ADHD u dzieci. Objawy, przyczyny, leczenie
ADHD czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, to schorzenie, którego przyczyny nie są do końca znane. O dzieciach chorujących na ADHD mówi się w szkole, że nie uważają, przeszkadzają innym i nie pamiętają słów nauczycieli. Czy są to objawy ADHD, czy raczej złego wychowania? Sprawdź, w jaki sposób wykluczyć lub potwierdzić u dziecka zespół nadpobudliwości psychoruchowej i jak go leczyć, jeśli okaże się to konieczne.
ADHD to inaczej zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Skrót wywodzi się z angielskiego określenia – attention deficit hyperactivity disorder. Używa się go na określenie zaburzenia rozwoju dziecka, które znacznie utrudnia funkcjonowanie – dzieci z ADHD uznawane są za niegrzeczne, sprawiające kłopot rodzicom i nauczycielom. ADHD nie istnieje? Niektórzy kwestionują istnienie ADHD u dzieci, argumentując, że objawy, które mu towarzyszą, są skutkiem złego wychowania. Eksperci zaprzeczają takiej teorii i wskazują konkretne przyczyny zaburzenia oraz konieczność otoczenia dziecka profesjonalną opieką, dzięki której życie nadpobudliwego dziecka staje się łatwiejsze. Zobacz także: Coraz więcej dzieci ma ADHD Spis treści: 1. Objawy ADHD u dzieci 2. Przyczyny ADHD u dzieci 3. Dlaczego ADHD objawia się inaczej u chłopców i u dziewcząt? 4. Diagnostyka ADHD u dzieci [TEST] 5. Dlaczego fachowa opieka jest tak ważna? 6. Leczenie ADHD u dzieci 7 Jak opiekować się dzieckiem z ADHD w domu? 8. Zabawki dla dziecka z ADHD Objawy ADHD u dzieci Objawy ADHD ujawniają się w okresie przedszkolnym. To bardzo ważna informacja dla rodziców, których niepokoi rozwój niemowlaka i próbują już na tym etapie życia doszukiwać się znamion ADHD u niemowląt. Przedszkolaki z natury są bardzo ruchliwe i nie potrafią jeszcze długo skupiać uwagi, więc rzadko bywają podejrzewane o ADHD. Niepokojące symptomy zwracają uwagę dopiero w szkole, gdy zachowanie ucznia sprawia kłopot nauczycielom i rówieśnikom. Jak objawia się nadpobudliwość psychoruchowa? Do objawów nadpobudliwości należą: Nasilone problemy z koncentracją uwagi – znacznie wyróżniające się na tle rówieśników i utrudniające dziecku normalne funkcjonowanie; Nadruchliwość – dziecku trudno usiedzieć w jednym miejscu, wszędzie go pełno, mimo tego że inne dzieci potrafią już opanować swoją ruchliwość; Impulsywność – krzykliwość, hałaśliwość, czasem również zachowania agresywne (ujawniają się przede wszystkim u dzieci, które w porę nie otrzymały właściwej opieki). U połowy dzieci ze zdiagnozowaną nadpobudliwością psychoruchową, objawy ADHD utrzymują się przez całe życie, u pozostałych – ulegają wyciszeniu lub ustępują. Zwykle słabnie nadruchliwość i impulsywność, ale utrzymuje się nieuważność. Przyczyny ADHD u dzieci Do tej pory pojawiło się kilka teorii dotyczących przyczyn ADHD u dzieci. Zaburzenie wiązano z dietą (zgodnie z nią nadpobudliwość mają maluchy, które jedzą za dużo cukru), nieporadnością rodziców (dorośli stosują nieodpowiednie metody wychowawcze) lub z zaniedbaniem (dziecko jest pozostawione same sobie i brakuje mu jakichkolwiek oddziaływań wychowawczych). Psychologowie i psychiatrzy zdecydowanie odrzucają teorie, że ADHD nie istnieje. Ich zdaniem istnieją dwie przyczyny nadpobudliwości u dzieci. W związku z nimi wyróżniają też dwa rodzaje nadpobudliwości: ADHD wrodzone – odpowiadają za nie geny (są przyczyną nadpobudliwości w ponad 70 proc. przypadków). Dzieci dziedziczą ADHD po nadpobudliwych rodzicach lub dziadkach, podobnie jak dziedziczy się wzrost. ADHD nabyte – powodują je zmiany w obszarach mózgu odpowiedzialnych za kontrolę uwagi i impulsywności, które może wywołać niedotlenienie podczas porodu, palenie papierosów w ciąży – zarówno przez mamę, jak i przez tatę (czyli tzw. bierne palenie). Zobacz także: Łobuziak czy dziecko z ADHD – porównaj objawy Dlaczego ADHD objawia się inaczej u chłopców i dziewczynek? ADHD może inaczej ujawniać się u chłopców niż u dziewczynek. Chłopcy z ADHD sprawiają tyle problemów, że szybko trafiają do specjalisty i zostają objęci terapią. Dziewczynki, mimo