołu Niech to będzie wasz rytuał – jecie przy stole (o tych samych porach), nawet przekąski. Jedzenie zacznijcie dopiero wtedy, gdy wszyscy będą mieli posiłek na talerzu. Pamiętaj, błędem jest bieganie za dzieckiem z łyżką, bo w ten sposób można wychować niejadka, który jedzenie traktuje jak karę. A co zrobić, gdy dziecko nie ma ochoty jeść? Po prostu poproś malca, by towarzyszył innym przy stole (posiłek to okazja, by dziecko mówiło, a nie tylko słuchało tego, co inni mają do powiedzenia – zadbaj, by było to ciekawe). Zadbaj o atmosferę Zwolnij. Postaraj się, by posiłek przebiegał w niespiesznej i pogodnej atmosferze. To ważne, by kojarzył się z czymś miłym, wtedy dzieci jedzą chętniej. Gotuj atrakcyjnie Nie znaczy to, że powinnaś zapisać się od razu na kurs gotowania. Wystarczy, że jedzenie będzie świeże, kolorowe i ładnie podane. Trzymaj się umowy Jeśli mówisz: „Jeszcze trzy łyżki”, nie każ dziecku jeść więcej tylko dlatego, że zjadło tyle, ile prosiłaś. Jeżeli maluch nie jest głodny, nie zmuszaj go do jedzenia. Ma do tego prawo. Podawaj różne pokarmy Im wcześniej malec pozna smak rozmaitych potraw (zgodnie z kalendarzem rozszerzania diety), tym lepiej. Jeśli do czwartego roku życia dziecko nie spróbowało jakiegoś produktu, trudno mu będzie uznać go za coś do jedzenia.
Za czasów naszego dzieciństwa mało kto słyszał o maśle orzechowym, słodkich płatkach śniadaniowych czy gotowych deserach. Jednak my też mieliśmy swoje przysmaki. I to jakie!
Masz ochotę na mały eksperyment? Rzuć podczas grilla ze znajomymi hasło „smaki dzieciństwa”, a wszyscy zaczną się przekrzykiwać: „Lane kluseczki w rosole! Mmmmm, kochałem je!”. „Chleb ze śmietaną i cukrem!”, „Kogel-mogel!”, „Szyszki z dmuchanego ryżu!”, „Knedle!”. Wygląda na to, że dania, których na ogół od dawna już nie jadamy, wciąż są dla nas ważne. Kojarzą się z letnim popołudniem na wsi, z babcią, dziadkiem, ciocią Helenką, kuzynami z Bydgoszczy... A może by tak choć raz zaserwować zapomniane pyszności naszym dzieciom? Niczym nie ryzykujemy – jeśli nawet maluchy odwrócą się od nich na pięcie, my sami spałaszujemy je z przyjemnością! Zapytałam znajomych, jak się przyrządzało niektóre z nich. Nie podali mi dokładnych przepisów w rodzaju: 25 dag tego, 15 dag tamtego, ale nie szkodzi, bo przecież przed laty nikt sobie tym nie zawracał głowy – wszystko robiło się na oko (ewentualnie na łyżki albo szklanki), w dodatku w każdym domu inaczej. Smacznego! Szyszki z dmuchanego ryżu Są bardzo proste, u nas na wsi każde dziecko je robiło. Najpierw trzeba stopić na patelni krówki i masło z odrobiną mleka, potem dosypać do nich dmuchany ryż, a na końcu ulepić z masy kulki, uważając, żeby się nie poparzyć. Pycha, ale trzeba było liczyć się z konsekwencjami w postaci bury od rodziców, bo zawsze niszczyła się przy tym