Zwróciła uwagę dzieciom demolującym altanę śmietnikową. Ich odpowiedź to dowód, że bezstresowe wychowanie nie działa
Dzieci mogą być głośne, mają prawo do popełniania błędów i robienia niezbyt rozsądnych rzeczy. Od tego jest dzieciństwo. Problem pojawia się wtedy, gdy nikt nie pokazuje im, gdzie kończy się zabawa, a zaczyna wandalizm.
Przypadkiem trafiłam na post z lokalnej grupy na Facebooku. Jego autorka apelowała do rodziców kilku chłopców, którzy od kilku dni mieli demolować gabaryty pozostawione przy altanie śmietnikowej. Dzieci miały łamać porzucone przedmioty, skakać po nich i zostawiać po sobie bałagan. Najbardziej zastanawiająca okazała się jednak ich odpowiedź na zwróconą uwagę: skoro rzeczy są „niczyje”, można z nimi robić, co się chce. Dzieci niszczą, a dorośli mają posprzątać Dziecięca ciekawość i potrzeba odkrywania są czymś zupełnie naturalnym. Jest jednak ogromna różnica między zabawą a celowym niszczeniem rzeczy. Jeśli kilku chłopców przez kilka dni łamie przedmioty, skacze po nich i urządza sobie z nich plac zabaw, to nie jest już niewinna dziecięca psota. To zachowanie, które powinno spotkać się z reakcją dorosłych. Bo przecież ktoś później musi ten bałagan posprzątać. Ktoś musi zebrać połamane elementy, wynieść je i doprowadzić wspólną przestrzeń do porządku. Dzieci mogą tego nie rozumieć – właśnie dlatego powinien im to wytłumaczyć rodzic. Najbardziej uderza reakcja na zwróconą uwagę W tej historii jest jednak coś jeszcze bardziej niepokojącego. Nie tylko samo demolowanie, ale również sposób, w jaki chłopcy zareagowali na słowa sąsiadki, która próbowała zwrócić im uwagę. Zamiast zwykłego „przepraszam” czy choćby odejścia od altany, mieli odpowiedzieć opryskliwie, że skoro pozostawione tam rzeczy są niczyje, mogą z nimi robić, co chcą. To pokazuje problem, który wykracza poza jedną osiedlową altanę. Dziecko musi przecież wiedzieć, że dorosłej osobie, która spokojnie zwraca uwagę na niewłaściwe zachowanie, należy się szacunek. Nie każda uwaga jest atakiem, a dorosły sąsiad nie musi być rodzicem, żeby móc powiedzieć: „Przestańcie to niszczyć”. Dzieci mają prawo być głośne, bawić się i popełniać błędy. Nie mają jednak prawa traktować wspólnej przestrzeni jak miejsca, w którym nie obowiązują żadne zasady. Granice nie są wrogiem dziecka Od lat toczy się dyskusja o tym, jak wychowywać dzieci. O tym, czy karać, czy tłumaczyć, czy stawiać na łagodne rodzicielstwo, czy pozwalać dziecku na większą swobodę. Tymczasem w wielu takich sytuacjach odpowiedź jest znacznie prostsza. Dziecko potrzebuje granic. Potrzebuje wiedzieć, że pewnych rzeczy się nie robi – nawet jeśli ma na nie ochotę. Nie niszczymy. Nie śmiecimy. Nie przeszkadzamy innym. Nie wyśmiewamy osoby, która zwraca nam uwagę. Jeśli coś zrobiliśmy źle, potrafimy się przyznać i przeprosić. To nie są przestarzałe zasady. To absolutne podstawy funkcjonowania w społeczeństwie. Właśnie tutaj zaczyna się rola rodziców. Nie chodzi o to, by kontrolować każdy ruch dziecka. Chodzi o to, by reagować wtedy, gdy przekracza ono granice. Bo dziecko, któremu nigdy nie mówi się „nie wolno”, wcale nie dostaje w ten sposób większej wolności. Dostaje za to bardzo kiepską lekcję życia – że jego potrzeby, zabawa i wygoda są ważniejsze od innych ludzi. Trudno oczekiwać szacunku od nastolatka czy dorosłego, jeśli nikt wcześniej nie nauczył go, czym ten szacunek właściwie jest. Zobacz także: Pracownica zgasiła bezczelną matkę jednym zdaniem. Scena z IKEA to dowód, że wychowujemy rozwydrzone pokolenie Zaoferowała nastolatkom z osiedla 50 zł za skoszenie trawnika. Ich reakcja? „Śmiali mi się w twarz. Rośnie pokolenie gniazdowników” Wysłała 10-latka po zakupy do osiedlowego sklepu. Wrócił z płaczem przez 1 rzecz. „Rośnie nam pokolenie niebieskich ptaków”
Sprząta w szkole od 20 lat. „Kiedyś chociaż mówili mi dzień dobry. Dziś jestem niewidzialna”
Pani Jadwiga zna tę szkołę lepiej niż niejeden nauczyciel. Przez ponad 20 lat widziała pierwsze łzy pierwszoklasistów, szkolne miłości i kłótnie kolejnych pokoleń nastolatków. Dziś mówi, że najbardziej brakuje jej jednej rzeczy – zwykłego szacunku.
Pani Jadwiga pracuje w tej samej szkole od ponad 20 lat. Przez ten czas zmieniły się dyrekcje, nauczyciele, wyposażenie sal i oczywiście kolejne roczniki uczniów. Kobieta mówi jednak, że największą zmianę zauważyła gdzie indziej – w codziennym zachowaniu dzieci i nastolatków. Nie uważa, że kiedyś wszyscy byli idealnie wychowani, a dzisiejsi uczniowie są źli. Sama przyznaje, że zawsze zdarzały się rozrabiające dzieci. Ma jednak poczucie, że kiedyś nawet najbardziej niegrzeczni uczniowie znali pewne granice. „Kiedyś wiedzieli, że po drugiej stronie też jest człowiek” – Pamiętam dzieci, które potrafiły narobić bałaganu na korytarzu, ale kiedy zwróciłam uwagę, to mówiły: „Przepraszam”. Czasami nawet same pomagały mi pozbierać papierki. Nie robiły tego dlatego, że się mnie bały. Po prostu wiedziały, że ja też jestem człowiekiem i że ktoś będzie musiał po nich posprzątać – opowiada pani Jadwiga, woźna w jednej z warszawskich szkół. Dzisiaj takich sytuacji jest, jej zdaniem, znacznie mniej. – Zdarza mi się umyć podłogę, odłożyć wiadro, odwrócić się na chwilę, a wtedy ktoś przechodzi przez środek, zostawiając mokre ślady. Czasami dzieci widzą, że właśnie sprzątam, i zamiast obejść to miejsce, idą prosto przede mną. Jakbym była częścią wyposażenia szkoły. Kobieta mówi, że szczególnie przykre bywają sytuacje, w których uczniowie robią coś takiego celowo. – Raz umyłam schody. Stałam jeszcze z mopem, a dwóch chłopaków zaczęło się śmiać i jeden powiedział do drugiego: „Patrz, zaraz znowu będzie miała robotę”. I specjalnie przeszli po mokrym. Powiedziałam, że przecież dopiero co umyłam schody. Jeden wzruszył ramionami i odpowiedział: „No i co? Przecież pani od tego jest”. „Czasami śmieją się ze mnie” Pani Jadwiga przyznaje, że właśnie takie słowa bolą ją najbardziej. – Nie przeszkadza mi, że ktoś ma 10 czy 11 lat i czasami zachowa się głupio. Sama mam wnuki i wiem, że dzieciom różne rzeczy przychodzą do głowy. Ale kiedy ktoś patrzy na mnie z pogardą i mówi, że „jestem od sprzątania”, to już nie jest zwykły młodzieńczy wybryk. Kobieta wspomina też sytuacje, kiedy uczniowie komentowali jej wygląd, ubranie albo sposób pracy. – Kiedyś usłyszałam, jak dziewczyny śmiały się, że „pani Jadwiga znowu chodzi z tym swoim śmierdzącym mopem”. Niby nic wielkiego, ale ja to usłyszałam. Przeszłam obok i udawałam, że nie słyszę. Zdarza się też, że uczniowie zostawiają śmieci dosłownie obok kosza. – Papier leży na podłodze, kosz stoi metr dalej. Proszę dziecko, żeby podniosło, a ono pyta: „A od czego pani tu jest?”. Czasami mam ochotę odpowiedzieć: „Od sprzątania, ale nie od sprzątania po twoim braku wychowania”. „Kiedyś uczniowie sami do mnie zagadywali” Pani Jadwiga najbardziej tęskni jednak za zwykłymi kontaktami z uczniami. – Kiedyś dzieci przychodziły i zagadywały. „Dzień dobry, pani Jadziu”, „Co pani dzisiaj tak wcześnie?”, „Ale pachnie po tym płynie”. Czasami ktoś opowiedział mi o meczu albo o tym, że dostał dobrą ocenę. Znałam dzieci z widzenia, wiedziałam, kto jest czyim rodzeństwem. Dziś znacznie częściej widzi nastolatków ze słuchawkami w uszach, telefonami w rękach albo pochłoniętych rozmową. – Mogę stać obok nich i sprzątać, a oni nawet mnie nie zauważają. Mówię „dzień dobry” i czasami nie dostaję żadnej odpowiedzi. I nie chodzi mi o to jedno „dzień dobry”. Chodzi o to, że człowiek przestaje czuć, że ktokolwiek go widzi. Po dwóch dekadach pracy w szkole pani Jadwiga ma też własną teorię na temat tego, co się zmieniło. – Może za dużo dzieciom wolno. Może za mało się od nich wymaga. A może po prostu dorośli za mało pokazują im na własnym przykładzie, że każdego człowieka trzeba szanować. Tego nie wiem. Szacunek wynosi się z domu Wie natomiast, czego chciałaby od rodziców uczniów. – Chciałabym, żeby nauczyli dzieci szacunku do każdego człowieka. Bo dziecko samo nie wymyśla, że może patrzeć na kogoś z góry. Jeśli w domu słyszy, że pani sprzątająca jest tak samo ważna jak każdy inny człowiek, to wyniesie to ze sobą do szkoły. Pani Jadwiga nadal lubi swoją pracę. – Przez te 20 lat bardzo przywiązałam się do tej szkoły. Pamiętam dzieci, które dziś są dorosłe i mają własne rodziny. To mi daje dużo radości. Szkoda tylko, że coraz częściej mam wrażenie, że dzisiejsze dzieci nie pamiętają, że za mopem też stoi człowiek. Zobacz także: Zaoferowała nastolatkom z osiedla 50 zł za skoszenie trawnika. Ich reakcja? „Śmiali mi się w twarz. Rośnie pokolenie gniazdowników” Dzisiejsza młodzież nie potrafi nawet zmienić żarówki? To, co zrobił 15-letni syn sąsiada na klatce, przeraża. „Pokolenie ciepłych kluch” Wysłała 10-latka po zakupy do osiedlowego sklepu. Wrócił z płaczem przez 1 rzecz. „Rośnie nam pokolenie niebieskich ptaków”
„Poświęciłam karierę dla syna. Dziś ma 15 lat, wstydzi się mnie przed kolegami i uważa za przegrywa”
Pamiętam ten dzień, kiedy ostatecznie spakowałam swoje rzeczy w warszawskim mieszkaniu. Miałam dwadzieścia dziewięć lat, Kacper miał rok, a ja wciąż naiwnie wierzyłam, że uda mi się pogodzić macierzyństwo z marzeniami o wielkiej sztuce. Jednak stolica była bezlitosna. Wysokie czynsze, ciągły stres i brak czasu na cokolwiek poza pracą dorywczą i próbami rzeźbienia po nocach – to wszystko sprawiło, że podjęłam decyzję o powrocie na prowincję.
Znalazłam stary, rozpadający się dom z dużą stodołą, którą zaadaptowałam na pracownię ceramiczną. Kupiłam piec z drugiej ręki, koło garncarskie i zaczęłam nowe życie. Nie było to życie, o którym marzyłam jako studentka ASP. Zamiast wystaw w prestiżowych galeriach, lepiłam miski, kubki i donice, które sprzedawałam na lokalnych jarmarkach i przez internet. Ale miałam spokój, miałam czas dla Kacpra i robiłam to, co kochałam, nawet jeśli nie nazywało się to już „wielką sztuką”. Kacper dorastał w otoczeniu gliny, zapachu wypalanej ceramiki i wszechobecnego pyłu. Jako dziecko uwielbiał przesiadywać ze mną w pracowni. Razem lepiliśmy koślawe figurki zwierząt, brudziliśmy się po łokcie i śmialiśmy się do rozpuku. Był moim małym pomocnikiem. Kiedyś powiedział mi, że jak dorośnie, też będzie „panią od błota”. Ale czas mijał, a Kacper z radosnego brzdąca zamienił się w milczącego, zbuntowanego piętnastolatka. Coraz rzadziej zaglądał do pracowni. Coraz częściej zamykał się w swoim pokoju z telefonem w ręku. Pierwsze pęknięcia Zauważyłam to kilka miesięcy temu. Zbliżały się święta, a ja miałam mnóstwo zamówień. Pracowałam po kilkanaście godzin dziennie, ręce miałam przesuszone od gliny, a w domu panował artystyczny nieład. – Mamo, czy ty musisz zawsze tak wyglądać? – zapytał pewnego popołudnia, patrząc na mój poplamiony szlamem fartuch. – Jak, kochanie? – zapytałam, ocierając czoło wierzchem dłoni, bo palce miałam brudne. – Jak… no wiesz. Jakbyś właśnie wyszła z rowu. Inne matki mają normalną pracę. Chodzą do biura, noszą ładne ubrania. A ty tylko siedzisz w tej swojej stodole i lepisz to błoto. Zabolało. Bardzo. Ale starałam się tego po sobie nie pokazać. – Przecież wiesz, że to moja praca. Z tego żyjemy. Zresztą, kiedyś to lubiłeś. – Kiedyś byłem dzieckiem. Teraz to jest po prostu… obciach. Słowo „obciach” zawisło w powietrzu jak ciężki kamień. Od tamtej pory nasze relacje stawały się coraz chłodniejsze. Kacper unikał rozmów o mojej pracy, a kiedy ktoś znajomy pytał, czym się zajmuję, odpowiadał wymijająco, że mam „własną działalność”. Kłamstwo, które zabolało najbardziej W zeszły piątek Kacper zaprosił do nas dwóch kolegów z nowej szkoły w pobliskim mieście. To było dla niego ważne wydarzenie. Zależało mu, żeby dobrze wypaść. Posprzątałam dom najlepiej, jak umiałam, chociaż gliniany pył i tak był wszędzie. Zrobiłam zapiekankę, kupiłam chipsy i colę. Kiedy chłopcy przyjechali, byłam w pracowni. Kończyłam ważną serię kubków, które musiały trafić do pieca. Usłyszałam śmiechy na podwórku, więc wytarłam ręce i wyszłam, żeby się przywitać. – Cześć, chłopaki – powiedziałam z uśmiechem. Koledzy Kacpra, ubrani w markowe bluzy, spojrzeli na mnie z lekkim zdziwieniem. Mój stary dres i ufajdane gliną buty nie pasowały do obrazu „nowoczesnej mamy”. – Dzień dobry – odpowiedział jeden z nich, wysoki chłopak z aparatem na zębach. I wtedy usłyszałam to. – To jest pani Ewa. Pomaga nam przy sprzątaniu i w ogrodzie – powiedział Kacper szybko, nie patrząc mi w oczy. – Chodźcie, mój pokój jest na górze. Zamarłam. Świat zawirował mi przed oczami. Pani Ewa. Pomaga przy sprzątaniu. Mój własny syn wyparł się mnie przed swoimi kolegami. Nie powiedziałam nic. Wróciłam do pracowni, zamknęłam drzwi i usiadłam na podłodze. Łzy same płynęły mi po policzkach. Czułam się tak, jakby ktoś uderzył mnie w brzuch. Wszystkie te lata wyrzeczeń, nieprzespane noce, rezygnacja z własnych ambicji dla jego dobra… Wszystko to nagle wydało mi się bezwartościowe. Byłam dla niego tylko powodem do wstydu. „Panią Ewą”, którą trzeba ukryć. Rozmowa, która musiała się odbyć Koledzy pojechali wieczorem. Kiedy usłyszałam trzaśnięcie furtki, weszłam do domu. Kacper siedział w kuchni, jadł resztki zapiekanki. Spojrzał na mnie, a jego twarz przybrała wyraz obronny. Wiedział, że słyszałam. – Mamo, to nie tak, jak myślisz… – zaczął, ale podniosłam rękę, żeby go uciszyć. – A jak, Kacper? Jak mam to rozumieć? Że się mnie wstydzisz? Że moja praca, to z czego cię utrzymuję, to dla ciebie powód do ukrywania mnie przed światem? – Oni by nie zrozumieli! – wybuchnął. – Wszyscy moi znajomi mają bogatych rodziców. Jeżdżą na wakacje za granicę, mają nowe telefony. A my co? Mieszkamy w jakiejś ruderze na końcu świata, a ty wiecznie chodzisz brudna od gliny. Zmarnowałaś sobie życie, a teraz ja muszę za to płacić! Te słowa uderzyły we mnie z podwójną siłą. Zmarnowałam życie. Czy naprawdę tak było? – Zmarnowałam życie, mówisz? – powiedziałam cicho, starając się opanować drżenie głosu. – Wybrałam to miejsce, żebyś miał spokojne dzieciństwo. Zrezygnowałam z wystaw, żeby móc cię odbierać z przedszkola, żeby być z tobą, kiedy byłeś chory. Może nie mamy luksusów, ale nigdy niczego ci nie brakowało. – Ale ja nie chciałem, żebyś to dla mnie robiła! – krzyknął, a w jego oczach zalśniły łzy. – Nikt cię o to nie prosił! Mogłaś zostać w tej swojej Warszawie i robić karierę. Może wtedy nie byłabyś taką… taką nieudaczniczką. Odwrócił się i pobiegł na górę, trzaskając drzwiami. Czas na przemyślenia Od tamtej pory minęło kilka dni. Żyjemy obok siebie jak obcy ludzie. Kacper omija mnie szerokim łukiem, a ja… ja spędzam całe dnie w pracowni. Patrzę na moje koło garncarskie, na półki uginające się od gotowych prac. Zawsze uważałam, że robię coś wartościowego. Że tworzę przedmioty z duszą, które niosą radość innym. Ale teraz, po słowach Kacpra, zaczęłam w to wątpić. Może miał rację? Może faktycznie uciekłam od prawdziwego wyzwania, zasłaniając się jego dobrem? Może powinnam była zostać w Warszawie i walczyć o swoje miejsce w świecie sztuki, zamiast zaszywać się na prowincji? Ale z drugiej strony, to przecież moje życie. Mój wybór. I nie powinnam musieć się z niego tłumaczyć, a już na pewno nie powinnam czuć się gorsza z tego powodu. Nie wiem, jak potoczą się dalej nasze relacje. Wiem tylko, że coś we mnie pękło, jak źle wypalona glina. I że to pęknięcie nie sklei się tak łatwo. Ewa, 45 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Urodziłam syna w wieku 43 lat i to była najgorsza decyzja. Nie wiem, jak dotrwam do emerytury z tym darmozjadem” „Podsłuchałam rozmowę męża z jego matką o moim macierzyństwie. Ten maminsynek bezczelnie mnie oczernił, nigdy mu tego nie podaruję” „Mój były mąż przepisał cały majątek na nową żonę, by nie płacić na nasze dziecko. Mówi, że mam się cieszyć, że nie zabrał mi 800+”
Zaoferowała nastolatkom z osiedla 50 zł za skoszenie trawnika. Ich reakcja? „Śmiali mi się w twarz. Rośnie pokolenie gniazdowników”
Zawsze uważałam, że praca fizyczna i zarabianie własnych pieniędzy od najmłodszych lat to najlepsza szkoła charakteru. Niestety, dzisiejsza krótka rozmowa z chłopakami z naszego osiedla brutalnie uświadomiła mi, jak bardzo współczesne podejście do wychowania niszczy w młodzieży jakikolwiek głód działania i chęć usamodzielnienia się.