tego, że bardzo potrzebują fachowej pomocy, często jej nie otrzymują, ponieważ dorośli nie zdają sobie sprawy, że jest im potrzebna. Jak różni się ADHD u chłopców i u dziewczynek? Dziewczynki z ADHD – mogą mieć tylko zaburzenia koncentracji uwagi. Nie są rozbiegane i głośne jak chłopcy, ale rozmarzone, jakby nieobecne. Nauczyciele przypinają im etykietkę zdolnych, lecz leniwych; Chłopcy z ADHD – są impulsywni i nadruchliwi, sprawiają swoim zachowaniem wiele kłopotów, przez co szybciej otrzymują potrzebną pomoc. Diagnostyka (test) ADHD u dzieci Diagnostyka ADHD polega na wykonywaniu przez psychologa specjalnych testów, które mają za zadanie ocenić sprawność intelektualną dziecka, jego zdolność do zapamiętywania, koncentracji i kojarzenia. Ocenie podlega także koordynacja ruchowa. Warto wiedzieć, że aby można było podejrzewać ADHD u dziecka, niepokojące objawy muszą utrzymywać się nie krócej niż pół roku. Muszą być widoczne i w domu, i poza nim. Nadpobudliwy maluch trafia wówczas do wspomnianego psychologa lub psychiatry – tylko oni mogą postawić diagnozę o ADHD. Najpierw próbują wykluczyć inne przyczyny mogące wpływać na zachowanie. Ponadto neurolog lub inni specjaliści sprawdzają, czy dziecko nie cierpi na niedosłuch, kłopoty ze wzrokiem czy stany lękowe. Czytaj też: Złe zachowanie - 9 kół ratunkowych Dlaczego fachowa opieka jest tak ważna? Brak odpowiedniej opieki nad dzieckiem z ADHD może przesądzić o jego przyszłości, poczynając od kwestii bezpieczeństwa (mali nadpobudliwcy są bardziej narażeni np. na poważne urazy głowy), przez problemy z nauką (dziecko pozostawione samo sobie skupia się na tym, co je interesuje, np. siedzi przy komputerze), na możliwości popadania w konflikt z prawem kończąc (brak umiejętności dostosowania się do wszelkich zasad). Zdiagnozowanie zobowiązuje nie tylko do pracy z dzieckiem, ale również wymaga od niego wielkiego wysiłku, który musi włożyć w to, aby radzić sobie mimo swoich ograniczeń. ADHD u dzieci. Leczenie Czy wszystkie dzieci otrzymują leki? Nie wszystkie nadpobudliwe dzieci muszą otrzymywać leki. Najczęściej wystarcza terapia, oddziaływania wychowawcze oraz odpowiednie podejście nauczycieli – najlepiej, żeby dziecko miało w szkole kontakt z osobami, które są przygotowane do pracy z uczniami z ADHD. Jak opiekować się dzieckiem z ADHD? Dziecko z nadpobudliwością psychoruchową wymaga zrozumienia nie tylko ze strony rodziców, ale wszystkich osób, które się nim opiekują, i jasnego systemu zasad. W jego otoczeniu nie powinno być chaosu, pośpiechu, niecierpliwości. Dzieci z ADHD lepiej się zachowują, kiedy wszystko jest dobrze zaplanowane, wymagają cierpliwego przypominania i pokazywania, jakie są konsekwencje ich działań. Potrzebują też okazji, aby pozbyć się nadmiaru energii, czemu sprzyja aktywny tryb życia rodziny – sportowe pasje. Sprawdzą się również zajęcia artystyczne, które uczą cierpliwości, systematyczności, jak np. gra na instrumentach czy taniec. ADHD u dzieci. Czym może bawić się nadpobudliwy maluch? Zabawki dla dzieci z ADHD powinny być proste. Od nadpobudliwego kilkulatka trudno oczekiwać, że będzie cierpliwie i długo siedział nad jednym zadaniem. Lepiej nie kupować mu skomplikowanych układanek lub zestawów klocków, które sprawią, że dziecko szybko się zniechęci i poczuje frustrację. Lepszym rozwiązaniem są zabawy w lepienie, malowanie, w których dziecko może stworzyć to, na co ma ochotę. Warto też grać w proste i niezbyt czasochłonne gry – mają tę zaletę, że uczą dziecko stosowania się do reguł. Gdy chcemy nadpobudliwego kilkulatka zainteresować jakąś zabawką, usuńmy z jego otoczenie inne – to pozwoli mu skupić na niej uwagę. Zobacz też: Jak wychowywać dziecko z ADHD? Kim są dzieci indygo? <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/przedszkolak/wychowanie/adhd-czy-zle-zachowanie-13964-r1/">Jak odróżnić ADHD od złego zachowania?
6 oznak niedoboru witaminy D u niemowląt
Witamina ta jest niezbędna dla zdrowych kości dziecka, ale też dla jego ogólnego prawidłowego rozwoju. Sprawdź, jakie oznaki mogą wskazywać na niedobór witaminy D u niemowlęcia.