patelnia. Moja mama w końcu zostawiła nam jedną wyłącznie na nasze potrzeby i mogliśmy działać bezkarnie. Ciasteczka owsiane Gdy był kryzys, jadało się je dlatego, że nie można było kupić nic słodkiego. Teraz słodyczy nie brakuje, a ja nadal je uwielbiam, bo są pyszne i zdrowe. Robię je tak: pół kostki masła rozpuszczam na patelni w niewielkiej ilości (około ćwierć szklanki) mleka. Dodaję trzy łyżki cukru, a gdy się rozpuści, wsypuję płatki owsiane (pół szklanki) wymieszane z mąką (również pół szklanki). Mieszam wszystko, żeby się nie przypaliło. Dodaję posiekane orzechy – włoskie, laskowe itd. – wszystkie, jakie są w domu. Z masy formuję nieduże ciasteczka, które piekę w piekarniku nagrzanym do około 170˚C. Jak długo? Aż się upieką! [CMS_PAGE_BREAK] Zupa owocowa Do garnka wrzucamy wydrylowane wiśnie (albo inne owoce, może być także mieszanka różnych), zalewamy wodą, słodzimy do smaku i gotujemy. Można dodać cynamon, goździki, co kto lubi. W kubeczku mieszamy trochę mąki ziemniaczanej z zimną wodą. Gdy woda z wiśniami zaczyna wrzeć, dolewamy tę z mąką i robimy coś w rodzaju rzadkiego kisielu. Podajemy z osobno ugotowanym makaronem. Kasza manna z sokiem Moja mama robiła ją tak: z litrowej butelki mleka (wychodziły z tego trzy solidne porcje) odlewała szklankę i rozrabiała w niej pół szklanki kaszki. Zrobioną w ten sposób miksturę wlewała do reszty mleka, które w tym czasie zaczynało już kipieć. Cały czas mieszała, bo inaczej powstałyby grudki, których nie znosiliśmy. Potem wlewała to wszystko do miseczek, a gdy masa ostygła, polewała ją sokiem. Domowy budyń Uwielbiałam go tak bardzo, że nigdy nie udało mu się ostygnąć! Babci, która mi go przyrządzała, nie mogę już zapytać o wskazówki, więc teraz robię go według przepisu, który znalazłam w internecie. Pół kubka mleka gotuję z cukrem (dwie łyżki), wanilią (może być cukier waniliowy) i masłem. Resztę miksuję z łyżką mąki ziemniaczanej, a potem dolewam do garnka i mieszam. Lane kluseczki Trzeba roztrzepać w kubku jajko i dodać tyle mąki, żeby powstało dość gęste, ale lejące się ciasto. A potem wlewa się to cienką strużką do wrzątku, gorącego mleka albo zupy (np. rosołu czy pomidorowej). To zapomniana już potrawa? Nie wierzę! My jadamy takie kluseczki do dzisiaj! Chleb w jajku Kromki chleba (mogą być podsuszone) moczy się w jajkach rozbełtanych z niewielką ilością mleka i przyprawami, a potem smaży na patelni. I już! Pyszne. A jak smakuje z keczupem! Zacierka na mleku Z mąki, jajka i wody trzeba zagnieść ciasto. Ma być twarde, tak żeby dało się je zetrzeć na tarce o grubych oczkach. Wrzucamy do gotującego się mleka i gotujemy, aż będzie miękkie.
Drób i śledziki, parówki i owoce morza... Na pewno nieraz zadasz sobie pytania: czy kilkulatek może to jeść? Jakie mięso jest dla niego najlepsze? A czego mu nie podawać?