Zaoferowałam nastolatkom z osiedla 50 zł za skoszenie trawnika, myśląc, że zrobię im miłą niespodziankę, bo dostaną gotówkę na kino czy pizzę. Ich reakcja? Śmiali mi się bezczelnie prosto w twarz, a jeden z nich rzucił komentarzem, który do teraz spędza mi sen z powiek. Po tym wszystkim wiem jedno: na naszych oczach rośnie pokolenie gniazdowników, którzy wolą do trzydziestki siedzieć pod spódnicą u mamusi i grać na komputerze, niż włożyć minimum wysiłku w zarobienie choćby złotówki. Wszystko zaczęło się w niedzielne przedpołudnie, kiedy słońce zaczęło mocniej przygrzewać, a ja bezskutecznie próbowałam odpalić naszą starą kosiarkę spalinową. Szybki zarobek na wakacje. Jak prosta oferta pracy przerosła osiedlową młodzież Ponieważ mój mąż ma obecnie poważne problemy z kręgosłupem i nie może dźwigać, a ja sama nie radzę sobie z ciężkim sprzętem, postanowiłam rozejrzeć się wokół i poszukać jakiejś pomocy. Tuż za moją siatką, na osiedlowej ławce, siedziała trójka chłopaków, na oko w wieku czternaście i piętnaście lat. Rozwaleni wygodnie w cieniu, z najnowszymi telefonami w rękach, głośno narzekali na nudę, na to, że kończą się wakacje i że rodzice znowu nie chcą dać im kasy na nowe skiny do gier. Pomyślałam sobie: idealnie, mam sprawną kosiarkę elektryczną sąsiada, mały ogródek i chętnie dam tym młodym ludziom szansę na zarobienie paru groszy w godzinę. Podeszłam do furtki, uśmiechnęłam się i zapytałam całkowicie spokojnie, czy któryś z nich nie chciałby pomóc mi skosić trawnika za domem w zamian za 50 zł, bo roboty jest tam naprawdę niewiele. Bezczelny śmiech prosto w twarz. Szokujące słowa nastolatka o wartości pieniądza To, co wydarzyło się później, po prostu odebrało mi mowę i wprawiło w absolutne osłupienie. Najstarszy z nich, ubrany w markowe, drogie buty, nawet nie podniósł głowy znad ekranu smartfona − parsknął tylko kpiącym śmiechem i zapytał mnie z pogardą w głosie, czy ja urwałam się z choinki. Usłyszałam, że za pięć dych to jemu się nie opłaca nawet wstawać z tej ławki, a machanie kosiarką w takim słońcu to robota dla niewolników, a nie dla szanującego się człowieka. Jego koledzy natychmiast podchwycili ten ton, zaczęli głośno chichotać i rzucać potocznymi złośliwościami, że za taką jałmużnę to mogę sobie sama biegać po trawie. Stałam w tych drzwiach i po prostu zdrętwiałam, patrząc na ten brak szacunku dla starszej osoby i totalną pogardę dla fizycznej pracy. Ci młodzi ludzie, którzy jeszcze nie przepracowali w swoim życiu ani jednej minuty, mieli czelność oceniać wartość pieniądza z perspektywy swojego wybujałego ego. Hodowanie życiowych nieudaczników. Dlaczego wyręczanie dzieci z obowiązków rodzi gniazdowników Wróciłam do domu ze łzami bezsilności w oczach i zaczęłam głośno zastanawiać się, gdzie jako dorośli popełniliśmy błąd wychowawczy. Ta skandaliczna scenka z osiedlowej ławki to niestety idealny obrazek pokazujący największy grzech współczesnego pokolenia rodziców. Matki i ojcowie kupują nastolatkom telefony za kilka tysięcy złotych, markowe ciuchy i opłacają każdą zachciankę, a potem dziwią się, że młody człowiek nie ma w sobie za grosz empatii, lojalności i chęci do podjęcia jakiejkolwiek odpowiedzialności. Wychowujemy pokolenie gniazdowników, którzy potrafią wyłącznie brać i rościć sobie prawa do luksusu, kompletnie nie rozumiejąc, że na każdą złotówkę ktoś musi ciężko zapracować. Jeśli nie zaczniemy w porę stawiać dzieciom twardych wymagań i uczyć ich szacunku do fizycznego wysiłku, to zderzenie tych młodych ludzi z realiami rynku pracy w dorosłym życiu będzie dla nich gigantyczną katastrofą. Pozdrawiam Redakcję, Zofia Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mąż w domu palcem nie kiwnie, do dziecka ani razu nie wstał w nocy. To wina teściowej, bo tak go wychowała”
Współczesne nastolatki chcą zarabiać miliony za nic? Scena w popularnej sieciówce otwiera oczy. „Roszczeniowość przekroczyła granice”
Dzisiejsza scena przy wieszakach z modnymi ubraniami całkowicie otworzyła mi oczy na smutną prawdę. Roszczeniowość nastolatków osiągnęła szczyty, a winę za to ponosimy my, dorośli, bo pozwalamy im wierzyć w internetową fikcję bez żadnego pokrycia w realnym życiu.
Sklep był potwornie zatłoczony, rodzice z nastolatkami nerwowo biegali między półkami, szukając ostatnich promocji przed rozpoczęciem roku szkolnego. Gorączka zakupów przed wrześniem. Jak prosta rozmowa o kieszonkowym obnażyła mentalność młodzieży Tuż obok mnie, przy dziale z drogimi kurtkami, stała elegancka, wyraźnie zmęczona mama z córką, na oko piętnastoletnią dziewczyną. Nastolatka trzymała w ręku trzy drogie bluzy z najnowszej kolekcji, a każda z nich kosztowała grubo ponad dwieście złotych. Kobieta spokojnie, ale z wyraźnym smutkiem w głosie, próbowała wytłumaczyć córce, że ich domowy budżet nie udźwignie takiego wydatku w jednym miesiącu, zwłaszcza że trzeba jeszcze opłacić ubezpieczenie w szkole i kupić podręczniki do angielskiego. Zaproponowała, że kupią jedną, najpotrzebniejszą rzecz, a jeśli młoda chce mieć pozostałe, to od września może poszukać jakiejś prostej pracy weekendowej, na przykład przy roznoszeniu ulotek albo pomocy w osiedlowej kawiarni, żeby odciążyć rodziców. W tym ułamku sekundy na twarzy nastolatki pojawił się tak potworny foch, że aż mnie zatkało z wrażenia. Dziewczyna z ogromną pogardą popatrzyła na swoją matkę, ostentacyjnie rzuciła ubrania na brudną podłogę i zaczęła mówić głosem, który słyszeli wszyscy klienci stojący w kolejce do przymierzalni. Bezczelna riposta przy wieszakach. Szokujące słowa nastolatki o pracy fizycznej i milionach z internetu Dziewczyna odpowiedziała swojej mamie z ironicznym uśmieszkiem, że praca za parę groszy przy ulotkach czy parzeniu kawy to zajęcie dla życiowych nieudaczników i ona nie zamierza się tak poniżać dla kilku stów. Oświadczyła, że od września zakłada z koleżankami konto na TikToku, zostanie wielką influencerką i za kilka miesięcy będzie zarabiać miliony za samo wrzucanie filmików z przymierzalni, więc matka ma obowiązek teraz zainwestować w jej wizerunek i kupić te ciuchy. Kiedy zszokowana kobieta próbowała jej tłumaczyć, że sukces w sieci udaje się nielicznym, a prawdziwe życie wymaga zdobycia wykształcenia i normalnego zawodu, nastolatka parsknęła bezczelnym śmiechem. Powiedziała, że szkoła to przeżytek, nauczyciele zarabiają grosze, a ona nie po to żyje w 2026 roku, żeby marnować czas na naukę, skoro w internecie płacą gigantyczne pieniądze za sam fakt, że ktoś jest ładny i modnie ubrany. Ludzie stojący obok tylko kręcili głowami, a mnie dosłownie wmurowało. Pokolenie cyfrowych iluzji. Brak wymagań rodzi życiową bezradność młodego pokolenia Najbardziej przykry w tej całej sklepowej awanturze był finał, w którym zrezygnowana matka, chcąc uniknąć dalszego publicznego wstydu i szeptów za plecami, potulnie podniosła ubrania z ziemi i poszła w stronę kas, by zapłacić za cały ten drogi kaprys. To jest właśnie ten największy grzech współczesnego wychowania, przez który hodujemy ludzi całkowicie nieprzystosowanych do dorosłości. Pozwalamy dzieciom żyć w sterylnej, internetowej bańce, gdzie liczy się tylko natychmiastowa gratyfikacja, brak jakichkolwiek obowiązków i ślepe kopiowanie zachowań cyfrowych celebrytów. Współczesna młodzież potrafi bezbłędnie operować filtrami na Instagramie i rościć sobie prawa do luksusowego życia, ale zderzenie z najprostszą pracą, koniecznością wykazania się cierpliwością wywołuje u nich agresję i poczucie wielkiej krzywdy. Jeśli jako rodzice nie zaczniemy mądrze stawiać twardych barier, odcinać darmowego strumienia pieniędzy na zachcianki i uczyć młodych ludzi szacunku do fizycznego wysiłku, to zderzenie tego pokolenia z realnym rynkiem pracy będzie dla nich gigantyczną życiową katastrofą. Pozdrawiam, Ala Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Po urlopie na kempingu wiem jedno, ci młodzi przepadną w dorosłości. Scena na pomoście nie zostawia żadnych złudzeń
Dzisiejsza młodzież nie potrafi nawet zmienić żarówki? To, co zrobił 15-letni syn sąsiada na klatce, przeraża. „Pokolenie ciepłych kluch”
Obserwowanie codziennych zachowań dorastającej młodzieży w przestrzeni publicznej potrafi dać dorosłym mocno do myślenia. Czasami jedna, z pozoru zupełnie zwyczajna i drobna awaria na osiedlowym korytarzu wystarczy, by postawić bardzo poważne pytania o zaradność pokolenia, które już za chwilę wejdzie w dorosłość.
Ostatnio podczas powrotu z wieczornego spaceru byłam świadkiem sytuacji, która dosłownie odebrała mi mowę i na długo zostawiła z poczuciem niepokoju. Na naszej klatce schodowej rozegrała się scena, która nie pozostawia żadnych złudzeń co do kierunku, w jakim zmierza współczesne wychowanie bez żadnych barier. Postawa 15-letniego syna sąsiada i jego całkowita bezradność wobec najprostszego problemu technicznego po prostu przeraża i pokazuje bolesną prawdę. W imię źle pojętej miłości hodujemy pokolenie ciepłych kluch, które uważa, że wszystko powinno dziać się samo lub za kliknięciem jednego przycisku na ekranie telefonu. Ta historia to doskonały punkt wyjścia do dyskusji o tym, jak wielką krzywdę wyrządzamy nastolatkom, odcinając ich od normalnych, życiowych wyzwań i domowych obowiązków. Zwykła awaria w bloku. Jak zgaśnięcie światła unieruchomiło młodego człowieka Całe to kłopotliwe i dające do myślenia zdarzenie miało miejsce w deszczowy wieczór, kiedy na naszym piętrze po prostu spaliła się zwykła żarówka, przez co cały korytarz utonął w półmroku. Jedyne światło wpadało z małego okna na półpiętrze. W tym samym momencie windą wjechał syn sąsiadów, dorastający, postawny chłopak ze słuchawkami na uszach. Widząc, że nad jego drzwiami jest ciemno, chłopak nie potrafił trafić kluczem do zamka. Zamiast włączyć latarkę w telefonie, który trzymał w dłoni, albo podejść do włącznika światła kilka metrów dalej, chłopak po prostu usiadł na schodach i zaczął grzebać w telefonie. Wyniosłam z domu nową żarówkę i spokojnie powiedziałam mu, że wystarczy odkręcić klosz i wkręcić nową, co zajmie dosłownie pół minuty. Był wyższy ode mnie, więc wydało mi się naturalne, że to zrobi. Ale reakcja tego 15-latka po prostu zwaliła mnie z nóg. Całkowity brak podstawowej wiedzy. Proste zadanie przerosło nastolatka Chłopak popatrzył na mnie z jakimś takim zniechęceniem, schował ręce do kieszeni i oświadczył, że on nie zamierza się brudzić, bo to nie jest jego robota. Dodał, że od takich rzeczy jest administracja budynku, a nie lokatorzy, i on nie będzie ryzykował, że coś zepsuje, skoro nikt mu za to nie płaci. Traf chciał, że po chwili na to samo piętro wjechał sąsiad, który od razu wziął nową żarówkę i poprosił chłopaka, żeby chociaż poświecił mu telefonem. On jednak wolał w tym czasie przeglądać internet i fukać pod nosem, że to najgorszy blok na świecie. Konsekwencje cieplarnianego wychowania. Jak ułatwianie wszystkiego niszczy przyszłość młodzieży Ta scena z klatki schodowej to niestety kolejny przykry dowód na to, jak bardzo współczesne pokolenie rodziców potrafi zatracić granicę między mądrą opieką a kompletnym wyręczaniem dzieci. W imię chronienia młodzieży przed jakimkolwiek wysiłkiem, usuwamy im spod nóg wszelkie przeszkody. Dzisiejsze nastolatki potrafią montować filmiki i grać w sieci, ale zderzenie ze śrubką, cieknącym kranem czy koniecznością przygotowania prostego posiłku wywołuje u nich natychmiastową rezygnację. Zrobiliśmy z dzieci święte krowy, które nie mają w domach absolutnie żadnego harmonogramu obowiązków. Człowiek, który w wieku piętnastu lat nie ma pojęcia o podstawowych domowych czynnościach i woli czekać na wycieraczce, aż ktoś inny rozwiąże za niego problem, w dorosłym życiu zderzy się z realiami w sposób absolutnie katastrofalny. Czas zacząć wymagać od dzieci zaradności, bo fizyczna praca i radzenie sobie z drobnymi awariami to jedyna przepustka do bycia samodzielnym człowiekiem. Zobacz też: Po urlopie na kempingu wiem jedno, ci młodzi przepadną w dorosłości. Scena na pomoście nie zostawia żadnych złudzeń
Manosfera. „4 słowa, które usłyszałam od syna, zmieniły sposób, w jaki z nim rozmawiam”
Nie trzeba zaglądać synowi do telefonu, żeby zauważyć, że coś się zmienia. Pierwsze sygnały wpływu treści promujących toksyczne wzorce męskości – tzw. manosfery – pojawiają się najpierw w języku: w słowach, żartach i sposobie mówienia o dziewczynach z klasy.