Witamina D jest potrzebna dla zdrowego rozwoju dziecka, pomaga m.in. wchłaniać wapń, potrzebny dla zdrowych i mocnych kości oraz zębów. Zarówno dorośli, jak i dzieci nie spożywają jej wystarczająco w swojej diecie, a mała ekspozycja na słońce w naszym klimacie (i rozsądne zalecenia używania kremów z wysokimi filtrami przeciwsłonecznymi) sprawia, że wytwarzamy jej zbyt mało w naturalny sposób. Czy wiesz, że dzieci w wieku 1-3 lat potrzebują 18 razy więcej witaminy D i 4 razy więcej wapnia w przeliczeniu na kilogram masy ciała niż osoba dorosła? Niedobory witaminy D dotyczą nie tylko ok. 90 proc. dorosłych Polaków, ale i większości dzieci. Jakie są skutki niedoboru witaminy D? Braki witaminy D u niemowląt powodują nadmiernie płaską główkę z tyłu, a na czole mogą pojawić się wypukłe guzy, także opóźniony zostaje procesu zrastania się ciemiączka. Najpopularniejszym skutkiem jest krzywica oraz słabość mięśni (tzw. żabi brzuszek – gdy dziecko leży, brzuszek rozlewa się na boki). Niedobór witaminy D wiąże się także z ryzykiem pojawienia się otyłości, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, chorób autoimmunologicznych oraz niektórych nowotworów (piersi, prostaty, jelita grubego). Witaminy dla dzieci - ranking i opinie Jak dostarczać dziecku witaminę D? Witaminę D możemy dostarczać dziecku wraz z jedzeniem: ważne jest by dzieci piły mleko oraz jadły jajka i ryby. W mleku matki jest za mało witaminy D, dlatego niemowlęta karmione piersią powinny dodatkowo otrzymywać preparaty zawierające witaminę D. Niemowlęta karmione mlekiem modyfikowanym, otrzymują witaminę D wraz z mieszanką, dlatego ewentualną suplementację powinien zlecić lekarz – ważne jest by dzienna dawka witaminy D wynosiła tyle samo, co u niemowląt karmionych piersią. Starszym dzieciom podajemy dodatkowo witaminę D od października do marca – w miesiącach, gdy mało przebywamy na słońcu. Możesz podawać dziecku w tym czasie np. tran. Dawkowanie wit. D uzależnione jest nie tylko od wieku, ale także od masy ciała. Bardzo istotne jest regularne przyjmowanie witaminy. W przypadku dorosłych i dzieci z otyłością eksperci zalecają podwojenie rekomendowanej dawki. Spójrz, jakie są objawy niedoboru witaminy D u małych dzieci i niemowląt i jeśli coś cię niepokoi, porozmawiaj z lekarzem Objawy niedoboru witaminy D u niemowląt Niedobór witaminy D u malutkich dzieci i niemowląt można zaobserwować wcześnie. W przypadku niemowląt niepokoić powinny następujące objawy: krzywica – jeden z najpoważniejszych skutków niedoboru witaminy D – kości są miękkie i wykrzywione, może powstać tzw. różaniec krzywiczy (zgrubienia w okolicy żeber), dziecko może mieć krzywe nóżki, guzy na czole, ciemiączko zarasta wolniej opóźnione ząbkowanie – uważa się, że niedostateczny poziom witaminy D może opóźniać wyrzynanie się zębów mlecznych spowolniony wzrost – u dzieci, u których stwierdzono deficyty witaminy D, zdaniem stowarzyszenia Amerykańskich Pediatrów można zaobserwować poważne spowolnienie wzrostu infekcje dróg oddechowych – niski poziom witaminy D sprzyja infekcjom dróg oddechowych nerwowość – jednym z mniej znanych objawów niedoboru witaminy D jest nerwowość - dziecko może być płaczliwe i mieć problemy ze snem wzmożone napięcie mięśniowe – jeśli mięśnie twojego dziecka kurczą się i nie rozluźniają, może to być objaw tężyczki, wywoływanej przez niedobory wapnia i witaminy D. Inne objawy niedoboru witaminy D Zwróć także uwagę na: zaparcia „żabi brzuszek” - miękki brzuch, rozlewający się na boki nadmierna potliwość – sprawdź, czy główka dziecka nie jest często spocona i czy poduszka dziecka nie jest mokra po nocy Aby niepodważalnie potwierdzić niedobór witaminy D można wykonać badanie krwi, określające poziom tej witaminy w organizmie dziecka. Badanie jest płatne, kosztuje ok. 60-80 zł w zależności od laboratorium i miasta. Zobacz też: Jaką rybę podawać niemowlakowi? Zalecenia 2016 Prosty kręgosłup - 10 rad dla rodziców niemowlaka Podawać niemowlakowi witaminy D i K?
Niemowlę okiem psychologa: nerwowe, nadwrażliwe - co to znaczy?
Jak rozpoznać nieprawidłowości w rozwoju malutkiego dziecka? Czy z niemowlakiem można iść do psychologa? Rozmowa z Małgorzatą Dąbrowską, dziecięcym psychologiem klinicznym i terapeutą integracji sensorycznej.
