Nauczycielka: „Współcześni rodzice wychowują pokolenie fajtłap. Wystarczy zajrzeć do ich walizek”
Czy nauczyciel powinien sprawdzać, czy uczeń spakował odpowiednie ubrania na wycieczkę? A może odpowiedzialność za to spoczywa na dziecku i jego rodzicach? Po publikacji listu oburzonej mamy piątoklasisty otrzymaliśmy wiadomość od nauczycielki, która nie kryje zdumienia oczekiwaniami części rodziców.
Kilka dni temu opublikowaliśmy list mamy ucznia, która po szkolnej wycieczce znalazła w walizce syna ubrania należące do innych dzieci. Kobieta obwiniała nauczycieli o brak pomocy przy pakowaniu. Po przeczytaniu tego tekstu napisała do nas nauczycielka, która od lat pracuje z dziećmi i młodzieżą. Jak przyznaje, słowa matki wywołały u niej ogromne emocje. „Nauczyciel nie jest od pakowania cudzych dzieci” Przeczytałam list tej mamy i szczerze mówiąc, przecierałam oczy ze zdumienia. Naprawdę doszliśmy do momentu, w którym nauczyciel ma odpowiadać za to, czy jedenastolatek spakował do walizki własne skarpetki? Jestem nauczycielką od wielu lat. Jeszcze na studiach pracowałam jako wychowawczyni kolonijna. Dziś regularnie jeżdżę z uczniami na wycieczki, zielone szkoły i różnego rodzaju wyjazdy. Powiem coś, co najwyraźniej nie wszystkim się spodoba: nauczyciel absolutnie nie jest od sprawdzania, czy dziecko jest dobrze spakowane. To nie jest nasza rola. Naszym zadaniem jest zadbać o bezpieczeństwo dzieci, organizację wyjazdu, reagowanie w sytuacjach kryzysowych i opieka nad grupą. Nie jesteśmy osobistymi asystentami kilkudziesięciu uczniów. „Zaglądam do plecaków tylko w wyjątkowych sytuacjach” Oczywiście zdarzają się sytuacje, kiedy muszę zajrzeć do plecaka ucznia. Jeśli mam podejrzenie, że dziecko ma przy sobie coś, czego mieć nie powinno. Jeśli pojawia się problem związany z używkami. Jeśli rodzic albo sam uczeń prosi mnie o pomoc w znalezieniu jakiejś rzeczy. Podczas wycieczek robię też przegląd pokoi. Sprawdzam porządek, bezpieczeństwo, to, czy dzieci przestrzegają zasad. Siłą rzeczy czasem widzę, co mają przy sobie. Właśnie wtedy często przeżywam największe zaskoczenie. Bo problemem nie są cudze skarpetki w walizce. Problemem jest to, że niektóre dzieci przyjeżdżają kompletnie nieprzygotowane. „Jedziemy w góry, a dziecko ma sandały” Nigdy nie zapomnę chłopca, który przyjechał na wycieczkę w góry bez żadnych pełnych butów. Miał sandały. Tylko sandały. Na kilkudniowy wyjazd w teren. Kiedy o to zapytałam, usłyszałam: „Mama zapomniała”. Ten chłopak miał 15 lat. Innym razem uczennica nie miała ani jednej cieplejszej bluzy, choć prognozy od tygodnia zapowiadały ochłodzenie. Bywali uczniowie bez kurtki przeciwdeszczowej, bez bielizny na zmianę albo z jedną koszulką spakowaną na cztery dni. I nie, nie były to sytuacje wynikające z biedy czy trudnej sytuacji rodzinnej. Po prostu nikt wcześniej nie sprawdził, co dziecko wkłada do torby. A dzisiejsze dzieci są bardzo niesamodzielne. Mam czasem wrażenie, że część rodziców wymaga od szkoły wszystkiego, a jednocześnie coraz rzadziej wymaga czegokolwiek od własnych dzieci. Potem słyszymy, że nauczyciel powinien pilnować walizki, przypominać o szczoteczce do zębów, sprawdzać zawartość plecaka i jeszcze rozwiązywać wszystkie problemy za ucznia. A przecież samodzielności trzeba się nauczyć. Jeśli jedenastolatek nie potrafi spakować swoich rzeczy na trzydniowy wyjazd, to problem nie leży po stronie nauczyciela. Właśnie dlatego czasem myślę, że wychowujemy pokolenie fajtłap. Nie dlatego, że dzieci są mniej zdolne niż kiedyś. Wręcz przeciwnie. Problem polega na tym, że coraz rzadziej pozwalamy im brać odpowiedzialność za własne sprawy. Komentarz redakcji List naszej czytelniczki pokazuje problem, który regularnie wraca w rozmowach między rodzicami a nauczycielami. Granice odpowiedzialności obu stron nie zawsze są postrzegane w ten sam sposób. Z jednej strony rodzice oczekują, że podczas wyjazdu ich dzieci będą pod dobrą opieką. Z drugiej nauczyciele zwracają uwagę, że szkolne wycieczki są również okazją do nauki samodzielności, organizacji i odpowiedzialności za własne rzeczy. Trudno oczekiwać, by opiekunowie kontrolowali zawartość każdej walizki czy sprawdzali, czy każdy uczeń spakował odpowiednią liczbę skarpetek. Jednocześnie warto pamiętać, że przygotowanie dziecka do wyjazdu to proces, w którym ważną rolę odgrywają zarówno rodzice, jak i samo dziecko. Być może, zamiast szukać winnych po powrocie z wycieczki, lepiej potraktować takie sytuacje jako okazję do rozmowy o samodzielności. To umiejętność, która przyda się dzieciom znacznie bardziej niż perfekcyjnie spakowana walizka. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: 60 proc. lekcji w tygodniu to zastępstwa. Matka: „Nauczyciele mogliby się bardziej postarać”
„Po wycieczce zajrzałam do walizki syna i się rozbeczałam. Gdyby nauczycielom się chciało, może by zareagowali”
Czy nauczyciele powinni pomagać uczniom pakować się po szkolnych wyjazdach? Jedna mama nie ma wątpliwości, że tak. Po powrocie syna z kilkudniowej wycieczki przeżyła niemały szok.
Do naszej redakcji napisała mama ucznia piątej klasy szkoły podstawowej. Kobieta nie kryje rozczarowania tym, jak – jej zdaniem – nauczyciele wywiązali się ze swoich obowiązków podczas kilkudniowej wycieczki szkolnej. A raczej: nie wywiązali. Publikujemy jej list. „Otworzyłam walizkę i nie mogłam uwierzyć własnym oczom” Mój syn wrócił kilka dni temu z czterodniowej wycieczki szkolnej. Był zachwycony, opowiadał o kolegach, atrakcjach i nocnych rozmowach w pokojach. Ja też byłam spokojna, bo wyjazd organizowała szkoła, a opiekę sprawowali nauczyciele. Do czasu. Kiedy zabrałam się za rozpakowywanie walizki, dosłownie się rozbeczałam. W środku znalazłam nie tylko rzeczy mojego dziecka. Były tam obce koszulki, jakieś skarpetki, bluza, której nigdy wcześniej nie widziałam. Wszystko było wymieszane. Nie wiedziałam, co należy do mojego syna, a co do innych dzieci. Pomyślałam sobie: jak to w ogóle możliwe? Przecież na wycieczce byli nauczyciele. Dorośli ludzie odpowiedzialni za grupę dzieci. „Naprawdę nikt tego nie zauważył?” Najbardziej zdenerwowało mnie to, że najwyraźniej nikt nawet nie zainteresował się tym, jak dzieci pakują się przed wyjazdem. Mówimy o piątoklasistach. Tak, wiem, że mają po 11 czy 12 lat. Ale to nadal dzieci. Dzieci, które często zostawiają bluzy w szkole, gubią piórniki i zapominają zeszytów. Naprawdę tak trudno było przejść się po pokojach i sprawdzić, czy wszystko jest w porządku? Mam wrażenie, że dziś nauczyciele coraz częściej zasłaniają się samodzielnością dzieci. Oczywiście, że trzeba jej uczyć. Ale może nie kosztem podstawowej organizacji? Nie oczekuję, że ktoś będzie składał mojemu synowi ubrania w kostkę. Ale gdyby nauczycielom trochę bardziej się chciało, może zwróciliby uwagę, że dzieci wrzucają do walizek przypadkowe rzeczy. „Za co właściwie odpowiadają opiekunowie?” Najbardziej zirytowało mnie jednak coś innego. Kiedy zgłosiłam problem, usłyszałam, że takie sytuacje się zdarzają. Przepraszam bardzo, ale dla mnie to nie jest odpowiedź. Jeżeli podczas wyjazdu dzieci mają same pilnować swoich rzeczy, same się pakować, same organizować wszystko wokół siebie, to po co właściwie tylu opiekunów? Przecież rodzice powierzają szkole swoje dzieci i mają prawo oczekiwać, że ktoś będzie nad nimi czuwał. Teraz muszę ustalać, do kogo należą rzeczy znalezione w walizce mojego syna, odpisywać na wiadomości innych rodziców i organizować wymianę ubrań. A przecież tego bałaganu można było uniknąć. Naprawdę trudno mi zrozumieć, dlaczego nikt nie zareagował wcześniej. Komentarz redakcji Rozumiemy frustrację mamy. Odkrycie po powrocie z wycieczki, że rzeczy dziecka zostały pomieszane z ubraniami innych uczniów, może być irytujące i oznacza dodatkowe obowiązki dla rodziców. Warto jednak pamiętać, że zadaniem nauczycieli podczas wyjazdu jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa grupie oraz organizacja przebiegu wycieczki. Trudno oczekiwać, by opiekunowie kontrolowali zawartość walizek, szczególnie gdy mowa o dzieciach ze starszych klas szkoły podstawowej. Samodzielne pakowanie, pilnowanie własnych rzeczy i ponoszenie konsekwencji drobnych pomyłek są również częścią nauki odpowiedzialności. Zamienione ubrania czy przypadkowo zabrane rzeczy zwykle udaje się odzyskać, a takie sytuacje od lat zdarzają się na koloniach, obozach i szkolnych wyjazdach. Choć emocje rodziców są zrozumiałe, warto pamiętać, że nauczyciele nie są osobistymi opiekunami jednego dziecka. Ich praca wymaga ogromnego zaangażowania, a wzajemny szacunek i realistyczne oczekiwania pomagają budować dobrą współpracę między szkołą a rodzicami. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nauczyciele powinni dyżurować w wakacje. „I tak nie mają co robić, a rodzice pracują”
„Mamo, nienawidzę cię!”. Zamiast się wściekać, użyłam metody Superniani. Spokój nastał w 5 minut
Szanowna Redakcjo, piszę do Was z poczuciem ogromnej ulgi, bo jeszcze miesiąc temu myślałam, że bezpowrotnie straciłam kontakt z moją czternastoletnią córką. Nasz dom przypominał cyrk, a każda moja próba rozmowy kończyła się furią, trzaskaniem drzwiami i wielogodzinnym milczeniem.
Szanowna Redakcjo! Ratunek znalazłam w metodach Sary Newton, brytyjskiej specjalistki, która o nastolatkach wie wszystko, i to, co wydarzyło się w naszym domu, to prawdziwa rewolucja. Moja córka, do niedawna córeczka mamusi, nagle stała się obcą osobą, która na każde moje pytanie reagowała wzruszeniem ramion lub agresją. Próbowałam tradycyjnych metod − zabierania telefonu, szlabanów na wyjścia, kazań o przyszłości − ale to tylko pogarszało sprawę, a przepaść między nami rosła z każdym dniem. Czułam się bezradna i odtrącona. Wtedy trafiłam na książki Sary Newton, która tłumaczy, że nastolatek to nie zepsute dziecko, ale młody dorosły w fazie ogromnej przebudowy mózgu. Zrozumiałam, że to ja muszę zmienić strategię, jeśli chcę, by moje dziecko kiedykolwiek jeszcze mi zaufało. Rezygnacja z roli żandarma na rzecz coacha Pierwszą lekcją od Sary Newton było uświadomienie sobie, że im mocniej naciskam, tym bardziej córka będzie uciekać. Sara uczy, że okres nastoletni to czas walki o autonomię, a rodzic, który próbuje zachować totalną kontrolę, staje się wrogiem numer jeden. Zrezygnowałam z przesłuchiwania jej po powrocie ze szkoły i zaglądania przez ramię w telefon. Zamiast wydawać polecenia i nakładać kolejne kary, zaczęłam stosować metodę aktywnego słuchania, którą promuje brytyjska ekspertka. Kiedy córka wraca wściekła, nie mówię już: „Uspokój się i odrób lekcje”, ale: „Widzę, że masz za sobą trudny dzień, jestem tu, jeśli będziesz chciała pogadać”. To było niesamowite − gdy przestałam atakować, ona przestała się bronić. Metoda budowania mostów zamiast murów kontroli Sara Newton kładzie ogromny nacisk na to, by przestać oceniać, a zacząć wspierać proces decyzyjny nastolatka. Wprowadziłam w domu zasadę wspólnych negocjacji zamiast narzuconych odgórnie szlabanów. Zamiast mówić: „O 22:00 masz być w łóżku”, usiedliśmy razem i ustaliliśmy zasady, które obie strony akceptują. Sara tłumaczy, że nastolatek potrzebuje czuć, że ma wpływ na swoje życie. Gdy moja córka zobaczyła, że traktuję jej zdanie poważnie, nagle przestała łamać zasady. Zrozumiałam, że jej bunt nie był wymierzony we mnie, ale w brak wolności, którą próbowałam jej ograniczyć ze strachu. Metody Newton nauczyły mnie, że zaufanie to jedyna waluta, która ma wartość w relacji z dorastającym dzieckiem. Zrozumienie nastoletniego mózgu i emocjonalny spokój Trzecim filarem zmian była moja własna edukacja na temat tego, co dzieje się w głowie czternastolatki. Sara Newton w genialny sposób wyjaśnia, dlaczego nastolatki podejmują ryzyko i dlaczego ich emocje są jak rollercoaster. Dzięki niej przestałam brać do siebie każdą złośliwą uwagę czy przewrócenie oczami. Zamiast reagować złością na jej humory, zaczęłam zachowywać spokój, który stał się dla niej kotwicą. Sara mówi wprost: „Ty jesteś dorosła, ty musisz trzymać emocje na wodzy, bo twoje dziecko właśnie straciło nad nimi kontrolę”. To podejście sprawiło, że w naszym domu w końcu zapanował spokój. Córka zaczęła wychodzić ze swojego pokoju, zaczęła opowiadać mi o swoich problemach, a ja w końcu czuję, że odzyskałam swoją więź z nią, choć na zupełnie nowych, dojrzałych zasadach. Redakcjo, proszę, piszcie więcej o Sarze Newton i jej podejściu do młodzieży. Rodzice nastolatków często czują się zostawieni sami sobie, a jej rady to gotowa instrukcja obsługi dorastającego człowieka, która ratuje nie tylko dzieci, ale i nas, rodziców, przed obłędem. Daria Komentarz Redakcji: Dziękujemy za ten niezwykle ważny i potrzebny list. Okres dojrzewania to dla wielu rodzin czas, w którym dotychczasowe metody wychowawcze przestają działać, a domowe zacisze zamienia się w pole bitwy. Cieszymy się, że dzięki metodom Sary Newton udało się Pani odnaleźć klucz do zrozumienia świata nastolatka. Współczesna nauka potwierdza to, o czym pisze brytyjska ekspertka − mózg dorastającego człowieka przechodzi prawdziwe trzęsienie ziemi. To nie zła wola czy brak wychowania sprawiają, że nasze dzieci stają się drażliwe czy wycofane, ale biologia, która pcha je ku samodzielności. Jako redakcja wierzymy, że przejście z roli kontrolera do roli wspierającego mentora, o którym Pani wspomina, to jedyna droga do zachowania autentycznej więzi. Warto zapamiętać trzy kluczowe lekcje płynące z tej historii: Zaufanie zamiast kontroli. Im mocniej zaciskamy pętlę zakazów, tym silniejszy jest opór. Dawanie dziecku przestrzeni do decydowania o sobie uczy go odpowiedzialności. Emocje to nie atak. Złośliwe uwagi czy trzaskanie drzwiami to często wołanie o pomoc w radzeniu sobie z własnym napięciem, a nie brak szacunku do rodzica. Słuchanie ma moc. Czasami wystarczy być obok i dać dziecku sygnał: „Jestem tu, gdy będziesz gotowy”, zamiast od razu zasypywać je gradem dobrych rad. Mamy nadzieję, że Pani doświadczenie doda otuchy innym rodzicom, którzy czują, że tracą kontakt ze swoimi dziećmi. Pamiętajmy, że pod maską buntu wciąż kryje się ten sam młody człowiek, który potrzebuje naszej miłości i akceptacji − teraz bardziej niż kiedykolwiek. Zobacz też: Rodzice wstydzą się tego zachowania u dziecka. Nie wiedzą, że świadczy o wybitnej inteligencji
„8-klasista nie wiedział, kim był Mickiewicz”. Nauczyciele boją się o dzisiejszą młodzież
„Proszę pani, a ten Mickiewicz to nie miał na imię Tadeusz?” – usłyszałam ostatnio od ucznia ósmej klasy podczas powtórek do egzaminu. Przez chwilę myślałam, że żartuje. Nie żartował.
Coraz częściej mam wrażenie, że młodzi ludzie nie tylko nie znają podstawowych postaci literatury czy historii, ale też zupełnie ich to nie obchodzi. I to właśnie przeraża mnie najbardziej. „Nie chce mi się” stało się nową normą Od kilkunastu lat uczę języka polskiego i przygotowuję uczniów do egzaminów, aktualnie ósmoklasisty. Widziałam różne roczniki, różne problemy i różne podejście do szkoły. Ale to, co dzieje się teraz, naprawdę mnie niepokoi. Coraz więcej uczniów nie czyta lektur, nie odrabia prac domowych i nie potrafi skupić się na prostym tekście dłużej niż kilka minut. Najgorsze jest jednak to, że wielu z nich nawet nie próbuje. Kiedy pytam o podstawowe informacje, słyszę: „A po co mi to?”, „Przecież wszystko jest w telefonie” albo po prostu wzruszenie ramion. Dla części nastolatków szkoła stała się miejscem, które trzeba „odbębnić”. Nauka nie ma dla nich żadnej wartości. Oczywiście można powiedzieć, że młodzież zawsze była trudna. Sama pamiętam uczniów sprzed lat, którzy kombinowali, unikali odpowiedzi czy nie lubili czytać. Ale mimo wszystko większość miała jakiś respekt wobec nauczyciela, szkoły i zasad. Dzisiaj coraz częściej tego nie widzę. Uczniowie są zmęczeni światem, ale też wychowywani bez granic Mam wrażenie, że wielu rodziców boi się stawiać dzieciom wymagania. Kiedy uczeń dostaje słabą ocenę, winny jest albo nauczyciel, albo cały system. Rzadko kto mówi dziecku wprost: „Musisz usiąść i się nauczyć”. Tymczasem nastolatki żyją dziś głównie w świecie rolek i tiktoków. Lektura licząca 200 stron przegrywa z 15-sekundowym nagraniem na telefonie. A później okazuje się, że uczeń kończący podstawówkę nie wie, kim był Adam Mickiewicz, nie potrafi napisać kilku poprawnych zdań i ma problem ze zrozumieniem polecenia. Nie mówię tego z wyższością ani złośliwością. Mówię to z ogromnym smutkiem. Bo naprawdę widzę, jak bardzo wielu młodych ludzi się pogubiło. Oni często nie mają cierpliwości, motywacji ani poczucia odpowiedzialności. Chcą wszystkiego od razu, ale bez wysiłku. Boję się, co będzie za kilka lat Najbardziej martwi mnie jednak coś innego. Jeśli dziś młodzi ludzie nie szanują nauczycieli, szkoły, zasad ani wiedzy, to jakimi będą dorosłymi? Jak poradzą sobie w pracy, w relacjach, w codziennym życiu? Czasami wychodzę z lekcji naprawdę przygnębiona. Widzę uczniów, którzy mają ogromny potencjał, ale kompletnie go marnują, bo nikt nigdy nie nauczył ich systematyczności i odpowiedzialności. Widzę też dzieci, które nie potrafią przyjąć krytyki, obrażają się o każdą uwagę i oczekują, że wszystko dostaną bez wysiłku. Nie twierdzę, że cała młodzież jest zła. Nadal spotykam ambitnych, mądrych i wrażliwych uczniów. Problem w tym, że jest ich coraz mniej. A ja – jako nauczycielka – naprawdę zaczynam się bać o przyszłość tego pokolenia. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Romantyczność Adam Mickiewicz – analiza, interpretacja i znaczenie Pan Tadeusz – geneza, analiza i znaczenie epopei Mickiewicza Oda do młodości Adama Mickiewicza: motywy, kontekst powstania utworu
Nauczycielka: „Poprosiłam, by uczeń starł tablicę. Po jego słowach osłupiałam”. Oto skutki bezstresowego wychowania
Jedno krótkie zdanie potrafi zmienić wszystko. Wystarczy kilka słów, żeby człowiek po 25 latach pracy w szkole nagle poczuł, że coś się naprawdę skończyło – pewna granica, pewien porządek, który przez lata wydawał się oczywisty.
To była zwykła lekcja języka polskiego w siódmej klasie. Nic szczególnego – omawialiśmy temat, zapisałam kilka rzeczy na tablicy. To była podwójna lekcja, więc po dzwonku jak zawsze poprosiłam jednego z uczniów, żeby starł tablicę. To rutyna, drobna rzecz, która przez lata była czymś zupełnie naturalnym i niewartym nawet komentarza. Uczniowie robili to bez dyskusji, czasem z ociąganiem, czasem z uśmiechem, ale robili. Tym razem było inaczej. Chłopiec spojrzał na mnie spokojnie, bez skrępowania, i powiedział: „Nie jestem sprzątaczką”. Bez żartu, bez ironii, bez cienia wahania. Po prostu odmówił – w sposób, który sprawił, że przez chwilę naprawdę nie wiedziałam, co powiedzieć. W klasie zrobiło się cicho, kilka osób spojrzało po sobie, ktoś nerwowo się uśmiechnął. Ja stałam przy biurku i czułam coś pomiędzy zaskoczeniem a zwykłym smutkiem. „To nie mój obowiązek” – nowe podejście do szkoły Uczę od 25 lat i naprawdę widziałam już wiele. Uczniowie potrafili być krnąbrni, potrafili nie odrabiać prac domowych, potrafili sprawdzać granice. Ale nawet wtedy istniało coś, co trudno dziś nazwać inaczej niż elementarnym wyczuciem sytuacji. Nawet najbardziej zbuntowane dziecko wiedziało, że pewnych rzeczy się po prostu nie mówi, a pewnych granic się nie przekracza. Dziś coraz częściej mam wrażenie, że to wyczucie zniknęło. Zamiast niego pojawiło się przekonanie, że każdą prośbę można podważyć, każdą uwagę zignorować, a każdą sytuację obrócić w demonstrację własnych praw. „To nie jest obowiązkowe”, „nie zmusi mnie pani”, „nie chce mi się” – te zdania słyszę regularnie. I nie chodzi o samą odmowę, bo dzieci zawsze miały lepsze i gorsze dni. Chodzi o ton, o sposób, o to poczucie, że nauczyciel nie jest już kimś, z kim trzeba się liczyć. Coraz częściej odnoszę wrażenie, że dla części uczniów szkoła stała się miejscem, w którym dorosły nie ma realnego autorytetu, a jego rola sprowadza się do tego, żeby „nie przeszkadzać”. W takiej rzeczywistości nawet najprostsza prośba – jak starcie tablicy – może zostać odebrana jako coś niewłaściwego. Efekty bezstresowego wychowania Wiem, że to nie wzięło się znikąd. Przez lata mówiliśmy o potrzebie szacunku wobec dzieci, o tym, że nie wolno ich zawstydzać, że trzeba tłumaczyć, rozmawiać, dawać wybór. I to są dobre kierunki – sama w nie wierzę. Problem w tym, że gdzieś po drodze zabrakło równowagi. Dziś coraz częściej widzę dzieci, które nie znają granic, bo nikt im ich wyraźnie nie postawił. Dzieci, które nie słyszą „nie”, bo wszystko można negocjować. Dzieci, które są przekonane, że ich komfort jest najważniejszy, a każda niewygoda to coś, czemu należy się sprzeciwić. A przecież życie tak nie wygląda. Szkoła też nie powinna tak wyglądać. Nie chodzi o to, żeby dzieci były bezkrytycznie posłuszne, tylko o to, żeby rozumiały podstawowe zasady funkcjonowania w grupie. Żeby wiedziały, że czasem trzeba zrobić coś, na co nie ma się ochoty. Że są sytuacje, w których nie wszystko zależy od ich decyzji. Najbardziej boli to, co między słowami To jedno zdanie – „nie jestem sprzątaczką” – wracało do mnie jeszcze długo po tej lekcji. Nie dlatego, że uczeń nie starł tablicy. Naprawdę nie o to chodzi. Chodzi o to, co kryje się pod tymi słowami – przekonanie, że pewne rzeczy są „poniżej”, że nie trzeba się angażować, że można po prostu odmówić i na tym koniec. Najbardziej boli mnie jednak coś jeszcze. To, że coraz częściej nauczyciel musi się zastanawiać, czy w ogóle może o coś poprosić. Bo za każdym razem istnieje ryzyko, że spotka się nie tylko z odmową, ale też z reakcją rodziców, którzy uznają, że dziecko zostało „zmuszone” albo „źle potraktowane”. W takiej rzeczywistości naprawdę trudno budować autorytet. Trudno uczyć czegokolwiek poza samą podstawą programową. A przecież szkoła to nie tylko wiedza. To także miejsce, w którym dzieci uczą się relacji, szacunku i odpowiedzialności – również za najprostsze rzeczy. Może właśnie dlatego tak bardzo mnie to uderzyło. Bo czasem naprawdę nie chodzi o wielkie problemy, tylko o jedno zdanie, które pokazuje, jak bardzo zmienił się świat. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nauczyciele masowo odchodzą ze szkół. „To już nie chodzi tylko o pieniądze”
Nauczycielka: „Szkoda mi dzisiejszych dzieci. Ich zachowanie to wina bezstresowego wychowania”
Na redakcyjną skrzynkę trafił mail od nauczycielki szkoły podstawowej. Pracuje z dziećmi klas 4–8 i z coraz większym niepokojem obserwuje to, co dzieje się na lekcjach i przerwach. W swoim liście pisze wprost: problemem nie są dzieci, tylko dorośli.
Uczę w szkole od ponad 20 lat i widziałam już różne pokolenia uczniów. Zmieniały się programy, lektury, podstawy programowe, technologie. Jedno jednak nigdy nie było tak widoczne jak dziś: brak podstawowych granic. Dzieci nie buntują się – one po prostu nie wiedzą, gdzie te granice są. Krzyczą na lekcjach, wchodzą nauczycielowi w słowo, potrafią wyjść z klasy bez pytania. Gdy zwracam uwagę, słyszę: „Mam prawo”, „Tak czuję”, „Nie może mi pani tego zabronić”. I nie byłoby w tym nic złego, gdyby za tym szła umiejętność ponoszenia konsekwencji. A ta gdzieś zniknęła. O dogadywaniu się z rodzicami tych dzieci nawet nie mówię. Bezstresowe wychowanie w krzywym zwierciadle Bezstresowe wychowanie miało być odpowiedzią na przemoc, krzyk i upokarzanie dzieci. I bardzo dobrze, jestem całym sercem za wychowaniem bez przemocy. Problem w tym, że wielu rodziców zrozumiało je jako wychowanie bez zasad, bez wymagań i bez odpowiedzialności. Dziecko może wszystko, bo „tak czuje”. Nie musi przepraszać, bo „ma prawo wyrażać siebie i swoje emocje”. Nie ponosi konsekwencji, bo „to niszczy jego poczucie własnej wartości”. Efekt? Dzieci, które nie radzą sobie z porażką, nie znoszą sprzeciwu i nie potrafią funkcjonować w grupie, gdzie nie są w centrum uwagi. Szkoła nie jest w stanie tego naprawić. Zwłaszcza gdy każda próba postawienia granicy kończy się pretensjami rodziców. Rodzic kontra nauczyciel Coraz częściej mam wrażenie, że rodzice widzą w nauczycielach wrogów, a nie partnerów. Gdy dziecko zachowuje się agresywnie, przeszkadza na lekcji albo nie wykonuje poleceń, odpowiedzialność natychmiast spada na szkołę. „To pani go sprowokowała”, „On tak nie robi w domu”, „Może lekcja była nudna”. Rzadko pojawia się pytanie: „Co możemy zrobić wspólnie?”. A przecież bez porozumienia na linii rodzic–nauczyciel nie da się wychować stabilnych, empatycznych ludzi. Szkoda mi tych dzieci. Bo one nie są złe ani roszczeniowe z natury. One zostały same z emocjami, którym nikt nie nadał ram. Granice to nie kara, to bezpieczeństwo Zdrowe granice nie są przemocą. Są drogowskazem. Dziecko, które wie, czego się od niego oczekuje, czuje się bezpieczniej niż to, które „może wszystko”. Dyscyplina nie oznacza krzyku ani karania. Oznacza konsekwencję, jasne zasady i dorosłych, którzy nie boją się powiedzieć „nie”. Jeśli dziś nie nauczymy dzieci odpowiedzialności, jutro będzie im znacznie trudniej w dorosłym życiu. Bo świat poza domem nie działa według zasady: „jak czujesz, tak rób”. I właśnie dlatego szkoda mi dzisiejszych dzieci najbardziej. Zobacz taże: „Zaczęłam czytać z synem lekturę, po chwili płakaliśmy oboje. Powinna być zakazana”
Współczesne pokolenie nastolatków nie przetrwa. Wystarczy pójść do galerii handlowej
Wystarczy przejść się w weekend po galerii handlowej, żeby zobaczyć pewien niepokojący obraz współczesnej młodzieży: nastolatki robią zakupy bez zastanowienia. „Mamo, bliknij”, „Kupisz?”, „To tylko stówka” – to jedne z najczęściej słyszanych zdań między sklepowymi półkami.
Ostatnio, będąc w galerii handlowej, obserwowałam grupkę 13–14-latek w drogerii. Chwytały kosmetyki, perfumy, błyszczyki za 50, 70, 120 zł i nawet nie odwracały produktu, by zobaczyć cenę. Jedna z nich powiedziała: „Wezmę, mama mi kupi, co za różnica”. Wzięła. Bez cienia refleksji, czy to potrzebne, czy drogie, czy ma na to pieniądze. Takich scen było więcej. W sklepie z ubraniami chłopak wziął czapkę z logo znanej marki i od razu skierował się do kasy. Kolega próbował go powstrzymać: – A masz kasę? – Nie, ale napiszę staremu, żeby mi „bliknął”. Zero dyskusji, zero wstydu, zero myślenia. Po prostu natychmiastowa potrzeba posiadania. Smartfon i smartwatch jak karta kredytowa bez limitu Najbardziej uderzyło mnie jednak co innego. Kiedy nastolatki są same, nie potrzebują już nawet gotówki ani portfela. Widziałam dziewczynę, może miała 12 lat, która kupowała bubble tea. Wyciągnęła smartwatch, przyłożyła do terminala i poszła dalej, nawet nie patrząc na paragon. To nie była sytuacja wyjątkowa – teraz to codzienność. Dzieci płacą telefonami albo zegarkami, a jeśli zbliżenie nie przejdzie, wysyłają rodzicom krótką wiadomość: „Bliknij 50”. Często bez „proszę”, bez tłumaczenia, po prostu jakby prosili o kolejny poziom w grze. Rodzice – zmęczeni, zabiegani – blikają. Bo nie mają siły na kłótnie. Bo stoją w pracy. Bo nie chcą tłumaczyć całej kolejki wiadomościami. A młodzi uczą się, że pieniądze są zawsze „pod ręką”. Konsekwencje? Już widoczne Problem nie polega na tym, że nastolatki kupują. Problem polega na tym, że nie mają pojęcia, ile to wszystko kosztuje. Gdy pewna mama w sklepie obuwniczym powiedziała synowi, że nie kupi mu butów za 450 zł, usłyszała: – Ale przecież masz kartę. W tym zdaniu zawiera się cały dramat współczesnego rodzicielstwa. Dzieci nie rozumieją wartości pieniądza, bo żyją w świecie natychmiastowej dostępności. Klik – kupione. Klik – zapłacone. Klik – przelane. Ale realne życie tak nie działa. Jeśli czegoś naprawdę chcemy nauczyć młodych ludzi, to nie tego, jak zbliżać zegarek do terminala, ale tego, że każda decyzja – także zakupowa – ma konsekwencje. Zobacz także: 7 sposobów na złość u nastolatka. Już nie skończy się trzaskaniem drzwiami
„Syn miał zrobić sobie jajecznicę. Poddał się po minucie”. Tak wygląda dorastanie bez obowiązków
Mama 13-latka była pewna, że jej syn poradzi sobie z najprostszym zadaniem w kuchni. W końcu to tylko jajecznica. Tymczasem po minucie usłyszała wołanie o pomoc i zobaczyła nastolatka stojącego bezradnie przed patelnią. Ta sytuacja – choć mogłaby wydawać się zabawna – wcale nie jest śmieszna. To obraz dorastania bez obowiązków.
W sobotni poranek mama poprosiła syna, by zrobił sobie śniadanie. Nie dlatego, że nie chciało jej się wstać. Chciała, by zaczął wykonywać proste czynności, które kiedyś będą dla niego codziennością. Po chwili usłyszała: – Mamo, tu jest coś popsute. Kiedy weszła do kuchni, zobaczyła jajka leżące na blacie, patelnię postawioną na zimnym palniku i chłopaka, który wpatrywał się w kuchenkę jak w zagadkę logiczną. Nawet nie spróbował jej włączyć. Dla matki to był moment otrzeźwienia. Nie dlatego, że syn nie zrobił jajecznicy. Ale dlatego, że dotarło do niej, jak mało ma kontaktu z realnym życiem. Dzieci „obsługują” tablety, ale nie garnki W wielu domach obowiązki domowe traktowane są jak przykry dodatek do życia, coś, od czego należy dzieci chronić. „Niech się uczą”, „niech odpoczywają”, „jeszcze się w życiu namęczą” – słyszymy często. Efekt? Nastolatki świetnie odnajdują się w świecie aplikacji, ale kompletnie nie radzą sobie z obsługą podstawowych sprzętów. To nie wina dzieci. Po prostu rzadko mają okazję ćwiczyć. Jeśli nigdy nie smażyły jajka, nie ma powodu oczekiwać, że nagle zrobią to bez problemu. Obowiązki nie są karą – są przygotowaniem do życia Historia z jajecznicą jest dla wielu rodziców bolesnym sygnałem. Dzieci potrzebują obowiązków nie po to, by ich „uczyć pokory”, tylko by stopniowo przygotowywać do samodzielności. Włączenie palnika, umycie talerza, posprzątanie po sobie – to nie jest ciężka praca. To element codzienności, który nastolatek musi umieć ogarnąć. Jeśli nie damy im miejsca na naukę, dorosłość spadnie na nich jak zimny prysznic. Zobacz także: 7 sposobów na złość u nastolatka. Już nie skończy się trzaskaniem drzwiami
„Moja córka ma 13 lat i nie potrafi zapłacić w sklepie”. To pokolenie żyje w bańce
Coraz więcej rodziców zauważa, że nastolatki – choć świetnie odnajdują się w świecie aplikacji i social mediów – kompletnie gubią się w sytuacjach wymagających zwykłych, życiowych umiejętności. Jedna z mam napisała do nas, w jakim była szoku, gdy jej 13-letnia córka nie potrafiła samodzielnie zapłacić za zakupy. Jej historia to nie wyjątek, lecz coraz powszechniejszy obraz dorastającego pokolenia.
Moja córka ma 13 lat – nastolatka, która potrafi obsłużyć pięć komunikatorów naraz, biegle korzysta z map Google i robi prezentacje na komputerze szybciej, niż ja zdążę zaparzyć herbatę. Dlatego kiedy poprosiłam ją ostatnio, by skoczyła w niedzielę do osiedlowego sklepiku o jakiś chleb paczkowany, nawet przez chwilę nie pomyślałam, że to może być dla niej wyzwanie. Wróciła jednak po kilku minutach, cała czerwona na twarzy, zdenerwowana. W ręku trzymała banknot dwudziestozłotowy, ten sam, który jej wcześniej dałam. – Mamo, ja nie wiem, co mam powiedzieć. A jak pani mnie o coś zapyta? A jak nie będę wiedziała, jak zapłacić? – wyrzuciła z siebie. Zamurowało mnie. Przecież chodzimy do sklepu tyle razy. Przecież patrzy. Przecież to bardzo proste… prawda? Wtedy dotarło do mnie, że ona patrzy, ale nie doświadcza. Ja zawsze robię to za nią. W dyskontach czy sklepach typu Żabka, gdzie można płacić kartą, po prostu wyjmuje telefon z kieszeni i płaci. A tutaj... tutaj trzeba zapłacić gotówką. Wejść w interakcje z drugim człowiekiem, a nie tylko wyklikać coś w kasie samoobsługowej. Dzieci żyją obok dorosłego świata, nie w nim Zaczęłam obserwować inne sytuacje. Znajomi mówią, że ich nastolatki boją się zamówić jedzenie w restauracji, zadzwonić do babci, zapytać w sklepie o rozmiar bluzy. Świetnie funkcjonują w świecie ekranu – tam wiedzą wszystko, tam czują się pewnie. Ale gdy trzeba wykonać najzwyklejszą codzienną czynność, pojawia się panika. My, rodzice, często jesteśmy przekonani, że pomagając, wyręczając, ułatwiając życie, robimy dobrze. Że to takie „naturalne”, że dzieci nie muszą się tym zajmować, bo przecież mają szkołę, zajęcia, obowiązki. A tak naprawdę odbieramy im szansę na oswojenie podstawowych sytuacji, które potem w dorosłości spadają na nich jak grom z jasnego nieba. I nagle 18-latek nie potrafi umówić wizyty u lekarza. 15-latka boi się podejść do kasy. 13-latka nie wie, jak zapłacić za zakupy. Małe kroki zmieniają wszystko Po tej sytuacji usiadłam z córką i zapytałam, czego dokładnie się boi. Okazało się, że nie samej czynności – tylko tego, że zrobi coś „głupio”, że nie zrozumie pytania, że ktoś się zaśmieje. To lęki, które rosną w dzieciach, gdy zbyt długo żyją w naszej ochronnej bańce. Od tamtej pory robię inaczej. Zaczęłyśmy od małych rzeczy – od zamówienia w restauracji, od pójścia po bilet na dworcu w okienku, od kupienia drobnych rzeczy w sklepie. Teraz widzę, jak z każdym razem rośnie jej pewność siebie, jak coraz śmielej wchodzi w sytuacje, które wcześniej ją paraliżowały. Bo samodzielność nie zaczyna się od wielkich wyzwań, tylko od drobiazgów, które budują poczucie sprawczości. Tylko trzeba dziecku dać szansę je przeżyć, a nie robić wszystko za nie. I wiem jedno – to pokolenie nie musi być bezradne. Ale musi dostać miejsce, by nauczyć się żyć także poza ekranem. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: To, co dziś widzimy w szkołach, to nie lenistwo. To wypalenie dzieciństwa
„Przeraziło mnie, gdy mój 14-latek zapytał, jak włączyć pralkę”. To nie jest zabawne
Mama 14-latka była przekonana, że jej syn świetnie odnajduje się w nowoczesnym świecie. Tym bardziej uderzyło ją, gdy pewnego popołudnia zapytał ją… jak włączyć pralkę. Z początku chciała się roześmiać, ale szybko zrozumiała, że nie ma w tym nic śmiesznego. To problem, z którym mierzy się coraz więcej rodzin – nastolatki dorastają, nie mając pojęcia o podstawowych czynnościach domowych.
„A gdzie się to włącza?” – pytanie, które nie powinno paść Chłopak miał wyprać strój sportowy, który następnego dnia był mu potrzebny na WF. Mama uznała, że to idealna okazja, by zrobił to samodzielnie. Weszła do łazienki po kilku minutach i zobaczyła syna stojącego przed urządzeniem, jakby trafił do muzeum techniki. – Mamo, a gdzie się to włącza? – zapytał, wskazując na główny przycisk. Mama zamarła. Nie miała pojęcia, że jej własne dziecko nigdy nawet nie obserwowało jej przy praniu. Jeśli nie pokazujemy, to skąd mają wiedzieć? Kluczowa prawda, którą uświadamia sobie wielu rodziców, brzmi: dzieci nie uczą się przez osmozę. To, że mieszkają z nami, nie znaczy, że zaglądają nam przez ramię i analizują, jak działają sprzęty domowe. Współczesne nastolatki dorastają w ogromnym komforcie – pranie „samo się robi”, obiad „sam się gotuje”, a brudne rzeczy „znikają”. Nie mają kontaktu z procesem, więc nie wiedzą, jak wygląda. Bez praktyki nie ma kompetencji. To takie proste. Samodzielność nie rodzi się w wieku 18 lat Wiele rodzin uważa, że nastolatek ma się uczyć, a domem zajmą się dorośli. To zrozumiałe – każdy chce odciążyć swoje dziecko. Ale w pewnym momencie robi się z tego sprzężenie zwrotne: im więcej robimy za nich, tym mniej oni potrafią. A przecież samodzielności nie nauczą się z dnia na dzień. Nie pojawia się nagle po przekroczeniu magicznej granicy dorosłości. Jeśli chcemy wychować młodych ludzi, którzy sobie poradzą, musimy dać im przestrzeń na uczenie się właśnie takich prostych czynności. Pralka, zmywarka, piekarnik – to nie są „obowiązki”. To życie. I lepiej, żeby nauczyli się tego dziś, niż żeby zderzyli się z rzeczywistością dopiero na własnym wynajmowanym mieszkaniu. Zobacz także: „Syn ma 14 lat i nie umiał kupić biletu”. Sami tworzymy pokolenie bezradnych nastolatków
„Syn ma 14 lat i nie umiał kupić biletu”. Sami tworzymy pokolenie bezradnych nastolatków
To historia, która coraz częściej pojawia się w domach nastolatków – z jednej strony dzieci są bystre, z drugiej zaskakująco mało samodzielne.
14-latek pojechał do dziadków na trzydniową wizytę. Mama zawiozła go do małej miejscowości, upewniła się, że wszystko jest w porządku i wróciła do domu. Spodziewała się, że syn bez problemu poradzi sobie w drodze powrotnej. Tymczasem, gdy stanął przed okienkiem na małomiasteczkowym dworcu, nie wiedział, jak… kupić bilet. „Mamo, ja nie wiem, co mam jej powiedzieć” Plan był prosty. Chłopak po trzech dniach u dziadków miał wrócić sam pociągiem. Mały dworzec, krótkie połączenie, żadnej filozofii. Mama chciała dać mu trochę odpowiedzialności – ot, drobny krok w dorosłość. Kiedy jednak nadszedł dzień powrotu, telefon zadzwonił. – Mamo, ja nie wiem, co mam powiedzieć. Jaki bilet? Ona czeka… – wyszeptał zdenerwowany chłopak. Stał przed kasjerką, która patrzyła na niego z lekkim zniecierpliwieniem. Dla niego to było jak egzamin – i to taki, do którego nikt go nie przygotował. Nie wiedział, że trzeba podać godzinę, kierunek, a nawet to, czy ma mieć ulgę. Mama zamarła. Nie dlatego, że syn nie kupił biletu. Ale dlatego, że nagle dotarło do niej, jak bardzo chroniła go przed codziennością. Technologia ułatwia, ale… odbiera okazję do nauki „Przecież on umie kupić bilet online” – tłumaczyła sobie później. I właśnie w tym tkwi problem. Dzisiejsi nastolatkowie doskonale poruszają się w świecie cyfrowym, ale zwykłe, analogowe sytuacje potrafią ich sparaliżować. Rodzice zgłaszają podobne problemy: nastolatki nie potrafią zapytać o drogę, zadzwonić, by coś załatwić, umówić wizyty, a nawet rozmawiać z obcą osobą w okienku. Nie dlatego, że są nieśmiali. Po prostu nigdy nie musieli. A przecież te drobne życiowe kompetencje budują w nich pewność siebie. Nie nauczą się ich ani w szkolnej ławce, ani w żadnej aplikacji. Czy pozwalamy dzieciom dorosnąć? Historia mamy i jej syna to sygnał, który trudno ignorować. W dobrej wierze wyręczamy nastolatki w niemal wszystkim – bo szybciej, bo wygodniej, bo nie chcemy, żeby się stresowały. Tymczasem brak okazji do praktyki sprawia, że nawet mały dworzec w małej miejscowości staje się dla nich przeszkodą nie do przejścia. Może więc, zamiast tylko chronić, powinniśmy częściej pozwalać im próbować. Tak, nawet jeśli oznacza to czekanie przy kasie i jąkanie się przed panią z okienka. Bo to właśnie te drobne sytuacje uczą ich samodzielności na całe życie. Zobacz także: Zabierają małe dziecko do kościoła, chociaż wiedzą, że będzie płakać. „Tak wypada”
7 sposobów na złość u nastolatka. Już nie skończy się trzaskaniem drzwiami
Złość u nastolatków jest normalna. Bywa głośna, czasem raniąca, często niezrozumiała dla dorosłych, ale w swojej istocie bardzo ludzka. Gdy tylko rodzice będą unikać kilku błędów, w końcu sobie z nią poradzą.
Dorastanie to okres, w którym ciało i głowa robią rewolucję. Hormony rozkręcają emocje na maksymalny poziom, a młody człowiek dopiero uczy się, co z nimi zrobić. Jeśli do tego dochodzą szkoła, presja rówieśnicza i pierwsze poważne rozczarowania, energia znajduje ujście w kłótni, krzyku albo właśnie trzaskaniu drzwiami. Nie da się tej złości „wyłączyć”. Da się ją jednak oswoić tak, żeby nie niszczyła relacji. Poniżej opisuję siedem sposobów, które najczęściej wracają w rozmowach z rodzicami. Sama też wiele z nich przetestowałam, kiedy dom zaczynał przypominać pole minowe. 1. Krótkie komunikaty i spokój Najważniejsza rzecz, którą powtarzam sobie jak mantrę: nie wchodzę w walkę na tym samym poziomie. Kiedy nastolatek jest wściekły, moje argumenty, nawet najbardziej logiczne, odbijają się jak piłeczka. Wtedy działają dwie proste zasady: spokojny głos i krótkie komunikaty. Zamiast „przestań się tak zachowywać”, mówię: „Widzę, że jesteś wściekły. Pogadamy, kiedy złość opadnie”. To nie jest kapitulacja. To sygnał, że w tym domu emocje są, ale nie rządzą wszystkim. Jeśli czuję, że sama zaraz wybuchnę, robię krok w tył. Dosłownie. Wychodzę na chwilę do innego pokoju, nalewam sobie wody, oddycham. Daję przykład, że w złości można się zatrzymać. 2. Rozmowa po burzy. Bez kazań, bez przesłuchań Najlepsze rozmowy z nastolatkami odbywają się nie w trakcie awantury, tylko po niej. Wtedy pytam, co się stało i czego syn potrzebował w tamtej chwili. Czasem słyszę „nie wiem”, czasem „nic”, a czasem dostaję w końcu prawdziwy powód: wstyd w szkole, konflikt z kolegą, lęk przed porażką. Bardzo uważam na ton. Gdy rozmowa brzmi jak przesłuchanie, nastolatek zamyka się od razu. Sprawdza się jedna, prosta fraza: „Pomóż mi to zrozumieć”. Daje przestrzeń, nie ocenia, zachęca do opowieści. I jeszcze jedno: trzymam się konkretu, nie wyciągam starych spraw. 3. Granice, które dają poczucie bezpieczeństwa Wielu rodziców boi się stawiać granice, kiedy nastolatek wybucha. Ja też miałam taki moment, że chciałam po prostu przeczekać wszystko w ciszy. Tylko że brak granic działa jak brak barier na autostradzie. Niby wszystko wolno, ale jest niebezpiecznie. Granice nie muszą być ostre jak nóż. Wystarczy jasno powiedzieć: „Nie zgadzam się na wyzywanie. Możesz być zły, ale mów do mnie normalnie”. Jeśli nastolatek przekracza tę linię: kończymy rozmowę, wrócimy do niej później. Bez grożenia, bez kar. 4. Uczcie się języka emocji Złość często bywa przykrywką. Pod nią siedzi bezradność, żal, zazdrość albo strach. Nastolatki nie zawsze potrafią to nazwać, więc pokazują emocje ciałem: krzykiem, trzaskiem, płaczem, fochami. Pomaga, gdy w domu mówi się o uczuciach na co dzień. Nie tylko wtedy, kiedy jest źle. Ja pytam: „co dziś było najmilsze”, „co cię zdenerwowało”, „z czego jesteś dumny”. Bez presji, przy kolacji albo w drodze do domu. To powoli buduje słownik emocji. A kiedy nastolatek potrafi powiedzieć „jestem rozczarowany”, nie musi już krzyczeć, że „wszystko jest bez sensu”. 5. Dajcie złości ujście w ruchu albo działaniu Nie będę udawać, że rozmowa rozwiąże wszystko. Czasem ciało potrzebuje wyładowania napięcia. Sport, spacer, rower, nawet szybkie sprzątanie pokoju przy głośnej muzyce potrafią zdziałać dużo. Nie jako kara, tylko jako wentyl. Znam rodziny, które mają prostą umowę: kiedy robi się gorąco, każdy ma prawo do „pauzy ruchowej”. Dziesięć minut na wyjście, przebiegnięcie się po osiedlu, rozprostowanie pleców. Potem wracają do rozmowy z otwartą głową. 6. Szukajcie tego, co naprawdę odpala złość Złość nie pojawia się znikąd. Bywa, że jej zapalnikiem jest brak snu, przeładowany plan lekcji, trudności w nauce, przeciążenie bodźcami. W moim domu przełomem było zwykłe pytanie: „kiedy jest ci najtrudniej”. Odpowiedź nie dotyczyła relacji rodzic–dziecko, tylko szkoły i poczucia, że syn nie daje rady. Warto obserwować powtarzalne schematy: awantury wieczorem, po powrocie ze szkoły, po kontaktach z konkretną grupą. Gdy znajdziecie źródło, łatwiej dobrać pomoc. Czasem wystarczy zmiana planu dnia, czasem rozmowa z wychowawcą, a czasem wsparcie terapeuty. 7. Dbajcie o relację w spokojnych chwilach Najważniejsze rzeczy do nastolatka docierają nie podczas kryzysu, tylko w zwykłym życiu. Wspólna herbatka, film, gotowanie, drobne żarty, nawet krótkie „co tam u was” bez ciągnięcia tematu. To jest kapitał, który wraca, gdy przychodzi trudny moment. Zauważyłam też, że nastolatki bardzo potrzebują być widziane nie tylko w ciężkich chwilach. Staram się łapać drobne rzeczy: „fajnie, że wyniosłeś śmieci bez proszenia”, „widzę, że ci zależało”. To buduje poczucie wartości, a ono obniża poziom napięcia w codzienności. Złość nastolatka nie jest dowodem na to, że coś zepsuliście. Częściej mówi o tym, że młody człowiek przeżywa więcej, niż potrafi unieść. Kiedy dostanie od dorosłych spokojną obecność, jasne granice i miejsce na emocje, trzaskanie drzwiami powoli traci sens. A w domu robi się trochę ciszej. Nie idealnie, ale prawdziwie i bezpiecznie. Zobacz też: 4 zgubne nawyki rodziców. Ich dzieci nie nauczą się radzenia sobie ze złością
„Mój syn jest z innej planety”. Wiadomości pokolenia alfa to kod
Rodzice coraz częściej łapią się za głowę, przeglądając wiadomości swoich dzieci. „Czułam się, jakbym czytała szyfr” – pisze mama 11-latka. Pokolenie alfa posługuje się językiem, który starszym wydaje się nie z tej ziemi – i nie chodzi tylko o slang, ale także o emotikony, które dla młodych mają zupełnie inne znaczenia, niż nam się wydaje.
„Mój syn jest z innej planety. Naprawdę” – zaczyna swój list mama piątoklasisty. Jak przyznaje, pierwszy raz poczuła to, gdy przypadkiem zerknęła na powiadomienia z jego grupy klasowej. „Nic z tego nie rozumiałam. Same skróty, urwane zdania, emotikony, które teoretycznie znam, ale one chyba nie znaczą tego, co ja myślę. Czułam się jak analfabetka, stojąc nad jego ramieniem i próbując zrozumieć, o czym oni w ogóle piszą” – opowiada. To, co dla niej wydawało się chaosem, dla jej syna było idealnie logiczną rozmową. Zwykły komunikat potrafił mieć trzy litery, a zwykły uśmiech emoji – zupełnie inne znaczenie niż to, którego używały jego babcia czy mama. Emotikony, które nie znaczą tego, co myślisz Największym zaskoczeniem dla niej było, że nawet sam uśmiech jest… podejrzany. „Syn pokazał mi kiedyś, że ‘🙂’ wcale nie znaczy ‘miło’, ale raczej ‘ironicznie’ albo ‘z łaski’. Jakby ktoś się uśmiechał, ale wcale nie był zadowolony. Dla mnie to po prostu uśmiech. Dla nich – sygnał, że coś jest nie tak” – pisze mama. Inny przykład to klasyczne „😂”, które dorośli wysyłają, kiedy coś naprawdę ich rozbawiło. Dla dzieci? Czasem to po prostu sposób na zakończenie rozmowy, nawet jeśli wcale nie jest śmieszna. „Albo ten ich ‘💀’. Ja pytałam syna, czemu wysyła czaszki koledze, czy coś jest niepokojącego. A on na to: ‘Mamo, to znaczy, że coś jest tak zabawne, że padam’. Padam! Ja naprawdę nie ogarniam już tego języka” – dodaje. Pokolenie alfa mówi kodem Z czasem zauważyła, że język jej syna to mieszanka slangu, skrótów, anglicyzmów, memów i właśnie emotikonów. „To nie jest zwykła rozmowa. To kod. Mieszanina kultury internetu, gier, TikToka, trendów, o których nie mam pojęcia. Ja nie nadążam, a on używa ich tak naturalnie, jak ja kiedyś mówiłam z koleżankami na podwórku” – pisze. Mama podkreśla, że wcale nie chce kontrolować jego rozmów. Chciała jedynie zrozumieć. Ale im bardziej próbowała, tym bardziej czuła, jakby to były dwa różne światy, które tylko teoretycznie mówią w tym samym języku. Co więcej – zauważyła, że jej syn wcale nie ma cierpliwości tłumaczyć, co znaczą poszczególne skróty i symbole. „Dla niego to oczywiste, dla mnie czarna magia. A kiedy o coś pytam, przewraca oczami, że ‘przecież każdy to wie’. No każdy, tylko nie ja” – pisze z nutą autoironii. Pokolenie alfa dorasta w świecie, w którym język zmienia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Korzystają z kodów, skrótów i znaczeń, które dla dorosłych nie są intuicyjne. Ale to naturalna część ich rzeczywistości – tak, jak kiedyś nasi rodzice nie rozumieli naszych rozmów „na trzepaku”. Warto się nie złościć, tylko… delikatnie pytać. Bo klucz do kontaktu z młodymi to nie znanie każdego symbolu, lecz ciekawość ich świata. Zobacz także: Zabierzcie im iPhone’y i pieniądze na paznokcie. Pokolenie uczniów, które się gubi
Zrobiłam test: przez 3 dni żyłam jak moja 12-letnia córka. Nie dałam rady
Myślałam, że to będzie zabawne doświadczenie. Po trzech dniach miałam ochotę się położyć i płakać – nie ze zmęczenia, ale z bezradności.
Kiedy moja córka po raz kolejny rzuciła: „Mamo, ty nic nie rozumiesz!”, postanowiłam to sprawdzić. Dosłownie. Zrobiłam test i przez trzy dni żyłam jak ona – 12-letnia dziewczynka w szóstej klasie. Z budzikiem, szkołą, zadaniami, social mediami i wszystkimi emocjami, które dla nas, dorosłych, często wydają się przesadzone. Nie wytrzymałam. I nie dlatego, że jestem słaba. Dlatego, że świat, w którym żyją nasze dzieci, jest o wiele bardziej wymagający, niż nam się wydaje. Dzień 1: Szkoła, czyli maraton z przerwami na stres Wstałam o 6:30, tak jak ona. Włączyłam muzykę na słuchawkach, wzięłam telefon i zaczęłam scrollować TikToka – „bo tak robią wszystkie dziewczyny rano”. Po 20 minutach byłam już przebodźcowana. W szkole (czy raczej w mojej symulacji, bo zapisałam dokładnie jej plan lekcji i obejrzałam te same filmy edukacyjne) spędziłam sześć godzin. W tym czasie czułam się, jakbym była w pracy, na której nikt nie tłumaczy zasad, a za każde potknięcie dostaje się ocenę. Matematyka, polski, historia – trzy różne wymagania, trzy różne sposoby myślenia. Potem wróciłam „do domu” – czyli do rzeczywistości pełnej zadań, prac domowych, przygotowań do kartkówek i… natychmiastowych powiadomień z grup klasowych. Tam każdy błąd, każda nieobecność jest komentowana. Dzieci oceniają się nawzajem bez filtra. Wieczorem, po trzech godzinach nauki i odrabiania prac domowych, moja głowa pulsowała. A ona? Uśmiecha się i mówi, że „tak trzeba, bo w siódmej będzie trudniej”. Dzień 2: Internetowy rollercoaster emocji Drugiego dnia zrozumiałam, że nasze dzieci nie mają ani chwili przerwy. Po szkole, zamiast odpocząć, „musiałam” wejść na TikToka i Snapchata – tak jak ona. Świat jej rówieśników nie kończy się na szkolnym korytarzu. Tam wszystko toczy się dalej – lajki, komentarze, zdjęcia, grupowe czaty. W ciągu godziny dostałam 54 powiadomienia. Jedna dziewczyna dodała filmik z piosenką, inna z editem ze szkoły. Ktoś dostał nowy telefon, ktoś inny wrzucił zdjęcie z pizzą i dopisał: „Najlepszy dzień ever!”. Niby nic, ale po chwili zaczynasz czuć presję. Chcesz być częścią tego wszystkiego, a jednocześnie czujesz, że nie nadążasz. Kiedy córka mówiła, że „wszyscy coś mają”, myślałam, że przesadza. Nie przesadzała. W tym wieku to, co widzą w telefonie, staje się miarą własnej wartości. Wieczorem byłam emocjonalnie wykończona. Zrozumiałam, jak ogromny ciężar niesie ze sobą ciągła ekspozycja na ocenę innych – polubienia, komentarze, nawet reakcje emoji. To coś, czego my w ich wieku nie znaliśmy. Dzień 3: Emocje, których nie doceniamy Trzeciego dnia postanowiłam wejść w jej emocje naprawdę. Zrobiłam wszystko, co ona – włącznie z tym, że napisałam do koleżanki, która nie odpisała od rana. I kiedy nie odpowiedziała przez kilka godzin, poczułam ukłucie niepokoju. Głupie? Tak mi się wydawało, dopóki nie poczułam tego naprawdę. W świecie dwunastolatków milczenie znajomego to nie drobnostka. To sygnał, że „coś się dzieje”. Może się obraziła? Może ktoś coś powiedział? Życie towarzyskie mojej córki to sieć mikrosygnałów i emocjonalnych min. Wystarczy jeden nieodpowiedni komentarz, żeby dziecko czuło się odrzucone. Kiedy wieczorem poprosiła mnie, żebym „po prostu posiedziała obok niej”, zrozumiałam, że tego potrzebuje najbardziej – nie rad, nie wykładów, tylko obecności. Bo ten świat, w którym żyją, nie daje im chwili wytchnienia. Co zrozumiałam po tym teście Po trzech dniach byłam wyczerpana. Nie fizycznie – psychicznie. Ciągłe napięcie, przebodźcowanie, porównywanie, presja nauki i potrzeba bycia idealną – to wszystko jest codziennością naszych dzieci. Zrozumiałam też, że kiedy mówię „w twoim wieku też miałam ciężko”, to nie jest prawda. Nie miałam. Nie byłam obserwowana 24 godziny na dobę, nie musiałam radzić sobie z powiadomieniami, z oceną rówieśników w sieci, z nieustanną presją „bycia kimś”. Dziś, gdy patrzę na moją córkę, mam dla niej więcej czułości. Wiem, że jej zmienność nastrojów to nie „humory nastolatki”, tylko efekt świata, który codziennie ją bombarduje. Każda mama powinna spróbować Nie mówię, żeby każda z nas żyła jak 12-latka przez trzy dni – choć to doświadczenie otwiera oczy. Ale warto choć przez jeden dzień spojrzeć na świat z ich perspektywy. Nie po to, żeby ich zrozumieć do końca – bo to niemożliwe. Ale po to, żeby przestać wymagać, a zacząć być obok. Zobacz także: Zakazali używania telefonów w świetlicy. Nauczycielka: „Dawno czegoś takiego nie widziałam”
Dołączyłam do grupy dla nastolatków. Wystarczyły 2 dni i zrozumiałam, jak bardzo się mylimy
Z ciekawości dołączyłam do prywatnej grupy, w której codziennie udzielają się nastolatki. Wystarczyły dwa dni, by zrozumieć, że dorośli kompletnie nie wiedzą, czym naprawdę żyją ich dzieci.
Kiedyś mówiło się, że młodzież przesadza, że „to tylko internet” i że wszystko da się kontrolować. Ale po tym weekendzie wiem jedno: my, rodzice, często żyjemy w złudzeniu. Myślimy, że wiemy, co robią nasze dzieci w sieci. W rzeczywistości nie mamy o tym pojęcia. Nie planowałam żadnego „śledztwa”. Ktoś podesłał mi link do zamkniętej grupy, w której – jak twierdził – „dzieciaki mają swój świat”. Kliknęłam z czystej ciekawości. Wystarczyło kilka pytań kontrolnych (wiek, zainteresowania, ulubiony serial) i po kilku minutach byłam „jedną z nich”. Przez chwilę poczułam się, jakbym cofnęła się o 25 lat – tyle że zamiast pamiętników i liścików w zeszycie, dziś wszystko dzieje się na ekranie. To, co tam zobaczyłam, przeszło moje najśmielsze oczekiwania. W ciągu 48 godzin przewinęły się setki postów. Niektóre niewinne, o szkole czy znajomych. Ale większość... bolała. Świat, który krzyczy po cichu Najwięcej postów dotyczyło emocji. Dziewczyny pisały, że czują się niewystarczające, chłopcy – że nikt ich nie słucha. Było sporo zdjęć, często przerobionych filtrami, pod nimi setki komentarzy: „śliczna”, „idealna”, „zazdroszczę ci”. Ale wystarczyło zajrzeć głębiej – między te komentarze wkradały się wiadomości: „czuję się jak śmieć”, „chciałabym zniknąć”. To nie był żart. To był język bólu, który dorośli często ignorują. Dzieciaki próbują go przykryć memami, żartami, estetyką internetowych trendów, ale pod spodem widać samotność, która aż kłuje. W pewnym momencie zorientowałam się, że ta grupa działa jak terapia. Tyle że bez terapeuty. Setki nastolatków wyrzucały z siebie emocje, a inni odpowiadali im emotkami i półsłówkami. Nie było dorosłych, nie było wsparcia, tylko echo. Internet jako lustro Wielu rodziców myśli, że ich dzieci po prostu „siedzą na telefonie”. Ale ten telefon to dziś całe życie: przyjaźnie, tożsamość, miłość, strach. Kiedy przeglądałam te posty, miałam wrażenie, że internet stał się lustrem, w którym młodzi widzą tylko to, co chcą, a nie to, kim naprawdę są. Zaskoczyło mnie, jak bardzo wszystko jest tam oparte na porównywaniu. „Jak wyglądam?”, „Czy on mnie lubi?”, „Czy jestem wystarczająca?”. Nie ma rozmów o planach, pasjach, przyszłości. Jest tu i teraz, bardzo intensywne, bardzo emocjonalne, bardzo kruche. Gdzie są rodzice? To pytanie wracało do mnie przez cały weekend. Nie w formie oskarżenia, ale troski. Wielu rodziców ma dziś dobre relacje z dziećmi, ale to nie wystarczy. Świat online ma własne zasady, własny język i tempo. Tam wszystko dzieje się szybciej, mocniej, bez filtrów dorosłych emocji. Nie chodzi o to, żeby kontrolować. Chodzi o to, żeby być obecnym. Znać nazwy aplikacji, wiedzieć, gdzie dzieci spędzają czas w sieci, o czym rozmawiają. Bo kiedy wkracza się tam po raz pierwszy – jak ja wtedy – człowiek uświadamia sobie, że jest o kilka epok w tyle. Co mnie najbardziej uderzyło Nie były to wulgarne żarty ani prowokacyjne zdjęcia, jak można by przypuszczać. Najbardziej wstrząsnęło mnie to, jak bardzo młodzi ludzie tęsknią za autentycznym kontaktem. Pisali: „Nie mogę powiedzieć tego mamie, bo się zdenerwuje.” „Nauczycielka mówi, że dramatyzuję.” „W domu i tak nikogo nie obchodzi, co czuję.” Czytając to, miałam łzy w oczach. Bo wiem, że za tymi słowami stoją prawdziwe dzieci – może nasze własne. Po weekendzie w innym świecie Wyszłam z tej grupy po dwóch dniach. Miałam poczucie, jakbym wróciła z innej planety. Ale coś się we mnie zmieniło. Zrozumiałam, że jeśli chcemy naprawdę chronić nasze dzieci, musimy przestać myśleć, że internet to „ich zabawka”. To ich przestrzeń emocjonalna, w której często czują się bardziej wysłuchani niż w domu. Dlatego, zamiast pytać: „Znowu siedzisz w telefonie?”, warto zapytać: „Z kim dziś rozmawiałaś?”, „Co cię poruszyło?”. Bo tam, w tych zamkniętych grupach, rozgrywa się prawdziwe życie – tylko my, dorośli, zbyt często patrzymy w drugą stronę. Zobacz także: To najgorszy nawyk toksycznych rodziców. Dziecko od razu zapada się w sobie
Te słowa między nastolatkami to kod. Reaguj, gdy je usłyszysz
Nastolatki mają własny język. Ale jedno słowo, które powtarzają między sobą, nie jest niewinnym slangiem – to sygnał, że dzieje się coś poważnego.
„Jestem zmęczony życiem” – tak dziś brzmi wołanie o pomoc Kiedyś młodzież mówiła „mam doła”, „nie chce mi się”. Dziś coraz częściej słyszę od rodziców: „Mój syn powiedział, że jest zmęczony życiem. Co to znaczy?”. Nie zawsze dosłownie to, co słyszymy. Czasem to kod, którego nastolatki używają, by nie powiedzieć wprost: „Nie daję rady”. Z pozoru może brzmieć jak dramatyzowanie, emocjonalna przesada. Ale jeśli przyjrzysz się bliżej – zobaczysz, że to sposób, by przemycić prawdę, której nie potrafią wyrazić. Słowo, które brzmi jak moda, ale nią nie jest „Jestem zmęczony” – to zdanie, które słyszę od nastolatków coraz częściej. I nie chodzi o zmęczenie po szkole czy braku snu. W tym „zmęczeniu” jest rezygnacja, wypalenie, przeciążenie światem, który wymaga zbyt wiele. W mediach społecznościowych powstał nawet cały mikrojęzyk: „I’m done”, „I’m tired”, „I don’t care anymore”. Te słowa brzmią jak memy, jak żarty. Ale to nie jest śmieszne. Bo często za tymi słowami kryją się prawdziwe emocje – smutek, samotność, lęk. „Jestem ok” – czyli nic nie jest ok Paradoksalnie, jeszcze bardziej niepokojące niż słowa o zmęczeniu bywają te pozornie neutralne. Kiedy dziecko przestaje mówić o sobie w ogóle. Kiedy zapytane, jak się czuje, odpowiada krótkim, pozbawionym emocji: „ok”. Rodzice często czują ulgę – „dobrze, nie ma dramatu”. Ale dla wielu nastolatków to właśnie ich sposób na ukrycie bólu. Bo przyznanie się do słabości w ich świecie bywa równoznaczne z przegraną. Kod emocji, który trudno złamać Nastolatki tworzą dziś własny język emocji – pełen ironii, skrótów, memów i żartów. W ich rozmowach smutek często ukrywa się pod warstwą sarkazmu. Zamiast „jest mi źle”, mówią: „życie to żart” „mam reset” „chciałbym zasnąć na długo”. Te zdania często są wypowiadane między wierszami, pół żartem, pół serio. Ale jeśli słyszysz je zbyt często – nie bagatelizuj. To ich sposób na powiedzenie: „Nie wiem, jak o tym mówić, ale potrzebuję, żebyś zauważył”. Dlaczego nie mówią wprost? Bo dorastanie dziś to emocjonalny rollercoaster. Świat stawia wymagania, którym dorośli ledwo sprostają, a co dopiero 14- czy 15-latek. Ciągłe porównywanie się w mediach społecznościowych, presja wyników, wyglądu, bycia „kimś”. Do tego rodzice często nieświadomie dokładają ciężar: „masz wszystko, więc o co ci chodzi?”, „inni mają gorzej”. Tyle że dziecko nie potrzebuje porównania, tylko zrozumienia. Kiedy mówi „jestem zmęczony życiem”, w jego świecie to nie filozoficzna refleksja. To sygnał, że dłużej tak nie potrafi. Jak reagować, gdy słyszysz to zdanie? Nie panikować, ale też nie udawać, że nic się nie stało. Zatrzymaj się. Usiądź obok. Zamiast mówić „nie przesadzaj”, zapytaj: „Zmęczony czym?” „Co najbardziej cię przytłacza?” „Czy coś się wydarzyło w szkole, wśród znajomych?”. Czasem taka rozmowa trwa pięć minut. Czasem dwie godziny. Ale każde zainteresowanie to dla nastolatka sygnał: „Widzę cię. Nie jesteś sam”. Jeśli to się powtarza, jeśli widzisz, że dziecko gaśnie, izoluje się, przestaje wychodzić z pokoju – poszukaj pomocy specjalisty. Psychologa szkolnego, terapeuty, czasem psychiatry. To nie wstyd. To dowód miłości i odwagi. Warto też monitorować, jak dziecko funkcjonuje online. Wiele z tych kodowych słów pochodzi z sieci – z grup, filmów, forów, gdzie nastolatki szukają wsparcia, ale często trafiają na treści, które pogłębiają bezsilność. Język serca nie zna skrótów Nastolatki nie potrzebują, żebyśmy znali ich slang. Potrzebują, żebyśmy chcieli go zrozumieć. Bo pod ironią, żartem czy sarkazmem wciąż jest to samo dziecko, które kiedyś przyszło do nas z rysunkiem i zapytało: „Podoba ci się?”. Dziś może nie zapyta wprost. Ale jeśli usłyszysz: „Jestem zmęczony życiem” – nie szukaj wymówki, tylko czasu. Bo czasem jedno słowo wystarczy, żeby uratować komuś dzień. A czasem – całe życie.
„Piwo zero to nie alkohol, więc mój syn je pije”. Tak „wyluzowani” rodzice niszczą własne dzieci
Coraz częściej słyszę wokół siebie zdanie: „piwo zero to przecież nie alkohol, więc nie ma problemu, jak dziecko je pije”. Kiedyś myślałam, że to żart. Niestety – to codzienność. Widzę rodziców, którzy chwalą się, że pozwalają swoim nastolatkom pić piwo bezalkoholowe, a czasem nawet częstują młodsze dzieci. I mam wrażenie, że kompletnie oszaleliśmy.
Na ostatnim spotkaniu rodzinnym moja kuzynka wręczyła swojemu trzynastoletniemu synowi butelkę piwa zero. „Niech się oswaja, to przecież zwykły napój, tylko w piwnej butelce” – powiedziała z uśmiechem. Siedziałam obok i patrzyłam, jak jej dziecko pije z dumą, jakby właśnie dołączyło do świata dorosłych. Wtedy mój dziewięcioletni syn zapytał: „Mamo, a ja też mogę? To przecież nie alkohol, prawda?”. Serce mi się ścisnęło. Bo jak mam mu wytłumaczyć, że to nie jest dla niego, skoro dorośli obok powtarzają, że „to nic takiego”? Nauka picia od najmłodszych lat Najgorsze jest to, że takie podejście rodziców wygląda jak „wyluzowanie”, a w praktyce jest nauką picia. Dziecko uczy się, że butelka z piwem – nawet tym bezalkoholowym – to naturalna część spotkań rodzinnych, wakacji czy grillów. Widzi, że to normalne, że każdy ma piwo w ręku. Nie rozróżnia: dla niego piwo to piwo. I nie zadaje pytań o procenty. Rodzice, którzy tłumaczą, że „lepiej dać piwo zero niż prawdziwe”, nie rozumieją jednego: to nie chodzi o zawartość alkoholu, tylko o schemat. O rytuał otwierania butelki, o smak, o etykietę, o poczucie bycia „dorosłym”. A skoro w domu pada komunikat, że to normalne, dziecko nie będzie miało żadnych oporów, żeby później sięgnąć po zwykłe piwo. „Wyluzowani” rodzice wpychają dzieci w objęcia alkoholizmu Jestem wściekła, kiedy słyszę znajomych mówiących: „no daj spokój, przecież to tylko piwo zero, jak lemoniada”. Nie, to nie jest lemoniada. To furtka do świata, z którego wiele osób nigdy już nie wraca. Ilu dorosłych alkoholików zaczynało od niewinnych łyczków, od „spróbowania przy rodzicach”? Nie ma czegoś takiego jak „bezpieczne oswajanie z alkoholem”. Każdy łyk, każda butelka w rękach dziecka to komunikat: „to jest dla ciebie, możesz po to sięgać”. I właśnie w ten sposób, pod przykrywką luzu, rodzice niszczą własne dzieci. Dlatego mówię jasno: moje dziecko nie dostanie piwa zero, tak samo jak nie dostanie zwykłego piwa. Dla mnie różnica jest tylko w zawartości alkoholu, a nie w przesłaniu, jakie wysyłam dziecku. I wiem, że czasem wyglądam na sztywną, na „tę złą”, która nie rozumie, że „to tylko napój”. Ale wolę być surowa niż kiedyś płakać, że moje dziecko wpadło w nałóg. Bo dzieci nie potrzebują piwa – ani z procentami, ani bez. Potrzebują rodziców, którzy będą na tyle odważni, żeby powiedzieć „nie” wtedy, gdy wszyscy dookoła udają, że to nic takiego. Zobacz także: „Pozwalam, bo wolę, żeby pił przy mnie”. Łyczek tu, łyczek tam to patologia
„Pozwalam, bo wolę, żeby pił przy mnie”. Łyczek tu, łyczek tam to patologia
Rodzinny grill, dzieci biegają po trawie, a dorośli popijają piwo. Nagle ktoś podaje nastolatkowi puszkę, a chwilę później ośmiolatek pyta: „Mamo, a ja też mogę?”. To nie jest anegdota z gazetki szkolnej, tylko moja rzeczywistość. I mam dość udawania, że łyczek alkoholu dziecku „dla spróbowania” to nic takiego. To jest patologia.
Mam już naprawdę dość tego, co widzę latem na rodzinnych spotkaniach. Niby grill, niby beztroska atmosfera, a jednak w tle zawsze przewija się ten sam scenariusz: alkohol i dzieci. Najgorsze jest to, że coraz częściej słyszę od bliskich „pozwalam, bo wolę, żeby pił przy mnie”. Jakby to był dowód troski i mądrego wychowania. A ja patrzę na to i nie mogę uwierzyć, że naprawdę w Polsce stało się to normą. W Polsce to smutny standard Ostatnio spotkaliśmy się na działce u mojej siostry. Klasyka: kiełbaski, piwo, gwar. W pewnym momencie widzę, jak ona podaje swojemu piętnastoletniemu synowi puszkę piwa. Niby tylko „do spróbowania”, niby „przy wszystkich, żeby nie robił w tajemnicy”. Wtedy mój ośmioletni syn popatrzył na mnie z powagą i zapytał: „Mamo, a ja też mogę spróbować?”. Serce mi stanęło. Chciałam krzyczeć. Bo co mam odpowiedzieć dziecku, skoro widzi, że jego kuzyn z błogosławieństwem mamy dostaje piwo? Jeszcze gorzej zrobiło się chwilę później, kiedy teściowie zaczęli swoje: „No daj mu łyczka, co ci szkodzi, myśmy też dawali i nikt na tym źle nie wyszedł”. Oni naprawdę wierzą, że tak się buduje odpowiedzialność. Że to lepiej, niż gdyby dziecko piło w ukryciu. A dla mnie to czyste szaleństwo. Czy ktoś jeszcze rozumie, że w ten sposób uczymy dzieci odruchów dorosłego pijącego? Rytuałów, które potem odtworzą bez nas – na imprezach, nad rzeką, na koloniach. Pozwalanie dzieciom na picie alkoholu nie jest normalne Nie mogę zaakceptować tego, że łyczek tu i łyczek tam traktuje się jak coś normalnego. To nie jest oranżada ani napój gazowany. To jest oswajanie dziecka z alkoholem – z jego smakiem, zapachem, butelką, całą otoczką. A dziecko chłonie to jak gąbka. Dla mojego syna ten moment był jasny: skoro kuzyn pije i dorośli się na to zgadzają, to on też chciał. I to jest właśnie ten punkt, w którym zaczyna się patologia. Słyszę od znajomych rodziców: „wolę, żeby pił przy mnie”. Ale to żadna kontrola. To tylko furtka otwarta na oścież. Bo jeśli dziecko dostaje sygnał, że alkohol jest normalny, to później nie będzie miało problemu, żeby sięgnąć po więcej – i wtedy rodzica już przy nim nie będzie. Nikt nie będzie liczył, ile wypił, nikt nie będzie pilnował, żeby nie zrobił sobie krzywdy. Dla mnie sprawa jest prosta: alkohol nie jest dla dzieci. Ani w wersji „dla spróbowania”, ani w wersji „zero”. Jeśli rodzice naprawdę chcą uczyć odpowiedzialności, niech pokażą, że potrafią się dobrze bawić bez alkoholu. Niech pokażą, że piwo nie jest obowiązkowym dodatkiem do kiełbasy. Niech powiedzą jasno: to nie jest napój dla ciebie. Kiedy usłyszałam pytanie mojego ośmiolatka, poczułam złość i bezsilność. Bo to ja muszę teraz tłumaczyć dziecku, dlaczego on nie może, skoro jego kuzyn może. To ja muszę być tą złą, tą „przesadnie surową”. Ale wolę być surowa niż udawać, że normalne jest podawanie alkoholu dzieciom. I wiem jedno – łyczek tu, łyczek tam to nie jest tradycja. To nie jest troska. To patologia, której nie powinniśmy już więcej usprawiedliwiać. Zobacz także: Siostra poiła dziecko piwkiem zero, bo „lepiej nawadnia”. Już nigdy nie pojadę z nią na urlop
Bezczelne zachowanie nastolatka w restauracji mną wstrząsnęło. Reakcja matki była jeszcze gorsza
Czasem najwięcej można zobaczyć nie w internecie, nie w telewizji, ale tuż obok. Patrzyłam, jak nastolatek i jego matka zderzają się przy stole: on z nosem w telefonie, ona z coraz bardziej ściśniętą szczęką. I chociaż to była obca rodzina, poczułam się, jakbym nagle dostała w twarz.
Był sierpniowy wieczór w nadmorskiej knajpce. Gwar rozmów, zapach smażonej flądry, kolejki po lody – zwykła wakacyjna sceneria. Przy stoliku obok mnie usiadła rodzina: mama, kilkoro młodszych dzieci i chłopak w wieku około 14-15 lat. Już od początku było jasne, że ten stół podzielony jest na dwa światy. Dzieci rozmawiały, śmiały się, kłóciły o frytki. Mama krzątała się, żeby wszystko opanować. A nastolatek? Wpatrzony w ekran telefonu, oderwany od wszystkiego, co działo się wokół. „Zjedz coś” kontra „daj mi spokój” – Chcesz rybę? Frytki? Cokolwiek? – pytała mama, już trochę zniecierpliwiona. – Jak będę chciał, to wezmę – odpowiedział bez patrzenia na nią nastolatek. – Mogę już iść? Matka westchnęła, próbując zignorować ten ton, i zajęła się młodszym dzieckiem, które rozlało sok. Ale nastolatek nie odpuszczał. – Jak zjem, to mogę iść? – powtórzył. – Jak zjesz, to pójdziemy razem – usłyszał. – Ale ja nie chcę siedzieć, chcę już stąd wyjść – naciskał. W końcu kobieta, zmęczona przepychanką słowną, wybuchła: – Rób, co chcesz, tylko daj mi spokój. Mam już dość twoich fochów! Chłopak nie tknął jedzenia. Siedział dalej wpatrzony w telefon, obojętny na resztę. Łatwo pomyśleć: „Rozpuszczony. Bez szacunku do matki. Tylko telefon w głowie”. Ale prawda jest bardziej skomplikowana. To, co widzimy jako „focha” czy „lekceważenie”, często jest po prostu biologicznym chaosem. Nastolatek nie potrafi jeszcze zarządzać emocjami, a telefon bywa dla niego ucieczką – jedynym miejscem, gdzie odzyskuje kontrolę. Kiedy rodzicowi puszczają nerwy Nie oceniam matki. Jej reakcja bolała – ale rozumiem, że mogła być skrajnie zmęczona. Wychowywanie kilku dzieci, pogodzenie ich potrzeb, wakacyjny gwar i presja „spędzania czasu razem” to przepis na frustrację. Tylko że dla nastolatka te słowa – „rób, co chcesz, daj mi spokój” – mogą zostać w głowie na długo. To moment, w którym dziecko czuje, że zostało odrzucone, że jest problemem, a nie częścią rodziny. Czy można to przejść spokojniej? Być może. Ale wymaga to ogromu cierpliwości, świadomości, że nie każde zachowanie jest „złośliwością” i nie każdy bunt jest wymierzony w rodzica. Myślę o moich dzieciach Patrząc na tę scenę, czułam smutek. Z jednej strony chłopak, który nie umiał inaczej wyrazić swoich emocji niż poprzez obojętność. Z drugiej matka, która chciała tylko świętego spokoju. To spotkanie było dla mnie lekcją: nastolatki nie potrzebują idealnych rodziców, ale potrzebują dorosłych, którzy zrozumieją, że ich burzliwe zachowania są częścią rozwoju. A czasem – zamiast wybuchu – wystarczy jedno spokojne: „Widzę, że masz dość, porozmawiamy później”. Bo choć łatwo się złościć, to trudniej pamiętać, że za tym buntem kryje się ktoś, kto dopiero uczy się być sobą. Zobacz także: Mama z nastolatką wchodzą do papierniczego. To nie żart, a smutny obraz młodego pokolenia
Mama z nastolatką wchodzą do papierniczego. To nie żart, a smutny obraz młodego pokolenia
Zapatrzeni w telefon, znudzeni wszystkim wokół, nieobecni nawet wtedy, gdy ktoś próbuje się do nich zbliżyć. Tak według naszej czytelniczki wygląda dziś wielu nastolatków. Przekonała się o tym w sklepie papierniczym, kiedy kompletowała wyprawkę dla swojego pierwszoklasisty.
Wyprawka do szkoły to dla mnie coś więcej niż zakupy. Zanim poszliśmy z synem do papierniczego, spisałam listę, przygotowałam się, zaplanowałam dzień tak, by nigdzie się nie spieszyć. Wiedziałam, że będzie wybierał długo – bo wszystko jest nowe, ciekawe, trochę niezrozumiałe. Wiedziałam też, że to pewnie jeden z tych dni, które się zapamiętuje na długo. – Mama, a czy ten zeszyt może być z dinozaurem? – pytał z przejęciem, trzymając w dłoniach notes, który aż krzyczał kolorami. Pozwoliłam. Dlaczego miałabym nie pozwolić? Dla niego to nie tylko zeszyt, to jego początek szkoły. Zeszyty, długopisy i obojętność Wtedy do sklepu weszła ona – starsza od mojego syna o kilka lat. Nastolatka, najpewniej przyszła licealistka. Towarzyszyła jej mama, która z szerokim uśmiechem zaczęła zachęcać: – No chodź, popatrz, wybierz coś, co ci się podoba. Zobacz, tu są fajne torby... Dziewczyna nie podniosła wzroku znad telefonu. Ani razu. Przesunęła palcem ekran, potem drugi raz. I trzeci. Jakby nie było wokół niej ani sklepu, ani mamy, ani nawet września czającego się tuż za rogiem. – Piórnik możesz mieć jeszcze z zeszłego roku, ale zeszyty, zobacz. Może coś z marmurkiem? Ty lubisz takie rzeczy. Albo ten w kratkę, co? – próbowała jeszcze raz matka. Ale jej córka tylko burknęła coś pod nosem, jakby właśnie ją czymś obrażono. Wszystko – zeszyty, okładki, zakładki, teczki – było jej absolutnie obojętne. Stałam kilka metrów dalej, z synem, który właśnie debatował, czy kredki mają być ołówkowe, czy świecowe. Patrzyłam na nie i czułam smutek. Czytaj też: Wyprawka NIE jest obowiązkowa. Kazali ci ją kupić? To niezgodne z prawem Nie chodzi tylko o zeszyt To nie była scena z komedii. To było naprawdę. Mama starała się, próbowała być obecna, pomocna, zaangażowana. A jej dziecko – duże już dziecko – jakby w ogóle jej nie widziało. Nie chodzi mi o to, że nastolatka miała się rzucać na zeszyty z brainrottami (dzięki mojemu synowi wiem już, co to jest). Ale może wystarczyło spojrzeć na matkę. Powiedzieć: „Dzięki, wezmę ten”. Cokolwiek. A nie tylko patrzeć w telefon, jakby rozmowa o przyborach do szkoły była niegodna uwagi. Patrzyłam na nią i pomyślałam: czy mój syn też kiedyś taki będzie? Czy za kilka lat też przestanie się cieszyć z nowej gumki do mazania? Czy zamiast ekscytacji przy wyprawce będzie tylko mruknięcie i „nie wiem, wszystko mi jedno”? Nie wiem, może jestem naiwna. Może każdy dorasta, może nastolatki po prostu takie są. Ale mam wrażenie, że chodzi o coś więcej. O to, że młodzi nie tylko się nie cieszą. Oni czasem zdają się w ogóle nie być obecni. Nawet kiedy są tuż obok. Zobacz także: Powiedziałam nastolatce „dzień dobry” – odpowiedziała ciszą. Oto pokolenie mruków 4 zdania, które musisz powiedzieć dorastającej dziewczynce. Ja usłyszałam je za późno Pokolenie tweensów balansuje na krawędzi. „Weszłam do pokoju córki i się rozbeczałam”
Zabrałam nastoletnią córkę na grzyby. Gdy sięgnęła do kieszeni, wiedziałam: to pokolenie wyginie
Pokolenie wychowane przez ekrany wchodzi do lasu z telefonem w ręce. Chciałam pokazać dorastającej córce uroki dzieciństwa bez Wi-Fi, ale przekonałam się, że dla nastolatków prawdziwe życie musi mieć zasięg.
W tym roku lato raczej deszczowe niż plażowe. I dobrze – pomyślałam. Bo dzięki temu grzyby wyszły szybciej niż zwykle. Pamiętam, że w dzieciństwie pod koniec sierpnia prawie nie wychodziliśmy z lasu. U nas w domu to był rytuał: niedzielna jajecznica na kurkach, potem słoiki z sosem, a babcia zawsze suszyła borowiki na sznurkach nad żeliwnym piecykiem. Więc kiedy tylko usłyszałam od ciotki, że pojawiły się pierwsze okazy, postanowiłam zabrać moją 14-letnią córkę na babski wypad do lasu. Miało być sentymentalnie. Mała wyprawa w przeszłość – dla mnie, a może i dla niej. W końcu już jako taki mały brzdąc chodziła ze swoimi dziadkami, moimi rodzicami, do lasu. Wtedy jeszcze grzybków nie jadła, wiadomo, za mała była, ale same wyprawy były przecież takie magiczne. Liczyłam, że coś w niej kliknie. Że przypomni sobie, jak nosiła koszyk, jak biegała po mchu... Grzyb? Jaki grzyb? Poczekaj, sprawdzę w telefonie Las pachniał mokrym mchem, powietrze było cudowne. Szłyśmy we dwie – ja z nożykiem i płócienną torbą, ona z rękami w kieszeniach bluzy. I nagle są. Kurki! Przepiękne, pomarańczowe, świeżutkie. Zatrzymałam się, ucieszona, pochyliłam, a moja córka... Sięgnęła do kieszeni, wyjęła telefon, zrobiła zdjęcie i powiedziała: – Poczekaj, wyślę do ChataGPT. Sprawdzę, czy to jadalne. Zamurowało mnie. – Kurka. To kurka. Dziecko drogie – wykrztusiłam w szoku. Ale ona tylko wzruszyła ramionami. – No nie jestem pewna. Wiesz, są różne żółte. Nie chcę czegoś pomylić. Technologia 1:0 Las I ja wszystko rozumiem – ostrożność, odpowiedzialność, świadomość, że są grzyby trujące. Ale... to była kurka. Ta sama, którą w ubiegłe wakacje jadła w jajecznicy u babci. To te same kurki, które wrzucam co roku do makaronu z ricottą. I nagle nie wie, jak wyglądają? Zrobiło mi się przykro. Bo zrozumiałam, że dla niej to nie wyprawa, nie wspomnienie, nie rytuał rodzinny. Tylko zadanie. Zlecenie do weryfikacji. Do potwierdzenia przez aplikację. To pokolenie wyginie. Od algorytmu, nie od muchomora I może przesadzam. Może to tylko jeden telefon, jedno zdjęcie i jedno zapomniane wspomnienie. Ale coś we mnie pękło. Bo jeśli moje dziecko nie odróżnia kurki od, nie wiem, liścia klonu, to znaczy, że gdzieś coś przegapiłam. Że technologia wygrała z tym, co chciałam przekazać. Tak, jestem z pokolenia „zbieraj, a nie googluj”. I nie, nie twierdzę, że kiedyś było lepiej. Ale trochę bardziej prawdziwie. Więcej się czuło, mniej sprawdzało. A dziś? Las jest tłem do story na Instagramie, a kurki muszą dostać zatwierdzenie z internetu, zanim trafią do koszyka. I tak – zjadła potem tę jajecznicę. Ale to już nie było to samo. Zobacz także: Naleśnik dowodem, że to pokolenie wyginie. Zachowanie 7-latka przy śniadaniu obnażyło prawdę
Mądre życzenia urodzinowe dla nastolatków. Gotowe teksty na 16 i 17 urodziny. Zabawne życzenia dla 13-latki i 14-latki
Najpiękniejsze życzenia urodzinowe to wspaniały prezent dla nastolatków. Możecie solenizantowi złożyć życzenia zdrowia i stu lat życia, jednak warto wysilić się trochę bardziej. Podpowiadamy, czego życzyć nastolatkom, i jakie są mądre życzenia na 16 i 17 urodziny. Sprawdź krótkie wierszyki urodzinowe dla nastolatki i nastolatka.
Życzenia urodzinowe dla nastolatków mogą być poważne i wzruszające, ponieważ solenizant będzie już mógł w pełni zrozumieć ich przesłanie. Jeżeli jednak chcecie go rozbawić i wprawić w dobry humor – koniecznie skorzystajcie ze śmiesznych wierszyków. Poniżej znajdziecie także nasze propozycje na mądre życzenia dla nastolatków. Spis treści: Mądre życzenia urodzinowe dla nastolatków Najpiękniejsze życzenia urodzinowe dla nastolatków Śmieszne wierszyki urodzinowe dla nastolatków Zabawne życzenia urodzinowe dla nastolatków Krótkie życzenia urodzinowe dla nastolatków Życzenia urodzinowe dla nastolatki Życzenia urodzinowe dla nastolatka Mądre życzenia urodzinowe dla nastolatków Rodzice zawsze chcą, aby ich dziecko otrzymało wyjątkowe życzenia. Dla nastolatków polecamy mądre życzenia urodzinowe, które będą dla nich życiową wskazówką. Kochany [Imię], w dniu Twoich urodzin życzę Ci, abyś zawsze wierzył w siebie i swoje marzenia. Niech odwaga towarzyszy Ci w każdym kroku, a pasja prowadzi ku spełnieniu. Pamiętaj, że każda porażka to tylko krok do sukcesu. Bądź sobą, a świat będzie Twoim miejscem! *** Drogi [Imię], w dniu Twojego święta życzę Ci, abyś odkrywał świat z ciekawością i otwartym umysłem. Wierz w swoje możliwości i nie bój się podejmować wyzwań. Pamiętaj, że prawdziwa siła tkwi w umiejętności uczenia się na błędach. Niech każdy dzień przynosi Ci nowe inspiracje! *** Kochany [Imię], z okazji Twoich urodzin życzę Ci, abyś zawsze podążał za swoimi pasjami i nie bał się marzyć. Życie to niezwykła podróż, pełna niespodzianek − korzystaj z każdej okazji, by rozwinąć skrzydła! Pamiętaj, że najważniejsze to być wiernym sobie i swoim wartościom. *** Drogi [Imię], w dniu Twojego święta życzę Ci, abyś codziennie stawiał sobie nowe cele i dążył do ich realizacji. Niech Twoje serce będzie pełne empatii, a umysł otwarty na nowe idee. Pamiętaj, że każdy dzień to szansa na naukę i rozwój. Bądź odważny i nigdy nie przestawaj marzyć! *** Kochany [Imię], z okazji Twoich urodzin życzę Ci, abyś zawsze miał odwagę być sobą i ścigać swoje pasje. Życie jest pełne wyzwań, ale to, jak na nie reagujesz, definiuje Twoją przyszłość. Pamiętaj, że każdy krok naprzód, nawet ten mały, przybliża Cię do spełnienia marzeń! Najpiękniejsze życzenia urodzinowe dla nastolatków Urodziny nastolatka to wielkie święto. Podpowiadamy, czego można życzyć dziecku na 16 czy 17 urodziny. Postaraj się, aby były to naprawdę przemyślane i nieoklepane życzenia. Piękne to chwile, gdy ma się naście lat. Dziś masz swoje urodziny i kończysz X lat. Przyjmij od nas życzenia zdrowia, spełnienia wszystkich marzeń – i tych małych, i dużych. Byś w swoim życiu zdobywał szczyty, jakie tylko sobie wymarzysz. Kieruj się zawsze sercem, bądź dobry dla innych, a z pewnością będziesz szczęśliwy. Twoi rodzice *** W dniu Twoich urodzin życzymy Ci wszystkiego, co tylko sobie wymarzysz. Niech rzeczywistość będzie dla Ciebie piękniejsza od świata Twoich snów. Niech życie upływa Ci miło. Życzymy Ci na te nastoletnie urodziny, byś zawsze była radosna, szczęśliwa i zdrowa. *** W dniu Twych urodzin życzę Ci, byś się nigdy nie zmieniał. Zachowaj radość dziecka, ale nabieraj doświadczenia. Kieruj się zdrowym rozsądkiem i zawsze słuchaj głosu serca. Bądź szczęśliwy, ale nigdy kosztem innych. Traktuj wszystkich tak, jak sam chciałbyś być traktowany. Niech przyszłość przyniesie Ci same przyjemne niespodzianki, a zdrowie niezmiennie dopisuje. Życzymy Ci rzeczywistości, która będzie piękniejsza od marzeń! *** Życzenia z okazji urodzin składamy Ci z głębi serca. Pamiętaj, że zawsze możesz na nas liczyć. Miej odwagę cały czas sięgać po więcej. Dokładaj wszelkich starań, by skutecznie dążyć do wyznaczonych celów. Bądź ambitny, ale nie zarozumiały. Niech uśmiech zawsze gości na Twojej twarzy, a los zsyła Ci tylko miłe niespodzianki. Sięgaj chmur, zdobywaj szczyty i żyj tak, jak chcesz. Bądź zdrowy, szczęśliwy i zawsze tak pogodny, jak dzisiejszego dnia. *** Czego Ci życzyć, Droga Moja? Szczęścia, zdrowia czy miłości? Wszystkiego po trochu w życzeniach urodzinowych Ci zanoszę i o pomyślność dla Ciebie proszę. Bądź zawsze tak uśmiechnięta, jak w dniu swojego święta. Życzę spełnienia marzeń i osiągania w życiu wszystkiego, co tylko sobie zaplanujesz. *** Życzenia urodzinowe dziś Ci składamy, więc standardowo: zdrowia, szczęścia i pomyślności chcielibyśmy Ci życzyć. Nie zamartwiaj się o przyszłość, bo na pewno będzie cudowna. Zawsze się uśmiechaj i miej pozytywne nastawienie do życia. Kochaj szczerze i mocno, a tak samo będziesz kochana. Twoje życie niech będzie pasmem samych sukcesów. Żyj nam 100 lat i dłużej! Śmieszne wierszyki urodzinowe dla nastolatków Krótkie wierszyki urodzinowe dla nastolatków rozbawią każde dziecko. Takie zabawne, rymowane życzenia możesz dołączyć do prezentu dla 14-latki czy 15-latki. Taki dzień się zdarza raz! Dziś balanga na full gaz! Nie poddamy się zmęczeniu, Muza niech gra całą parą. Niech sąsiedzi walą w ściany, Bo Ty, ........ nasz kochany Informujesz cały świat, Że dziś kończysz ... lat! *** ... lat temu ktoś przyszedł na świat Bez majtek, butów i innych atrybutów. Spełniając wszystkim marzenia i sny, To właśnie TY! Wszystkiego najlepszego! *** Pomarańcze i banany niech Ci tańczą dzionek cały. Niech wesoło ćwierka ptaszek, goście niech naniosą flaszek. Hipopotam zejdzie z drzewa, niechaj Doda Ci zaśpiewa. Uśmiech towarzyszy wiernie – moc uścisków masz ode mnie! *** Czy ja wracam z wyprzedaży? Kto tak myśli, źle kojarzy! To prezenty! Cała góra! Byś pobujał troszkę w chmurach! I w tym ważnym dniu dla Ciebie, poczuł się jak w siódmym niebie! *** Ile w ulu pszczół robotnic, ile pociąg mija zwrotnic, ile kwiatów liczy łąka, ile kropek ma biedronka, tyle szczęścia i słodyczy w Dniu Urodzin Tobie życzy ... *** Wszystkie ziomki z Twojej paki i rodzinka ślą buziaki. A do tego wielką falą z życzeniami teksty walą: super życia, spoko zdrowia, fury, chaty, kasy mrowia. Niczym nasz osiedla król, jesteś trendy, jazzy, cool! *** Życzenia dla Ciebie: Nie zerkaj za siebie, Idź śmiało przez życie, Podkochuj się skrycie, Kontroluj swe żądze, Zarabiaj pieniądze, Lekceważ pętaków, Unikaj cwaniaków, Przepisów przestrzegaj, Na sobie polegaj! Lecz przede wszystkim Pokaż im wszystkim! *** Aby wszystkie fajne dni w żółwim tempie upływały, by co dzień uśmiechał się do Ciebie świat cały, by nigdy nie było porannej pobudki i wiał wiatr co rozwiewa smutki. *** To nie Grecja, to nie Chiny, to są Twoje urodziny. Zawsze zdrowy z lekarstw kpij i beztrosko sobie śpij. Chleb na stole, mleko w dzbanku, dobry humor, konto w banku, niepsujący się samochód i rosnący stale dochód. *** 100 lat, 100 uśmiechów, 100 wielbicieli, samych niedziel, przyjaźni wielkiej, radości wszelkiej życzę Ci dzisiaj 100 razy ja! *** Nie zerkaj za siebie, Idź śmiało przez życie, Podkochuj się skrycie, Kontroluj swe żądze, Zarabiaj pieniądze, Lekceważ pętaków, Unikaj cwaniaków, Przepisów przestrzegaj, Na sobie polegaj, Lecz przede wszystkim Pokaż im wszystkim! *** Życzę Tobie powodzenia, apetytu do jedzenia, forsy dużo, dzieci kupę, fajną pracę i chałupę! *** Mało zmartwień i agresji, żadnych stresów i depresji, dużo śmiechu i radości, wiele szczęścia i miłości. Zabawne życzenia urodzinowe dla nastolatków Takie życzenia nadają się dla nastolatków na 15 albo 16 urodziny. Z pewnością wywołają uśmiech na twarzy dziecka. Dziś są Twoje urodzinki, Nie rób dłużej smutnej minki, Życzymy Ci szczęścia w dniu Twojego święta, Każdy tu o Tobie dziś pamięta. By spełniły się Twoje urodzinowe życzenia, By rzeczywistością stały się Twoje marzenia. Uśmiech niech na twarzy stale gości, Niech życie upływa Ci tylko w radości. Zdrowia życzymy na długie lata, Tego Ci życzy – mama i tata! *** Dziś są Twoje urodziny, Nikt nie będzie miał smutnej miny. Z Tobą radować się będziemy, Tańczyć i szaleć wkrótce zaczniemy. Teraz życzenia urodzinowe Ci składamy, Same dobre myśli Ci przesyłamy. Aby dni cudowne w żółwim tempie upływały, Żeby przychylny Ci był świat cały. Życzymy spełnienia marzeń wielu, Nasz kochany przyjacielu! *** Na urodziny Twoje życzenia Ci składamy, Do zabawy urodzinowej Cię porywamy. Zanim jednak to nastąpi, Każdy z nas z życzeniami ku Tobie wystąpi. Aby wszystkie dni były fajne, A Twoje marzenia jak najbardziej realne. Żebyś sukcesy w szkole osiągał, A w zdobywaniu szczytów się nie ociągał. By nie były zbyt wczesne poranne pobudki, Żeby omijały Cię wszystkie smutki. Piątek w szkole, Na urodzinowej imprezie swawole. Niech Ci los sprzyja Niech nieszczęście omija. Dobry humor dopisuje, A rower nigdy się nie psuje! *** To nie kpiny! Dziś są Twoje urodziny! Szczęścia, zdrowia, pomyślności, Na imprezie wielu gości. Niech Cię życie miło zaskakuje, Niech nic Ci się nigdy nie psuje. Uśmiech niech z twarzy nie schodzi, Niech pomyślność ze wszystkiego Ci się rodzi. Szczęście o każdym poranku, Pełne konto w banku, Tego wszystkiego Ci życzymy szczerze I toast za Ciebie wznosimy w dobrej wierze. *** Sto lat i dłużej życzymy Ci w urodzinki, Żebyś zawsze robił takie szczęśliwe minki. Żebyś w szkole miał same sukcesy, Żeby omijały Cię przykre ekscesy. Zdrowie dopisywało, A wszystko czego chcesz Ci się udawało. Aby sny się wszystkie spełniły, I przyjaciele zawsze obok Ciebie byli! *** Urodzinki, urodzinki, Nie rób zatem smutnej minki. Dziś Twój dzień świętowania, To okazja do śpiewania. Do imprezowania, Do wspólnego balangowania. Żyj nam 100 lat i więcej, Ruszaj na parkiet czym prędzej. Tańczmy i bawmy się do rana, Bądź nam zawsze solenizantko roześmiana! *** Takie życzenia dla Ciebie, Żebyś zawsze czuła się jak w niebie. Nie zerkaj za siebie, Żeby życie miło zaskakiwało Ciebie. Podkochuj się skrycie Weź w swoje ręce swe życie. Unikaj cwaniaków. I rozrabiaków. Na sobie polegaj, Norm i przepisów przestrzegaj. Zarabiaj duże pieniądze, Uda Ci się! – Tak sądzę! Bądź zdrowa, Nie bój się zaczynać od nowa. Raduj się na co dzień, Uśmiech na twarzy zawsze miej! *** Dziś powinnaś być królową, wypoczywać cały dzień. Komplementów słuchać dużo, wszystko na skinienie mieć. Nawet, kiedy spojrzysz w niebo i wypowiesz tę gwiazdkę chce mieć dzisiaj, będziesz miała wszystko, bo to jest Twój dzień. *** Dziś Twojego święta pora, Już od rana wielki ruch. Stań przed lustrem, wciągnij brzuch! Jeśli nie chcesz się stresować, musisz ostro zabalować! *** W dniu Twych urodzin: wszystkiego najlepszego dużo szczęścia, beczkę wina, pierwszej córki, drugiego syna. Życzy Ci tego Twoja dziewczyna. Krótkie życzenia urodzinowe dla nastolatków Krótkie życzenia na urodziny możesz wyrecytować albo wpisać na urodzinową kartkę. Pasują dla nastolatki dla nastolatka. Dużo zdrówka, szczęścia i radości każdego dnia pełnego miłości. Wielkiego świata poznania, w lotto milionów wygrania. Tego z serca Ci życzymy i hucznie Twe Urodziny obchodzimy! *** Dzień Urodzin jak dzień każdy jest dla Ciebie bardzo ważny. Jest to bowiem święto Twoje, więc życzenia przyjmij moje: zdrowia, szczęścia, pomyślności i w miłości wzajemności. *** Dzień urodzin Twych się zbliża, więc życzenia kreślę Ci, by się wszystko Ci spełniło, o czym marzysz, o czym śnisz. Byś pogodne miała sny z głębi serca życzę Ci! *** Dziś jest Twój ważny dzień, więc niech ziści Ci się sen, w którym, spełniasz swe marzenia, a los piasek w złoto zmienia. *** Dzisiaj, jutro i pojutrze spróbuj życiu nosa utrzeć. Trzymaj tak przez rok cały, by szczerych życzeń kosz wspaniały, który Tobie daję dzisiaj, był radością Twego życia. *** Dzwoni, śpiewa serce moje, że dziś urodziny Twoje. Więc ja składam Ci życzenia zdrowia szczęścia i powodzenia! *** W dniu urodzin dużo zdrowia i radości, sto lat życia i stu gości, wór pieniędzy, może więcej, jak zamarzysz to tak będzie. *** W każdej chwili, zawsze, wszędzie, niech Ci w życiu dobrze będzie. Niech Cię dobry los obdarzy wszystkim o czym serce marzy !!! *** Życzę Ci dzisiaj wszystkiego na ziemi, co Twoje życie w sen piękny zmieni, co Ci pozwoli uśmiechać się zawsze, śnij sny przepiękne i najciekawsze. *** Życzę Ci słońca na naszym niebie, smaku i zapachu w codziennym chlebie, ptaków, motyli i chwil radosnych, A w sercu zawsze zielonej wiosny! Czytaj także: 4 zdania, które musisz powiedzieć nastolatkowi. Nr 3 zostanie z nim na lata Życzenia urodzinowe dla nastolatki dziewczynki Życzenia na urodziny 13-latki albo 14-latki powinny być szczególnie ciepłe, pełne mądrości i serdeczności. Poniżej ciekawe propozycje: „Z okazji Twoich urodzin życzę Ci mnóstwa radości, wspaniałych przyjaciół i niezapomnianych przygód! Niech każdy dzień będzie pełen uśmiechu i spełnionych marzeń. Sto lat!” „W dniu Twoich urodzin życzę Ci, abyś zawsze podążała za swoimi marzeniami i nigdy nie bała się wyzwań. Niech każdy krok prowadzi Cię ku sukcesom, a każdy dzień przynosi nowe możliwości! Wszystkiego najlepszego!” „Z okazji urodzin życzę Ci, abyś zawsze była tak wspaniała jak jesteś teraz, a Twoje problemy były tak małe jak Twoje zadania domowe! Czas na świętowanie! Sto lat!” „Kochana [imię], w dniu Twoich urodzin pragnę Ci przypomnieć, jak bardzo jesteś wyjątkowa. Niech każdy dzień przynosi Ci miłość, szczęście i spełnienie marzeń. Jesteś wspaniała! Wszystkiego najlepszego!” „W dniu Twoich urodzin życzę Ci, abyś stworzyła swoją własną, niezwykłą historię! Niech każdy rozdział będzie pełen przygód, przyjaźni i pięknych chwil. Baw się dobrze i świętuj swoje wyjątkowe ja! Sto lat!” Życzenia urodzinowe dla nastolatka chłopca Życzenia dla chłopaka na 15 albo 16 urodziny napisz z wyczuciem i sercem. Polecamy życzenia pełne pozytywnej energii: „Z okazji Twoich urodzin życzę Ci, aby każdy dzień był pełen nowych przygód i niesamowitych odkryć! Niech spełniają się Twoje najskrytsze marzenia, a każdy krok prowadzi Cię do sukcesów i radości. Pamiętaj, że świat stoi przed Tobą otworem, a Ty masz w sobie moc, by osiągnąć wszystko, czego pragniesz. Dużo uśmiechu, świetnych przyjaciół i niezapomnianych chwil! Świętuj na całego!” „Kochany Synu, z okazji Twojego wyjątkowego dnia chcielibyśmy Ci życzyć wszystkiego, co najlepsze! Niech każdy dzień przynosi Ci radość, nowe wyzwania i spełnienie marzeń. Jesteśmy dumni z tego, jakim jesteś młodym człowiekiem – pełnym pasji, talentów i energii.” „Synku, pamiętaj, że zawsze możesz na nas liczyć. Niech Twoja przyszłość będzie pełna sukcesów, przyjaźni i niezapomnianych chwil. Ciesz się każdym momentem, odkrywaj świat i nigdy nie przestawaj wierzyć w siebie!” „Z okazji Twoich urodzin życzę Ci mnóstwo radości i niezapomnianych przygód! Niech każdy dzień przynosi nowe wyzwania, które będą rozwijać Twoje pasje i talenty. Obyś zawsze otaczał się wspaniałymi przyjaciółmi, którzy będą z Tobą w dobrych i złych chwilach. Pamiętaj, że świat stoi przed Tobą otworem - nie bój się marzyć i sięgać po swoje cele. Baw się dobrze i korzystaj z każdej chwili młodości!” Zobacz także: Życzenia urodzinowe dla dzieci: mądre, krótkie, śmieszne, religijne, obcojęzyczne Życzenia imieninowe dla dziecka: krótkie, wesołe, mądre i nieoklepane Życzenia na 18-tkę: piękne, mądre, śmieszne
Przed wami odwołanie od wyniku matur? Sprawdź jak się odwołać i czy warto
Odwołanie od wyniku matur może zaważyć nie tylko na zdaniu egzaminu dojrzałości, ale także o kontynuacji nauki na studiach. Przekonaj się z nami, że przygotowanie odwołania wcale nie jest takie trudne. Sprawdź, jak wygląda ta procedura i czy warto wnioskować o wgląd do swoich arkuszy.
Zgodnie z prawem oświatowym (art. 44zzz ustawy o systemie oświaty) każda osoba pochodząca do egzaminów maturalnych ma prawo wglądu do swojej pracy i odwołania się w celu ponownej weryfikacji sumy punktów. W 2024 roku osoby podchodzące do egzaminów dojrzałości mogą złożyć odwołanie od wyniku matury pisemnej. Nie mają jednak zbyt wiele czasu – na odwołanie od wyniku matury maturzystom i maturzystkom przysługuje tylko 6 miesięcy od momentu ogłoszenia wyników. Dla tegorocznych maturzystów termin minie w styczniu 2025 roku. Spis treści: Odwołanie od wyników matury: czy warto? Jak odwołać się od wyniku matury? Procedura odwołania od wyniku matury krok po krok Odwołanie od wyników matury: czy warto? Jeśli w związku z wynikami waszej matury pojawiły się wątpliwości lub czujecie się skrzywdzeni, zawsze warto rozważyć odwołanie. Kilka dodatkowych punktów może zadecydować o rekrutacji na studiach. Szczególnie warto odwołać się, jeśli otrzymana liczba punktów znacznie odbiega od oszacowanego przez was wyniku po publikacji arkuszy przez CKE. Z drugiej strony, nawet jeśli nie zdaliście egzaminu, wgląd do waszej pracy pozwoli wam zorientować się, jakie błędy popełniliście. Jak odwołać się od wyniku matury? Aby móc odwołać się od wyników matury pisemnej, najpierw należy dokonać wglądu do arkuszy egzaminacyjnych. Co istotne, wnioski o weryfikację sumy punktów złożone przed obejrzeniem pracy nie są rozpatrywane. Jakie dane będą potrzebne, aby prawidłowo wypełnić zgłoszenie? PESEL imię i nazwisko osoby zdającej adres do korespondencji numer telefonu e-mail Procedura odwołania od wyniku matury krok po kroku Procedura odwołania od wyniku matury składa się z kilku etapów, a całe postępowanie może zająć nawet kilka tygodni. Wnioski o wgląd do arkuszy egzaminacyjnych są rozpatrywane zgodnie z kolejnością zgłoszeń. Dlatego ważne jest, by jak najszybciej złożyć formularz o wgląd prac, a następnie wniosek odwołania od wyniku matury. Jak to zrobić krok po kroku? Etap 1 - złożenie wniosku o wgląd do pracy na platformie ZIU W pierwszej kolejności należy należy złożyć Wniosek o wgląd do sprawdzonej i ocenionej pracy egzaminacyjnej. Wniosek można złożyć w przez platformę ZIU. Po kliknięciu w podany link (https://ziu.gov.pl/zdajacy/wnioski/wglad/) należy zalogować się i wypełnić odpowiedni formularz. Prawidłowe wypełnienie elektronicznego formularza w ZIU powoduje wysłanie wniosku o wgląd do właściwiej komisji OKE, dzięki czemu nie ma potrzeby wysyłania podpisanego wniosku pocztą. Informacja o terminie wglądu zostanie przekazana w ciągu 5 dni roboczych od daty złożenia wniosku. Ta informacja zostanie wysłana w SMS na numer telefonu podany we wniosku – dlatego nie należy podawać fikcyjnych danych. Termin wglądu wyznaczany jest zgodnie z kolejnością wpływu wniosków. Dlatego tak ważne, jest żeby zdający maturzyści nie zwlekali ze złożeniem formularza. Czas trwania procedury wydłuży się w raz z ilością chętnych. Etap II - wgląd do arkuszy W dniu, kiedy przysługuje możliwość wglądu do arkuszy egzaminacyjnych, należy przyjść kilka minut wcześniej w celu dopełnienia formalności. Osobą uprawnioną do wglądu w przypadku egzaminu maturalnego jest wyłącznie zdający. Dlatego nie dopuszcza się możliwości dokonywania wglądu przez pełnomocnika lub z udziałem nieuprawnionej osoby np. rodzica. Ważne: należy mieć ze sobą dokument tożsamości ze zdjęciem. Pamiętaj, że wglądem warto zapoznać się ze szczegółowymi wynikami swoich egzaminów – każdy zdający ma do nich dostęp na stronie https://wyniki.edu.pl po wpisaniu otrzymanego w szkole loginu i hasła. Co można robić podczas wglądu, a co jest zabronione? Osoba zdająca majowe egzaminy otrzymuje arkusze do wglądu. Może je przejrzeć we wskazanym pomieszczeniu i ma na to 30 minut. Co można w tym czasie zrobić? Zapoznać się z kryteriami oceniania zadań egzaminacyjnych; sporządzać notatki na osobnej kartce lub w telefonie; zrobić zdjęcia udostępnionej pracy. Pamiętaj, że nie wolno dopisywać, zmieniać, poprawiać odpowiedzi na arkuszu egzaminacyjnym. Etap III - odwołanie od wyniku matury, czyli wniosek o weryfikację sumy punktów Po wglądzie do arkuszy egzaminacyjnych, jeśli osoba zainteresowana stwierdzi, że nie otrzymała odpowiedniej ilości punktów, może złożyć odwołanie od wyniku matury – ma na to dwa dni robocze. Wnioski złożone po tym terminie nie będą rozpatrywane. Jak napisać odwołanie od wyniku matury? Aby odwołać się od wyniku matury, należy wypełnić wniosek o weryfikację sumy punktów wraz z podanym uzasadnieniem. Wypełniony drukowanymi literami załącznik należy złożyć osobiście we właściwej miejscowo siedzibie OKE, wysłać mailem jako załącznik lub przesłać faxem. OKE dokonuje weryfikacji w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku. W tym czasie dyrektor OKE wyznacza do weryfikacji punktów osobę inną niż ta, która sprawdzała i oceniała pracę, której dotyczy wniosek; OKE w ciągu 14 dni od otrzymania wniosku musi poinformować osobę składającą wniosek o wyniku postępowania; Jeżeli w wyniku weryfikacji suma punktów została podwyższona, OKE wydaje nowe świadectwo, aneks do świadectwa dojrzałości lub zaświadczenie. Po weryfikacji wynik matury może tylko zostać podwyższony lub pozostać bez zmian. Uwaga: Na wnioski o weryfikację sumy punktów złożone drogą elektroniczną odpowiedź OKE prześle drogą elektroniczną, a na wnioski złożone za pośrednictwem tradycyjnej poczty lub osobiście - drogą pocztową. Źródło: CKE/OKE Zobacz także: Numer matury – gdzie znaleźć numer świadectwa dojrzałości? Aneks do świadectwa dojrzałości: co to jest i kto go otrzyma? Błąd kardynalny na maturze z języka polskiego: co to, przykłady, skutki
Pokolenie płatków śniegu: czy twoje dziecko jest śnieżynką? [definicja, osobowość]
Pokolenie płatków śniegu to określenie osób, które weszły w dorosłość po 2010 roku. Nazwa ta przede wszystkim opisuje obecnych nastolatków i młodych ludzi, którzy zostali wychowani przez nadopiekuńczych rodziców. Czy wiesz, skąd się wzięło to pojęcie i co to znaczy, że ktoś jest płatkiem śniegu?
Bardzo często rodzice, chcąc uniknąć błędów wychowawczych własnych rodziców, postanawiają nie powielać metod wychowawczych, które znają z własnego doświadczenia. Przez długi czas dobre wychowanie dziecka związane było przede wszystkim z zaspokojeniem potrzeb materialnych. Dlatego też chcąc swoim dzieciom (i sobie) zrekompensować własne poczucie bezradności i braku zaopiekowania się, często wybierają nadopiekuńczy model rodzicielstwa. Czy wiesz, jakie jest pokolenie płatków śniegu? Pokolenie płatków śniegu: co to jest? Pokolenie płatków śniegu to określenie osób, które urodziły się w latach 90. XX wieku i na początku lat 2000, czyli tzw. generacji Z. Nazwa ta nawiązuje do powieści Chucka Palahniuka „Fight Club” wydanej w 1996 roku. Jeden z bohaterów mówi: „Nie jesteś wyjątkowy. Nie jesteś pięknym i unikalnym płatkiem śniegu”. Dwadzieścia lat później, w 2016 roku nazwa „pokolenie płatów śniegu” (ang. snowflake generation) zostało uznane przez Collins English Dictionary za jedno ze słów roku. Z czasem ten cytat nabrał nowego znaczenia i został wykorzystany do opisania całego pokolenia. Zdaniem socjologów i psychologów płatek śniegu jest dobrą metaforą określającą przekonane o swojej wyjątkowości pokolenie Z. Młodzi ludzie postrzegają siebie jako unikatowych, tak jak płatek śniegu posiada niepowtarzalny wzór. Co to znaczy, że ktoś jest płatkiem śniegu? Wielu psychologów, socjologów, a także wiele osób zajmujących się zarządzaniem zasobami ludzkimi na podstawie własnych doświadczeń i obserwacji próbuje stworzyć model typowej „śnieżynki”. Jaką osobowość ma współczesny nastolatek i dwudziestolatek? Cechy charakterystyczne określające osobowość „płatka śniegu”: indywidualizm niezaradność życiowa przewrażliwienie na swoim punkcie nieumiejętność przyjmowania konstruktywnej krytyki przekonanie o swojej wyjątkowości nieumiejętność współpracy w grupie, zespole skoncentrowanie na własnych potrzebach łatwość ulegania emocjom obwinianie innych za własne niepowodzenia stawienia się w roli ofiary brak świadomości własnych ograniczeń odczuwanie silnego lęku przed zmianami brak umiejętności radzenia sobie z trudnymi sytuacjami brak umiejętności nawiązania trwałych relacji. Czy jednak w ten sam sposób młodzi ludzie postrzegają siebie? Pokolenie płatków śniegu: co je ukształtowało? Do takich postaw młodych ludzi, zdaniem specjalistów, przyczyniają się m.in. media społecznościowe, które nie tylko pokazują odrealnioną, wyidealizowaną rzeczywistość bez możliwości alternatywy, ale także serwują młodym ludziom mieszankę zaniżonej i jednocześnie zawyżonej samooceny. Kolejnym aspektem jest nadopiekuńcza postawa rodziców. „Rodzice-helikoptery” przedkładają potrzeby dziecka ponad swoje własne, wyręczają dzieci we wszystkim i nadmienie boją się o nie, a w konsekwencji nie pozwalają swoim pociechom samodzielnie popełniać błędów i wyciągać wniosków. Dlatego też osoby z pokolenia płatków śniegu nie zawsze potrafią sprostać codziennym przeciwnościom losu. View oEmbed on the source website Zobacz także: Depresja młodzieńcza: objawy, rodzaje, leczenie Dieta dla nastolatków – aktualne wytyczne zdrowej diety dla nastolatków Nauczanie domowe w liceum: jakie formalności należy spełnić?
Odwołanie do szkoły średniej. Sprawdź jak je napisać i do kiedy złożyć
Odwołanie do szkoły średniej może pomóc spełnić marzenia twojego dziecka o przyjęciu do wybranej na pierwszym miejscu placówki. Przygotowanie odwołania od wyników rekrutacji do liceum lub technikum wcale nie jest trudne. Przekonaj się, jak należy je poprawnie napisać i do kiedy złożyć.
Odwołanie do szkoły średniej, a właściwie odwołanie od decyzji komisji rekrutacyjnej warto rozważyć wtedy, gdy twoje dziecko nie dostało się do wymarzonej szkoły średniej. I chociaż napisanie wniosku nie jest skomplikowane, to na pewno trzeba poświęcić chwilę, aby wybrać odpowiednie argumenty. Dowiedz się, jak napisać dobre odwołanie do liceum lub technikum. Odwołanie do liceum, technikum – terminy Pisząc odwołanie do liceum, technikum lub szkoły branżowej ważne jest, aby przestrzegać nie tylko formalnych procedur (np. formy pisma), ale także terminów. To, że osoba składa odwołanie do liceum, technikum lub szkoły branżowej nie zwalnia jej z potwierdzenia woli kontynuacji nauki w placówce, do której została przypisana w systemie rekrutacyjnym. Jeśli dana osoba tego nie uczyni, automatycznie wypadnie z systemu rekrutacyjnego, a wtedy żadne odwołanie nie zostanie uwzględnione. W każdym województwie terminy ogłoszenia wyników naboru do szkół średnich są inne, jednak schemat składania odwołania jest taki sam (Art. 158 Prawo oświatowe). W ciągu 7 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydatki może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do przyjęcia do szkoły. Komisja rekrutacyjna sporządza uzasadnienie w terminie 5 dni od dnia wystąpienia przez rodzica kandydata lub kandydatki z wnioskiem. Uzasadnienie zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym. W przypadku negatywnej decyzji rodzic kandydata lub kandydatki może wnieść odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania uzasadnienia. Dyrekcja szkoły rozpatruje odwołanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. Na rozstrzygnięcie dyrektora danego publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki służy skarga do sądu administracyjnego. Jak napisać odwołanie od decyzji szkoły? Wniosek o uzasadnienie decyzji, jak i odwołanie skierowane do dyrekcji szkoły średniej musi spełniać wymogi formalne pisma urzędowego (jeśli składasz pismo osobiście, w niektórych województwach dopuszcza się wygenerowanie wniosku w systemie i podpisanie go podpisem zaufanym przez rodzica/opiekuna prawnego). Pismo powinno zawierać: datę i miejsce sporządzenia odwołania, dane ucznia, w tym imię, nazwisko, adres, numer PESEL, telefon kontaktowy, dane dyrektora placówki, treść odwołania, tj. prośbę o ponowne rozpatrzenie podania o przyjęcie do szkoły, wraz z uzasadnieniem, czytelny podpis rodzica. W treści pisma należy odwołać się do otrzymanego wcześniej uzasadnienia odmowy np. wskazać błędnie podliczone punkty, czy nieuwzględnienie przez komisję wolontariatu. Można także wskazać na: problemy zdrowotne, wielodzietność rodziny, obecność rodzeństwa w danej placówce, odległość do szkoły, niepełnosprawność kandydata/kandydatki, jego rodzeństwa lub rodziców, trudną sytuację rodzinną. Zobacz także: Jak obliczyć punkty do liceum: rekrutacja na rok szkolny 2022/2023 Lektury do liceum i technikum: pozycje obowiązkowe i uzupełniające Rozpoczęcie roku szkolnego 2022/2023: kiedy wypada, jak przebiega i ile trwa?