Chłopcy w wieku 10–14 lat są, z powodów rozwojowych, szczególnie podatni na treści internetowe łączące porady o sile i sukcesie z pogardą wobec kobiet – wynika z przewodnika dla rodziców i opiekunów opracowanego przez zagraniczną organizację działającą na rzecz równości. To wiek intensywnego budowania tożsamości i szukania autorytetów, a algorytmy platform potrafią skierować nastolatka do treści z tego kręgu bardzo szybko – nawet w ciągu 23 minut od pierwszego kontaktu z tematem manosfery. Przekaz, jaki dociera do chłopców, brzmi w skrócie „nie proś o pomoc – dominuj, obwiniaj kobiety, wyśmiewaj słabość”. Pamiętaj jednak, że to opis mechanizmu treści, nie ocena charakteru syna. Po czym poznać, że syn ogląda treści z manosfery? Nie chodzi o to, żeby przeszukiwać historię przeglądarki. Chodzi o to, żeby słuchać, jak syn mówi – o kolegach, o dziewczynach z klasy, o sobie. Dzielenie ludzi na „nas” i „ich” – chłopaków kontra dziewczyny, „silnych” kontra „słabych”. Powtarzanie sformułowań typu „alfa”, „beta”, „wysokiej wartości mężczyzna”, albo mówienie o relacjach jak o grze, którą się „wygrywa” – to słownictwo wprost z kręgu treści opisywanego jako manosfera. Pojawienie się sarkazmu i kpin wobec tematów równości czy zgody – np. „kobiety mają łatwiej” albo „facet nie może pokazywać słabości”. Etykiety w rodzaju „feminazistka” albo „simp” używane jako obelga, nie żart – zaobserwowane przez polskich edukatorów jako coraz częstsze w rozmowach uczniów. Żaden z tych sygnałów, pojedynczo, nie oznacza problemu – dorastanie samo w sobie jest okresem testowania języka i tożsamości. Liczy się częstotliwość i to, czy takie słownictwo zaczyna zastępować własne słowa syna. Dlaczego dorastający chłopcy są podatni na takie treści? Z materiału edukacyjnego opublikowanego przez zagraniczny serwis dla dyrektorów szkół wynika, że w badaniu z 2025 roku 75 proc. nauczycieli szkół średnich i 60 proc. nauczycieli szkół podstawowych zgłaszało poważne zaniepokojenie wpływem internetowej mizoginii na relacje w klasie, a odpowiednio 90 proc. i 68 proc. uważało, że szkoły potrzebują dedykowanych materiałów na ten temat. W Polsce dyskusja szkolna o tym zjawisku dopiero się rozwija, ale materiały edukacyjne już wskazują na podobne sygnały słowne u polskich uczniów. Rozmowa, która nie zaczyna się od pytania „co ty tam oglądasz” Znajoma, mama trzynastolatka, mówiła mi, że pierwsza rozmowa z synem wyszła najlepiej, kiedy zapytała nie „dlaczego to mówisz”, a „co cię w tym przekonuje”. Ten kierunek – ciekawość zamiast kontroli – zalecają autorki wspomnianego przewodnika dla rodziców: pytać, co w danym twórcy czy treści przemawia do syna, wspólnie sprawdzać, kto na tym zarabia i jakim kosztem, rozmawiać o niepewności i odrzuceniu bez oceniania. Karanie czy zakazywanie zwykle kończy się tym, że syn przestaje o tym mówić – nie że przestaje to oglądać. Kiedy warto udać się do specjalisty? Jeśli sygnały się nawarstwiają – syn izoluje się od dotychczasowych znajomych, mówi o relacjach wyłącznie w kategoriach rywalizacji, albo reaguje agresją na każdą wzmiankę o równości – to moment, żeby rozmowę wzmocnić wsparciem psychologa dziecięcego lub szkolnego pedagoga. Pamiętaj: ten tekst nie stawia diagnozy i nie powinien być traktowany jako jej substytut – to lista sygnałów do obserwacji, a nie wyrok. Zobacz także: Syn zaczął mówić o „alfach” i „dyscyplinie”? Sygnały zainteresowania manosferą, które łatwo przeoczyć Źródła: UN Women – „How to talk to teens about the manosphere: a guide for parents and caregivers” Education Week – „A School Leader's Guide for Countering the Manosphere” Kwiecień Academy – „Czym jest manosfera i dlaczego warto o niej mówić w szkole”
5 filmów do obejrzenia z dorastającym synem. Sprawią, że wasza więź stanie się niezniszczalna, nawet gdy on wyfrunie z gniazda
Dorastanie młodego chłopca to fascynujący, ale też niesamowicie wymagający czas, w którym dotychczasowe, proste ścieżki porozumienia z rodzicami potrafią nagle bezpowrotnie zniknąć. Istnieje jednak genialny, filmowy klucz do emocji nastolatka, który pozwala bez zbędnych kazań i nacisków otworzyć drzwi do jego skomplikowanego, wewnętrznego świata.
Wspólne życie z dorastającym synem pod jednym dachem bardzo często zaczyna przypominać cichą grę pozorów, w której zamiast długich, szczerych rozmów dominują zdawkowe odpowiedzi i trzaskanie drzwiami od pokoju. Jako rodzice czujemy wtedy narastający lęk, że z każdym kolejnym miesiącem tracimy bezpowrotnie kontakt z dzieckiem, które jeszcze niedawno z radością tuliło się do nas przed snem. Naturalny proces odcinania pępowiny bywa bolesny, ale zamiast załamywać ręce czy urządzać przesłuchania przy rodzinnym stole, warto po prostu wspólnie usiąść na kanapie i włączyć mądre kino. Dobre, pełne emocji seanse potrafią zrobić więcej dla waszej bliskości niż godziny wymuszonych rozmów o szkole czy ocenach, dając wspaniałą okazję do cichego przeżywania ważnych, życiowych tematów. Przedstawiamy listę pięciu wyjątkowych filmów do obejrzenia z dorastającym synem, które poruszają najważniejsze męskie dylematy i które sprawią, że wasza więź się wzmocni. Te starannie wyselekcjonowane, filmowe perełki uczą empatii, walki o marzenia oraz radzenia sobie z porażkami, stając się idealną, nowoczesną lekcją dojrzałości emocjonalnej dla każdego nastolatka. Filmowe lekcje dorastania i wolności. Jak kino uczy niezależności bez łamania zasad Pierwsze kroki w stronę dorosłości zawsze wiążą się z chęcią buntu, szukaniem własnej przestrzeni oraz ucieczką przed ciągłą kontrolą dorosłych. Filmy, które proponujemy na wspólny wieczór, w genialny sposób pokazują te naturalne pragnienia, ucząc młodych ludzi odpowiedzialności za własne wybory. The Kings of Summer. Ta błyskotliwa, pełna specyficznego humoru i uroku opowieść to absolutny hit dla każdego nastolatka, który marzy o natychmiastowym odcięciu się od rodziców. Trójka dorastających przyjaciół podejmuje radykalną decyzję − uciekają z domów w sam środek leśnej gęstwiny, budują tam dom z odpadków i postanawiają żyć na własnych warunkach, polując i żywiąc się tym, co daje natura. Film w kapitalny, pozbawiony moralizatorstwa sposób pokazuje, że absolutna wolność zawsze niesie ze sobą realne konsekwencje, a tęsknota za domem i mądrą miłością rodziców dopadnie każdego, nawet największego buntownika. Sugerowany wiek: od 13 lat. Gdzie obejrzeć: Prime Video, Apple TV Soul. (Co w duszy gra). Genialne dzieło studia Pixar, które tylko z pozoru wydaje się prostą bajką dla najmłodszych, a w rzeczywistości jest głębokim, egzystencjalnym traktatem o sensie życia. Główny bohater, niespełniony muzyk jazzowy, w ułamku sekundy traci życie w niefortunnym wypadku i trafia do zaświatów, gdzie staje się mentorem dla niesfornej, zbuntowanej duszyczki, która nie chce narodzić się na Ziemi. Seans w niesamowicie mądry i lekki sposób uczy nastolatka doceniania małych, codziennych chwil, pokazuje, że nasza życiowa pasja nie musi definiować całej naszej wartości jako człowieka, i zmusza do refleksji nad tym, co w życiu jest naprawdę najważniejsze. Sugerowany wiek: od 7 lat. Gdzie obejrzeć: Disney+. Walka o marzenia i własną tożsamość. Jak przełamywać stereotypy i wierzyć we własne siły Dorastający chłopcy bez przerwy mierzą się z potężną presją rówieśniczą oraz społecznymi oczekiwaniami odnośnie tego, jak powinien zachowywać się prawdziwy facet. Pokazanie im historii bohaterów, którzy mieli odwagę pójść pod prąd i obronić swoje unikalne talenty, to najlepsza inwestycja w ich przyszłą pewność siebie. Billy Elliot. Ponadczasowy, brytyjski klasyk, który powinien obejrzeć każdy dorastający chłopak stojący na progu ważnych, życiowych wyborów. Historia 11-letniego syna górnika, który zamiast tradycyjnych treningów bokserskich, potajemnie zakochuje się w balecie klasycznym, wywołując potężny skandal w surowym, robotniczym środowisku. Film w poruszający i niezwykle autentyczny sposób pokazuje trudną, pełną barier drogę do akceptacji własnej pasji oraz moment, w którym uparty ojciec musi przełamać swoje wewnętrzne uprzedzenia, by stać się największym wsparciem dla swojego utalentowanego dziecka. Sugerowany wiek: od 12 lat. Gdzie obejrzeć: Megogo, Apple TV Chłopiec, który ujarzmił wiatr. Niesamowita, oparta na faktach i niezwykle inspirująca opowieść o potędze nauki, uporze i odpowiedzialności za losy własnej rodziny. Nastoletni William mieszka w ubogiej, dotkniętej potworną klęską głodu wiosce w Malawi i dzięki ogromnej determinacji buduje z rowerowych odpadków i złomu działający wiatrak, który ratuje jego bliskich przed katastrofą. Ten seans to potężny, emocjonalny zastrzyk pokory dla współczesnej młodzieży, pokazujący, jak wielką wartością jest edukacja i że młody wiek wcale nie przeszkadza w robieniu wielkich, przełomowych rzeczy dla całego otoczenia. Sugerowany wiek: od 12 lat. Gdzie obejrzeć: Netflix. Trudne emocje i lęk przed stratą. Jak rozmawiać o rzeczach, które najbardziej bolą nastolatka Ostatnim, ale niezwykle ważnym etapem budowania niezniszczalnej więzi z synem jest umiejętność wspólnego dotykania tematów najtrudniejszych, takich jak choroba, przemijanie czy lęk przed samotnością. Jeden głęboki, oczyszczający seans potrafi dać młodemu człowiekowi bezpieczne narzędzia do zrozumienia własnego smutku. Siedem minut po północy. Poruszające, mroczne fantasy i genialny dramat psychologiczny w jednym, opowiadający o 12-letnim Connorze, który nie potrafi poradzić sobie z ciężką chorobą ukochanej mamy oraz rówieśniczym nękaniem w szkole podstawowej. Chłopca co wieczór, dokładnie siedem minut po północy, odwiedza potężny, leśny potwór, który poprzez przedziwne opowieści uczy go akceptacji trudnych emocji, poczucia winy i żalu. To niesamowity, głęboki film o wielkiej terapeutycznej sile, który pozwala nastolatkowi zrozumieć, że strach, gniew i bezsilność są naturalną częścią ludzkiego życia, a miłość rodzicielska przetrwa nawet najcięższe życiowe kryzysy i rozstania. Sugerowany wiek: od 12 lat. Gdzie obejrzeć: Cineman, Rakuten TV. Zobacz też: Myśleli, że to niewinna wakacyjna zabawa. Scenka z Mielna pokazuje, że dzisiejsze dzieciaki nic nie osiągną
Syn zaczął mówić o „alfach” i „dyscyplinie”? Sygnały zainteresowania manosferą, które łatwo przeoczyć
Manosfera to sieć internetowych treści łączących porady o sile i sukcesie z pogardą wobec kobiet, coraz częściej docierających do chłopców w wieku 10–14 lat. Sygnałem nie jest historia przeglądarki, lecz zmiana języka – słowa takie jak „alfa” czy „hipergamia” oraz rosnący cynizm wobec emocji. Sprawdź, jak zacząć rozmowę, która nie skończy się trzaśnięciem drzwiami.
Nastoletni chłopcy coraz częściej trafiają w sieci na treści łączące porady o motywacji i sile z pogardą wobec kobiet. W Wielkiej Brytanii i Australii szkoły od pewnego czasu uczą się to rozpoznawać, w Polsce temat dopiero raczkuje. Dobra wiadomość: nie trzeba przeglądać historii przeglądarki syna, żeby zauważyć, że coś się zmienia – wystarczy posłuchać, jak mówi. Dlaczego akurat chłopcy w tym wieku są najbardziej podatni? Chłopcy w wieku 10–14 lat mierzą się z pytaniami, na które trudno znaleźć proste odpowiedzi: kim mam być, czy jestem wystarczająco silny, czy ktoś mnie zaakceptuje. Treści określane zbiorczo jako manosfera – fora, kanały na YouTube i TikTok, podcasty – odpowiadają na te pytania gotową, uproszczoną formułą: sukces finansowy, fizyczny i „u kobiet” jako miara męskiej wartości, osiągalna dzięki dyscyplinie i twardym zasadom. To bardzo kusząca obietnica akurat w momencie, gdy dziecko dopiero uczy się radzić sobie z niepewnością dorastania, presją rówieśników i pierwszymi porażkami towarzyskimi. Zaczyna się niewinnie: porady o motywacji, treningu, oszczędzaniu, pewności siebie. Dopiero z czasem pojawiają się sztywne role płciowe i pogarda wobec dziewczyn. To właśnie ta stopniowość sprawia, że rodzicom trudno złapać moment przejścia – nikt nie zaczyna od mizoginii, tylko stopniowo oswaja się z coraz mocniejszym językiem, aż staje się on częścią codziennego słownika. Czego słuchać, zamiast czego szukać Instytucje zajmujące się bezpieczeństwem dzieci w sieci podkreślają, że sygnałem nie jest jedna odwiedzona strona, tylko zmiana języka i sposobu mówienia o innych – to ona zdradza wpływ dużo wcześniej niż historia przeglądania. Warto zwrócić uwagę, gdy syn: zaczyna używać słów typu „alfa”, „beta”, „czerwona pigułka” albo „hipergamia” w zwykłych rozmowach; komentuje wygląd czy zachowanie koleżanek z klasy w kategoriach „wartości” albo „poziomu”; reaguje cynizmem albo śmiechem na tematy związane z emocjami – także własnymi; powtarza hasła o „dyscyplinie” i „słabości” jako jedynej przyczynie problemów, swoich i cudzych; używa memów albo emotikonów w sposób, który wydaje się mieć drugie dno, zrozumiałe tylko dla wtajemniczonych – to częsty sposób sygnalizowania przynależności do grupy. Żaden z tych sygnałów osobno nie jest powodem do niepokoju – nastolatki naturalnie eksperymentują z językiem i tożsamością, testują różne role. Liczy się to, czy pojawiają się razem i czy towarzyszy im rosnąca niechęć do rozmów o uczuciach. Pierwsza rozmowa, która nie kończy się trzaśnięciem drzwiami Największym błędem jest reakcja moralizatorska – zakaz, wyśmianie treści albo odebranie telefonu w emocjach. To zwykle zamyka temat na dobre, zamiast go otwierać, i uczy dziecko, żeby więcej nie dzieliło się tym, co ogląda. Specjaliści od bezpieczeństwa dzieci w sieci rekomendują odwrotny kierunek: zamiast oceniać treść, pytać o źródło i emocje, które za nią stoją. Zamiast „To jest chore” – „Skąd to wiesz?” albo „Co cię w tym przekonuje?”. Taka rozmowa nie musi być jedna i przełomowa. Chodzi o to, żeby syn wiedział, że może wrócić z kolejnym pytaniem, zamiast szukać odpowiedzi wyłącznie w telefonie. Warto też rozmawiać o męskości wprost, zanim zrobi to za rodzica internet – bez stereotypów, ale z przestrzenią na to, że bycie silnym może oznaczać też mówienie o strachu czy niepewności. Z obserwacji instytucji zajmujących się bezpieczeństwem online wynika, że regularne, zwyczajne rozmowy o tym, co dzieje się w sieci, realnie zwiększają szansę, że dziecko samo powie rodzicowi o czymś, co je zaniepokoiło – zamiast czekać, aż rodzic to odkryje sam, przez przypadek. To nie jest temat na jedną interwencję, tylko na uważność rozłożoną w czasie. Rodzic, który zauważa zmianę języka i reaguje pytaniem zamiast zakazem, ma dużo większą szansę zostać dla syna punktem odniesienia niż anonimowy głos z internetu. Źródła: eSafety Commissioner (Australia) – „The manosphere: what it is and what parents and carers need to know”; The Educator Online (Australia) – „The rise of the manosphere – and how schools are fighting it”; Kwiecień Academy – „Manosfera – niebezpieczna przestrzeń, która kształtuje umysły naszych uczniów” Zobacz też: Dojrzewanie chłopców jest trudniejsze (także dla rodziców!). Kiedy się zaczyna, a kiedy kończy?