Dlaczego już z niemowlakiem warto iść do psychologa? Już u niemowlaków, które ukończyły 3 miesiące życia, psycholog jest w stanie zaobserwować zachowania, które mogą świadczyć o pewnych trudnościach rozwojowych. A jeśli się je zaniedba na etapie niemowlęcym, w przyszłości mogą skutkować problemami w rozwoju fizycznym, psychicznym, emocjonalnym lub intelektualnym. Zobacz: Kalendarz rozwoju niemowlaka tydzień po tygodniu. Ważne jest zwrócenie uwagi przede wszystkim na te niemowlęta, które miały problemy psychoruchowe, wynikające na przykład z obniżonego lub wzmożonego napięcia mięśniowego lub na te, które asymetrycznie się układały — są to to dzieci, które warto obserwować również w późniejszym okresie życia. Zachowania i reakcje tak maleńkich dzieci są bardzo trudne do rozszyfrowania dla rodziców. Kiedy można zauważyć jakieś nieprawidłowości? Pierwsze 3 miesiące życia dziecka to okres adaptacyjny. Niemowlak przystosowuje się do życia w świecie zewnętrznym, poza łonem matki, więc nic jego rytm dobowy (sen, czuwanie, jedzenie) może być nieregularny. W porównaniu ze środowiskiem płodowym niemowlę doświadcza bardzo mocnych wrażeń zmysłowych. Natomiast po ukończeniu 3-4 miesięcy, większość niemowlaków, zaczyna coraz lepiej radzić sobie w otaczającym je świecie i wówczas łatwiej jest już coś powiedzieć o ich temperamencie czy występujących zaburzeniach. Jakie zachowanie niemowlaka można uznać za pierwszy niepokojący sygnał? Przede wszystkim są pewne etapy, które stanowią wyznaczniki prawidłowego rozwoju niemowlaka. Jeżeli dziecko w znacznym stopniu odbiega od tych norm, warto zwrócić się o poradę do specjalisty. Natomiast jednym z pierwszych sygnałów, że coś może być nie tak, jest nerwowe zachowanie niemowlęcia przy piersi. Przyczyn takiego zachowania może być wiele. Jeżeli zadbamy o odpowiednie warunki do karmienia, a dziecko nadal jest bardzo niespokojne, to może świadczyć o jego nadwrażliwości na bodźce dotykowe, przedsionkowe lub węchowe. Załóżmy, że mama wyeliminuje wszystkie możliwe przyczyny nerwowego zachowania niemowlęcia podczas karmienia. Jakie wtedy objawy świadczyłyby o nadwrażliwości na bodźce zewnętrzne? Wyróżnić można nadwrażliwość praktycznie na wszystkie bodźce zewnętrze w tym: Nadwrażliwość na bodźce dotykowe Nadwrażliwość na ruch Nadwrażliwość na smaki Nadwrażliwość na zapachy Nadwrażliwość słuchowa Czy tylko nadwrażliwość na bodźce jest zachowaniem, które może niepokoić rodziców? Są dzieci z tzw.: podwrażliwym układem dotykowym i przedsionkowym. Musimy pamiętać, że istnieje grupa dzieci, które muszą doznawać wyjątkowo silnych wrażeń, aby miały dobre samopoczucie. Maluchy te zazwyczaj bez przerwy są w ruchu. Nie potrafią spokojnie poleżeć w łóżeczku czy leżaczku. Domagają się ciągłego noszenia na rękach i bujania, a im mocniejsze jest kołysanie lub podrzucanie – tym większą radość im sprawia. Zapotrzebowania na wrażenia słuchowe... Zwiększone zapotrzebowanie na wrażenia słuchowe sprawia, że dziecko lubi hałasować – głośno pokrzykuje, rzuca zabawkami, które upadając wydają głośne dźwięki, a jak jest trochę starszy - bez przerwy czymś stuka w podłogę, uruchamia dźwięczące zabawki itp. Trudno go oderwać od tego rodzaju zabaw i nigdy nie wydaje się być nimi zmęczony. Dziecko, które wykazuje cechy podwrażliwości na różnego rodzaju bodźce bywa na ogół odbierane jako wyjątkowo męczące dla otoczenia, natomiast rzadko kto zauważa się że ma ono trudności w przetwarzaniu wrażeń zmysłowych. Jak mogą sami rodzice przekonać się, czy dziecko źle reaguje na określone bodźce zewnętrzne? Przede wszystkim dziecko trzeba dobrze obserwować w różnych sytuacjach, zarówno podczas pielęgnacji jak i zabawy. Warto również sprawdzać jak dziecko reaguje, na drobne zmiany, które próbujemy wprowadzać w jego codziennym życiu. Jak postępować z dziećmi, które są bardzo wrażliwe na bodźce napływające z otoczenia? Nadwrażliwe dzieci trzeba stopniowo, ale sukcesywnie przyzwyczajać do bodźców, których nie lubią. Nie wolno ich jednak rzucać na tak zwaną „głęboką wodę”, lecz w sposób przemyślany oswajać z dotykiem, ruchem, dźwiękami czy nowymi smakami. Służą temu odpowiednie zabawy i sposoby pielęgnacji. A dzieci, które potrzebują silnych wrażeń? Z kolei niemowlakom, które potrzebują silnych doznań, należy dostarczać takich wrażeń w zabawie, jednocześnie je jednak dawkując. Jeżeli nie będziemy czuwać nad aktywnością dziecka, to będzie ono ciągle funkcjonowało na „wysokich obrotach” i w rezultacie stale będzie zmęczone i rozdrażnione, może wykazywać również niepokojące zachowania... [CMS_PAGE_BREAK] A dlaczego kwestia nadmiernej lub zbyt małej wrażliwości zmysłowej jest taka ważna i dlaczego rodzice powinni zgłosić się z tym problemem do specjalisty? Jeżeli nie zwrócimy uwagi na te problemy odpowiednio wcześnie, to należy się liczyć z tym, że dziecko będzie miało trudności również w późniejszym okresie życia. Może to być wolniejszy rozwój mowy lub słabsza sprawność manualna czy grafomotoryczna. Problemy takich dzieci często nasilają się, gdy idą one do przedszkola. • Jeżeli nie pomożemy dziecku przezwyciężyć nadmiernej wrażliwości dotykowej, może ono unikać takich zajęć plastycznych, rytmiki. • Jeżeli utrzymywać się będzie nadwrażliwość słuchowa, to hałas panujący w przedszkolu może być dla dziecka trudny do zniesienia. • Nadwrażliwość na ruch, może z kolei sprawiać, że maluch będzie siedział w kąciku i miał poczucie, że biegający rówieśnicy stanowią dla niego niemalże „śmiertelne” zagrożenie. • Dzieci, które preferują mocne wrażenia zmysłowe, spostrzegane są natomiast jako niesforne lub nadpobudliwe psychoruchowo. Wszystkie dzieci, o których tu mowa – zarówno nadwrażliwe jak i o małej wrażliwości na bodźce, są zazwyczaj negatywnie oceniane przez dorosłych, którzy uważają, że są rozpieszczone albo źle wychowane. Bardzo popularny jest obecnie temat nadpobudliwości u dzieci, czyli tzw.: ADHD. Czy objawy takiej nadpobudliwości można zdiagnozować już u niemowlaków? U tak małych dzieci, nie można jeszcze mówić o zespole nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), jednak u tych które mają problemy z przetwarzaniem wrażeń zmysłowych bywa, że już w pierwszym roku życia obserwuje się podwyższony poziom aktywności, który sprawia, że maluch często jest niespokojny, rozdrażniony i trudno mu się skupić na jakiejkolwiek zabawie. Takie dzieci mają też zazwyczaj duże problemy ze snem. Wszyscy młodzi rodzice i dziadkowie z niecierpliwością czekają na pierwszy uśmiech dziecka. Jego brak zawsze jest powodem zmartwienia i niepokojów. Dlaczego czasami uśmiech nie chce się pojawić na buzi niemowlęcia? Uśmiech jest jedną z pierwszych prób kontaktu społecznego niemowlaka z mamą i otoczeniem. Jednocześnie dziecko bardzo intensywnie odbiera sygnały płynące z zewnątrz, a twarz dorosłego wysyła takich sygnałów bardzo wiele (weźmy pod uwagę złożoność mimiki i bogactwo dźwięków docierających do dziecka, gdy do niego mówimy). Dla niektórych dzieci jest tych bodźców zbyt wiele i wówczas mogą mieć kłopot ze skoncentrowaniem się na twarzy dorosłego. Jest to najczęstszą przyczyną braku uśmiechu u malucha. A co rodzice, poza gabinetem specjalisty, mogą jeszcze zrobić, aby wspomóc rozwój dziecka? Ze strony rodziców potrzebna jest przede wszystkim zwykła, codzienna zabawa z niemowlakiem pełna serdecznego i ciepłego kontaktu, gdyż to właśnie bliskie więzi rodzinne gwarantują maluchowi prawidłowy rozwój. Jako psycholog będę zawsze podkreślać, że dla małego dziecka najważniejsza jest więź emocjonalna z osobą dorosłą, która zapewni mu poczucie bezpieczeństwa i akceptacji. Dzięki ufnej więzi maluch uczy się odwzajemniać uczucia, porozumiewać ze światem oraz współdziałać w różnych sytuacjach życia codziennego. A jakie zabawy są szczególnie ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka? W przypadku maluchów ważne jest podążanie za ich aktywnością, a więc włączanie się w to, czym same się interesują. Jeśli na przykład oglądają własne stopy, to połaskoczmy je w pięty, a jeśli gaworzą - spróbujmy naśladować ich „guganie” (większość maluchów to uwielbia i zaczyna coraz więcej „mówić” ). Sprawdź: zabawy rozwijające dla niemowląt. Szczególne znaczenie mają zabawy „twarzą w twarz”, gdyż rozwijają w dziecku umiejętność odczytywania sygnałów, które inni chcą mu przekazać, oraz umiejętność wyrażania własnych odczuć i potrzeb. Dlatego warto bawić się z maluchem w robienie śmiesznych min i prowadzenie „dialogów”, podczas których naśladujemy jego „wypowiedzi” stosując przy okazji zmienną intonację. Wielu rodziców niepokoi się, że ich dziecko nie chce na polecenie robić „pa-pa”, albo pokazywać obrazków w książeczce. Czy rzeczywiści mają się czym martwić? Raczej nie. Maluchy wykonują polecenia w zabawie bardzo rzadko i to tylko wtedy, gdy nie są do tego zbyt natarczywie namawiane. Im większy kładziemy nacisk na wykonywanie poleceń, tym dziecko mniej chętnie je spełnia. Nieporozumieniem jest również dawanie poleceń, które nie mają związku z aktualną sytuacją. Małgorzata Dąbrowska, dziecięcy psycholog kliniczny, terapeuta integracji sensorycznej, konsultant Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w dziedzinie wczesnej interwencji. Rozmawiała: Dorota Pierzchalska
Nadpobudliwe niemowlę to dorosły z ADHD?