Tyle ostatnio słychać, że w drobiu są hormony i wirusy, w wieprzowinie pryszczyca, nawet w rybach doszukano się trującej rtęci. Nie mówiąc o praktykach preparowania starego mięsa, by uchodziło za świeże. Czy nie lepiej przejść na wegetarianizm? Specjaliści od żywienia dzieci twierdzą, że nie. Mięso i ryby dostarczają wartościowego białka i najlepiej przyswajalnego żelaza hemowego . Jego niedobór skutkuje anemią i osłabioną odpornością. Mięso i ryby to źródło witaminy B12 (nie ma jej w innych produktach), jodu, cynku i tłuszczu dającego energię i niezbędnego do produkcji hormonów. Nie panikuj, że mięso oraz ryby szkodzą. Jasne, że konieczne jest kupowanie ich w sprawdzonym sklepie, jak i przestrzeganie zasad higieny przy szykowaniu dań. Ale jedzenie też. Co jeszcze warto wiedzieć o mięsie? Drobiowe rozterki Kurczaki ze sklepu to sama chemia? Bez przesady. Białe, kurze czy indycze, mięso jest dobre dla dzieci: chude, ma dużo dobrze przyswajalnego białka (20 proc.), a tłuszczu zaledwie 1–2 proc. Drób hodowany masowo dostaje jednak antybiotyki, bo wciąż trapią go epidemie. Przenikają one nie tylko do mięsa, także do odchodów zwierząt, z nimi do gleby, a stąd do warzyw, owoców, wody – więc i tak nie uchronisz malca przed tymi substancjami. Mimo to jeśli masz dostęp do kurczaka ze wsi, warto z tego skorzystać. Wegetarianizm – gorszy rozwój? Prawidłowe przyrządzanie potraw bezmięsnych dla dzieci jest możliwe, ale trudne. Rozwiązanie: tam gdzie mięso, wstawiamy soję – nie wystarczy. Białko roślinne jest słabiej przyswajane. Istnieje ryzyko, że dziecko będzie np. niższe. Odradzamy wegetarianizm ortodoksyjny, tzn. bez jaj i ryb. Każdy posiłek powinien łączyć nabiał, warzywa, owoce i zboża oraz rybę lub jajko, najlepiej więc robić wszystko samemu. Mała wielka zmiana Wędliny ze sklepu lepiej ograniczać. Zawierają dużo soli, sztucznych dodatków (azotynów i fosforanów). Lepszy jest pieczony w domu schab, pasztet. Kupuj tylko wędliny chude, znanych firm. Dwa razy w tygodniu mięso zastąp rybą. [CMS_PAGE_BREAK] Roztrząsanie galarety Potrawy w galarecie, np. ryby, są godne polecenia. Galareta zawiera kolagen (potrzebny ścięgnom, stawom, skórze), który trudno dostarczyć w innych daniach. Dla kilkulatka najlepsze są ryby morskie w galarecie – zawierają kwasy omega-3 i jod. Galarety nie polewaj octem, skrop sokiem z cytryny. Owoce morza – dla dorosłych? Można je podawać już trzylatkom. Lepiej tylko nie serwować surowych (np. ostrygi powodują zatrucia!). Skorupiaki (homary, krewetki, langusty) i mięczaki (ślimaki, omułki) są źródłem białka o wysokiej wartości. Zawierają witaminy z grupy B, minerały. Tak jak morskie ryby, są świetnym źródłem nienasyconych kwasów omega-3, wspomagających rozwój intelektualny. Parówki albo życie Zawierają szkodliwe azotyny i kilkulatek nie powinien jeść ich często. Choć parówki czasem występują pod nazwą „drobiowe”, „cielęce”, i tak zawierają wieprzowinę podłego gatunku, oprócz tego dużo tłuszczu, skóry, mąkę sojową lub ziemniaczaną, konserwanty, polepszacze i sól. Jeśli podajesz parówki 1–2 razy w tygodniu, nic się nie stanie, ale wybieraj te dla dzieci. Ich skład można odczytać na opakowaniu. Nie radzimy kupować parówek na wagę. Więcej higieny Kurczaki z masowej hodowli mogą zawierać groźną bakterię Campylobacter. Dzieci jednak powinny jeść białe chude mięso. Aby się ustrzec Campylobacter: - dokładnie myj mięso, zanim zaczniesz je przyrządzać (dotyczy to wszystkich gatunków) ; - używaj oddzielnych desek do krojenia drobiu oraz innych mięs; - myj ręce przed i po obróbce mięsa; - wyparzaj we wrzątku sztućce używane do przygotowania drobiu.