Nie bądź dla nastolatka guru. Wtedy jest szansa, że naprawdę z tobą porozmawia
Chcemy przekazać nastolatkom wszystko, co wiemy o życiu, relacjach i bezpieczeństwie. Problem w tym, że kiedy zaczynamy mówić z pozycji eksperta, oni często przestają słuchać. Olga Kwiecińska przekonuje, że młodzi ludzie naprawdę chcą z nami rozmawiać. Pod jednym warunkiem: że my także jesteśmy gotowi ich słuchać.
W podcaście "Mamy to!" rozmawiamy o tym, czego dorośli mogą nauczyć się od młodego pokolenia i dlaczego najważniejszych rozmów z nastolatkiem nie warto odkładać na ostatnią chwilę. Z nastolatkiem można się dogadać - Jeżeli nie jesteś z pozycji guru, oni bardzo chcą rozmawiać - mówi Olga Kwiecińska, mama i twórczyni Fundacji Cześć Ciało. I być może właśnie to jest jedna z ważniejszych podpowiedzi dla rodziców nastolatków. Nie musimy znać wszystkich aplikacji, rozumieć każdego trendu ani próbować nadążyć za światem młodych ludzi. Znacznie ważniejsze jest to, czy jesteśmy ciekawi tego, co mają nam do powiedzenia. Rozmowa nie musi przecież oznaczać przekazywania wiedzy w jedną stronę. Możemy pytać, słuchać, próbować zrozumieć. I przy okazji sami czegoś się od nich nauczyć. Najważniejszych rozmów nie zostawiaj na dzień wyjazdu Pierwszy samodzielny wyjazd nastolatka może uruchomić w rodzicu całą listę obaw. Alkohol, seks, pierwsze związki, presja grupy, przekraczanie granic. Łatwo wtedy ulec pokusie, żeby podczas pakowania walizki przeprowadzić "tę poważną rozmowę". Tyle że wtedy może być już za późno. Rozmowy o granicach, wartościach, zabezpieczaniu się czy pierwszych doświadczeniach seksualnych powinny pojawiać się znacznie wcześniej i być czymś naturalnym, a nie jednorazową rodzicielską pogadanką. A jeśli dziecko właśnie zamyka walizkę i za chwilę wychodzi? Olga Kwiecińska podpowiada jedno zdanie, które może być ważniejsze niż długa lista przestróg: "Słuchaj, jak coś, jestem. Zadzwoń". Bo ostatecznie nie jesteśmy w stanie być przy nastolatku w każdej sytuacji. Możemy jednak sprawić, żeby wiedział, że jeśli coś się wydarzy - może do nas wrócić. Cały odcinek zobaczysz na YouTube na mamotoja.pl.
"My uczymy się tego na terapii.". Nastolatek może wiedzieć to dużo wcześniej
Gdzie są moje granice? Co lubię, a czego nie? Czy zachowanie drugiej osoby jest jeszcze troską, czy już kontrolą? Wielu dorosłych zaczyna zadawać sobie te pytania dopiero po trudnych doświadczeniach. Nastolatki mogą nauczyć się tego wcześniej - i dzięki temu wejść w dorosłe relacje z czymś, czego nam często brakowało.
W podcaście "Mamy to!" rozmawiam z Olgą Kwiecińską o relacji, o której w kontekście nastolatków mówi się zdecydowanie za mało: relacji z samym sobą. Zanim pojawi się pierwsza miłość Relacja z samym sobą może brzmieć jak dorosłe hasło z gabinetu terapeutycznego. W praktyce oznacza jednak bardzo konkretne rzeczy: wiedzieć, co lubię, czego nie chcę, co sprawia mi dyskomfort i kiedy czuję, że ktoś przekracza moje granice. Ta wiedza staje się szczególnie ważna wtedy, gdy młody człowiek zaczyna budować coraz bliższe relacje - przyjaźnie, a później także pierwsze związki. Bo żeby umieć powiedzieć komuś "nie", najpierw trzeba wiedzieć, na co samemu nie chce się zgadzać. Tego wielu z nas dowiedziało się znacznie później - My się teraz uczymy tego na terapiach, z książek, mając lat 30, 40 czy 50. Oni mogą nauczyć się tego, kiedy mają 15 lat - mówi Olga Kwiecińska. Dla wielu dorosłych rozpoznawanie własnych granic przyszło dopiero z doświadczeniem. Czasem po nieudanych związkach, relacjach pełnych kontroli czy zachowań, które dopiero po latach potrafiliśmy nazwać przemocą emocjonalną. Nasze dzieci nie muszą czekać tak długo. Nie chodzi przy tym o wręczenie nastolatkowi listy "czerwonych flag". Znacznie ważniejsze może być zadawanie pytań: Jak się czułaś, kiedy on to zrobił? Czy to było dla ciebie w porządku? Co chciałabyś zrobić następnym razem? Bo dobra relacja z samym sobą nie ochroni młodego człowieka przed każdym błędem. Może jednak sprawić, że wcześniej zauważy, kiedy w relacji dzieje się coś, co mu nie służy. O tym, jak pomóc nastolatkowi poznawać siebie i własne granice, posłuchaj na YouTube mamotoja.
Screen smart zamiast screen time? Naukowcy: ta jedna zasada może uchronić dziecko przed problemami
Przez lata rodzice słyszeli przede wszystkim jedno: ograniczaj dziecku czas przed ekranem. Dziś coraz częściej mówi się o czymś innym. Zamiast obsesyjnego liczenia minut eksperci zachęcają, by być screen smart – czyli mądrze organizować sposób korzystania z urządzeń. To nie sam telefon jest największym problemem, ale to, kiedy i w jakich sytuacjach z niego korzystamy.
Najnowsze badania pokazują, że kilka prostych zasad może mieć ogromny wpływ na zdrowie psychiczne i codzienne funkcjonowanie nastolatków. Co oznacza być screen smart? Określenie screen smart można przetłumaczyć jako rozsądne i świadome korzystanie z ekranów. Nie chodzi o całkowity zakaz smartfonów ani o rygorystyczne limity. Chodzi o tworzenie takich nawyków, które pozytywnie wpływają na sen, relacje rodzinne i zdrowie psychiczne dziecka. Zdaniem dra Jasona Nagaty, pediatry z University of California w San Francisco i autora najnowszych badań, rodzice nie są w stanie kontrolować korzystania z ekranów przez cały czas. Warto jednak skupić się na tych momentach, które mają największe znaczenie. – Sen jest niezwykle ważny. Większość nastolatków śpi za krótko, a niedobór snu wpływa zarówno na zdrowie psychiczne, jak i fizyczne – podkreśla dr Jason Nagata cytowany przez CNN. Dlatego jego najważniejsza rada brzmi: korzystanie z telefonu wieczorem i w nocy jest zabronione. Noc bez telefonu W jednym z badań, opublikowanym w czasopiśmie Acta Paediatrica, naukowcy przeanalizowali dane blisko 8 tys. nastolatków. Okazało się, że osoby korzystające z ekranów nocą rok później częściej używały telefonu w sposób problematyczny i spędzały z nim więcej czasu. Drugie badanie, opublikowane w Journal of Adolescent Health, pokazało dodatkowo związek między nocnym korzystaniem z telefonu a częstszym doświadczaniem oraz stosowaniem cyberprzemocy. Jeśli wyniesienie telefonu z pokoju wywołuje w domu awanturę, Nagata proponuje prostsze rozwiązanie – na noc po prostu wyłączać urządzenie. To nadal lepsze niż pozostawienie go włączonego (i kuszącego!) przy łóżku. Ważne: nie walcz z dzieckiem. Rozmawiaj o tym, dlaczego sen jest ważny. Psycholożka Anna Seewald zwraca uwagę, że same zakazy rzadko przynoszą trwały efekt. Zamiast mówić: „Bo ja tak powiedziałam”, warto tłumaczyć, jak sen wpływa na rozwój mózgu, koncentrację, samopoczucie i zdrowie całej rodziny. Dobrym pomysłem może być wspólne czytanie artykułów lub słuchanie podcastów o śnie. Dzięki temu dziecko lepiej rozumie sens zasad, a nie odbiera ich wyłącznie jako kolejnego ograniczenia. Kolejna zasada screen smart? Żadnych telefonów przy stole Autorzy badań zwracają również uwagę na inną ultraważną porę dnia: czas posiłków. Nastolatki korzystające z telefonów podczas jedzenia częściej doświadczały cyberprzemocy. Zdaniem badaczy może to wynikać z prostego faktu: posiłki przestają być okazją do rozmowy z rodzicami o tym, co wydarzyło się w szkole czy w internecie. Dr Nagata zwraca uwagę również na inny problem. Dzieci jedzące przed ekranem częściej się przejadają, ponieważ rozproszenie utrudnia zauważenie uczucia sytości. W efekcie łatwiej o nadmierny przyrost masy ciała. Eksperci proponują prostą zasadę screen smart – podczas posiłków wszyscy, także dorośli, odkładają telefony w jedno wyznaczone miejsce. Dzieci robią to, co widzą u rodziców Jednym z najciekawszych wniosków badań okazało się to, że najsilniejszym czynnikiem przewidującym problematyczne korzystanie z telefonów przez dzieci są... nawyki rodziców. Jeśli dorośli sami często sięgają po smartfon, ich dzieci rok później częściej wykazują objawy uzależnienia od ekranów i częściej korzystają z mediów społecznościowych w sposób prowadzący do konfliktów. To właśnie dlatego eksperci podkreślają, że screen smart zaczyna się od dorosłych. Odkładanie telefonu na noc czy podczas kolacji działa znacznie skuteczniej niż kolejne nakazy kierowane wyłącznie do dziecka. Nie chodzi o to, by nigdy nie odebrać służbowego telefonu podczas obiadu albo zawsze zostawiać smartfon poza sypialnią. Ważniejsze jest, aby wyjątki pozostawały wyjątkami. Gdy dzieci widzą, że rodzice również przestrzegają domowych zasad, łatwiej akceptują je jako element codziennego życia, a nie karę wymierzoną tylko im. Źródło: CNN.com Zobacz także: 5-punktowy plan, by odkleić przedszkolaka od ekranu. Zacznij dziś, bo będzie tylko gorzej
Weszłam do Sephory i aż mną zatrzęsło na widok tych dzieci. Matka stała obok i udawała, że nie widzi
Mieszały podkłady, otwierały kolejne szminki i zostawiały zużyte chusteczki na podłodze. Obok stała mama, która ani razu nie zwróciła im uwagi. Ta krótka scena w Sephorze mówi o współczesnym rodzicielstwie znacznie więcej niż kolejna dyskusja o pokoleniu Sephora Kids.
Do Sephory weszłam dosłownie na chwilę – powąchać perfumy, o których mówiła mi mama. Miałam tam spędzić nie więcej niż 2 minuty, ale jedna scena zatrzymała mnie na dłużej. Dzieci Sephory w natarciu Przy jednym ze stoisk stały trzy dziewczynki. Wyglądały na 10, 11 lat, ale równie dobrze mogły mieć 8 albo i 15. Były w szale testowania produktów, chociaż testowaniem bym tego nie nazwała. Jedna wyciskała na dłoń podkład, jeden, drugi, trzeci. Druga mieszała to wszystko palcem na dłoni koleżanki, zastanawiając się, czy ten odcień będzie jej pasował. Trzecia przeglądała się w lusterku, nakładając na usta kolejne pomadki. Ścierała je dostępnymi dla klientów chusteczkami, które później lądowały na podłodze. – Daj jeszcze tą. Ta będzie miała fajny kolor – mówiła, wskazując kolejną szminkę na półce. W tym samym czasie na ręce drugiej koleżanki zaczęły trafiać swatche cieni z kosztującej kilkaset złotych paletki. To nie wyglądało jak sprawdzanie kosmetyków przed zakupem. Dziewczynki bardziej przypominały dzieci robiące doświadczenie z chemii niż klientki drogerii. Kilka kroków dalej stała kobieta. Zerkała w ich stronę, potem rozglądała się po sklepie. Przez większość czasu wpatrywała się w telefon. Po chwili zniecierpliwiona krzyknęła: – Długo jeszcze? – Zaraz, mamo, już kończymy – usłyszała w odpowiedzi. A dziewczynki zaczęły dobierać się do kolejnej półki, tym razem z pielęgnacją twarzy znanej koreańskiej marki. Czy to są te słynne Sephora Kids? Pokolenie Sephora: kiedy dorośli zaczną wyznaczać granice? Termin Sephora Kids narodził się w mediach społecznościowych, głównie na TikToku. Określa dzieci – najczęściej w wieku od około 8 do 13 lat – które fascynują się pielęgnacją skóry i luksusowymi kosmetykami sprzedawanymi w drogeriach takich jak Sephora. Moda na Sephora Kids zaczęła się od fascynacji pielęgnacją skóry i kosmetycznymi nowinkami. Dziś coraz częściej mówi się jednak o zupełnie innym problemie – niszczeniu testerów, marnowaniu produktów i traktowaniu drogerii jak miejsca do nagrywania filmów na TikToka. To już nie tylko kwestia wydawania pieniędzy rodziców na kosmetyki, których dzieci nie potrzebują. Coraz częściej cierpią na tym także pracownicy sklepów, którzy muszą sprzątać zniszczone stoiska, oraz inni klienci, którzy nie mają możliwości normalnie przetestować produktów. Patrząc na to, co zobaczyłam w Sephorze, trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że największym problemem nie są wcale dzieci. Problemem są dorośli, którzy nawet stojąc obok, udają, że nie widzą. Zobacz także: Nawet 9-latki boją się starości. „Córka prosiła, bym kupiła jej krem anti-aging, bo wszystkie koleżanki takich używają”
Nawet 9-latki boją się starości. „Córka prosiła, bym kupiła jej krem anti-aging, bo wszystkie koleżanki takich używają”
Rodzice przyznają, że trend „Sephora Kids” przestał być już tylko modą na popularne na TikToku produkty z perfumerii. Coraz więcej dzieci interesuje się kosmetykami anti-aging, zna nazwy składników aktywnych i obawia się zmarszczek, choć ich skóra nie potrzebuje jeszcze nawet podstawowej pielęgnacji przeciwstarzeniowej.
To nic zaskakującego, że dziewczynki (a w dzisiejszych czasach również chłopcy) interesują się kosmetykami. Chociaż w samym zainteresowaniu pielęgnacją skóry nie ma nic złego, niepokojące jest to, że coraz młodsze dzieciaki zaczynają bać się czegoś, co powinno być dla nich zupełnie abstrakcyjne: starzenia. Pokolenie Sephora boi się zmarszczek Trend Sephora Kids narodził się w mediach społecznościowych, głównie na TikToku. Dzieci i przednastolatki oglądają filmiki influencerek pokazujących codzienne rytuały pielęgnacyjne, testują luksusowe kosmetyki i tworzą wieloetapowe rutyny, które często bardziej przypominają pielęgnację trzydziestolatki niż dziecka. Dermatolodzy zwracają uwagę, że wiele produktów promowanych przez influencerów zawiera składniki przeznaczone dla skóry dojrzałej, takie jak retinol czy silne kwasy. Dziecięca skóra ich nie potrzebuje, a nieumiejętne stosowanie może prowadzić do podrażnień i uszkodzenia bariery hydrolipidowej skóry. Rodziców martwi jednak nie tylko skład kosmetyków. Coraz częściej słyszą pytania o zmarszczki, starzenie czy utratę jędrności skóry. „Powiedziała, że nie chce się zestarzeć” – Moja córka ma dziewięć lat. Kilka tygodni temu poprosiła mnie o krem anti-aging. Myślałam, że źle usłyszałam. Zapytałam, po co jej taki kosmetyk. Odpowiedziała, że wszystkie koleżanki już mają i że nie chce mieć zmarszczek, a już marszczy jej się czoło, kiedy się dziwi – opowiada pani Marta. Przyznaje, że przez chwilę nie wiedziała, czy się śmiać, czy płakać. – Dziewięciolatka nie powinna myśleć o starzeniu. Powinna martwić się tym, czy zdąży na rower z koleżankami, a nie tym, jak będzie wyglądała za czterdzieści lat. Mama postanowiła wykorzystać sytuację do rozmowy. – Pokazałam jej swoje zdjęcia sprzed dwudziestu lat i powiedziałam, że zmarszczki są naturalną częścią życia. Nie chcę wychować córki w przekonaniu, że starzenie to coś, czego trzeba się bać. „Nie demonizowałabym kosmetyków” Nie wszyscy rodzice patrzą na ten trend równie krytycznie. – Mam jedenastoletnią córkę i nie widzę problemu w tym, że interesuje się pielęgnacją. Sama kupuję jej delikatne kosmetyki, krem z filtrem czy lekki krem nawilżający. To lepsze niż makijaż. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy dzieci sięgają po produkty dla dorosłych – uważa Joanna. Jej zdaniem nie warto zakazywać wszystkiego. – Jeśli będziemy robić z kosmetyków temat tabu, zainteresowanie będzie jeszcze większe. Wolę rozmawiać z córką i tłumaczyć jej, dlaczego niektóre produkty nie są dla niej. „TikTok zabrał dzieciom dzieciństwo” Znacznie ostrzej ocenia sytuację pani Agnieszka, mama dziesięciolatka. – Mam wrażenie, że TikTok odebrał dzieciom prawo do bycia dziećmi. Dziewczynki, a z moich obserwacji wynika, że też chłopcy, bo mam syna, nie bawią się już w dorosłych przez godzinę czy dwie. Oni próbują nimi być przez cały czas. Martwią się cerą, zmarszczkami, wagą i wyglądem, zanim zdążą skończyć szkołę podstawową. Najbardziej niepokoi ją presja rówieśnicza. – Mój syn dba o siebie, zwraca na takie rzeczy uwagę. Kiedyś rozmawiał o pielęgnacji z koleżankami i wrócił ze szkoły wściekły, bo w tym pokoleniu dzieci nie dziwi to, że chłopak dba o skórę, ale to, że używa zwykłego kremu nawilżającego. Wyobrażamy sobie? Dziesięciolatki oceniają się przez pryzmat kosmetyków przeciwzmarszczkowych. Uczmy dzieci, że starzenie się to przywilej Psychologowie od lat zwracają uwagę, że dzieci coraz wcześniej zaczynają porównywać swój wygląd z obrazami oglądanymi w mediach społecznościowych. Filtry, idealna cera i perfekcyjne rutyny pielęgnacyjne anti-aging sprawiają, że nawet najmłodsi zaczynają wierzyć, iż wygląd wymaga nieustannego poprawiania. Rodzice mają różne sposoby reagowania. Jedni kupują dzieciom podstawowe kosmetyki i tłumaczą, czym różni się pielęgnacja od walki ze starzeniem. Inni stanowczo odmawiają zakupu produktów anti-aging. Są też tacy, którzy uważają, że moda minie tak samo szybko, jak się pojawiła. Jedno wydaje się jednak niepokojące. Jeśli dziewięcioletnie dziecko zaczyna bać się zmarszczek, problemem nie jest już sam krem przeciwstarzeniowy. Problemem jest świat, który przekonał je, że starość to coś, przed czym trzeba zacząć uciekać, zanim jeszcze skończy się dzieciństwo. A przecież starzenie się to ogromny przywilej i tego powinniśmy uczyć nasze dzieci. Zobacz także: Trend „Sephora kids” drenuje portfele rodziców. „Z niepokojem odkryłam, co córka robi w łazience”
Wychowawczyni kolonijna nigdy czegoś takiego nie widziała. „Antek wyjął z portfela 200 zł. Gdy zobaczyłam, co robi, od razu zadzwoniłam do rodziców”
Rodzice uczą dzieci, żeby były dobre, pomocne i umiały się dzielić. Czasami jednak bardzo cienka granica oddziela życzliwość od wykorzystywania. Wychowawczyni kolonijna zauważyła to podczas wyjścia po lody i postanowiła zareagować.