Niemowlę stale krzyczy, mało śpi. Cały czas jest niespokojne, bardzo ruchliwe. Trudno je utulić, nawet przy piersi. Co robić, by z nadpobudliwego niemowlęcia nie wyrósł dorosły z ADHD?
Niemowlę płacze, mało śpi, jest stale niespokojne. Boisz się, czy nie jest może nadpobudliwe i czy w przyszłości nie będzie miało ADHD. Jak stwierdzić, czy niemowlę jest tylko niespokojne, czy już nadpobudliwe? I kiedy z nadpobudliwym niemowlęciem trzeba iść do specjalisty? Dlaczego niemowlę jest nadpobudliwe? Jest kilka przyczyn niespokojnego zachowania dziecka w pierwszych 3 miesiącach życia: 1. Skomplikowany poród, w czasie którego dziecko przeżyło bardzo silny stres. 2. Przyjmowane przez ciebie leki podczas ciąży lub porodu. 3. Genetyczna skłonność do nadpobudliwości. Jeśli przyczyną nadpobudliwości jest silny stres lub przyjmowanie leków, niemowlę może mieć początkowo większe problemy z przystosowaniem się do nowych warunków życia. Zwykle najpierw jest nadmiernie spokojne, a dopiero po kilku dniach staje się nadpobudliwe. Nadpobudliwe niemowlę wciąż płacze Nadpobudliwe niemowlę jest niespokojne, dużo krzyczy, trudno je uspokoić. Często miewa wahania apetytu (raz chce bardzo dużo jeść, innym razem odmawia posiłku). Może mieć też problemy ze ssaniem piersi. Nerwowo kręci główką w prawo i lewo. Choć każde dziecko ma ma inny apetyt na sen (to, ile snu potrzebuje dziecko, zależy od jego organizmu), to nadpobudliwe niemowlę śpi mniej niż inne niemowlęta. Jest szczególnie wrażliwe na nadmiar bodźców, reaguje na nie trudnym do utulenia płaczem. Niektóre nadpobudliwe niemowlęta nie chcą, by brać je na ręce, prężą się i odwracają, gdy mama próbuje je przytulić. Inne domagają się, by przez cały dzień nosić je w objęciach. Położone do łóżeczka natychmiast płaczą. Gdy nadpobudliwe niemowlę uczy się chodzić, „pędzi” i częściej ulega różnego typu urazom. Jak pomóc nadpobudliwemu niemowlęciu Rodzice nadpobudliwych niemowląt często nie wiedzą, jak z nimi postępować. Bywa, że winią siebie: upatrują źródła kłopotów w swoim braku umiejętności zajmowania się dzieckiem. Mają z tego powodu poczucie winy. Zupełnie niepotrzebnie! Nadpobudliwy maluch nie jest wyjątkiem; takich dzieci jest sporo. U większości dzieci objawy nadpobudliwości mijają po kilku miesiącach, najpóźniej po ukończeniu pierwszego roku życia. Wiele jednak zależy od ciebie i twojego postępowania. Od pierwszych dni życia możesz pomóc maluchowi zmniejszyć nasilenie objawów nadpobudliwości, by z nadpobudliwego niemowlęcia nie wyrósł dorosły z ADHD. Nadpobudliwemu niemowlęciu potrzebny jest spokój Nadpobudliwe potrzebuje niemowlę częstego, ciepłego kontakt z mamą, by mogło prawidłowo rozwijać się psychicznie i fizycznie. Bardzo ważne są pozytywne emocje i aprobata rodziców (pomimo kłopotów, jakie sprawia). Dzięki temu dziecko może stać się pewne siebie i mieć poczucie własnej wartości. Nadpobudliwe niemowlę, jak inne dzieci, potrzebuje głaskania i przytulania. Nie można go jednak „zagłaskać”. Ważne jest to, by w odpowiedni sposób reagować na jego potrzeby. Berry Brazelton, znakomity amerykański pediatra i psychoanalityk, wyróżnił sześć powodów dziecięcego płaczu: ból, głód, dyskomfort, zmęczenie, nuda i napięcie przy wypróżnianiu. Zależnie od przyczyny, płacz ma inną tonację, natężenie i czas trwania. Musisz nauczyć się rozpoznawać, dlaczego dziecko płacze, żebyś mogła jak najlepiej mu pomóc. 10 zasad postępowania, jeśli niemowlę jest nadpobudliwe Jeśli niemowlę jest nadpobudliwe, ważna jest konsekwencja w Twoim zachowaniu: 1. Nie denerwuj się, gdy dziecko płacze, gdyż wyczuwa Twój niepokój. Weź je na ręce, delikatnie pokołysz i połóż z powrotem do łóżeczka. Być może kilka chwil w samotności pomoże mu się uspokoić. Jeśli trzeba, znów weź je na ręce. 2. Nie kołysz dziecka zbyt intensywnie, nie potrząsaj nim. 3. Zawsze uspokajaj go w ten sam sposób (np. kołysząc, masując brzuszek). Pamiętaj, że nadpobudliwe niemowlęta jednocześnie mogą odbierać tylko jeden rodzaj bodźca. 4. Nie wykonuj przy dziecku gwałtownych ruchów. Zanim niemowlę przewiniesz, delikatnie dotykaj jego nóżek. Jeśli napina mięśnie – działasz zbyt szybko. 5. Staraj się, by pory snu, czuwania, kąpieli, spaceru były regularne. Dzień powinien rozpoczynać się i kończyć o podobnej porze. Spróbuj nauczyć dziecko samodzielnego zasypiania. Po karmieniu nie trzymaj go zbyt długo na rękach, lecz „po odbiciu” połóż do łóżeczka. 6. Nie pozwalaj, by ktoś rozbawiał dziecko tuż przed spaniem. Nadpobudliwe niemowlęta najpierw są z tego zadowolone, ale potem płaczą, kręcą nerwowo główką, długo nie mogą zasnąć. 7. Nie włączaj telewizora w pokoju, w którym przebywa niemowlę. Chroń oczy niemowlęcia przed migającym obrazem, a jego uszy przed głośnymi dźwiękami. 8. Zadbaj, by dziecko słuchało muzyki relaksacyjnej – śpiewu ptaków lub spokojnych utworów (zwłaszcza kompozycji Mozarta, Bacha, Vivaldiego). Śpiewaj mu często kołysanki. 9. Jeśli dziecko ma alergię, usuń z jego menu uczulające pokarmy. 10. Bez porozumienia z lekarzem nie podawaj dziecku preparatów witaminowych, które mają zmniejszyć objawy nadpobudliwości. Łatwo możesz je przedawkować. Wystarczy prawidłowa dieta (dobra dieta to dobre zachowanie!) oraz witamina D3 (pamiętaj, że podawanie witaminy D dziecku jest bardzo ważne!).
Niegdyś sądzono, że niemowlęta odczuwają tylko najprostsze emocje. Jednak ostatnie badania naukowe pokazały że świat emocji niemowlęcia jest bardzo bogaty.
Niegdyś sądzono, że niemowlęta odczuwają tylko najprostsze emocje – np. smutek, radość, strach – związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb: głodu, poczucia bezpieczeństwa itp. Ostatnie badania naukowe pokazały że świat emocji niemowlęcia jest znacznie bogatszy. Mama jest moja! Zdaniem niektórych psychologów już pięcio-, sześciomiesięczne maluchy potrafią być zazdrosne. Jeśli tylko zorientują się, że mama poświęca czas innemu dziecku, zaczynają natarczywie domagać się jej uwagi. Na Uniwersytecie w Teksasie przeprowadzono w ubiegłym roku ciekawy eksperyment z udziałem setek kilkumiesięcznych dzieci. Po paru minutach, jakie mama poświęcała na zabawę ze swoim dzieckiem, dawano jej w ramiona lalę-dzidziusia. Zadaniem kobiety było tulić lalę, nie zwracając uwagi na malca. I co się okazało? Prawie każdy brzdąc, niezależnie od tego, w jakim humorze był jeszcze przed chwilą, zaczynał rozpaczliwie krzyczeć! – Mama jest moja i tylko moja – zdawały się mówić jego łzy. – Nie powinna zajmować się nikim innym! Najmniejszy nawet konkurent do maminej miłości jest dla mnie zagrożeniem. Jeśli mama zajmie się nim, nie będzie mogła odpowiednio zadbać o mnie. W ten sposób dzieci dawały wyraz „dbałości o własne interesy”. Niemowlę jest przecież bezbronne i zależne od mamy. A zatem każdy rywal, który odwraca jej uwagę, jest zagrożeniem. I trzeba całą siłą kilkumiesięcznych płuc „przywołać ją do porządku”. Mamę poznam zawsze W ostatnich latach poznajemy takie zdolności niemowląt, o jakich nie śniło się psychologom. Wielu badaczy próbuje dotrzeć do tego, co tak naprawdę przeżywają maleńkie dzieci – mówi dr Grażyna Kmita, psycholog z Zakładu Zdrowia Rodziny Instytutu Matki i Dziecka. – Nowe badania uzmysławiają nam znaczenie, jakie dla prawidłowego rozwoju dziecka ma relacja, którą od pierwszych chwil życia buduje ono z najbliższymi osobami. Niemowlęta mogą popisać się jeszcze inną umiejętnością. Otóż około trzeciego-czwartego miesiąca życia są w stanie rozpoznać twarz mamy na zdjęciu, którego fragmenty zostały pomieszane! Mama a la Picasso jest dla nich tak samo znajoma, jak ta na zdjęciu, gdzie wszystko jest na swoim miejscu. Niestety tą niesamowitą spostrzegawczość dzieci z wiekiem tracą. U kilkulatków nie można jej już zaobserwować. Czyżby więc była ona związana z jakimś jeszcze innym mechanizmem (może zapisanym w genach), pozwalającym niemowlętom przetrwać przy mamie w trudnych warunkach przed tysiącami lat? [CMS_PAGE_BREAK] Umiem współczuć? Jeśli ułożysz noworodka obok innego płaczącego dziecka, to po chwili będziesz miała dwoje krzyczących wniebogłosy maluchów! Dlaczego? Być może dzieje się tak, bo nowo narodzony człowiek już umie współczuć? Martin Hoffman, profesor psychologii z Uniwersytetu Nowojorskiego, zajmuje się tą stroną niemowlęcej osobowości już od ponad ćwierćwiecza. W ostatnich latach o krok dalej poszli włoscy naukowcy. Chcieli się dowiedzieć, czy dziecko zaczyna płakać na dźwięk innego płaczu tylko dlatego, że jest tym głośnym dźwiękiem podenerwowane, czy też przyczyną łez jest prawdziwe współczucie okazywane drugiemu dziecku. I zrobili tak: włączali kilkutygodniowym niemowlętom kasety z nagranym płaczem. Gdy był to głos innego dziecka, prawie zawsze niemowlę zaczynało mu wtórować. Kiedy jednak z taśmy odtwarzano krzyk samego zainteresowanego, reakcji nie było. Wnioski autorów eksperymentu? Niemowlę nie tylko odróżnia swój płacz od cudzego, ale ma pewne predyspozycje, by współodczuwać. Płacze „do towarzystwa”, okazując w ten sposób (bo inaczej nie umie) zrozumienie dla cudzego smutku! Intensywność współodczuwania słabnie z wiekiem. Półroczne dzieci tylko krzywią się, gdy słyszą krzyk innego malca, a roczne biorą sprawy w swoje ręce – starają się pocieszyć płaczącego rówieśnika, a gdy to nie pomaga, zachęcają swoją mamę, by ukoiła jego łzy. Pod koniec pierwszego roku życia dziecko dostrzega emocje innych. Rozumie, że oni także są obdarzeni umiejętnością cieszenia się, smucenia, złoszczenia – czyli odczuwania. Dzięki kontaktom z coraz szerszym kręgiem osób umiejętności emocjonalne maluszka rosną z każdym dniem. Rozpoznaję emocje Intrygujący jest jeszcze inny talent niemowląt – zdolność do odszyfrowywania z wyrazu twarzy, jakie uczucia przeżywa obserwowana osoba. Badania wykazały, że czteromiesięczne dziecko orientuje się, jaka mina towarzyszy radości i zadowoleniu, a jaka zasmuceniu czy złości. Co więcej, brzdąc woli przyglądać się i nawiązywać kontakt z osobą radosną. A od tej smutnej czy złej odwraca główkę! [CMS_PAGE_BREAK] W drugim i trzecim półroczu dziecko nabiera coraz większej wprawy w takich emocjonalnych „zgadywankach”. Podążając za spojrzeniem innych osób, umie rozszyfrować, czym ktoś jest zainteresowany, co czuje, co zamierza zrobić. Potrafią to już dziesięcio-, jedenastomiesięczne maluchy! Niemowlę w tym wieku bacznie obserwuje reakcje mamy na różne zdarzenia – wyjaśnia dr Grażyna Kmita. Gdy np. maluch się uderzy, obserwuje czy mama, kiedy go pociesza, jednocześnie daje do zrozumienia, że choć wypadek był przykry, można sobie z nim poradzić. W ten sposób mama pomaga dziecku nadać znaczenie temu, co się wydarzyło. Będę taki mądry Maleństwo, otoczone czułością mamy, taty, rodzeństwa, ma okazję „ćwiczyć się” w uczuciach. W takich warunkach, gdy nie brak mu uwagi najbliższych, może prawidłowo rozwijać się intelektualnie. – Niemowlę to nie „obiekt do stymulowania”, który trzeba rozwijać przez nowoczesne zabawki – mówi dr Grażyna Kmita. – Rozwój małego dziecka odbywa się przede wszystkim dzięki pełnym radości codziennym „dialogom” z innymi osobami. Małe dziecko potrzebuje kontaktu z ludźmi, którzy są wrażliwi na jego potrzebę porozumiewania się. Jest bowiem tak „zaprogramowane”, że w pierwszych miesiącach życia niemal wszystkiego uczy się przez kontakt z innymi. Dlatego Twoje maleństwo potrzebuje przede wszystkim Ciebie, Twojej miłości i czasu. Jego rozwój umysłowy, społeczny i fizyczny zaczyna się już w kołysce, wraz z pierwszym wymienionym z Tobą uśmiechem, pierwszym „a-guu”, pierwszą najprostszą zabawą. Wystarczy, że wsłuchasz się w jego „wołanie” o Twą uwagę i będziesz gotowa na nie odpowiadać... Informacje o eksperymentach psychologicznych zostały zaczerpnięte z Newsweek International (August 15, 2005)