Byle jak, byle gdzie i byle z kim – tak w żadnym razie nie powinny wyglądać codzienne posiłki. Choć w naszym zabieganym świecie to niełatwe, zadbaj, by przy stole choć raz dziennie spotkała się cała rodzina. I to co najmniej z kilku powodów.
Choć zasiadanie do stołu z rodziną jest bardzo ważne aż dla 82 proc. Polaków, to przeciętnie poświęcamy na wspólny posiłek zaledwie 23 minuty dziennie! I to włączając w ten czas gotowanie. Tak wynika z badań, które zostały wykonane na zlecenie marki Knorr w 2008 roku. Gdy ma się małe dziecko, tym bardziej brakuje na to czasu, ale jest to jeszcze ważniejsze. A może by tak już od dziś postarać się to zmienić? Bo posiłki nie są tylko okazją do zaspokajania głodu, choć na pierwszy rzut oka tak się wydaje. Codzienne spotkania przy stole dają dużo więcej i są okazją do czegoś ważniejszego. Wspólne posiłki… 1. Kształtują zdrowe nawyki żywieniowe Nawet jeśli twoje dziecko jest bardzo malutkie i dopiero nauczyło się samodzielnie siedzieć, posadź je przy stole z całą rodziną. To ważne, by już od najmłodszych lat widziało, co jedzą dorośli, i uczyło się, jak zdrowo się odżywiać. W pewnym momencie, gdy już będzie gotowe, samo sięgnie po to, co jedzą wszyscy, a potem się w tym rozsmakuje. Z pewnością właśnie tak będzie, o ile sami jecie… zdrowo. Dobre nawyki żywieniowe nabyte w dzieciństwie przy rodzinnym stole zostają do końca życia. To, że dzieci często jedzące posiłki z rodziną jedzą zdrowiej, potwierdzają zresztą naukowcy. Badania prof. Matthew Gillmana z Harwardzkiej Szkoły Medycznej pokazały, że dzieci, które regularnie jadały z rodziną, najczęściej spożywały więcej owoców i warzyw, mniej smażonych potraw, nasyconych tłuszczów i tłuszczów trans, a także piły mniej napojów gazowanych niż te, które na ogół jadały same. 2. Zapobiegają nadwadze Ta sprawa wiąże się oczywiście z dobrymi nawykami żywieniowymi (patrz wyżej), czyli jedzeniem zdrowych i wartościowych produktów, ale nie tylko. Okazuje się również, że ponieważ jedzony z rodziną posiłek staje się okazją do rozmów, to dziecko je wolniej i… tylko tyle, ile potrzebuje, bez przejadania się. Łatwiej jest mu również zauważyć, że jest już syte, a dzięki temu kontrolować ilość tego, co je, a tym samym swoją wagę. Naukowcy z Ohio State University stwierdzili, że rodzinne posiłki mogą obniżyć ryzyko otyłości nawet o 40 proc. Podczas badań okazało się, że w domach, gdzie rodziny codziennie razem siadają do obiadu, dzieci są mniej narażone na nadwagę i otyłość – stwierdzono ją jedynie u 14 proc. maluchów. Dodatkowym czynnikiem hamującym wzrost wagi jest sen powyżej 10,5 godziny na dobę i oglądanie telewizji nie dłuższe niż dwie godziny dziennie. W rodzinach, które nie spełniały takich zaleceń, otyłych dzieci było prawie 25 proc. 3. Zacieśniają więzi rodzinne Lepsze kontakty między członkami rodziny wcale nie nawiązują się jedynie podczas wspólnego układania klocków, rysowania czy lepienia z plasteliny. Posiłek to spędzony razem czas, kiedy można porozmawiać, podzielić się spostrzeżeniami, odczuciami, opowiedzieć, co każdemu przytrafiło się w ciągu dnia. A także wspólnie rozwiązać codzienne problemy. To wszystko jeszcze bardziej zbliża do siebie już