Kolonie to dla dzieci nie tylko czas odpoczynku, ale też pierwsze lekcje samodzielności i relacji z rówieśnikami. Właśnie dlatego wychowawcy często dostrzegają rzeczy, które umykają dorosłym na co dzień. Nasza czytelniczka przyznaje, że jedna sytuacja z tegorocznego turnusu skłoniła ją do rozmowy z rodzicami 10-letniego Antka. „Na początku wydawało mi się, że to zwykła życzliwość” Od kilku lat pracuję jako wychowawczyni kolonijna. Widziałam już dzieci bardzo nieśmiałe, takie, które pierwszej nocy płakały za rodzicami, i takie, które po dwóch dniach znały już pół ośrodka. Antek od początku zwrócił moją uwagę. Był pogodny, otwarty i bardzo lubiany przez grupę. Chętnie pomagał innym, nikogo nie wyśmiewał, zawsze pamiętał o słowie „proszę” i „dziękuję”. Pomyślałam wtedy, że jego rodzice mogą być z niego naprawdę dumni. Pierwszy raz zaniepokoiłam się podczas wycieczki do miasteczka. Dzieci dostały czas na kupienie pamiątek i lodów. Zobaczyłam, jak Antek płaci nie tylko za siebie, ale też za dwóch kolegów. Uśmiechnęłam się. Pomyślałam, że pewnie chciał zrobić coś miłego albo że koledzy zwrócą mu później pieniądze. Kilka dni później sytuacja się powtórzyła. Tym razem kupował napoje. Następnego dnia chipsy. Potem gofry... Za każdym razem wyglądało to podobnie. Kiedy grupa podchodziła do budki, część dzieci niemal odruchowo spoglądała na Antka. Ktoś rzucał pół żartem: „No weź, postaw”, ktoś inny dodawał: „Przecież masz jeszcze pieniądze”. Antek ani razu nie odmówił. Wyciągał portfel, płacił i jeszcze się z tego cieszył. Nie widziałam w nim dziecka, które chciało się popisywać. Raczej chłopca, który bardzo chciał, żeby wszyscy go lubili... „Zadzwoniłam do jego rodziców” Wieczorem długo zastanawiałam się, czy powinnam interweniować. W końcu uznałam, że gdyby chodziło o moje dziecko, chciałabym o tym wiedzieć. Zadzwoniłam do rodziców Antka. Nie po to, żeby skarżyć. Chciałam tylko opowiedzieć, co obserwuję. Mama przez chwilę milczała. Potem powiedziała coś, co wiele wyjaśniło: przyznała, że Antek od zawsze bardzo przeżywał relacje z rówieśnikami. Bał się odrzucenia i robił wszystko, żeby inni go akceptowali. Kiedy tylko ktoś go o coś poprosił, trudno było mu odmówić. Rodzice nie mieli pojęcia, że na kolonii wygląda to właśnie w ten sposób. Poprosili mnie, żebym dyskretnie obserwowała sytuację. Nie chcę, żeby ktoś źle zrozumiał mój list. Nie uważam, że Antek trafił na grupę okrutnych dzieci. Większość z nich prawdopodobnie nawet nie zastanawiała się nad tym, że przekracza pewną granicę. Dzieci bardzo szybko przyzwyczajają się do tego, co jest dla nich wygodne. Jeżeli jedno z nich zawsze płaci, łatwo uznać to za coś normalnego. To właśnie dlatego potrzebują obok siebie dorosłych, którzy czasem powiedzą: „Stop”. Na kolejnych wyjściach rozmawiałam z całą grupą o koleżeństwie, wzajemności i o tym, że prawdziwa przyjaźń nie kosztuje ani złotówki. Antek nadal był tak samo lubiany. Różnica polegała na tym, że od tamtej rozmowy każdy płacił już za siebie. Mam nadzieję, że wyniesie z tych kolonii coś znacznie cenniejszego niż pamiątki. Że zrozumie, iż nie trzeba kupować sobie sympatii innych ludzi. Od redakcji Dzieci, które są empatyczne, hojne i chętnie dzielą się z innymi, mają wiele pięknych cech. Jednocześnie warto uczyć je, że życzliwość nie oznacza zgadzania się na wszystko. Psychologowie podkreślają, że umiejętność stawiania granic jest równie ważna jak pomaganie innym. Kolonie i obozy są często pierwszym miejscem, w którym dzieci samodzielnie zarządzają własnymi pieniędzmi i uczą się relacji z rówieśnikami. To dobry moment, by rozmawiać z nimi o tym, że prawdziwe koleżeństwo nie polega na tym, kto najczęściej płaci za całą grupę. Zobacz także: Jeden rzut oka na sukienkę córki po powrocie z kolonii i matka zamarła. „Wychowawca pozwolił im na to w biały dzień” Znalazłam to na dnie walizki mojej 13-latki i zdębiałam. Nauczycielka: „W tym wieku to normalne” Opiekunka kolonijna porównuje dzieci do dubajskich szejków. „Po pytaniu o wannę od razu chwyciłam za telefon”
12-latek chciał kupić gofra na deptaku w Kołobrzegu. Reakcja jego matki to dowód, że pokolenie alfa będzie stracone
„Najpierw uśmiechnęłam się pod nosem. Pomyślałam, że za chwilę zobaczę chłopca, który sam zamówi sobie gofra i z dumą wróci do rodziców. Stało się jednak coś zupełnie odwrotnego. Patrzyłam na tę scenę i miałam wrażenie, że to nie dwunastolatek nie potrafi zrobić najprostszej rzeczy. To dorośli nie pozwalają mu nawet spróbować” – pisze nasza czytelniczka.
Kołobrzeski deptak tętnił życiem. Dzieci biegały z lodami, rodziny ustawiały się w kolejkach po gofry i watę cukrową, a z każdej strony słychać było wakacyjny gwar. Nasza czytelniczka przyznaje, że właśnie tam zobaczyła scenę, która skłoniła ją do refleksji nad tym, czy współczesne dzieci naprawdę są mniej samodzielne, czy może po prostu nie daje im się szansy, by tę samodzielność ćwiczyły. „Nawet nie pozwoliła mu otworzyć ust” Przyjechaliśmy z rodziną do Kołobrzegu na wczasy. Po południu wybraliśmy się na spacer deptakiem. Jak to nad morzem – dzieci od razu wypatrzyły budkę z goframi. W kolejce przede mną stała kobieta z chłopcem, który wyglądał na jakieś dwanaście lat. Trochę był starszy od moich dzieciaków. Usłyszałam, jak mówi do mamy, że chciałby kupić sobie gofra. Pomyślałam, że to świetny moment. W tym wieku większość dzieci bez problemu zrobi takie zakupy. Sama pamiętam, jak jako dwunastolatka chodziłam do sklepu po pieczywo, mleko czy lody i nikt nie robił z tego wielkiego wydarzenia. Zresztą nawet moje dzieci są już w stanie to ogarnąć. Mama chłopca zareagowała jednak zupełnie inaczej, niż się spodziewałam. Chłopiec zrobił krok w stronę okienka i już miał coś powiedzieć, kiedy mama weszła przed niego. To ona zamówiła gofra. To ona wybrała dodatki. To ona zapłaciła. To ona odebrała zamówienie. Kiedy sprzedawczyni wyciągnęła gofra w stronę chłopca, mama przejęła go pierwsza, mówiąc, że „jeszcze go upuści”. Potem poprosiła o dodatkowe serwetki, starannie owinęła nimi deser i dopiero wtedy podała go synowi, przypominając, żeby uważał i nie pobrudził koszulki. Przez cały ten czas chłopiec praktycznie się nie odezwał. Stał obok i tylko patrzył. Miałam wrażenie, że nawet nie próbował zaprotestować. Jakby przywykł do tego, że ktoś zawsze wszystko zrobi za niego. „Czy naprawdę boimy się pozwolić dzieciom dorastać?” Nie chodzi o jednego gofra. Nie chodzi nawet o tę konkretną rodzinę. Coraz częściej widzę rodziców, którzy wyręczają dzieci dosłownie we wszystkim. Zamawiają za nie jedzenie w restauracji, odpowiadają za nie lekarzowi, pakują im plecaki, rozwiązują każdy najmniejszy problem, zanim dziecko w ogóle zdąży się z nim zmierzyć. Robią to z miłości, jasne, rozumiem to. Chcą ułatwić dzieciom życie. Tylko czy przy okazji nie odbierają im czegoś bardzo ważnego? Samodzielności nie da się nauczyć z książki. Trzeba ją ćwiczyć właśnie w takich drobnych sytuacjach. Kupienie gofra, zapłacenie za niego, powiedzenie „dzień dobry”, „poproszę” i „dziękuję” to niby drobiazg. Tak naprawdę to mała lekcja odwagi i odpowiedzialności. Patrzyłam na tego chłopca i zrobiło mi się zwyczajnie smutno. Nie dlatego, że nie kupił sobie gofra. Dlatego, że ktoś najwyraźniej uznał, iż nawet tego nie potrafi. Mam tylko nadzieję, że jeszcze będzie miał wiele okazji, żeby przekonać się, że potrafi znacznie więcej, niż sądzą jego rodzice. Komentarz redakcji Psychologowie od lat zwracają uwagę, że samodzielność rozwija się stopniowo i najlepiej uczy się jej w codziennych, bezpiecznych sytuacjach. Samodzielne zamówienie posiłku, zapłacenie za drobny zakup czy rozmowa ze sprzedawcą mogą wydawać się błahostką, ale dla dziecka są ważnym ćwiczeniem odpowiedzialności i pewności siebie. Rodzice często wyręczają dzieci z troski i chęci ochrony przed stresem. Warto jednak zastanowić się, czy czasem nie odbieramy im okazji do zdobywania doświadczeń, które w przyszłości pomogą im odnaleźć się w dorosłym życiu. Zobacz także: „Współczesne dzieci to społeczne niedojdy”. Scena z 10-latkiem na deptaku ujawnia smutną prawdę o pokoleniu Alfa Na własne życzenie wychowujemy pokolenie ciamajd. Ze smutkiem patrzyłam, co ten 11-latek robi w nadmorskiej smażalni Kiedyś nauczyciel miał prawa, dziś boi się ucznia. Pedagog: „Czas przestać przepraszać za to, że wychowujemy”
Trend „Sephora kids” drenuje portfele rodziców. „Z niepokojem odkryłam, co córka robi w łazience”
Pokolenie Sephora to coś więcej niż niewinna zabawa w dorosłość. To pusty portfel, presja rówieśnicza i poczucie, że nie jest się wystarczającą.
Jeszcze kilkanaście lat temu zabawa w dorosłość kończyła się na podkradaniu mamie szminki czy lakieru do paznokci. Dziś coraz młodsze dziewczynki oglądają recenzje kosmetyków na TikToku, tworzą własne wieloetapowe rutyny pielęgnacyjne, a kieszonkowe wydają na kosmetyki o wartości nawet kilkuset złotych. Rodzice przyznają, że trudno nadążyć za nową modą. Tym bardziej że nie chodzi już o pojedynczy kosmetyk, ale o cały styl życia, który media społecznościowe przedstawiają jako coś zupełnie normalnego. Czym jest trend „Sephora Kids”? „Sephora Kids” to określenie, które w ostatnich latach zyskało popularność w mediach społecznościowych. Odnosi się do dzieci – najczęściej dziewczynek w wieku około 9-13 lat – które fascynują się pielęgnacją skóry i kosmetykami sprzedawanymi w perfumeriach takich jak Sephora czy Douglas. Trend narodził się głównie na TikToku. Dziewczynki nagrywają filmy z zakupów, pokazują swoje kosmetyczki, testują luksusowe marki i prezentują wieloetapowe rytuały pielęgnacyjne. Problem polega na tym, że wiele z tych produktów zawiera składniki przeznaczone dla skóry dorosłych, takie jak retinol czy silne kwasy złuszczające. Dermatolodzy apelują do rodziców, by zwracali uwagę na kosmetyki, których używają ich dzieci. Zdrowa dziecięca skóra zazwyczaj nie potrzebuje takiej pielęgnacji, a niewłaściwie stosowane kosmetyki mogą prowadzić do podrażnień i uszkodzenia bariery ochronnej skóry. Z kolei rodzice zwracają uwagę na jeszcze jeden problem: ceny. Jedno serum potrafi kosztować więcej niż miesięczny abonament za telefon, a zestaw kosmetyków z listy marzeń dziecka nierzadko przekracza kilkaset złotych. „Z przerażeniem odkryłam, co córka robi w łazience” – Weszłam do łazienki i sama poczułam się jak bohaterka filmiku na TikToku. Moja 11-letnia córka stała przed lustrem z opaską na włosach i nakładała na twarz kolejne kosmetyki. Najpierw pianka, potem tonik, serum, krem pod oczy, maseczka. Z przerażeniem odkryłam, że od kilku tygodni podkradała moje kosmetyki. Powiedziała, że wszystkie dziewczyny tak robią – opowiada Magdalena, mama piątoklasistki. Przyznaje, że najbardziej zaskoczyło ją nie samo zainteresowanie kosmetykami, ale skala zjawiska. – Gdy miałam jedenaście lat, marzyłam o błyszczyku truskawkowym. Dziś dzieci rozmawiają o peptydach, retinolu i kwasach, choć często nie mają pojęcia, do czego służą. Albo gorzej: wiedzą i wydaje im się, że naprawdę tego potrzebują. „Kosmetyczka córki jest warta więcej niż mój telefon” Media społecznościowe sprawiły, że dzieci bardzo szybko poznają nowe marki i produkty. Dla wielu z nich kosmetyki stały się elementem budowania pozycji w grupie rówieśniczej. – Moja córka ma 12 lat. Kilka miesięcy temu poprosiła mnie o krem za prawie 300 zł. Kiedy odmówiłam, usłyszałam, że wszystkie koleżanki już go mają. Potem pokazała mi film na TikToku i powiedziała, że bez tego kosmetyku skóra szybciej się starzeje. Byłam w szoku. Dziecko, które nie ma nawet zmarszczek, zaczęło bać się starzenia – mówi Joanna. Dodaje, że największym problemem jest presja. – Nie chodzi już o sam krem. Chodzi o to, że dziewczynki porównują swoje kosmetyczki tak samo, jak kiedyś porównywały piórniki. Córka przy każdej okazji chce dostawać nowe kosmetyki. Gdyby to podliczyć, to jej kosmetyczka ma równowartość najnowszego iPhona – dodaje. „Nie chodzi tylko o pieniądze” Rodzice przyznają, że moda na „Sephora Kids” uderza nie tylko w domowy budżet. Problem jest dużo poważniejszy. – Mam 13-letnią córkę i widzę, że problem jest dużo głębszy. Ona nie chce tych kosmetyków dlatego, że ma problemy ze skórą. Ona chce wyglądać jak influencerki. Ma poczucie, że jeśli nie będzie używała tych samych produktów, będzie gorsza. To mnie martwi bardziej niż ceny – opowiada Agnieszka. Psychologowie od dawna zwracają uwagę, że media społecznościowe przyspieszają proces dorastania. Dziewczynki coraz wcześniej zaczynają interesować się wyglądem, pielęgnacją i produktami przeznaczonymi dla dorosłych. Z kolei dermatolodzy podkreślają, że dziecięca skóra zwykle potrzebuje jedynie delikatnego oczyszczania, kremu nawilżającego dobranego do wieku oraz ochrony przeciwsłonecznej. Rodzice stoją dziś przed trudnym zadaniem. Z jednej strony nie chcą odbierać dzieciom radości z eksperymentowania i zabawy. Z drugiej coraz częściej zastanawiają się, gdzie przebiega granica między niewinną fascynacją kosmetykami a presją, która każe dziesięciolatce marzyć o serum przeciwzmarszczkowym. Bo trend „Sephora Kids” to nie tylko moda na drogie kosmetyki. To znak czasów, w których dzieci coraz częściej chcą wyglądać jak dorośli, zanim zdążą nacieszyć się dzieciństwem. Zobacz także: Współczesne pokolenie nastolatków nie przetrwa. Wystarczy pójść do galerii handlowej
Na własne życzenie wychowujemy pokolenie ciamajd. Ze smutkiem patrzyłam, co ten 11-latek robi w nadmorskiej smażalni
Nie spodziewałam się, że zwykły obiad nad morzem skłoni mnie do takiej refleksji. Stałam w kolejce do nadmorskiej smażalni i obserwowałam rodzinę przede mną. Niby nic szczególnego, a jednak jedna scena została ze mną na długo.
Przede mną przy kasie stanął chłopiec. Na oko miał 11 lat. Nie był to maluch, który dopiero uczy się świata, ale już prawie nastolatek. Kasjerka uśmiechnęła się i zapytała: – Co podać? Chłopiec spojrzał na nią, potem na mamę. Nie odpowiedział. Mama natychmiast wkroczyła do akcji. – Dla syna dorsz, frytki i surówka. I poprosimy jeszcze sos. Chłopiec nawet nie musiał się odzywać. Nie chciałam oceniać, ale trudno było się powstrzymać Pomyślałam wtedy: może jest nieśmiały. Może miał gorszy dzień. Może po prostu nie lubi rozmawiać z obcymi. Jedna scena nie świadczy o całym dziecku. Ale chwilę później wydarzyło się coś, co kazało mi spojrzeć na to inaczej. Kiedy rodzina usiadła przy stoliku, chłopiec zaczął jeść. Po chwili okazało się, że nie dostał sztućców, których potrzebował. Zamiast sam podejść do obsługi albo poprosić kelnera, siedział i czekał. – Mamo, nie mam widelca. Mama wstała i poszła po widelec dla syna. Kilka minut później chłopiec zauważył, że napój, który dostał, nie był tym, który chciał. – Mamo, chciałem colę, to jest lemoniada. I znów to samo. Zamiast prostego: „Przepraszam, czy mogę prosić o inny napój?”, problem rozwiązywał dorosły. Patrzyłam na tę scenę i pomyślałam, że być może największym problemem współczesnych dzieci nie jest to, że są leniwe czy niezaradne. Problem w tym, że często nie dajemy im szansy, żeby nauczyły się radzić sobie same. Rodzice nie pozwalają dzieciom na samodzielność Bo przecież samodzielność nie pojawia się nagle w dniu osiemnastych urodzin. Nie buduje się jej wielkimi życiowymi decyzjami. Buduje się ją właśnie w takich drobiazgach: kiedy dziecko samo zamówi obiad, zapyta o coś kelnera, poprosi o pomoc, powie, że czegoś potrzebuje. Tymczasem wielu rodziców – z troski, wygody albo zwykłego pośpiechu – wyręcza dzieci niemal we wszystkim. Łatwiej samemu zamówić jedzenie. Łatwiej samemu zapytać. Łatwiej samemu załatwić sprawę niż czekać, aż dziecko się przełamie. Tylko że dziecko, któremu zawsze pomagamy, nie uczy się, że potrafi. Oczywiście nie chodzi o to, żeby wymagać od 11-latka dorosłości. Dzieci mają prawo być nieśmiałe, zagubione i popełniać błędy. Ale mają też prawo – i potrzebę – ćwiczyć niezależność. Bo być może za kilka lat ten sam chłopiec nie będzie musiał zamówić ryby w smażalni. Będzie musiał zadzwonić w ważnej sprawie, załatwić coś w urzędzie, porozmawiać z obcą osobą albo samodzielnie rozwiązać problem. I wtedy nikt nie będzie już stał obok niego, żeby odpowiedzieć za niego. Może więc warto czasem pozwolić dzieciom poczuć tę niezręczność. Pozwolić im się zająknąć, pomylić, powiedzieć coś nieidealnie. Bo właśnie w takich małych sytuacjach uczą się największej rzeczy: że mogą sobie poradzić. Czytaj także: „Współczesne dzieci to społeczne niedojdy”. Scena z 10-latkiem na deptaku ujawnia smutną prawdę o pokoleniu Alfa
„Zafundowałam 14-letniemu synowi wakacje marzeń w Egipcie. Gdy zobaczyłam, co ten niewdzięcznik robi w pokoju, serce mi pękło”
Myślałam, że ten wyjazd naprawi nasze relacje po rozwodzie. Zamiast tego usłyszałam, jak mój syn bezlitośnie kpi z moich starań, transmitując to na żywo w internecie. Zrozumiałam, że straciłam go na dobre.
Rozwód był dla mnie jak zderzenie ze ścianą. Trzy lata kłótni, milczenia i prawników wyczerpały mnie do cna. Najbardziej ucierpiał na tym mój czternastoletni syn, Kuba. Zawsze byliśmy blisko, ale po tym, jak jego ojciec wyprowadził się z domu – i to do innej kobiety – Kuba zamknął się w sobie. Coraz więcej czasu spędzał przed komputerem, rzadko ze mną rozmawiał. Miałam poczucie, że z każdym miesiącem tracę z nim kontakt. Postanowiłam działać. Zbliżały się wakacje, więc wydałam oszczędności na wyjazd do Egiptu. Chciałam wyrwać go z szarej rzeczywistości, z dala od problemów i napięć. Wybrałam hotel z mnóstwem atrakcji, basenami i świetnym jedzeniem. Wyobrażałam sobie, jak znów zaczynamy rozmawiać, śmiać się i budować naszą relację na nowo. Pierwsze zgrzyty Od samego początku podróży czułam, że coś jest nie tak. Kuba był obojętny. Na lotnisku gapił się w telefon, a w samolocie założył słuchawki, ignorując moje próby nawiązania rozmowy. – Kuba, spójrz, jak pięknie z góry wygląda to morze – powiedziałam, wskazując przez okno. – Aha – mruknął, nie podnosząc wzroku znad ekranu. Przełknęłam gorycz. Tłumaczyłam sobie, że to nastolatek, że potrzebuje czasu, żeby się przestawić na tryb wakacyjny. Kiedy dotarliśmy do hotelu, liczyłam na chociaż cień uśmiechu. Resort robił wrażenie – wielki basen, palmy, słońce. Dla chłopaka z zimnej Polski to powinien być raj. – Podoba ci się pokój? – zapytałam, gdy boy hotelowy wniósł nasze walizki. – Spoko – rzucił Kuba, rzucając plecak na łóżko. – Jest tu Wi-Fi? To było jego pierwsze i najważniejsze pytanie. Oczywiście było, i to całkiem szybkie. Od tej pory telefon stał się przedłużeniem jego ręki. Na posiłkach, na leżaku, w pokoju – ciągle coś pisał, oglądał, nagrywał. Próbowałam wyciągnąć go na wycieczki, proponowałam nurkowanie, ale wszystko spotykało się z jego niechęcią. Niespodzianka, która zmieniła wszystko Trzeciego dnia pobytu postanowiłam zrobić mu niespodziankę. Kuba od dawna marzył o specjalnych, markowych słuchawkach gamingowych. Znalazłam je w sklepie bezcłowym na lotnisku i schowałam na dnie walizki. Chciałam wręczyć mu je wieczorem, żeby pokazać, że o nim myślę i zależy mi na jego radości. Wracałam z hotelowego spa. Kupiłam po drodze jego ulubione ciastka i napoje. Szłam korytarzem z uśmiechem na twarzy. Podeszłam do drzwi naszego pokoju, włożyłam kartę do czytnika, a zamek cicho kliknął. Pchnęłam drzwi i weszłam do przedpokoju. Już miałam zawołać Kubę, gdy usłyszałam jego głos. Dobiegał z głębi pokoju. Nie był to zwykły ton rozmowy telefonicznej. Brzmiał jakoś sztucznie, zbyt głośno. – Serio, mówię wam, to jest jakiś dramat – mówił Kuba. – Ona myśli, że jestem małym dzieckiem. Codziennie rano pyta, czy posmarowałem się kremem z filtrem. Zatrzymałam się w pół kroku. Serce zabiło mi mocniej. – A to jedzenie? – kontynuował. – Zmusza mnie do jedzenia jakichś sałatek, bo przecież „trzeba jeść zdrowo”. Jakbyśmy nie byli na wakacjach all inclusive. Zrobiłam cichy krok do przodu i zajrzałam do pokoju. Kuba siedział na łóżku, przed nim stał telefon oparty o poduszkę. Prowadził transmisję na żywo. Ekran był podzielony – po jednej stronie widziałam twarz mojego syna, a po drugiej... Po drugiej stronie była Ewa. Nowa partnerka mojego byłego męża. Kobieta, przez którą rozpadło się moje małżeństwo. Cios prosto w serce Stałam jak wryta, nie mogąc uwierzyć w to, co widzę i słyszę. Kuba rozmawiał z Ewą i, z tego co widziałam na czacie migającym u dołu ekranu, z grupą swoich znajomych. – Przecież wiesz, jaka jest twoja mama – zaśmiała się Ewa. Jej głos brzmiał pobłażliwie, niemal litościwie. – Zawsze taka nadopiekuńcza. – Dokładnie! – przytaknął gorliwie Kuba. – Wczoraj na basenie zaczęła do mnie machać, jakbym miał pięć lat. Myślałem, że spalę się ze wstydu. Wszyscy patrzyli. – Oj, współczuję ci, Kubuś – powiedziała Ewa, poprawiając włosy. – Jak wrócisz, pójdziemy na porządne burgery z ojcem. Odbijesz sobie to zdrowe jedzenie. – Nie mogę się doczekać – westchnął mój syn. – Tu jest po prostu nuda. Ciągle tylko „Kuba, chodźmy na spacer”, „Kuba, zobacz jakie ładne widoki”. Kto normalny jara się widokami? Na czacie zaczęły pojawiać się komentarze od jego kolegów. „Ale przypał”, „Współczuję stary”, „Matki to zawsze siara”. Kuba czytał je i śmiał się głośno. Czułam, jak krew odpływa mi z twarzy. Moje nogi zwiotczały. To nie był tylko młodzieńczy bunt. To było okrutne, publiczne poniżenie. Mój własny syn, dla którego poświęciłam wszystko, wyśmiewał mnie przed kobietą, która zniszczyła naszą rodzinę. I przed swoimi rówieśnikami. Prezent, który trzymałam w ręku, nagle wydał mi się ciężki jak kamień. Chciałam się cofnąć, wyjść, udawać, że nic nie słyszałam. Ale gniew, żal i ogromne poczucie zdrady wzięły górę. Konfrontacja Weszłam do pokoju. Kuba spojrzał na mnie. Zobaczył moją twarz i natychmiast urwał w połowie zdania. Zbladł. Jego ręka odruchowo powędrowała w stronę telefonu, by zakończyć transmisję. – Nie wyłączaj – powiedziałam cicho, ale mój głos drżał. – Niech wszyscy usłyszą do końca. – Mamo, to... to nie tak – wyjąkał, cofając rękę. Podeszłam do łóżka. Spojrzałam na ekran. Ewa patrzyła na mnie z zaskoczeniem, jej uśmiech zniknął. Przez chwilę panowała absolutna cisza, przerywana tylko szumem klimatyzacji. – Cześć Ewa – powiedziałam zimno. – Widzę, że świetnie się bawicie moim kosztem. – Anna, my tylko... rozmawialiśmy – zaczęła Ewa, ale przerwałam jej. – Nie interesuje mnie to, co masz do powiedzenia. Zostaw mojego syna w spokoju. Sięgnęłam po telefon i bez wahania nacisnęłam przycisk zakończenia transmisji. Rzuciłam aparat na łóżko. Spojrzałam na Kubę. Siedział skulony, nie mając odwagi podnieść na mnie wzroku. – Mamo, przepraszam... – zaczął cicho. Położyłam pudełko ze słuchawkami na szafce nocnej. – Chciałam ci to dać na poprawę humoru – powiedziałam, z trudem powstrzymując łzy. – Myślałam, że ten wyjazd coś zmieni. Że znowu będziemy blisko. Ale widzę, że wolisz towarzystwo osoby, która rozbiła naszą rodzinę. – To nie tak! – krzyknął, w końcu podnosząc głowę. – Ja po prostu chciałem z kimś pogadać! Z kimś, kto mnie rozumie, a nie tylko ciągle czegoś ode mnie wymaga! – Wymaga? – powtórzyłam z niedowierzaniem. – Zaprosiłam cię na wakacje, żebyś mógł odpocząć. Żebyśmy mogli pobyć razem. A ty robisz ze mnie pośmiewisko w internecie? – Bo ty ciągle mnie traktujesz jak dziecko! – wybuchnął. – „Zjedz to”, „Posmaruj się tym”, „Chodźmy na spacer”. Ja mam prawie piętnaście lat! Nie potrzebuję niańki! – Może i nie potrzebujesz niańki – odpowiedziałam, czując, jak coś we mnie pęka. – Ale najwyraźniej nie potrzebujesz też matki. Odwróciłam się na pięcie i wyszłam z pokoju. Reszta wyjazdu Kolejne dni w Egipcie były koszmarem. Unikaliśmy się jak ognia. Kuba spędzał całe dnie w pokoju, a ja snułam się samotnie po plaży, nie mogąc powstrzymać łez. Próbował mnie przepraszać, ale jego słowa brzmiały pusto. Nie potrafiłam zapomnieć tego, co usłyszałam. To nie była tylko głupia, nastoletnia paplanina. To była zdrada. Zdrada z premedytacją, zadana w najgorszy z możliwych sposobów. Zrozumiałam, że mój syn, ten sam chłopiec, z którym kiedyś mogłam rozmawiać godzinami, stał się obcym człowiekiem. Wracaliśmy w milczeniu. Na lotnisku w Warszawie czekał na niego ojciec. Kuba przywitał się z nim krótko, wziął swoją walizkę i poszedł w stronę wyjścia. Nie odwrócił się nawet, żeby pomachać. Wróciłam do pustego mieszkania. Usiadłam na kanapie, patrząc na nierozpakowaną walizkę. Zdałam sobie sprawę, że ten rozwód zabrał mi znacznie więcej niż tylko męża. Zabrał mi też syna. I nie wiem, czy kiedykolwiek uda mi się go odzyskać. Anna, 42 lata Zobacz też: Dziwne zwyczaje na all inclusive w Grecji. „Nie miałam pojęcia, dlaczego kelner pyta moją córkę o numer pokoju”
Tak bezmyślnego pokolenia świat nie widział? „Poprosiłam córkę, by wyjęła naczynia ze zmywarki. Osłupiałam, gdy odkryłam, co zrobiła”
Współczesne nastolatki są pełne sprzeczności. Z jednej strony wielu rodziców widzi w nich zagubienie, nieporadność i potrzebę prowadzenia za rękę nawet w najprostszych sprawach. Z drugiej – trudno nie odnieść wrażenia, że jest w nich odrobina... cwaniactwa. Właśnie o tym jest historia, która podbiła Instagrama.
Filmik opublikowany przez amerykańską influencerkę i mamę trójki dzieci Meredith Masony, której profil @thats_inappropriate na Instagramie obserwuje ponad milion osób, wywołał wyjątkowo żywą dyskusję. Powód? Wielu rodziców miało wrażenie, że nie ogląda historii obcej rodziny, ale scenę wyjętą z własnego domu. Meredith opowiedziała o sytuacji z 17-letnią córką. Poprosiła ją o wyjęcie naczyń ze zmywarki. Dziewczyna wykonała zadanie, ale kiedy mama wróciła do domu, szybko zauważyła, że w szafkach znalazły się... brudne talerze i kubki. Jak opowiada Meredith: „Kiedy wróciła do domu, powiedziałam, że dziękuję, że wywiązuje się ze swoich obowiązków domowych, ale jednak muszę zapytać... Jak mogła nie zauważyć, że rozpakowuje brudne naczynia?”. Odpowiedź nastolatki była równie krótka, co zaskakująca: „Prosiłaś, żebym wypakowała zmywarkę, i dokładnie to zrobiłam”. Kiedy mama zaczęła dopytywać, córka wyjaśniła, że „robiła to o ósmej rano, była zmęczona i po prostu nie zwróciła uwagi”. Meredith odpowiedziała z humorem, że wystarczyło otworzyć oczy i spojrzeć na naczynia, by zorientować się, że są brudne. To jednak nie sama historia sprawiła, że nagranie zdobyło taką popularność. Pod rolką szybko pojawiły się setki komentarzy rodziców, którzy przyznawali, że ich nastolatki zachowują się niemal identycznie. Nieporadność czy spryt? To właśnie ten paradoks wydaje się dziś najbardziej charakterystyczny dla wielu nastolatków. Rodzice często mówią, że młodzi ludzie są mniej samodzielni niż ich rówieśnicy sprzed kilkunastu czy kilkudziesięciu lat. Potrafią godzinami korzystać z telefonu, błyskawicznie odnajdują się w nowych aplikacjach, ale jednocześnie mają problem z wykonaniem prostych domowych obowiązków bez szczegółowej instrukcji. Z drugiej strony trudno nie zauważyć, że w podobnych sytuacjach pojawia się coś jeszcze. Dosłowne potraktowanie polecenia pozwala powiedzieć: „Przecież zrobiłem dokładnie to, o co prosiłaś”. Formalnie wszystko się zgadza. Efekt przestaje być najważniejszy – liczy się możliwość wykazania, że obowiązek został wykonany. Nie oznacza to oczywiście, że każde takie zachowanie jest przejawem wyrachowania. Psychologowie od lat podkreślają, że okres dojrzewania to czas testowania granic, uczenia się odpowiedzialności i sprawdzania, gdzie kończy się własny obowiązek, a zaczyna odpowiedzialność rodzica. Nastolatki eksperymentują z zasadami, negocjują i próbują różnych sposobów radzenia sobie z wymaganiami dorosłych. Dlaczego ta historia tak poruszyła rodziców? Być może dlatego, że nie jest opowieścią o zmywarce. To historia o codziennych drobiazgach, które dla wielu rodzin stają się źródłem frustracji, ale też... śmiechu. O pokoleniu, które potrafi jednocześnie potrzebować pomocy przy najprostszych czynnościach i błyskawicznie znaleźć argument przemawiający na swoją korzyść. I chyba właśnie dlatego pod rolką Meredith Masony pojawiło się tyle komentarzy. Nie dlatego, że rodzice byli oburzeni zachowaniem nastolatki. Raczej dlatego, że aż zbyt dobrze rozpoznali w niej własne dzieci. Czytaj także: Opiekunka kolonijna porównuje dzieci do dubajskich szejków. „Po pytaniu o wannę od razu chwyciłam za telefon”
12-latka chciała dorobić w wakacje. „Z czarnego BMW wysiadł mężczyzna. Majka musiała zwijać interes”
12-letnia Maja postanowiła, że w te wakacje sama uzbiera pieniądze na prezent dla mamy. Przygotowała prostą ofertę i cierpliwie czekała na pierwszych klientów. Nie przypuszczała jednak, że jeden z nich sprawi, iż jej wakacyjny biznes zamknie się szybciej, niż zdąży się na dobre rozkręcić.
Kilka dni temu spotkałam się z koleżanką, której córka właśnie skończyła 12 lat. Rozmowa zeszła na wakacje i dziecięce pomysły na zarabianie własnych pieniędzy. Wtedy usłyszałam historię Mai. – Wiesz, byłam z niej dumna już wtedy, gdy zobaczyłam tę kartkę – powiedziała. – Ale to, co wydarzyło się później, przerosło moje wyobrażenia. Przyznam, że długo nie mogłam przestać o tym myśleć. Maja chciała sama kupić mamie prezent Kilka tygodni wcześniej podczas zakupów mama Mai zatrzymała się przy witrynie z biżuterią. Przez chwilę oglądała delikatną srebrną bransoletkę. – Śliczna, ale szkoda pieniędzy – powiedziała i poszła dalej. Maja zapamiętała ten moment. Na początku wakacji wyciągnęła z garażu odkurzacz samochodowy, kilka ściereczek z mikrofibry i płyn do kokpitu. Na kawałku kartonu napisała: „Czyszczę samochody w środku – 30 zł. Zbieram na prezent dla mamy”. Kartkę postawiła przy bramie i usiadła na składanym krzesełku. Przez kilkanaście minut nic się nie działo. Podjechało czarne BMW Po południu przed domem zatrzymało się czarne BMW. Za kierownicą siedział mężczyzna, którego Maja kojarzyła z osiedla. – To ty prowadzisz ten biznes? – zapytał z uśmiechem. – Tak. Mogę odkurzyć, wyczyścić plastiki i szyby od środka. – To działaj. Dziewczynka zabrała się do pracy z ogromnym zaangażowaniem. Odkurzyła każdy zakamarek, wyczyściła schowki, uchwyty na kubki i bagażnik. Gdy skończyła, samochód wyglądał jak nowy. – Świetna robota – powiedział mężczyzna, wręczając jej umówione 30 zł. – Powodzenia. Maja była przekonana, że na tym historia się kończy. Myliła się. Jeden wpis wystarczył Jeszcze tego samego wieczoru mężczyzna opisał całą sytuację na osiedlowej grupie na Facebooku. Napisał, że dawno nie spotkał dziecka, które zamiast prosić rodziców o pieniądze, postanowiło uczciwie na nie zapracować. Do posta dołączył zdjęcie kartki Mai – wcześniej zapytał o zgodę jej rodziców, którzy cały czas czuwali nad biznesem córki. Nazajutrz od rana przed domem zaczęły zatrzymywać się kolejne samochody. Najpierw sąsiad z naprzeciwka. Potem młode małżeństwo z końca ulicy. Po południu przyjechał nawet znajomy mężczyzny z czarnego BMW. Przez trzy dni Maja praktycznie nie schodziła z podjazdu. Wieczorami liczyła zarobione pieniądze, a mama tylko się uśmiechała, widząc jej zapał. „To najlepsza reklama, jaką mogłaś dostać” Kilka dni później przed domem znów zatrzymało się to samo czarne BMW. Mężczyzna wysiadł z auta z bukietem polnych kwiatów. – To dla mamy naszej przedsiębiorczyni – powiedział z uśmiechem. – Bransoletkę córka kupi już sama. Ja chciałem tylko pogratulować, że wychowujecie tak pracowitą dziewczynę. Maja rzeczywiście kilka dni później wróciła z galerii z niewielkim pudełeczkiem. Tym razem zapłaciła za nie wyłącznie z własnych pieniędzy. – Wiesz, co powiedziała mi później? – zapytała na koniec moja koleżanka. – Że najbardziej cieszy ją nie sama bransoletka, tylko to, że mama będzie mogła powiedzieć wszystkim, iż dostała prezent kupiony za pieniądze, które córka sama zarobiła. I chyba właśnie dlatego ta historia została ze mną na dłużej. Czytaj też: Dostała zaproszenie na wesele bez dzieci. „Niech mi para młoda zapłaci za nianię. Jak nie, to pójdę, ale z pustą kopertą”
„Chłopak mojej córki to obdartus bez manier, z ubogiej rodziny. Nie pozwolę, by skończyła z kimś, kto mówi 'poszłem'”
Moja śliczna, mądra Paulinka i ten obdartus? Nigdy na to nie pozwolę! Niestety, wszelkie próby zniechęcenia córki do Przemka spełzły na niczym. Co ona w nim widzi?!
Kiedy córka powiedziała nam, że ma chłopaka, mieliśmy mieszane uczucia. – Czy to nie za wcześnie? Powinnaś teraz myśleć o nauce, nie o chłopakach... – mąż już zaczynał kazanie, więc mu przerwałam: – Paula ma szesnaście lat. Nie jest już twoją małą dziewczynką z kucykami – uświadomiłam mu, ale zaraz dodałam: – Cieszymy się twoim szczęściem. Oczywiście pod warunkiem, że to porządny chłopak. – Wiedziałam, że lepiej wam nic nie mówić – burknęła urażona Paula i nie chciała powiedzieć więcej na temat wybranka. Przez jakiś czas chodziła obrażona i odgrażała się, że nigdy go nie poznamy. Aż pewnego dnia ni z tego, ni z owego rzuciła: – Zaprosiłam Przemka na kolację. – Gdzie? Do nas? Dzisiaj? Na którą? – wpadłam w popłoch. Ledwie dowiedziałam się, jak ten chłopak ma na imię, a już musiałam obmyślać, jakie jedzenie mu podać! – Jutro, mamuś. Nie panikuj tak – roześmiała się Paula. – Nie panikuję – uniosłam się honorem. – Raczej nie mogę się doczekać, aż poznam pierwszą miłość mojej córki. I chcę go należycie powitać oraz ugościć. – Aha – uśmiech nie schodził z ładnej buzi mojej córki. Nie ukrywam, nastawiłam się, że to będzie jakiś błyskotliwy, dobrze zbudowany przystojniak. Dlatego, kiedy Paula przyprowadziła do domu chudzielca w przydługich włosach i rozciągniętych ciuchach, które chyba nigdy nie widziały żelazka, moje serce ścisnęło się bolesnym rozczarowaniem. Moja śliczna Paulinka z takim... abnegatem? Oby pozory myliły! Panowie znaleźli wspólny język Niestety, kiedy usiedliśmy przy stole i zaczęliśmy rozmawiać, Przemek zrobił na mnie jeszcze gorsze wrażenie. Nie miał za grosz manier. Trzymał łokcie na stole i mówił z pełnymi ustami. I do tego – jak mówił! Kiedy z jego ust padło „poszłem” zamiast „poszedłem”, nie wiedziałam: śmiać się czy płakać. Nie mogłam pojąć, co moja córka w nim widzi. Chciałam posłać Romkowi długie, znaczące spojrzenie, ale on był pochłonięty rozmową z Przemkiem! Panowie dyskutowali o piłce nożnej i najwyraźniej znaleźli wspólny język. No nie! Ja chyba śnię. Romek go polubił! Później naszła mnie samokrytyczna refleksja, że może się czepiam i zbyt surowo oceniam tego małolata. Wymarzyłam sobie dla mojej jedynaczki księcia z bajki i kiedy rzeczywistość nie sprostała moim oczekiwaniom, najchętniej pogoniłabym gówniarza z domu, a smarkulę zamknęła w pokoju i poczekała, aż jej ta cała miłość przejdzie. Przecież to mało dojrzała postawa i fatalnie o mnie świadczy. Dam mu szansę, postanowiłam. Musi mieć jakieś zalety, każdy ma. Spróbowałam więc być dla chłopaka milsza i zagadnęłam go o rodzinę. I co? Uzyskane odpowiedzi sprawiły, że rozczarowanie zmieniło się w przerażenie. Czworo rodzeństwa, bezrobotna matka, brak ojca, który odszedł w siną dal. Wiedziałam, że to nie wina Przemka. Dzieciak nie wybiera sobie rodziców ani środowiska, w jakim się wychowuje, ale dla mnie był przedstawicielem patologii społecznej. Czym Paula przy nim nasiąknie? W co on ją wciągnie? Czego złego nauczy? Boże święty... Popadłam w przygnębienie. Chłopak chyba wyczuł moją niechęć, bo zaczął zwracać się do mnie sztywno, z dystansem. Wcale nie zrobiło mi się przykro z tego powodu. Ani wstyd. Bardzo dobrze, niech wie, że mnie nie omamił. Niech do niego dotrze, że Paulina to nie jest dziewczyna dla niego, że po moim trupie... Niestety, nic nie wskazywało na to, by mocniej przejął się moją dezaprobatą. Może nie pchał mi się w oczy, ale po tej zapoznawczej kolacji zaczął przychodzić do nas niemal codziennie. Zamykali się w pokoju Pauliny, niby pod pretekstem wspólnej nauki, i przesiadywali tam całymi godzinami. Żeby zapobiec najgorszemu i nie zostać młodą babcią, co jakiś czas pukałam do ich drzwi, pytając, czy nie zrobić im herbaty albo czy mają ochotę na ciasto, które właśnie upiekłam. Oczywiście Paula się o to wściekała, ale nic sobie z tego nie robiłam. Romek mówił mi, że zachowuję się jak upiorna teściowa z dowcipów i że powinnam dać młodym spokój, ale jego też nie słuchałam. Wiedziałam lepiej. Ktoś musiał zachować rozsądek w tym towarzystwie wzajemnej adoracji. Zwłaszcza że coraz bardziej upewniałam się w swojej opinii i pierwszym wrażeniu: Przemek nie był odpowiednim chłopakiem dla Pauliny. Mniejsza o ubiór czy fryzurę, ale źle się uczył, zdarzało mu się przeklinać, nie miał żadnego pomysłu na życie... No i podejrzewałam, że popija i popala, choć nie miałam na to żadnych dowodów. Przyznaję: szukałam potwierdzenia moich domysłów. Zawsze, kiedy się ze mną witał czy żegnał – no dobrze, może nie był tak całkiem źle wychowany – starałam się coś „wywąchać”, ale nigdy mi się nie udało. Jednak to, że nigdy go nie przyłapałam, wcale mnie nie uspokoiło, tylko wpędziło we frustrację. Byłam przekonana, że to chuligan – co gorsza, chuligan na tyle sprytny, że potrafił się maskować. Nie chciałam otwarcie zabraniać Paulinie spotkań z nim, bo przyniosłoby to odwrotny skutek. W końcu była nastolatką, z buntem wpisanym w swój wiek. Zamiast zakazywać, próbowałam zniechęcić ją do Przemka inaczej: żartowałam sobie z niego, kpiłam, mówiłam o nim protekcjonalnie, starając się między słowami przekazać córce, że zasługuje na kogoś dużo lepszego. Widziałam, że sprawiam jej przykrość, ale tłumaczyłam sobie, że to przecież dla jej dobra. Nieważne, że lekarstwo jest gorzkie, grunt, by zadziałało, usprawiedliwiałam się, kiedy nachodziły mnie wyrzuty sumienia. W efekcie Paulina odsunęła się ode mnie, nie od swojego chłopaka. Zyskałam tyle, że przestała mi się zwierzać i zaczęła się do mnie odnosić z ostentacyjnym wręcz chłodem. Bardzo mnie to bolało – i oczywiście winiłam za tę sytuację Przemka. Co to za wrzaski? Pomógł nam przypadek albo... zrządzenie losu. Któregoś dnia postanowiłam wrócić z pracy piechotą zamiast tramwajem. Pogoda była piękna, a spacer tak mi się spodobał, że przedłużyłam go, skręcając w nieznane mi uliczki. W ten sposób zabłąkałam się na jakiejś obskurne osiedle. Odrapane bloki, walające się na chodniku pety i puste butelki. Już miałam zawrócić, kiedy zatrzymał mnie w miejscu czyjś wściekły wrzask. Rozpoznałam ten głos. Przemek! – Pożałujecie, gnoje! – w tonie chłopaka było tyle złości, że aż się przestraszyłam. Ale zaraz pomyślałam z gorzką satysfakcją: a więc miałam co do niego rację, oto jego prawdziwa twarz. Podążyłam za dźwiękami kłótni, chcąc nagrać telefonem awanturującego się Przemka. Będę miała dowód dla córki. Dotarłam za róg bloku i zobaczyłam chłopaka mojej córki w towarzystwie dwóch innych nastolatków. Tyle że sytuacja wyglądała inaczej, niż sobie wyobrażałam. Przemek tulił do siebie dygoczącego z bólu lub strachu psa, a tamci dwaj śmiali się paskudnie. Jeden wycedził: – To mój kundel. Będę robił, co tylko mi się podoba. Oddawaj go, ale już! Bo też oberwiesz – wyciągnął ręce po psa. – Zapomnij! – Przemek cofnął się o krok. – Jeszcze zobaczymy... Brutalny właściciel psa i jego towarzysz zaczęli zbliżać się do Przemka w wyraźnie agresywnych zamiarach. Przemek się cofał. On był jeden i miał zajęte ręce. Ich było dwóch... Wtedy wtrąciłam się ja. – Co się tutaj dzieje?! Dzwonię po policję! – Pani Ania! Co pani tutaj robi? – w głosie Przemka brzmiało zaskoczenie, ale też radość. Chyba po raz pierwszy szczerze ucieszył się na mój widok. – Jak to co? Zapobiegam bójce – wyjaśniłam. – To jak, mam dzwonić na policję czy się grzecznie wyniesiecie? – zapytałam agresywnych chłopaków. Mruknęli pod nosem kilka przekleństw, jeden z nich splunął mi pod nogi, ale potem odwrócili się i poszli sobie. Wtedy Przemek stracił buńczuczność i łamiącym się głosem powiedział: – Dziękuję. Gdyby nie pani... nie wiem, co by było. Oni go bili, kopali... – czule pogłaskał psiaka po łebku. – Zaopiekuję się tobą – szepnął do zwierzaka. – Jakoś przekonam matkę... Słysząc to, zrozumiałam, jak potwornie niesprawiedliwa byłam wobec tego chłopaka. Czy to takie ważne, że brakowało mu manier, słownictwa? Miał dobre serce i odwagę, by sprzeciwiać się złu. Tego się nie kupi za żadne pieniądze, nie wyuczy na żadnych studiach. A ja tego nie widziałam, bo skupiałam się na powierzchownych sprawach. Zrobiło mi się wstyd i postanowiłam w duchu, że mu to wynagrodzę. Pomogę mu nabyć ogłady, wyszlifuję ten diament. Dziś ja i Przemek jesteśmy zaprzyjaźnieni. Tak mocno, że mówię o nim „zięć na pięć”, a Paula czasem żartuje, że chyba jest zbędna w naszym układzie. Zazdrośnica. Anna, 43 lata Czytaj także: „Mama od przyjazdu do sanatorium nie dawała znaku życia. Po 3 dniach jej telefon odebrał jakiś mężczyzna. Powiedział 2 słowa” „Chłopak ukradł mi z portfela 100 zł, żeby kupić obiad ciężarnej dziewczynie. Rodzice wyrzucili ich z domu. Chciałem pomóc, każdy zasługuje na drugą szansę” „Moja matka zaszła w ciążę w tym samym czasie co ja. Byłam wściekła. Miała mi pomagać, a nie sama siedzieć w pieluchach”
Nauczycielka: „Współcześni rodzice wychowują pokolenie fajtłap. Wystarczy zajrzeć do ich walizek”
Czy nauczyciel powinien sprawdzać, czy uczeń spakował odpowiednie ubrania na wycieczkę? A może odpowiedzialność za to spoczywa na dziecku i jego rodzicach? Po publikacji listu oburzonej mamy piątoklasisty otrzymaliśmy wiadomość od nauczycielki, która nie kryje zdumienia oczekiwaniami części rodziców.
Kilka dni temu opublikowaliśmy list mamy ucznia, która po szkolnej wycieczce znalazła w walizce syna ubrania należące do innych dzieci. Kobieta obwiniała nauczycieli o brak pomocy przy pakowaniu. Po przeczytaniu tego tekstu napisała do nas nauczycielka, która od lat pracuje z dziećmi i młodzieżą. Jak przyznaje, słowa matki wywołały u niej ogromne emocje. „Nauczyciel nie jest od pakowania cudzych dzieci” Przeczytałam list tej mamy i szczerze mówiąc, przecierałam oczy ze zdumienia. Naprawdę doszliśmy do momentu, w którym nauczyciel ma odpowiadać za to, czy jedenastolatek spakował do walizki własne skarpetki? Jestem nauczycielką od wielu lat. Jeszcze na studiach pracowałam jako wychowawczyni kolonijna. Dziś regularnie jeżdżę z uczniami na wycieczki, zielone szkoły i różnego rodzaju wyjazdy. Powiem coś, co najwyraźniej nie wszystkim się spodoba: nauczyciel absolutnie nie jest od sprawdzania, czy dziecko jest dobrze spakowane. To nie jest nasza rola. Naszym zadaniem jest zadbać o bezpieczeństwo dzieci, organizację wyjazdu, reagowanie w sytuacjach kryzysowych i opieka nad grupą. Nie jesteśmy osobistymi asystentami kilkudziesięciu uczniów. „Zaglądam do plecaków tylko w wyjątkowych sytuacjach” Oczywiście zdarzają się sytuacje, kiedy muszę zajrzeć do plecaka ucznia. Jeśli mam podejrzenie, że dziecko ma przy sobie coś, czego mieć nie powinno. Jeśli pojawia się problem związany z używkami. Jeśli rodzic albo sam uczeń prosi mnie o pomoc w znalezieniu jakiejś rzeczy. Podczas wycieczek robię też przegląd pokoi. Sprawdzam porządek, bezpieczeństwo, to, czy dzieci przestrzegają zasad. Siłą rzeczy czasem widzę, co mają przy sobie. Właśnie wtedy często przeżywam największe zaskoczenie. Bo problemem nie są cudze skarpetki w walizce. Problemem jest to, że niektóre dzieci przyjeżdżają kompletnie nieprzygotowane. „Jedziemy w góry, a dziecko ma sandały” Nigdy nie zapomnę chłopca, który przyjechał na wycieczkę w góry bez żadnych pełnych butów. Miał sandały. Tylko sandały. Na kilkudniowy wyjazd w teren. Kiedy o to zapytałam, usłyszałam: „Mama zapomniała”. Ten chłopak miał 15 lat. Innym razem uczennica nie miała ani jednej cieplejszej bluzy, choć prognozy od tygodnia zapowiadały ochłodzenie. Bywali uczniowie bez kurtki przeciwdeszczowej, bez bielizny na zmianę albo z jedną koszulką spakowaną na cztery dni. I nie, nie były to sytuacje wynikające z biedy czy trudnej sytuacji rodzinnej. Po prostu nikt wcześniej nie sprawdził, co dziecko wkłada do torby. A dzisiejsze dzieci są bardzo niesamodzielne. Mam czasem wrażenie, że część rodziców wymaga od szkoły wszystkiego, a jednocześnie coraz rzadziej wymaga czegokolwiek od własnych dzieci. Potem słyszymy, że nauczyciel powinien pilnować walizki, przypominać o szczoteczce do zębów, sprawdzać zawartość plecaka i jeszcze rozwiązywać wszystkie problemy za ucznia. A przecież samodzielności trzeba się nauczyć. Jeśli jedenastolatek nie potrafi spakować swoich rzeczy na trzydniowy wyjazd, to problem nie leży po stronie nauczyciela. Właśnie dlatego czasem myślę, że wychowujemy pokolenie fajtłap. Nie dlatego, że dzieci są mniej zdolne niż kiedyś. Wręcz przeciwnie. Problem polega na tym, że coraz rzadziej pozwalamy im brać odpowiedzialność za własne sprawy. Komentarz redakcji List naszej czytelniczki pokazuje problem, który regularnie wraca w rozmowach między rodzicami a nauczycielami. Granice odpowiedzialności obu stron nie zawsze są postrzegane w ten sam sposób. Z jednej strony rodzice oczekują, że podczas wyjazdu ich dzieci będą pod dobrą opieką. Z drugiej nauczyciele zwracają uwagę, że szkolne wycieczki są również okazją do nauki samodzielności, organizacji i odpowiedzialności za własne rzeczy. Trudno oczekiwać, by opiekunowie kontrolowali zawartość każdej walizki czy sprawdzali, czy każdy uczeń spakował odpowiednią liczbę skarpetek. Jednocześnie warto pamiętać, że przygotowanie dziecka do wyjazdu to proces, w którym ważną rolę odgrywają zarówno rodzice, jak i samo dziecko. Być może, zamiast szukać winnych po powrocie z wycieczki, lepiej potraktować takie sytuacje jako okazję do rozmowy o samodzielności. To umiejętność, która przyda się dzieciom znacznie bardziej niż perfekcyjnie spakowana walizka. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: 60 proc. lekcji w tygodniu to zastępstwa. Matka: „Nauczyciele mogliby się bardziej postarać”
„Po wycieczce zajrzałam do walizki syna i się rozbeczałam. Gdyby nauczycielom się chciało, może by zareagowali”
Czy nauczyciele powinni pomagać uczniom pakować się po szkolnych wyjazdach? Jedna mama nie ma wątpliwości, że tak. Po powrocie syna z kilkudniowej wycieczki przeżyła niemały szok.
Do naszej redakcji napisała mama ucznia piątej klasy szkoły podstawowej. Kobieta nie kryje rozczarowania tym, jak – jej zdaniem – nauczyciele wywiązali się ze swoich obowiązków podczas kilkudniowej wycieczki szkolnej. A raczej: nie wywiązali. Publikujemy jej list. „Otworzyłam walizkę i nie mogłam uwierzyć własnym oczom” Mój syn wrócił kilka dni temu z czterodniowej wycieczki szkolnej. Był zachwycony, opowiadał o kolegach, atrakcjach i nocnych rozmowach w pokojach. Ja też byłam spokojna, bo wyjazd organizowała szkoła, a opiekę sprawowali nauczyciele. Do czasu. Kiedy zabrałam się za rozpakowywanie walizki, dosłownie się rozbeczałam. W środku znalazłam nie tylko rzeczy mojego dziecka. Były tam obce koszulki, jakieś skarpetki, bluza, której nigdy wcześniej nie widziałam. Wszystko było wymieszane. Nie wiedziałam, co należy do mojego syna, a co do innych dzieci. Pomyślałam sobie: jak to w ogóle możliwe? Przecież na wycieczce byli nauczyciele. Dorośli ludzie odpowiedzialni za grupę dzieci. „Naprawdę nikt tego nie zauważył?” Najbardziej zdenerwowało mnie to, że najwyraźniej nikt nawet nie zainteresował się tym, jak dzieci pakują się przed wyjazdem. Mówimy o piątoklasistach. Tak, wiem, że mają po 11 czy 12 lat. Ale to nadal dzieci. Dzieci, które często zostawiają bluzy w szkole, gubią piórniki i zapominają zeszytów. Naprawdę tak trudno było przejść się po pokojach i sprawdzić, czy wszystko jest w porządku? Mam wrażenie, że dziś nauczyciele coraz częściej zasłaniają się samodzielnością dzieci. Oczywiście, że trzeba jej uczyć. Ale może nie kosztem podstawowej organizacji? Nie oczekuję, że ktoś będzie składał mojemu synowi ubrania w kostkę. Ale gdyby nauczycielom trochę bardziej się chciało, może zwróciliby uwagę, że dzieci wrzucają do walizek przypadkowe rzeczy. „Za co właściwie odpowiadają opiekunowie?” Najbardziej zirytowało mnie jednak coś innego. Kiedy zgłosiłam problem, usłyszałam, że takie sytuacje się zdarzają. Przepraszam bardzo, ale dla mnie to nie jest odpowiedź. Jeżeli podczas wyjazdu dzieci mają same pilnować swoich rzeczy, same się pakować, same organizować wszystko wokół siebie, to po co właściwie tylu opiekunów? Przecież rodzice powierzają szkole swoje dzieci i mają prawo oczekiwać, że ktoś będzie nad nimi czuwał. Teraz muszę ustalać, do kogo należą rzeczy znalezione w walizce mojego syna, odpisywać na wiadomości innych rodziców i organizować wymianę ubrań. A przecież tego bałaganu można było uniknąć. Naprawdę trudno mi zrozumieć, dlaczego nikt nie zareagował wcześniej. Komentarz redakcji Rozumiemy frustrację mamy. Odkrycie po powrocie z wycieczki, że rzeczy dziecka zostały pomieszane z ubraniami innych uczniów, może być irytujące i oznacza dodatkowe obowiązki dla rodziców. Warto jednak pamiętać, że zadaniem nauczycieli podczas wyjazdu jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa grupie oraz organizacja przebiegu wycieczki. Trudno oczekiwać, by opiekunowie kontrolowali zawartość walizek, szczególnie gdy mowa o dzieciach ze starszych klas szkoły podstawowej. Samodzielne pakowanie, pilnowanie własnych rzeczy i ponoszenie konsekwencji drobnych pomyłek są również częścią nauki odpowiedzialności. Zamienione ubrania czy przypadkowo zabrane rzeczy zwykle udaje się odzyskać, a takie sytuacje od lat zdarzają się na koloniach, obozach i szkolnych wyjazdach. Choć emocje rodziców są zrozumiałe, warto pamiętać, że nauczyciele nie są osobistymi opiekunami jednego dziecka. Ich praca wymaga ogromnego zaangażowania, a wzajemny szacunek i realistyczne oczekiwania pomagają budować dobrą współpracę między szkołą a rodzicami. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nauczyciele powinni dyżurować w wakacje. „I tak nie mają co robić, a rodzice pracują”
„Mamo, nienawidzę cię!”. Zamiast się wściekać, użyłam metody Superniani. Spokój nastał w 5 minut
Szanowna Redakcjo, piszę do Was z poczuciem ogromnej ulgi, bo jeszcze miesiąc temu myślałam, że bezpowrotnie straciłam kontakt z moją czternastoletnią córką. Nasz dom przypominał cyrk, a każda moja próba rozmowy kończyła się furią, trzaskaniem drzwiami i wielogodzinnym milczeniem.
Szanowna Redakcjo! Ratunek znalazłam w metodach Sary Newton, brytyjskiej specjalistki, która o nastolatkach wie wszystko, i to, co wydarzyło się w naszym domu, to prawdziwa rewolucja. Moja córka, do niedawna córeczka mamusi, nagle stała się obcą osobą, która na każde moje pytanie reagowała wzruszeniem ramion lub agresją. Próbowałam tradycyjnych metod − zabierania telefonu, szlabanów na wyjścia, kazań o przyszłości − ale to tylko pogarszało sprawę, a przepaść między nami rosła z każdym dniem. Czułam się bezradna i odtrącona. Wtedy trafiłam na książki Sary Newton, która tłumaczy, że nastolatek to nie zepsute dziecko, ale młody dorosły w fazie ogromnej przebudowy mózgu. Zrozumiałam, że to ja muszę zmienić strategię, jeśli chcę, by moje dziecko kiedykolwiek jeszcze mi zaufało. Rezygnacja z roli żandarma na rzecz coacha Pierwszą lekcją od Sary Newton było uświadomienie sobie, że im mocniej naciskam, tym bardziej córka będzie uciekać. Sara uczy, że okres nastoletni to czas walki o autonomię, a rodzic, który próbuje zachować totalną kontrolę, staje się wrogiem numer jeden. Zrezygnowałam z przesłuchiwania jej po powrocie ze szkoły i zaglądania przez ramię w telefon. Zamiast wydawać polecenia i nakładać kolejne kary, zaczęłam stosować metodę aktywnego słuchania, którą promuje brytyjska ekspertka. Kiedy córka wraca wściekła, nie mówię już: „Uspokój się i odrób lekcje”, ale: „Widzę, że masz za sobą trudny dzień, jestem tu, jeśli będziesz chciała pogadać”. To było niesamowite − gdy przestałam atakować, ona przestała się bronić. Metoda budowania mostów zamiast murów kontroli Sara Newton kładzie ogromny nacisk na to, by przestać oceniać, a zacząć wspierać proces decyzyjny nastolatka. Wprowadziłam w domu zasadę wspólnych negocjacji zamiast narzuconych odgórnie szlabanów. Zamiast mówić: „O 22:00 masz być w łóżku”, usiedliśmy razem i ustaliliśmy zasady, które obie strony akceptują. Sara tłumaczy, że nastolatek potrzebuje czuć, że ma wpływ na swoje życie. Gdy moja córka zobaczyła, że traktuję jej zdanie poważnie, nagle przestała łamać zasady. Zrozumiałam, że jej bunt nie był wymierzony we mnie, ale w brak wolności, którą próbowałam jej ograniczyć ze strachu. Metody Newton nauczyły mnie, że zaufanie to jedyna waluta, która ma wartość w relacji z dorastającym dzieckiem. Zrozumienie nastoletniego mózgu i emocjonalny spokój Trzecim filarem zmian była moja własna edukacja na temat tego, co dzieje się w głowie czternastolatki. Sara Newton w genialny sposób wyjaśnia, dlaczego nastolatki podejmują ryzyko i dlaczego ich emocje są jak rollercoaster. Dzięki niej przestałam brać do siebie każdą złośliwą uwagę czy przewrócenie oczami. Zamiast reagować złością na jej humory, zaczęłam zachowywać spokój, który stał się dla niej kotwicą. Sara mówi wprost: „Ty jesteś dorosła, ty musisz trzymać emocje na wodzy, bo twoje dziecko właśnie straciło nad nimi kontrolę”. To podejście sprawiło, że w naszym domu w końcu zapanował spokój. Córka zaczęła wychodzić ze swojego pokoju, zaczęła opowiadać mi o swoich problemach, a ja w końcu czuję, że odzyskałam swoją więź z nią, choć na zupełnie nowych, dojrzałych zasadach. Redakcjo, proszę, piszcie więcej o Sarze Newton i jej podejściu do młodzieży. Rodzice nastolatków często czują się zostawieni sami sobie, a jej rady to gotowa instrukcja obsługi dorastającego człowieka, która ratuje nie tylko dzieci, ale i nas, rodziców, przed obłędem. Daria Komentarz Redakcji: Dziękujemy za ten niezwykle ważny i potrzebny list. Okres dojrzewania to dla wielu rodzin czas, w którym dotychczasowe metody wychowawcze przestają działać, a domowe zacisze zamienia się w pole bitwy. Cieszymy się, że dzięki metodom Sary Newton udało się Pani odnaleźć klucz do zrozumienia świata nastolatka. Współczesna nauka potwierdza to, o czym pisze brytyjska ekspertka − mózg dorastającego człowieka przechodzi prawdziwe trzęsienie ziemi. To nie zła wola czy brak wychowania sprawiają, że nasze dzieci stają się drażliwe czy wycofane, ale biologia, która pcha je ku samodzielności. Jako redakcja wierzymy, że przejście z roli kontrolera do roli wspierającego mentora, o którym Pani wspomina, to jedyna droga do zachowania autentycznej więzi. Warto zapamiętać trzy kluczowe lekcje płynące z tej historii: Zaufanie zamiast kontroli. Im mocniej zaciskamy pętlę zakazów, tym silniejszy jest opór. Dawanie dziecku przestrzeni do decydowania o sobie uczy go odpowiedzialności. Emocje to nie atak. Złośliwe uwagi czy trzaskanie drzwiami to często wołanie o pomoc w radzeniu sobie z własnym napięciem, a nie brak szacunku do rodzica. Słuchanie ma moc. Czasami wystarczy być obok i dać dziecku sygnał: „Jestem tu, gdy będziesz gotowy”, zamiast od razu zasypywać je gradem dobrych rad. Mamy nadzieję, że Pani doświadczenie doda otuchy innym rodzicom, którzy czują, że tracą kontakt ze swoimi dziećmi. Pamiętajmy, że pod maską buntu wciąż kryje się ten sam młody człowiek, który potrzebuje naszej miłości i akceptacji − teraz bardziej niż kiedykolwiek. Zobacz też: Rodzice wstydzą się tego zachowania u dziecka. Nie wiedzą, że świadczy o wybitnej inteligencji