i tak bliskich sobie ludzi. Ważne jednak, aby atmosfera przy stole było przyjazna – obiad czy kolacja to nie czas na wylewanie żali i pretensji. Pozwól dziecku czynnie uczestniczyć w gotowaniu, nakrywaniu do stołu, sprzątaniu po posiłku. To kształci chęć opieki nad innymi i pomaga uczyć się, jak dbać o siebie w dorosłym życiu. Zobacz także: Ważne, by rodzina jadła wspólnie posiłki [CMS_PAGE_BREAK] 4. Pomagają wychować smakosza To ucieszy mamę niejadka – wspólny posiłek to doskonały moment, by zachęcić malucha do próbowania nowych specjałów. Wykorzystaj naturalną dziecięcą ciekawość – próbując nowych smaków, dziecko czuje się przecież jak odkrywca. A widząc, że mama ze smakiem je cukinię, także po nią sięgnie. Jeśli samo nie chce, zachęć je – niech zje choć kawałeczek. Jednak nigdy nie zmuszaj do jedzenia ani nie nalegaj, by zjadło wszystko, co ma na talerzu. Może akurat nie ma apetytu. Zostawiając możliwość wyboru, uczysz, że akceptujesz indywidualność dziecka, odmienność jego gustów, a gdy podrośnie – także przekonań. 5. Rozwijają zdolności komunikacyjne Można je trenować niemal w każdej sytuacji, także podczas wspólnych spotkań przy stole – dzięki rozmowom z rodzicami i rodzeństwem. I nie chodzi tylko o rozszerzanie zasobu słownictwa. Ale także o cierpliwe słuchanie drugiej osoby, czekanie na swoją kolej w rozmowie, wyrażanie własnej opinii bez urażania swojego rozmówcy – to ważne życiowe umiejętności, które przydają się nie tylko w domu, ale przede wszystkim w życiu społecznym. Warto pamiętać, że niezwykle łatwo zdobyć je we własnym domu, właśnie podczas posiłków przy rodzinnym stole. 6. Uczą zasad zachowania się przy stole Posiłek jest lekcją savoir-vivre’u. Jedzenie wiąże się przecież z przestrzeganiem reguł, np. grzecznym proszeniem o podanie półmiska (a nie sięganie po niego przez cały stół), używaniem sztućców czy dziękowaniem przed odejściem od stołu. Taka nauka to jednak długi proces. I im wcześniej ją zaczniesz, tym szybciej maluch zacznie np. sprawnie posługiwać się sztućcami czy kubeczkiem. Trenujcie, a z czasem maluch nabierze wprawy. Ale nawet gdy będzie umiał już dobrze posługiwać łyżką, jeszcze nie raz włoży rączkę do talerza. Pozwól mu na to! Gdy dziecko będzie gotowe, daj mu też bezpieczne, przeznaczone specjalnie dla dzieci widelec i nóż – niech wie, że ma takie same prawa jak ty czy tata. 5. Sprzyjają poznawaniu tradycji Nie tylko rodzinnej, czyli smaków i zapachów potraw przygotowywanych przez pokolenia według tych samych przepisów. Wspólne posiłki sprzyjają również tropieniu kulinarnych tradycji gdziekolwiek jesteście. Podczas rodzinnych wyjazdów szukajcie miejscowych przysmaków. Może uda wam się zobaczyć, jak powstaje bryndza, jak piecze się domowy chleb, naturalnie wędzi ryby. Próbujcie lokalnych specjałów. Taka kulinarna edukacja poszerza horyzonty dziecka, uczy je szacunku dla darów natury, a także tolerancji wobec odmienności. Polecamy: Rodzinne posiłki. [CMS_PAGE_BREAK] Zdrowie i dobra atmosfera 1] Nie zabraniaj dziecku próbowania żadnego produktu, który jest na stole – nawet mniej zdrowego, o ile oczywiście nie podajesz go codziennie (a zakładamy, że nie). 2] Staraj się przygotowywać jedzenie w zdrowy sposób – nie podawaj zbyt często tłustych, smażonych i ciężkostrawnych dań. 3] Nie przyprawiaj mocno potraw, które pojawiają się na rodzinnym stole – dorośli zawsze mogą sobie mocniej doprawić danie już na swoim talerzu. 4] Dbaj o dobrą atmosferę przy stole. Celebrowanie posiłków, uśmiech i przyjazny klimat sprawią, że dziecko nigdy nie stanie się niejadkiem. Gotowanie to nie zadanie Nie podchodź do rodzinnych posiłków zadaniowo i nie traktuj gotowania jak kolejnego obowiązku. Jeśli w sobotnie przedpołudnie nie masz ochoty stać przy garnkach, wybierzcie się na obiad do restauracji – spędzicie razem czas i oderwiecie się od codzienności. Wybieraj miejsca przyjazne rodzinom – takie, w których jest kącik do zabaw i tolerancyjna obsługa, która patrzy na maluchy przyjaznym okiem. Sprawdź też wcześniej, czy menu dostosowane jest do możliwości i gustu kulinarnego małych smakoszy. Czy wiesz, że… …dzieci, które często jadają posiłki z rodziną, lepiej radzą sobie w szkole? Wspólne posiłki – dzięki rozmowom z rodzicami i rodzeństwem – pomagają poprawić zdolności językowe, maluchy są bardziej zmotywowane do nauki, co przekłada się na to, że osiągają lepsze wyniki w szkole. Czytaj także: Czy odżywiasz dziecko zdrowo? - test. Konsultacja: Małgorzata Ohme, psycholog, wykłada w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie, jest psychoterapeutą dziecięcym i rodzinnym.
Kaszki to pierwszy produkt zbożowy, który możesz wprowadzić do diety swojego malucha już w pierwszym półroczu. Czy wiesz, w jakiej kolejności to robić?
Właśnie dzięki mannie twoja pociecha ma szansę pierwszy raz zetknąć się z glutenem. Jeśli jest karmiona piersią – już w piątym miesiącu, a w szóstym – gdy pije mleko modyfikowane. Specjaliści zalecają, by odrobinę kaszki glutenowej wprowadzić do menu dziecka już w pierwszym półroczu życia. Szwedzcy naukowcy dowiedli, że wczesne, stopniowe wprowadzanie glutenu do diety zmniejsza ryzyko zachorowania na celiakię (nietolerancję glutenu, białka zawartego w pszenicy, i innych białek zbóż – życie, jęczmieniu i owsie). Mniej więcej w tym samym czasie maluch może też próbować kaszek z innych zbóż, z mlekiem albo jako składnik obiadów czy deserów. W PIERWSZYM ROKU Ważne jest, w jakiej kolejności wprowadzasz kasze do diety dziecka. Zacznij od podawania drobnych, które po przygotowaniu mają delikatną, płynną konsystencję. Po 7–8. miesiącu przyjdzie czas na nieco grubsze ich rodzaje, ale muszą być dobrze rozgotowane. Kaszki glutenowe: • Manna - dla dzieci karmionych piersią – od 5. miesiąca, dla karmionych butelką – od 6. miesiąca. Odrobinę – czyli pół łyżeczki – rozgotowanej kaszy manny możesz podać dziecku razem z przecierem jarzynowym albo pokarmem mamy lub mlekiem modyfikowanym, ale tylko raz w ciągu dnia. Na większą jej ilość przyjdzie czas dopiero w 10. miesiącu życia. • Pszenna - dla dzieci karmionych piersią – od 5. miesiąca, dla karmionych butelką – od 6. miesiąca. Zamiast odrobiny kaszy manny do przecierów jarzynowych (lub mleka) możesz dodawać np. kaszkę pszenno-ryżową lub kleik pszenny. • Kuskus - od 10. miesiąca dla dzieci karmionych piersią i butelką. Warto o nim pamiętać, bo jest delikatny, a poza tym szybko się go przygotowuje. Ta pszenna kasza może być na przykład składnikiem zupki. Dodatek kuskusu do dania sprawia, że są w nim wyczuwalne grudki – maluch będzie dzięki niej trenował jedzenie pokarmów o gęstszej konsystencji. Starszemu niemowlakowi, który je już obiadek z dwóch dań, możesz podać łyżkę kuskusu do mięsa i jarzynki na drugie danie. Pamiętaj tylko, by przygotowując kuskus, po zalaniu wrzątkiem zagotować go przez moment i dopiero potem zostawić pod przykrywką do napęcznienia. Kaszki bezglutenowe: • Ryżowa - dla dzieci karmionych piersią – od 7. miesiąca, dla karmionych butelką – od 5. miesiąca. W diecie dziecka karmionego butelką kaszka ryżowa (lub kleik) na począt­ku może być dodatkiem do zupki-przecieru jarzynowego. Później możesz nią zagęszczać przeciery owocowe, dodawać do mleka albo podawać dziecku gotową kaszkę mleczno-ryżową jako jeden z posiłków w ciągu dnia. Zgodnie ze schematem żywienia dziecko karmione piersią w siódmym miesiącu powinno zjeść na jeden posiłek przecier owocowy z dodatkiem kaszki bezglutenowej, np. właśnie ryżowej. [CMS_PAGE_BREAK] • Kukurydziana - dla dzieci karmionych piersią – od 7. miesiąca, dla karmionych butelką – od 5. miesiąca. Tę kaszkę możesz dodawać do dań dla malucha wymiennie z kaszką ryżową. Kukurydziana ma mniej neutralny smak niż ryżowa. Najlepiej sama się przekonaj, która z nich bardziej smakuje dziecku. • Krakowska - od 8. miesiąca dla dzieci karmionych piersią i butelką. To kasza gryczana łamana (ziarna zostały rozdrobnione). Zawiera naprawdę minimalne ilości glutenu, a jednocześnie jest nieco grubsza niż gotowa kaszka, więc w zupce są wyczuwalne bardzo delikatne grudki. Dzięki nim dziecko może zacząć uczyć się jeść pokarmy o mniej jednolitej konsystencji. Kasza krakowska doskonale nadaje się do przygotowania pierwszego krupniczku – trzeba ją tylko dobrze rozgotować, by była naprawdę miękka. PO PIERWSZYCH URODZINACH Kaszki i kasze nadal powinny być obecne w diecie malucha – mogą być składnikiem drugich dań, zup, nadzienia, np. do pierogów, a nawet deserów. Możesz podawać już grubsze kasze, ale tuż po pierwszych urodzinach staraj się je gotować tak długo, żeby były bardzo miękkie. Najlepiej w takiej ilości wody, którą kasza zdoła wchłonąć. Dzięki temu, odcedzając kaszę, nie wylejesz cennych składników, które się z niej wygotowały. • Jęczmienna To świetne źródło błonnika oraz zdrowych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Jest łatwostrawna. Młodszemu dziecku najpierw podaj kaszę łamaną lub perłową – są drobniejsze niż pęczak (ten ze względu na grubość ziaren długo się gotuje). Kasze jęczmienne dodawaj do zup lub podawaj na drugie danie. • Gryczana Jest bogata w witaminę E i lecytynę. Choć ma twarde ziarna, ugotowaną na sypko możesz podać dziecku pod koniec pierwszego roku życia, np. do drugiego dania. • Jaglana Wytwarzana z prosa. Jest bogata w fosfor, żelazo i witaminę A. Ma sporo tłuszczu, w tym nienasyconych kwasów tłuszczowych. Można ją podawać na słodko (z owocami), dodawać do zupki lub drugiego dania. Konsultacja: dr hab. Halina Weker, specjalista w dziedzinie żywienia kieruje Zakładem Żywienia w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie.