Uczysz dziecko samodzielnego jedzenia łyżeczką? Sprawdź, czy jest na to gotowe
Już wiadomo, jaki rodzaj interakcji między dzieckiem a opiekunem świadczy o tym, że maluch jest gotowy do rozpoczęcia nauki samodzielnego jedzenia łyżką. Sprawdź, czy twoje dziecko dorosło do tego etapu i zobacz, jak je wspierać w tej nauce.
W Japonii przez 10 miesięcy obserwowano 12 maluchów, które wchodziły w etap nauki posługiwania się łyżką. Filmowano je przy jedzeniu oraz analizowano, co działo się w tym czasie wokół nich. Na tej podstawie zidentyfikowano zachowania opiekunów i dzieci, które mogą wspomóc naukę samodzielnego jedzenia oraz wskazują, że dziecko jest na nią gotowe. Średni wiek dziecka, które zaczynało wykazywać podczas badań zdolność do samodzielnego jedzenia, to 18 miesiąc życia. Naukowcy odkryli, że w procesie nauki posługiwania się łyżeczką ważną rolę odgrywają trzy elementy: umiejscowienie talerza z jedzeniem, obserwowanie przez dziecko dłoni opiekuna manipulującego przedmiotami, spojrzenia dziecka na twarz opiekuna. Ważne jest, na co patrzy maluch i gdzie stoi talerz Okazało się, że przesunięcie talerza czy miseczki z jedzeniem w stronę dziecka było dla niego wyraźną zachętą do rozpoczęcia samodzielnych prób jedzenia. Z kolei obserwowanie dłoni opiekuna to sygnał, że dziecko zaczyna być gotowe do posługiwania się łyżeczką – na wcześniejszym etapie dzieci siedzące przy stole raczej patrzą na twarz opiekuna. Maluchy, które rozpoczynały posługiwanie się łyżką, aż osiem razy częściej obserwowały dłonie opiekunów, gdy przesuwali oni przedmioty stojące na stole. Zobacz, co robię! Zaobserwowano też, że w innych sytuacjach dziecko spoglądało na twarz opiekuna, a w innych obserwowało jego ręce. Spoglądanie na twarz osoby dorosłej najczęściej pojawiało się wtedy, gdy dziecko sprawdzało, czy opiekun obserwuje jego zachowanie, wtedy, gdy udało mu się trafić do buzi pełną łyżeczką, a także wtedy, gdy bawiło się nią w sposób nie związany z jedzeniem. Oznacza to, że obserwowanie dłoni i twarzy opiekuna pełni dwie zupełnie różne role w komunikacji między dzieckiem a opiekunem. Spojrzenie na dłonie osoby dorosłej i obserwowanie, jak posługuje się przedmiotami, to dla dziecka nauka i sygnał wysyłany dorosłemu, że jest zainteresowany podjęciem samodzielnych prób jedzenia. Spojrzenie na twarz jest z kolei szukaniem uwagi, aprobaty lub dezaprobaty – w ten sposób dziecko sprawdza, czy to, co robi, jest akceptowane czy nie. Jak tę wiedzę wykorzystać? Kiedy pewnego dnia zauważysz, że twoje dziecko karmione przez ciebie łyżką, zamiast wpatrywać się w twoją twarz, zaczyna patrzeć na twoje dłonie, gdy przestawiasz przedmioty na stole, to będzie znak, że jest gotowe do nauki samodzielnego jedzenia. Jak wspierać dziecko w nauce samodzielnego jedzenia łyżeczką: Przesuń miseczkę z jedzeniem w stronę dziecka i podaj mu łyżeczkę. Gdy maluch bawi się łyżeczką w sposób nie związany z jedzeniem i patrzy na ciebie, nie reaguj zbyt entuzjastycznie. Gdy dziecko trafi pełną łyżką do ust i na ciebie spojrzy, wyraźnie okaż radość. W ten sposób nauka posługiwania się łyżką rozpocznie się w odpowiednim momencie, a dziecko będzie otrzymywało od ciebie jasne sygnały, co należy zrobić. Oczywiście nauka jedzenia łyżeczką trochę potrwa i nie da się podczas niej uniknąć rozchlapywania pokarmu wokół. Jednak jest szansa, że etap paprania będzie krótki, a maluch szybko zacznie używać jej zgodnie z jej przeznaczeniem, a nie do zabawy. Źródło: Tetsushi Nonaka, Thomas A. Stoffregen. Social interaction in the emergence of toddler’s mealtime spoon use. Developmental Psychobiology, 2020; 62 (8): 1124 DOI: 10.1002/dev.21978 Sprawdź też: <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="http://W%20Japonii%20przez%2010%20miesi%C4%99cy%20obserwowano%2012%20maluch%C3%B3w,%20kt%C3%B3re%20wchodzi%C5%82y%20w%20etap%20nauki%20pos%C5%82ugiwania%20si%C4%99%20%C5%82y%C5%BCk%C4%85.%20Filmowano%20je%20przy%20jedzeniu%20oraz%20to,%20co%20dzia%C5%82o%20si%C4%99%20w%20tym%20czasie%20wok%C3%B3%C5%82%20dzieci.%20Na%20tej%20podstawie%20zidentyfikowano%20zachowania%20opiekun%C3%B3w%20i%20dzieci,%20kt%C3%B3re%20mog%C4%85%20wspom%C3%B3c%20nauk%C4%99%20samodzilenego%20jedzenia%20i%20wskazuj%C4%85%20na%20to,%20%C5%BCe%20dziecko%20jest%20na%20ni%C4%85%20gotowe.%20%20%C5%9Aredni%20wiek%20dziecka,%20kt%C3%B3re%20zaczyna%C5%82o%20podczas%20bada%C5%84%20wykazywa%C4%87%20zdolno%C5%9B%C4%87%20do%20samodzielnego%20jedzenia,%20wyni%C3%B3s%C5%82%20blisko%2018%20miesi%C4%85c%20%C5%BCycia.%20Naukowcy%20odkryli,%20%C5%BCe%20w%20procesie%20nauki%20pos%C5%82ugiwania%20si%C4%99%20%C5%82y%C5%BCeczk%C4%85%20wa%C5%BCn%C4%85%20rol%C4%99%20odgrywaj%C4%85%20trzy%20elelmenty:%20%20%20%20%20%20umiejscowienie%20talerza%20z%20jedzeniem%20%20%20%20%20obserwowanie%20przez%20dziecko%20d%C5%82oni%20opiekuna%20manipuluj%C4%85cego%20przedmiotami%20%20%20%20%20spojrzenia%20dziecka%20na%20twarz%20opiekuna.%20%20Wa%C5%BCne%20jest,%20na%20co%20patrzy%20maluch%20i%20gdzie%20stoi%20talerz%20Okaza%C5%82o%20si%C4%99,%20%C5%BCe%20przesuni%C4%99cie%20talerza%20czy%20miseczki%20z%20jedzeniem%20w%20stron%C4%99%20dziecka%20by%C5%82o%20dla%20niego%20wyra%C5%BAn%C4%85%20zach%C4%99t%C4%85%20do%20rozpocz%C4%99cia%20samodzielnych%20pr%C3%B3b%20jedzenia.%20Z%20kolei%20obserwowanie%20d%C5%82oni%20opiekuna%20to%20sygna%C5%82,%20%C5%BCe%20dziecko%20zaczyna%20by%C4%87%20gotowe%20do%20pos%C5%82ugiwania%20si%C4%99%20%C5%82y%C5%BCeczk%C4%85%20%E2%80%93%20na%20wcze%C5%9Bniejszym%20etapie%20dzieci%20siedz%C4%85ce%20przy%20stole%20raczej%20patrz%C4%85%20na%20twarz%20opiekuna.%20Maluchy,%20kt%C3%B3re%20rozpoczyna%C5%82y%20pos%C5%82ugiwanie%20si%C4%99%20%C5%82y%C5%BCk%C4%85,%20a%C5%BC%208%20razy%20cz%C4%99%C5%9Bciej%20obserwowa%C5%82y%20d%C5%82onie%20opiekun%C3%B3w,%20gdy%20przesuwali%20oni%20przedmioty%20stoj%C4%85ce%20na%20stole.%20Zobacz,%20co%20robi%C4%99!%20Zaobserwowano%20te%C5%BC,%20%C5%BCe%20w%20innych%20sytuacjach%20dziecko%20spogl%C4%85da%C5%82o%20na%20twarz%20opiekuna,%20a%20w%20innych%20obserwowa%C5%82o%20jego%20r%C4%99ce.%20Spogl%C4%85danie%20na%20twarz%20osoby%20doros%C5%82ej%20najcz%C4%99%C5%9Bciej%20pojawia%C5%82o%20si%C4%99%20wtedy,%20gdy%20dziecko%20sprawdza%C5%82o,%20czy%20opiekun%20obserwuje%20jego%20zachowanie,%20wtedy,%20gdy%20uda%C5%82o%20mu%20si%C4%99%20trafi%C4%87%20do%20buzi%20pe%C5%82n%C4%85%20%C5%82y%C5%BCeczk%C4%85,%20a%20tak%C5%BCe%20wtedy,%20gdy%20bawi%C5%82o%20si%C4%99%20ni%C4%85%20w%20spos%C3%B3b%20nie%20zwi%C4%85zany%20z%20jedzeniem.%20%20Oznacza%20to,%20%C5%BCe%20obserwowanie%20d%C5%82oni%20i%20twarzy%20opiekuna%20pe%C5%82ni%20dwie%20zupe%C5%82nie%20r%C3%B3%C5%BCne%20role%20w%20komunikacji%20mi%C4%99dzy%20dzieckiem%20a%20opiekunem.%20Spojrzenie%20na%20d%C5%82onie%20osoby%20doros%C5%82ej%20i%20obserwowanie,%20co%20nimi%20robi%20z%20przedmiotami,%20to%20dla%20dziecka%20nauka%20i%20sygna%C5%82%20wysy%C5%82any%20przez%20malca%20osobie%20doros%C5%82ej,%20%C5%BCe%20jest%20zainteresowany%20podj%C4%99ciem%20samodziellnych%20pr%C3%B3b%20jedzenia.%20Spojrzenie%20na%20twarz%20jest%20z%20kolei%20szukaniem%20aprobaty%20lub%20dezaprobaty,%20czyli%20sprawdzaniem,%20czy%20to,%20co%20dziecko%20robi,%20jest%20w%20porz%C4%85dku,%20czy%20nie.%20Jak%20t%C4%99%20wiedz%C4%99%20wykorzysta%C4%87?%20Kiedy%20pewnego%20dnia%20zauwa%C5%BCysz,%20%C5%BCe%20twoje%20dot%C4%85d%20karmione%20przez%20ciebie%20%C5%82y%C5%BCk%C4%85%20dziecko,%20zamiast%20wpatrywa%C4%87%20si%C4%99%20w%20twoj%C4%85%20twarz,%20zaczyna%20patrze%C4%87%20na%20twoje%20d%C5%82onie,%20gdy%20przestawiasz%20przedmioty%20na%20stole,%20to%20b%C4%99dzie%20znak,%20%C5%BCe%20jest%20gotowe%20do%20nauki%20samodzielnego%20jedzenia.%20Przesu%C5%84%20miseczk%C4%99%20z%20jedzeniem%20w%20stron%C4%99%20dziecka%20i%20daj%20mu%20%C5%82y%C5%BCeczk%C4%99.%20Gdy%20maluch%20bawi%20si%C4%99%20%C5%82y%C5%BCeczk%C4%85%20w%20spos%C3%B3b%20nie%20zwi%C4%85zany%20z%20jedzeniem%20i%20patrzy%20na%20ciebie,%20nie%20reaguj%20zbyt%20entuzjastycznie.%20Gdy%20trafi%20pe%C5%82n%C4%85%20%C5%82y%C5%BCk%C4%85%20do%20ust%20i%20na%20ciebie%20spojrzy,%20wyra%C5%BAnie%20oka%C5%BC%20rado%C5%9B%C4%87.%20W%20ten%20spos%C3%B3b%20nauka%20pos%C5%82ugiwania%20si%C4%99%20%C5%82y%C5%BCk%C4%85%20rozpocznie%20si%C4%99%20w%20odpowiednim%20momencie,%20a%20dziecko%20b%C4%99dzie%20otrzymywa%C5%82o%20od%20ciebie%20jasne%20sygna%C5%82y,%20co%20z%20tym%20sztu%C4%87cem%20nale%C5%BCy%20robi%C4%87.%20%20Oczywi%C5%9Bcie%20nauka%20jedzenia%20%C5%82y%C5%BCeczk%C4%85%20troch%C4%99%20potrwa%20i%20nie%20da%20si%C4%99%20podczas%20niej%20unikn%C4%85%C4%87%20rozchlapywania%20pokarmu%20wok%C3%B3%C5%82.%20Jednak%20jest%20szansa,%20%C5%BCe%20etap%20paprania%20b%C4%99dzie%20kr%C3%B3tki,%20a%20maluch%20szybko%20zacznie%20u%C5%BCywa%C4%87%20jej%20zgodnie%20z%20jej%20przeznaczeniem,%20a%20nie%20do%20zabawy.%20%20%C5%B9r%C3%B3d%C5%82o:%20Tetsushi%20Nonaka,%20Thomas%20A.%20Stoffregen.%20Social%20interaction%20in%20the%20emergence%20of%20toddler%E2%80%99s%20mealtime%20spoon%20use.%20Developmental%20Psychobiology,%202020;%2062%20(8):%201124%20DOI:%2010.1002/dev.21978%20%20Sprawd%C5%BA%20te%C5%BC:%20%C5%81y%C5%BCeczka%20dla%20niemowlaka%20%E2%80%93%20jaka%20jest%20najlepsza">Łyżeczka dla niemowlaka – jaka jest najlepsza Jakie krzesełko do karmienia dziecka wybrać Jak nauczyć dziecko samodzielnego jedzenia
Łyżeczka dla niemowlaka – cechy najlepszej pierwszej łyżeczki do rozszerzania diety
Łyżeczka dla niemowlaka zdrowego powinna być dość twarda i najlepiej aby przypominała kształtem taką, jakiej używają inni domownicy. To warunek, aby dziecko nauczyło się prawidłowo operować ustami i skutecznie zgarniać z łyżeczki pokarm. Oczywiście może być kolorowa i wykonana z tworzywa, byle było ono bezpieczne dla dzieci. Sprawdź, jak i kiedy zacząć naukę jedzenia łyżeczką.
Z łyżeczką dla niemowlaka warto zapoznać dziecko podczas pierwszych chwil rozszerzanie diety, czyli nawet na początku 5 miesiąca życia malucha. Z nauką samodzielnego jedzenia trzeba będzie jeszcze poczekać. Co prawda, kiedy już niemowlę przejmie łyżeczkę w swoje ręce, jego posiłki będą trwać dwa razy dłużej niż dotąd, a stół po obiedzie będzie przypominał pobojowisko, ale mimo to warto uczyć je samodzielnego jedzenia. Zalety wynikające z tej umiejętności są ogromne. Maluch, który je sam, czuje się niezależny i nabiera wiary w siebie – nawet jeśli gdzieś na trasie między talerzem a buzią cała zawartość łyżeczki dla niemowlaka spłynie na podłogę... Spis treści: Łyżeczka dla niemowlaka – jaką wybrać Pierwsza łyżeczka dla niemowlaka – ranking Jak karmić niemowlę łyżeczką Nauka samodzielnego jedzenia łyżeczką dla niemowląt Łyżeczka dla niemowlaka – jaką wybrać Istnieją ogólne zasady dotyczącego tego, jakie cechy powinna mieć łyżeczka dla niemowlaka. Kupując łyżeczkę do rozszerzania diety dziecka, warto zwrócić uwagę na to, aby spełniała następujące warunki: Główka łyżeczki powinna być dopasowana rozmiarem do ust dziecka – mus być więc dość mała i wąska. Rozmiar główki w miarę upływu czasu powinien rosnąć – mniejsza łyżeczka dla niemowlaka, większa dla dwulatka. Im młodsze dziecko, tym bardziej płaska główka łyżeczki. Niemowlęta nie potrafią jeszcze układać tak ust, aby zgarnąć pokarm z zagłębienia główki zwykłej łyżeczki. Oczywiście nie ma co przesadzać – płaskie szpatułki umieszczą w ustach dziecka pokarm, ale nie będą trenowały ust niemowlęcia (chodzi o sprawność mięśni okrężnych warg, mięsień policzkowy i śmiechowy). Kiedyś nie było dla dzieci specjalnych łyżeczek dla niemowląt i karmiono je łyżeczkami do herbaty, co powinno dać rodzicom do myślenia i pomóc im nie popadać w skrajność. Z pewnością będzie to korzystne dla dziecka, choć niekoniecznie wygodne dla rodzica. Łyżeczka dla niemowlaka powinna być dość twarda, aby usta i język odczuwały wyraźny kontakt z niepoddającym im się materiałem. Niektórzy dzieciom z prawidłowym napięciem mięśniowym polecają średnio twarde łyżeczki, dzieciom z obniżonym napięciem mięśni twarzy (orofacjalnym) – łyżeczki twarde, a maluszkom z podwyższonym napięciem mięśniowym orofacjalnym – łyżeczki bardziej miękkie. Łyżeczka dla niemowlaka może być wykonana z tworzywa sztucznego, byle było ono bezpieczne dla dzieci (łyżeczka musi spełniać odpowiednie normy UE) lub z metalu. Uchwyt łyżeczki dla niemowlaka powinien być dość krótki i nie za ciężki, ale też nie leciutki. Krawędzie łyżeczki dla niemowlaka muszą być zaokrąglone, aby była ona bezpieczna na malucha. Pierwsza łyżeczka dla niemowlaka – ranking Poniżej pokazujemy łyżeczki, które nadają się do pierwszego karmienia niemowlaka podczas rozszerzania jego diety. Taki produkt wpisuje się też w system BLW, w którym zaleca się, aby dziecko jadło samodzielnie. Można dać maluchowi jego własną łyżeczkę, aby samodzielnie próbowało się nią posługiwać, a drugą identyczną może trzymać rodzic. Gdy maluch z apetytem zacznie podejmować próby trafienia pełną łyżeczką do ust, ale mu się to nie bardzo będzie udawało, wtedy rodzic swoją łyżeczką dla niemowlaka napełni usta dziecka. 1. Zestaw łyżeczek dla niemowlaków Munchkin Łyżeczki o klasycznym kształcie, ani za płytkie, ani za głębokie. Ich główki są wykonane z nie za twardego i nie za miękkiego tworzywa, dzięki czemu są łagodne dla dziąseł niemowlęcia. Tworzywo nie zawiera szkodliwego dla dzieci bisfenolu-A (BPA). Wygodny uchwyt o długości pozwalającej sięgać rodzicowi do dna słoiczka. Przeznaczone dla dzieci od 4 miesiąca życia. View Burdaffi on the source website 2. Łyżeczki dla niemowlaka Spuni Zalecane od 4 miesiąca życia. Niewielkie i wąskie główki z zagłębieniem idealnym do pierwszych prób pobierania pokarmu z łyżeczki. Wykonane z bezpiecznego tworzywa – bez BPA, ftalanów, silikonów. Wyprodukowane w Niemczech, zaprojektowane w USA. Można je myć w zmywarce. Innowacyjny kształt zachęca do zasysania i połykania jedzenia i jest polecany przez logopedów. View Burdaffi on the source website 3. Zestaw łyżeczek dla niemowląt Mio Mepal Dwie łyżeczki w futerale. Wykonane z tworzywa niezawierającego BPA. Przeznaczone do karmienia niemowląt od 4 miesiąca życia. Kształt klasyczny, prosty, a główka wąska i dość płytka, dlatego idealna do pierwszych prób karmienia łyżeczką. Nadają się do mycia w zmywarce, są przeznaczone do kontaktu z żywnością. View Burdaffi on the source website Jak karmić niemowlę łyżeczką Aby ułatwić dziecku jedzenie łyżeczką dla niemowlaka, wkładaj mu ją do buzi płytko i trzymaj ją poziomo. Postaraj się także, aby łyżeczka lądowała na języku, a nie pod nim. Ten sposób karmienia wymusza na malcu zamykanie buzi, aby zgarnąć jedzenie, a także rozwija i wzmacnia mięśnie ust. Zaczynaj oczywiście od bardzo małych porcji (dosłownie na czubek łyżeczki) i nie przejmuj się tym, że podczas pierwszych prób broda maluszka okaże się dziurawa. Dopiero kiedy malec zrozumie, o co chodzi w gryzieniu i połykaniu stałych pokarmów, nadejdzie czas na oddanie mu łyżeczki dla niemowlaka do rąk własnych. Nigdy nie wmuszaj dziecku jedzenia. Zgodnie z zasadą rozszerzania diety niemowlaka, to ty decydujesz, co podajesz dziecku, ale to ono samo decyduje, czy i ile tego zje. Nauka samodzielnego jedzenia łyżeczką dla niemowląt Z samodzielnym jedzeniem maluszka najlepiej poczekać, kiedy dziecko siada stabilnie (czyli mniej więcej do 6–7. miesiąca życia). O tym, że niemowlę jest już gotowe na nowe wyzwania, wyraźnie świadczy jego zachowanie przy stole. Maluch, który podczas karmienia usiłuje złapać łyżeczkę i który interesuje się tym, co ma na talerzu, na pewno już może zacząć jeść sam. View Burdaffi on the source website Jeżeli maluch jest na etapie wkładania wszystkiego do buzi, pozwól mu jeść rączkami. Dzięki temu nauczy się wkładać porcje jedzenia w odpowiednie miejsce na języku. Na dodatek w ten sposób fundujesz mu przy okazji ćwiczenia integracji sensorycznej (zobacz koniecznie: zabawy sensoryczne). Na pierwszy ogień podaj maluszkowi coś, z czym sobie łatwo poradzi, np. chrupki kukurydziane, obrane jabłko, kawałek banana, itp. Bądź jednak przy nim cały czas, na wypadek, gdyby się zakrztusił. Maluch rozgniata ziemniaki, ściska makaron i rozmazuje kisiel na stole? Pozwól mu na to, przynajmniej w pierwszych tygodniach samodzielnego jedzenia. Postaraj się też, aby jego posiłki nie były nudne. Wystarczy kolorowa zastawa i wesoły śliniaczek, aby jedzenie stało się dla dziecka prawdziwą przygodą. Nie zmuszaj maluszka, by zjadał wszystko z talerza, nie walcz o każdy kęs. Pamiętaj, że dzieci bardzo dobrze umieją ocenić, kiedy są już najedzone (dopiero z wiekiem ta cenna umiejętność często znika). Nie pośpieszaj malca, powstrzymaj się też od ciągłych uwag: „Bo się ubrudzisz”, „Uważaj, bo ci spadnie”. Jeśli przy waszym stole panuje atmosfera napięcia, dziecko może zacząć kojarzyć jedzenie ze stresem, a to pierwszy krok do kłopotów z jego apetytem. Zadbaj, aby na talerzu znalazły się produkty, które malec lubi. Jeśli się krzywi już na sam widok brokułów, nie upieraj się, aby je zjadał. Być może bardziej posmakują mu np. dynia, cukinia albo marchewka z groszkiem. Rocznemu maluchowi możesz zaproponować kilka jarzyn do wyboru – na pewno na coś się skusi. Ucz równolegle picia z kubka Wprowadzenie łyżeczki dla niemowlaka to dobra okazja, aby pożegnać się na zawsze z butelką. Mleko albo soczki podawaj maluchowi w kubku do nauki picia. Na początek możesz wybrać, ale nie musisz, kubek z miękkim ustnikiem, który dziecko może ssać podobnie jak smoczek. Po każdym użyciu dokładnie myj i wyparzaj dzióbek, aby jego wewnętrzna część nie stała się siedliskiem bakterii. Dania na początek samodzielnego jedzenia Dzięki ich odpowiedniej konsystencji i smakowi nauka pójdzie jak z płatka. Zupka-krem, np. zupa krem z królikiem – ma gładką konsystencję i mocno „trzyma się” łyżeczki. Deserek owocowy – jego pyszny smak to najlepsza motywacja do samodzielnego jedzenia. Jogurcik, np. domowy jogurt – w przeciwieństwie do marchewkowych papek nie zostawia trwałych plam na ubraniu. Herbatniczki lub chrupki to dobry pomysł na spacerową przekąskę. Konsultacja części dotyczącej nauki karmienia łyżeczką: dr n. med. Lilianna Baran, pracuje w I Klinice Położniczej we Wrocławiu. Sprawdź też: Schemat żywienia niemowląt Jak nauczyć dziecko samodzielnego jedzenia Zasady, które pomogą uniknąć zakrztuszenia się dziecka
Już sam jem! - gadżety do nauki jedzenia
Samodzielność zamiast karmienia łyżeczką? Oto prawdziwa przygoda! I gadżety pomocne także przy karmieniu metodą BLW.
Czy metoda BLW rzeczywiście sprzyja zakrztuszeniom?
Żeby tylko się nie zadławiło - przestrzegają przeciwnicy BLW, gdy słyszą, że rodzice rozszerzają dietę dziecka właśnie tą metodą. Przy bliższym poznaniu okazuje się jednak, że jest całkiem bezpieczna, pod warunkiem, że pamięta się o kilku rzeczach.
Wyobraź sobie, że ktoś zaczyna cię karmić, a ty – podobnie jak małe dziecko – tylko otwierasz usta i przełykasz. Wygoda? Nie. Okropność. Karmiąca cię osoba nie wie, czy podawany kęs lub zawartość łyżki nie są za duże i czy trafiają dokładnie w to miejsce, w którym chcesz, aby się znalazły. Możesz spieszyć się z przełykaniem albo niecierpliwić, że jesz za wolno. To właśnie w takiej sytuacji, a nie podczas stosowania metody BLW, bardzo łatwo może dojść do zadławienia. Zobacz też: rozmowa z Gill Rapley, współautorką książki „Bobas Lubi Wybór” (wyd. Mamania) Dlaczego BLW jest bezpieczne? Gdy dziecko samo wkłada jedzenie do buzi, ma pełną kontrolę nad tym, w które miejsce w jamie ustnej ono trafi, jak długo będzie je przeżuwać i kiedy zdecyduje się je połknąć. A jeśli to mu się nie uda – po prostu je wypluje. Wbrew pozorom to dzieci karmione łyżeczką częściej miewają odruch wymiotny. Gdy to rodzice podają im jedzenie, maluchy częściej są przekarmiane – zwykle jedzą szybciej i więcej niż potrzebują. Jedzenie podane łyżeczką trafia głębiej do buzi albo jest wsysane przez dziecko, a to dodatkowo może prowokować wymioty. Kiedy pojawia się odruch wymiotny? Odruch wymiotny u dziecka karmionego metodą BLW może pojawić się, gdy maluch napakuje do buzi za dużo jedzenia naraz. Warto pamiętać, że nawet całkiem małe dzieci potrafią uczyć się na własnych błędach, dlatego po kilku podobnych zdarzeniach wiedzą, że aby sytuacja się nie powtórzyła, trzeba wkładać do ust mniejsze porcje. Oczywiście rodzice niemowlaków nie mogą jedynie ufać mądrości dziecka. Jak w każdym przypadku musimy być mądrzejści i przewidywujący. Jeśli decydujemy się na BLW, mądrość i przewidywanie sprowadza się do przestrzegania kilku prostych zasad, dzięki nim posiłek, który przygotowujesz dla dziecka, nie będzie ci się kojarzył ze śmiertelnym niebezpieczeństwem. Pamiętaj o dobrej pozycji – aby dziecko jadło bezpiecznie, powinno siedzieć prosto (zakrztuszeniu może sprzyjać np. karmienie w leżaczku). Malucha, który je według metody BLW do każdego posiłku sadzaj w krzesełku albo u siebie na kolanach. Pilnuj też, by nawet drobnych przekąsek nie jadł w biegu. Podawaj duże kawałki – warzywa (np. marchewkę, cukinię, buraka, ogórek) krój w spore kawałki, tzw. słupki. Dziecku łatwiej je chwycić i włożyć do buzi. Najłatwiej zakrztusić się małą porcją tzw. na jeden raz. Podobnie jest z owocami. Miękkie (np. melon, kiwi, dojrzała gruszka), pokrojone w słupki rozpłyną się w ustach dziecka. Jeśli chcesz podać jabłko, wybieraj odmiany mączyste, które łatwiej dziecku rozdrobnić. W kawałkach podawaj też mięso, aby maluch mógł je chwycić i żuć. Zostaw skórkę – obierając warzywa i owoce, warto zostawić kawałek skórki, to ułatwi trzymanie jedzenia w rączce. Dziecko szybko nauczy się oddzielać ją od miąższu. Z umytego banana zdejmij część skórki tak, aby wystawał mały kawałek miąższu. Gdy maluch go zje, rozchylisz i obierzesz owoc bardziej. Poczekaj z drobnymi pokarmami – z wiekiem, gdy dziecko ma coraz sprawniejsze rączki, i jest w stanie chwytać paluszkami jak szczypcami (tzw. chwyt szczypcowy), podawaj mu przekrojone na pół winogrona czy rodzynki. Jeśli umie je chwycić, poradzi sobie również z ich przeżuciem. Zadbaj o konsystencję – dla bezpieczeństwa staraj się gotować warzywa do miękkości, pilnując, aby nie były rozgotowane – to utrudnia jedzenie. Mięso duś (pieczone może być trudne do przeżucia). Zanim podasz je dziecku, sprawdź, czy nie ma błonek i chrząstek. Kurczaka podawaj z kostką, za którą można go trzymać. Tego unikaj: Do samodzielnego jedzenia nie nadają się tylko twarde i małe produkty (sypka kasza, surowa marchewka, za twarde jabłka), których bezzębne niemowlę nie jest w stanie przegryźć i przeżuć, a także dania nieodpowiednie dla małych dzieci (ciężkostrawne, smażone, czekolada, orzechy). Czytaj też: BLW – od czego zacząć? Autorki Ala'Antkowe BLW nie mają czasu stać przy garach Prawdy i mity o karmieniu niemowląt
Naucz dziecko samodzielnego jedzenia - 9 kroków
Zanim dziecko samo trafi łyżeczką do buzi, musi troszkę potrenować, porozlewać, porozrzucać. Oto co trzeba zrobić, by nauka samodzielnego jedzenia przyniosła efekt.
Jeśli twoje dziecko usiłuje złapać łyżeczkę, którą go karmisz, i interesuje się tym, co jest na talerzu, to znak, że może już zacząć uczyć się jeść samo. Nie przegap tej ważnej chwili – zwykle nadchodzi, gdy dziecko skończy pół roku. Posiłki będą co prawda trwały dłużej i maluch może się brudzić, ale zalety wynikające z osiągnięcia tej ważnej umiejętności są ogromne. Mały człowiek, który je samodzielnie, czuje się niezależny, nabiera wiary w siebie – to dla niego ważny bodziec do rozwoju. Zupkę od początku podawaj łyżeczką Choć karmienie butelką jest wygodne, nie ulegaj pokusie, by półrocznemu niemowlakowi podawać zupkę przez smoczek. Jedzenie łyżeczką pozwoli szybciej opanować ruchy ust, które są niezbędne do samodzielnego spożywania posiłków. Wypróbuj 5 przepisów na zupki dla niemowląt. Łyżeczkę wkładaj do buzi dziecka poziomo I tak samo ją wyjmuj. Ten sposób karmienia wymusza na dziecku zamykanie buzi, aby mogło zgarnąć jedzenie, a to rozwija i wzmacnia mięśnie ust. Zapobiega też ślinieniu się. Umiejętność sprawnego otwierania i zamykania buzi ułatwia dziecku wymawianie głosek „m”, „p”, „b” i pomaga w prawidłowym rozwoju mowy. Nie kupuj sztućców o dziwnych kształtach Aby niemowlak uczył się prawidłowo zgarniać jedzenie z łyżeczki, powinna być ona podobna do tych, których używają dorośli, tylko trochę mniejsza. Powinna mieć zaokrąglone brzegi, wygodny uchwyt, który nie może być ustawiony pod nietypowym kątem. Na początku wybieraj łyżeczki z plastiku – są bezpieczniejsze do nauki, bo nie urażą delikatnej buzi dziecka. Wcześnie zacznij naukę picia z kubka Jeśli karmisz piersią, nie podawaj dziecku picia w butelce, ale od razu w kubeczku. 7-miesięczny niemowlak, który ma coraz lepszą kontrolę nad swoim ciałem, a jego ruchy są bardziej precyzyjne, sam poradzi sobie z piciem z kubeczka. Najpierw daj mu do rączki tzw. kubek niekapek – trudniej z niego pić niż ze zwykłego kubeczka z dzióbkiem, ale maluch ma tak silny odruch ssania, że poradzi sobie z piciem. Jeśli tego nie zaakceptuje, bądź cierpliwa i niczego nie rób na siłę. Po prostu ponów próbę za tydzień lub dwa. Dziecko, które dostaje picie tylko z butelki, może się od niej uzależnić – w 2. roku życia nie będzie chciało pić z kubeczka, a także samodzielnie jeść. Zobacz 9 zaskakujących gadżetów do karmienia dzieci. [CMS_PAGE_BREAK] Pozwól dziecku jeść rączkami wprost z miski Około 8., 9. miesiąca dziecko zwykle chce samo wkładać sobie rączką jedzenie do buzi. To dobre ćwiczenie ułatwiające naukę gryzienia i połykania. Dlaczego? Jeżeli podajesz jedzenie o stałej konsystencji wprost do buzi, dziecko nie wie, co ma z nim zrobić. Nie da się go przecież przełknąć jak mleka czy zupki. Gdy natomiast kawałki jedzenia maluch sam sobie wkłada rączką do ust, robi to niezbyt głęboko, dzięki czemu zacznie prawidłowo gryźć i przełykać. Do trenowania tej umiejętności najlepsze są kawałki gotowanych jarzyn, np. marchewki, kalafiora, cząstki obranych jabłek, chrupki kukurydziane, bezglutenowe biszkopty itp. Nie zabraniaj dziecku bawienia się jedzeniem Może i niemowlak więcej rozchlapie, niż zje, będzie rozmazywał po stole, pacał, wywracał talerzyk, zrzucał smakołyki na podłogę. Ale nie znaczy to wcale, że nie nauczy się dobrych manier przy stole. Nie denerwuj się i uzbrój w cierpliwość – takie zabawy wynikają z naturalnej potrzeby poznawania wszystkiego, co nowe, kolorowe, ciekawe. Podawaj dziecku posiłki w kuchni, gdzie łatwo zmyć stół i podłogę, zakładaj mu nieprzemakający śliniak z kieszenią, do której będą wpadać kawałki jedzenia. Nie warto toczyć bojów o takie zabawy (one i tak wkrótce się skończą) i w ten sposób zniechęcać malucha do samodzielnego jedzenia. Daj dziecku do rączki drugą łyżeczkę Na początku możecie jeść na dwie łyżki, a nawet na dwa talerzyki! Nakładaj jedzenie do dwóch miseczek: z jednej maluch będzie jadł sam, z drugiej ty będziesz go karmić. Praktyczne są miseczki i talerzyki z przyssawkami lub z obciążonym dnem – trudno je wywrócić. Gdy dziecko nie umie jeszcze nabrać jedzenia łyżeczką, dawaj mu do rączki już napełnioną łyżeczkę. Nawet się nie obejrzysz, jak samo się tego nauczy! Nie zmuszaj dziecka do siedzenia przy stole do końca posiłku Nawet roczne dziecko po prostu nie jest w stanie tego zrobić! Pozwól mu robić przerwy, jeść na stojąco, odchodzić od talerzyka. Najlepszy sposób na takiego malucha to wspólne jedzenie z innymi domownikami. Dziecko, uczestnicząc w rodzinnych posiłkach, obserwuje, jak zachowują się inni, i szybciej uczy się jeść samodzielnie. Jak układać dietę rocznego dziecka - radzi pediatra:
Malec nie daje ci się nakarmić, ale po każdym obiadku on sam i wszystko wokół wygląda, jak krajobraz po wielkiej bitwie. Nie wiesz, co robić? Pozwolić mu na samodzielność, czy go nakarmić, bo tak dla ciebie jest szybciej i wygodniej?
To prawda, że najłatwiej jest niemowlę posadzić w foteliku i nakarmić. Wtedy zupka na pewno zostanie zjedzona szybko, więc nie wystygnie. A do tego malec nie wybrudzi się posiłkiem, bo podasz mu je sprawniej niż on zje sam. Tyle tylko, że z dziecka zbyt długo karmionego przez mamę wyrasta potem przedszkolak, który za żadne skarby nie jest zainteresowany jedzeniem i czeka, by go nakarmić. Właśnie dlatego lepiej jednak nie przeoczyć tego ważnego momentu, gdy dziecko zaczyna interesować się samodzielnością. Zobacz, jak z tym problemem poradziły sobie inne mamy, nasze czytelniczki. Od początku sadzałam ją przy stole Od kiedy Zosia nauczyła się samodzielnie siedzieć, zawsze podczas posiłku sadzałam ją na jej krzesełeczku i podawałam posiłki na jej własnej zastawie. Zosia szybko się do tego przyzwyczaiła, a swoją zastawę bardzo polubiła. Od początku dawałam jej też do rączki łyżeczkę. Zwykle na początku posiłku była nim bardzo zainteresowana, potem trochę się jej nudziło. Wtedy drugą łyżeczką ja podawałam jej resztę posiłku. Gdy widziałam, że nie jest już zainteresowana jedzeniem, nie zmuszałam jej, by skończyła posiłek na siłę. Efekty są znakomite: dziś Zosia ma dwa latka i wszystko je sama! Dorota, mama dwuletniej Zosi Gdy synek zaczynał się bawić, zabierałam mu jedzenie Stasiek jak tylko dostał do ręki łyżeczkę (miał dziewięć miesięcy), nie pozwalał już się karmić. To był horror, bo jak zaspokoił pierwszy głód, bawił się jedzeniem. Próbowałam go trochę podkarmiać, ale zaciskał buzię. Nie było wyjścia: musiałam zdać się na niego. Jadł, ile chciał. Gdy zaczynał się bawić, zabierałam jedzenie. Basia, mama dwuletniego Stasia Nie jadła papek Miałam ogromne kłopoty z Dorotką. Nie chciała jeść żadnych papek: ani ze słoiczka, ani takich, które ja robiłam. Próbowałam zabawiać ją przy jedzeniu, czytać książeczki, ale nic pomagało. Była niejadkiem i już. Zdesperowana posadziłam ją kiedyś przy stole, gdy jedliśmy obiad. Postawiłam przed nią jej miseczkę i dałam do rączki łyżeczkę. Dorotka w ogóle nie zainteresowała się zawartością swojej miseczki, za to sięgnęła rączką po ziemniaka, który był na moim talerzu. Bardzo jej się to spodobało. Od tej pory przestałam podawać córeczce zupki papki. Na talerzu zawsze rozdzielałam jej ziemniaczki, ugotowaną jarzynkę i mięso. Dorotka jadła to, co jej smakowało: zwykle wszystkiego po trochu. Zamiast przetartych owoców, których też nie chciała, już w dziesiątym miesiącu zaczęłam dawać jej do rączki obrane ze skórki jabłko, potem brzoskwinię, gruszkę. Córcia była zachwycona, że mogła jeść wszystko sama. Trochę się martwiłam, że porcje, które zjadała, były zbyt duże. Jednak z czasem było lepiej. Dziś Dorotka jest szczupłą dziewczynką, ale wagowo mieści się w normie. I jest zdrowa! Asia, mama półtorarocznej Dorotki
Kiedy maluch skończy pół roku, otworzy się przed nim nowy świat zapachów, smaków i – no właśnie: konsystencji.
Najlepszy okres na wprowadzanie nowości do dziecięcej diety zaczyna się od 6.–7. miesiąca życia maluszka – w zależności od tego, czy karmisz go butelką, czy piersią. Półrocznemu dziecku powoli przestaje wystarczać samo mleko (choć jeszcze długo, przynajmniej do jego pierwszych urodzin, będzie podstawą diety), dlatego konieczne jest podawanie mu m.in. kaszek, owoców, warzyw, jajek czy mięsa. Układ pokarmowy malca jest już gotowy na takie wyzwanie: dojrzał na tyle, żeby poradzić sobie ze stałymi daniami, stał się też mniej przepuszczalny dla alergenów. Do tego półroczny maluch jest otwarty na nowości, także kulinarne. Najpierw papka Kiedy dziecko skończy sześć miesięcy, zanika u niego niemowlęcy odruch wypychania językiem pokarmów o innej niż płynna konsystencji. Dzięki temu półroczny maluch łatwiej niż np. czteromiesięczny poradzi sobie z przełykaniem marchewki czy ziemniaka. Ułatwisz mu zadanie, jeśli rozszerzanie jego diety zaczniesz od gładkich papek. Podawaj je łyżeczką, ale uwaga: nie wkładaj jej zbyt głęboko do buzi. Wystarczy, że położysz ją na języku (nigdy na wardze albo pod językiem) i poczekasz, aż maluch sam zgarnie porcję jedzenia. Potem grudki Po kilku tygodniach, kiedy malec nauczy się już zgarniać pokarm z łyżeczki i połykać go, nadchodzi pora, aby gładkie papki zastąpić zupkami z miękkimi grudkami, które mały smakosz może rozgniatać dziąsłami albo rozgryzać mleczakami. Taka zmiana konsystencji jest bardzo ważna i lepiej z nią nie zwlekać. Im dłużej maluch będzie jadł papki, tym trudniej będzie mu się z nimi pożegnać. Lekarze alarmują, że coraz częściej zdarza się, że nawet przedszkolaki mają kłopoty z jedzeniem czegoś innego niż zmiksowane zupki albo warzywne purée. Chcę jeść sam! Mniej więcej ośmiomiesięczne dziecko umie już siedzieć bez podparcia i marzy o samodzielnym jedzeniu. Sprawisz mu wielką radość, jeśli położysz przed nim na talerzu małe kawałki owoców albo ugotowanych na miękko warzyw – kalafiora czy marchewki – i pozwolisz mu jeść samemu. Malec może też pogryzać chrupki kukurydziane lub dziecięce herbatniki. Dzięki temu nie tylko uczy się gryźć, ale także doskonali swoją koordynację wzrokowo-ruchową (musi chwycić jedzenie, a potem wcelować rączką do buzi). [CMS_PAGE_BREAK] W kawałeczku Kiedy dziecko skończy dziesięć miesięcy, powinno jeść już coraz większe kawałki – krój więc jego warzywa i mięso, ale nie miksuj ich ani nie rozgniataj. Taki zuch powinien też mieć własną łyżeczkę. Najpierw będzie nią uderzał w jedzenie i rozchlapywał, ale już w okolicy pierwszych urodzin zacznie nią jeść. Przygotuj się, że posiłki dziecka będą teraz trwały dłużej: maluch może jeden kęs przeżuwać nawet kilka minut. Takie gryzienie i przeżuwanie jest bardzo pożyteczne: wpływa na rozwój ząbków i zgryzu, a co za tym idzie – mowy dziecka. A może inaczej? Wprowadzanie najpierw papek, potem grudek, a na końcu małych kawałków to tradycyjny model rozszerzania diety maluszka. Coraz większą popularnością cieszy się jednak alternatywny model karmienia dzieci, opisany w wydanej w ubiegłym roku książce „Bobas lubi wybór” (wyd. Mamania). Autorki książki Gill Rapley i Tracey Murkett radzą, żeby nie czekać aż do 8–9. miesiąca, ale już półrocznemu dziecku stwarzać możliwości samodzielnego jedzenia. Tłumaczą, że dzięki temu maluch szybko uczy się rozpoznawać uczucie głodu i sytości. Przekonują również, że kiedy damy malcowi szansę, aby sam wybierał z talerza smakowite kąski, najpewniej szybko stanie się prawdziwym smakoszem, bo jedzenie nie będzie mu kojarzyć się ze stresem, tak jak czasem dzieje się w przypadku dzieci karmionych łyżeczką. Według lekarzy w tej alternatywnej metodzie karmienia jest jednak mały haczyk. Dzieci, które z natury mają mało cierpliwości i szybko się nudzą, same nie zjedzą tyle, ile powinny – potrzebna będzie do tego mama. Zanim więc wybierzesz sposób karmienia, zastanów się, czego tak naprawdę potrzebuje twoja pociecha: samodzielności czy maminej pomocy. Nie za dużo Bez względu na to, jaką metodę karmienia maluszka wybierzesz: klasyczną czy alternatywną, nie biegaj za dzieckiem i nie namawiaj, aby zjadło jeszcze tylko „za mamusię”. Namawiany (i przekarmiany!) maluch zaczyna traktować jedzenie jako przymus i w efekcie zmienia się w niejadka (albo inaczej: pozwala się przekarmiać i nadmiernie przybiera na wadze). Pozwól mu decydować, ile może zjeść – przecież już noworodek, gdy ssie pierś, dobrze wie, kiedy zakończyć swój posiłek. Konsultacja: dr n. med. Teresa Kibalenko-Nowak, pediatra, leczy małych pacjentów już od ponad 50 lat.
Wchodząca na polski rynek brytyjska marka TumTum pod takim właśnie hasłem promuje swoje produkty. Trudno o lepszą definicję: pomysłowe talerzyki, wyprofilowane sztućce i wygodne kubeczki powstały z myślą o początkujących i średnio-zaawansowanych smakoszach.
Są dzieci, u których apetyt może zależeć od zastawy, z której będą jeść Tylko jaką wybrać?
Nie masz już pomysłów, jak namówić swojego niejadka do jedzenia? Sięgnij po wypróbowane metody. Opowiadają o nich doświadczone mamy.
Koniec z przekąskami Ninka stała się niejadkiem, gdy miała niespełna roczek – była tak zafascynowana poznawaniem świata i umiejętnością samodzielnego przemieszczania się, że po prostu nie miała czasu na jedzenie. Poza tym było w tym wszystkim troszkę mojej winy… Próbowałam karmić ją na siłę, ale wtedy mała na widok jedzenia zaczynała wpadać w histerię! Znajoma psycholog poradziła mi, abym przestała robić z jedzenia wielką sprawę. Ustaliłam więc stałe pory posiłków i przestałam Ninkę zmuszać do jedzenia, ale też nie dawałam jej już w międzyczasie żadnych przegryzek. Na początku korzystała z wolności, ile mogła. Przez pierwsze dni nie jadła niemal nic! Trzeciego dnia okazało się, że moją metoda skutkuje. Mała wcięła w końcu całe śniadanie, obiad i kolację. I wcale nie musiałam biegać za nią z łyżeczką czy z kanapką! Julia, mama 18-miesięcznej Ninki Zostałam przemytnikiem Joasia nie znosi zapachu mięsa, ryb i jajek, dlatego czasem muszę się nieźle nagłówkować, by skomponować jej wartościowy posiłek. Wiem jedno: jeśli podam córeczce po prostu jajko albo kurczaka, to jedzenie skończy się w ciągu chwili. Nauczyłam się więc przemycać te produkty w zupkach, kluseczkach, dobrze doprawionych np. aromatycznym majerankiem, pulpecikach. Aby zabić zapach ryb, przyrządzam je w śmietankowym sosie, a kurczaka podaję zmiksowanego z ziemniaczkami. Takimi drobnymi oszustwami powoli przyzwyczajam moją małą do nowych smaków. To działa! Krystyna, mama 11-miesięcznej Joasi Grajmy w kolory Gdy skończyłam karmić piersią, zaczęły się problemy z karmieniem Robusia. Nie chciał pić soczków, wypluwał zupki. Gdzieś przeczytałam, że kolory mogą pobudzać apetyt, np. zielony i czerwony. Ułożyłam więc na talerzu kopczyk duszonej marchewki, purée z ziemniaków, zmiksowany szpinak i pokruszone żółtko. Synek był tak zachwycony, że zjadł po troszku z każdej kupki. Teraz też nie je zwykłych kanapek, ale „uśmiechnięte buzie” z ogórków i pomidora, a zamiast surówek – warzywne tęcze. A gdy trudno mi wymyślić fantazyjne danie, wyjmuję nasz odświętny talerzyk. Robuś wcina w mgnieniu oka, by odsłonić dno z Puchatkiem. Anna, mama półtorarocznego Roberta Ja karmię ją, a ona mnie Alusia na sam widok talerzyka zaczynała płakać. Nie dlatego, że jakieś danie jej nie smakowało, tylko dlatego, że nie umiała się przestawić z mleka na potrawy o innej konsystencji. Na początku wydawało mi się, że wystarczy przeczekać i podawałam jej zupki przez smoczek. Ale kiedy miała prawie roczek i nadal nie jadła niczego z grudkami, wiedziałam, że muszę wymyślić coś nowego. Moja mama poradziła mi, abym pokazała córeczce, że jedzenie jest pyszne. Nałożyłam więc na talerzyk trochę purée z marchewki i zaczęłam się nim delektować na oczach córki. A ona wtedy postanowiła mnie nakarmić! Podzieliłyśmy więc role: ja karmiłam ją, a ona drugą łyżeczką mnie. Była tak zajęta nową zabawą, że nawet nie spostrzegła, kiedy spałaszowała większość swojej porcji. Od tego dnia wspólne jedzenie stało się naszym zwyczajem. Mała nauczyła się w końcu przełykać stałe pokarmy, a ja na dziecięcej diecie zgubiłam resztę poporodowych kilogramów! Justyna, mama 15-miesięcznej Ali Łyżeczka do rączki Szymek chętnie jadł mięso i białe bułeczki, nie tykał warzyw ani kasz. Próbowałam wszystkiego: gotowałam, piekłam i dusiłam, miksowałam warzywa z kurczakiem, robiłam farsze do naleśników. Ale synek nie dawał się podejść. Sięgnęłam więc po metodę ostatniej szansy i… oddałam mu łyżeczkę. Początki były trudne. Po posiłku kuchnia była pobojowiskiem, bo jedna łyżeczka trafiała do buzi, pięć innych na podłogę i ścianę. Po dwóch miesiącach okazało się, że miałam rację. Szymek je teraz wszystko: makaron, warzywa, a nawet kaszę gryczaną! Agnieszka, mama rocznego Szymka
Wijące się sznurówki, zbyt giętkie łyżeczki i śliskie mydełka nie sprzyjają maluszkowi. Wystarczy jednak trochę ćwiczeń, a dziecku uda się je okiełznać.
Maluch nie stanie się z dnia na dzień mistrzem w wiązaniu butów czy jedzeniu widelcem. Nauka samodzielności rozciąga się na lata. Ale bądź cierpliwa – sukces w końcu nadejdzie. Nauka samodzielnego jedzenia Dziecko musi walczyć nie tylko z oporną materią (ach, te uciekające makarony i ryże!), ale też ze swoimi nieskoordynowanymi ruchami. Musisz mu pomóc. Na początek podaj papkę. Do nauki jedzenia wybieraj pokarmy o gęstej, gładkiej konsystencji, np. budyń, zmiażdżonego banana czy zupę-krem. Licz się z bałaganem. Znajoma mama opowiadała mi, że przed posiłkami rozbierała rocznego synka do pieluszki, rozkładała na podłodze gazety i pozwalała mu jeść samemu. Malec plamił wszystko wokół, ale gdy skończył dwa lata, jadł jak dorosły! Nauka samodzielnego mycia Już ośmiomiesięczne dziecko zachęcaj do samodzielności. Może myć brzuszek, buzię albo rączki. Ale uwaga! Na początku niech robi to samą wodą, bo szczypiąca piana z mydła lubi wpadać do oczu. Podstaw podnóżek. Wspinanie się na paluszkach do umywalki nie ułatwia dziecku mycia rąk i buzi. Bądź cierpliwa. Mycie rąk może zająć dwulatkowi całe wieki. Jasne, że ty zrobiłabyś to i szybciej, i lepiej – ale sęk w tym, że maluszek musi nauczyć się myć samodzielnie. Nauka samodzielnego ubierania Najłatwiej jest z czapeczką – już roczny malec umie wcisnąć ją na głowę. Dwulatek jest zaś gotowy na walkę z butami i majtkami. Pozwól mu na to: ubieranie się to dobre ćwiczenie dla paluszków. Kupuj luźne ubranka. Najlepsze są bluzki z szerokim otworem na głowę i spodnie na gumkę. Dwulatkowi kup butki na rzepy i bluzę z dużym suwakiem, ale ucz go także zapinania guzików i wiązania sznurówek. Te czynności świetnie wpływają na rozwój połączeń nerwowych w mózgu. Wskazuj kolejność. Rób to stale i nie zrażaj się, gdy malec nawet po kilku próbach nie pamięta, „co po czym?”. Oznacz: przód–tył. Wybieraj bluzki i majtki z kolorowymi aplikacjami. Ucz też zasady: „metka z tyłu”. Ćwiczcie „na sucho”. Namów dziecko, aby np. podczas zmiany pościeli zapinało guziki w poszwie na kołdrę (są duże i malec da sobie z nimi radę). Nauka sprzątania Nudne? Ale za to jak pożyteczne! Uczy m.in. cierpliwości i systematyczności. Policz zabawki. Gdy lalek, puzzli i klocków jest za dużo, sprzątanie wydłuża się w nieskończoność. Sprzątajcie na wesoło. Rozrzucone zabawki to skarby, które trzeba włożyć do „pirackiej skrzyni”. Który smyk nie da się namówić na tę zabawę? Jak wychować niezdarę? Czy wiesz, jak skutecznie zniechęcić dziecko do nauki samodzielności? To łatwe! Wystarczy: Popędzać dziecko. Po prostu stań nad głową malca i powtarzaj: „szybciej!”. Na pewno wtedy już nic mu nie będzie wychodziło. Strofować dziecko. Zapamiętaj pomocne hasła: „Nie poplam się”, „Trzymaj inaczej!”, „Nie tak!”. Krytykować wysiłki dziecka. „Spójrz, co narobiłeś!”, „Znów źle” – słysząc te słowa, dziecko zaczyna się stresować. Zobacz też: 4 proste rady, jak nauczyć dziecko samodzielności
Bieganie z łyżeczką po pokojach – wszystko tylko po to, by dziecko coś zjadło. A przecież jedzenie samo w sobie też może być przyjemne. Pozwól tego dziecku doświadczyć, a na pewno zacznie jeść.
Powiedzmy to otwarcie. Nie ufamy naszym dzieciom w sprawach apetytu. Rzadko która mama bez niepokoju przyjmuje odmowę zjedzenia obiadu. Co to znaczy, że dziecko nie chce jeść? Co więcej: większość od razu snuje chytry plan, jak przemycić choćby kilka łyżek zupy, kawałeczek kotlecika czy łyżeczkę ziemniaczków – gdy będę z nim budować wieżę z klocków albo kiedy zacznie oglądać śmieciarę przez okno. W akcie desperacji gotowe są wykorzystać każdą sytuację: oglądanie bajeczki, czytanie książeczki, spacer itp. Tymczasem dzieci zwykle same wiedzą, ile powinny zjeść, pod warunkiem że nie zakłóca się sygnałów, które płyną z ich organizmów. Skupimy się teraz na tym, jak tych sygnałów nie zakłócać. Są na to naprawdę proste sposoby. 1. Jemy zawsze przy stole Wtedy, gdy maluch nauczy się już siedzieć w krzesełku do karmienia. A nawet wcześniej, gdy dopiero uczy się siedzieć – na kolanach u mamy też może zasiąść przy stole (uwaga na obrusy). Przekazujesz mu w ten sposób ważną informację – je się zawsze w tym samym miejscu. Jeśli stawiasz krzesełko w pokoju, aby przy okazji śledzić ulubiony serial, nie dziw się, gdy za kilka lat maluch będzie oporny na twoje uwagi, że nie powinien jeść na dywanie lub kanapie. 2. Miłe towarzytwo Przynajmniej jeden raz w ciągu dnia rodzina powinna spotkać się przy stole. Jeśli wasz wspólny posiłek wypada akurat w porze, kiedy maluch jest syty, nic nie stoi na przeszkodzie, by wam towarzyszył. Możesz mu położyć na talerzyku kilka chrupek, jabłuszko albo podać kubek z sokiem. Przyglądając się wam, zobaczy, co i jak jedzą rodzice – i jak im to smakuje. 3. Dobry przykład Nic nie umknie uwadze małego obserwatora: niechęć taty do brokułów, westchnienia starszego brata do natki pływającej w rosole czy preparowanie nadzienia z gołąbków. Poproś domowników, aby nie wyrażali się krytycznie na temat dań, które im podajesz. Nawet malutkie dziecko dobrze sobie te opinie zapamięta. 4. Nie tylko od święta Jesteś w domu tylko z dzieckiem, więc uważasz, że nie warto. Nie odpuszczaj sobie. Dzieci też bywają estetami. Ładnie nakryty stół może je zaciekawić, zachęcić do spędzenia przy nim czasu, skłoni do sięgnięcia po jedzenie. Nie musisz wystawiać eleganckiej zastawy, liczy się przede wszystkim pomysłowość – ciekawa kompozycja na talerzyku, kolorowe serwetki, kwiatki w wazonie. A czasem odrobina fantazji. Bo właściwie czemu by nie podać porcji kaszki w pucharku do deserów (oczywiście tylko plastikowe naczynka mogą trafić do dziecięcych rąk, szklane musi trzymać mama) albo ze zmiksowanej papki uformować bałwanki lub piłeczki łyżką do nakładania lodów. 5. Pamiętaj o stałych porach posiłków Dopóki karmisz piersią, dziecko dostaje pokarm na żądanie. Od momentu rozszerzenia diety (patrz str. 82) powinnaś pilnować stałych godzin śniadań (pierwszego i drugiego), obiadu, podwieczorku i kolacji. Postaraj się co dzień zapewnić mu ten sam schemat. Z jednej strony będzie czuło się bezpiecznie, bo jego rozkład dnia jest uporządkowany, a przebieg zdarzeń przewidywalny. Ale jest jeszcze inna kwestia – w ten sposób poczucie głodu malca może dostosować się do pór posiłków. [CMS_PAGE_BREAK] 6. Chwal! Nie stawiaj jedzenia na piedestale, tylko traktuj je jak zwykły element dnia. Dziecko powinno zjeść tyle, na ile ma ochotę. Zmuszanie się do przełknięcia za dużej porcji dla zdobycia uznania rodziców bywa powodem zaburzeń łaknienia. Dobremu apetytowi sprzyja dobra atmosfera – udowodnili to naukowcy z USA. Badając dzieci otyłe, doszli do wniosku, że przyczyną dodatkowych kilogramów bywają wymagający rodzice. Ich dzieci objadają się, aby zagłuszyć swe smutki. 7. Pamiętaj o owocach i warzywach Podawaj je codziennie (oczywiście zgodnie z obowiązującym schematem żywienia). Dorośli domownicy też nie powinni od nich stronić. Nauczysz w ten sposób malca, że są niezbędnym elementem posiłków. Przemycanie ich w jedzeniu nie jest wskazane, lepiej, żeby dziecko nauczyło się jeść je świadomie. 8. Przestrzegaj reguły dwudziestu minut Tyle potrzeba, by nasycić się jedzeniem. Po tym czasie mózg otrzymuje informację, że głód został zaspokojony. Jeśli maluch w szybkim tempie pochłania duże ilości jedzenia, jego organizm dostanie za dużo kalorii, zanim sygnał zaspokojenia głodu zostanie wysłany. To działa też w drugą stronę. Nie ma sensu przedłużać posiłku ponad ten czas. Po upływie 20 minut raczej nie uda się skłonić malucha do dalszego jedzenia. 9. Zadbaj o spokój podczas posiłków Pozwól dziecku jeść we własnym tempie. Nie ponaglaj go, nie urządzaj wyścigów – emocje, które im towarzyszą, mogą skutecznie odebrać apetyt. Raczej trudno wyobrazić sobie rodzinny posiłek w milczeniu, jednak zbyt ożywione dyskusje na pewno nie służą dobremu jedzeniu, odwracają uwagę maluchów od posiłku. Trudne tematy, niezapłacone rachunki, wypominanie, że samochód ciągle jeszcze jest brudny, zostaw sobie na deser, a właściwe po jego zakończeniu. 10. Zachęcaj do samodzielności Dzieci bardzo cieszą się ze swojej samodzielności. Podoba im się to, że same mogą wykonać jakąć czynność. Gdy dostają szansę na jedzenie bez czyjejś pomocy, zwykle mają też większy apetyt. Pod warunkiem, że nie są cały czas pouczane. Nie należy podnosić dziecku poprzeczki zbyt wysoko. Pokazuj mu, do czego służą sztućce, ale na początku pozwalaj też jeść rączkami. To nowe i bardzo ciekawe doznania. Sprawność w posługiwaniu się plastikowym nożem i widelcem przyjdzie z czasem. A na razie sama dawaj dobry przykład. [CMS_PAGE_BREAK] Cztery najczęstsze błędy Karmienie dziecka jest najbardziej stresującym zajęciem. Nie dlatego, że jest to trudna czynność w opiece nad maluchem. Problem tkwi w ilości. Rodzice zwykle uważają, że malec je za mało, podczas gdy on po prostu nie je tyle, ile mama i tata od niego oczekują. Kłopoty z apetytem Czasem, mimo racjonalnego postępowania rodziców, dziecko cały czas je bardzo słabo. Przyczyną tego może być poważniejszy problem niż złe nawyki. Oprócz niechęci do jedzenia towarzyszą mu inne objawy. Każdy z nich wymaga konsultacji z lekarzem. anemia – dziecko jest blade, ciągle zmęczone; alergia pokarmowa – niemowlę nie chce jeść, po posiłku boli go brzuch, robi luźne kupki ze śluzem; pasożyty – pojawia się świąd w okolicy odbytu, w nocy dziecko może zgrzytać zębami, przy glistnicy chce jeść tylko desery; lamblioza – ogólna niechęć do jedzenia i podkrążone oczy; infekcja – nie tylko przeziębienie, zapalenie oskrzeli, ale też inne infekcje, które nie dają typowych objawów, np. infekcja układu moczowego; celiakia – maluch chudnie, ma wystający brzuszek, robi kupki o wyjątkowo przykrym zapachu, może mieć również objawy charakterystyczne dla anemii. Konsultacja: dr n. med. Kamil Hozyasz, pediatra, zajmuje się małymi pacjentami w Klinice Pediatrii Instytutu Matki i Dziecka.
Zanim malec trafi łyżeczką do buzi, musi trochę potrenować. Jak zachęcić go do samodzielnego jedzenia i co zrobić, by nauka poszła gładko?
Kiedy nie ma się wprawy, wcale nie tak prosto nałożyć porcję ziemniaczków na łyżkę i jeszcze donieść ją do swojej buzi. Na początku zatem maluszkowi mogą przydarzyć się niechciane ewolucje i zwroty akcji w postaci np. zupki na bluzce czy ziemniaczków w... kieszonce. Ale gra (czyli próby doniesienia jedzonka do buzi) jest warta świeczki! Nagroda to samodzielnie zjedzony przez malucha posiłek. Wówczas dziecko pęka z dumy, że jest już taaaakie dorosłe. Ale zanim nastąpi ta chwila, trzeba trochę potrenować. Zatem... 1 krok - kupcie smykowi nową zastawę Lubisz jeść na talerzu w czerwone maki? Maluch też ma swój gust. Jeśli pozwolisz mu zdecydować, czy woli zastawę w misie, czy w pieski, na pewno chętniej będzie z niej korzystał. Wybierz się więc ze smykiem do sklepu i zapowiedz, że kupicie nowe talerze, z których będzie już sam jadł. Podkreśl, jakie to wielkie wydarzenie i jakie „dorosłe” jest jedzenie łyżką. Dzieci uwielbiają czuć się ważne. Dyskutuj na forum: Jakich używacie miseczek do nauki samodzielnego jedzenia? 2 krok - uzbrój się w cierpliwość To prawda, trudno ze spokojem patrzeć, jak malec po raz szósty nabiera kawałek kotlecika, który po raz szósty ląduje na podłodze. Ale nikt nie urodził się z umiejętnością jedzenia widelcem. Postaraj się zatem nie przeszkadzać smykowi w nauce :) 3 krok - dobrze ubierz dziecko Niewiele jest szkrabów, które z chęcią zakładają do jedzenia śliniaczek. Poza tym śliniak chroni jedynie część ubrania, a jedzenie zwykle ląduje... wszędzie! Lepiej zatem nie stroić smyka do obiadu, tylko założyć mu rzeczy, które będą służyły jedynie do tego. 4 krok - daj coś smacznego do rączki Łatwiej pójdzie dziecku włożenie do buzi łyżeczki ziemniaków niż zupy. A od łyżki prościej będzie mu zjeść kawałek bułki, który można trzymać w rączce. Na pierwszy ogień zatem podaj smykowi coś, z czym sobie łatwo poradzi, np. kanapkę, obrane jabłko, itp. Takie małe sukcesy zachęcą szkraba do podejmowania dalszych prób. Polecamy: 7 pierwszych przekąsek dla niemowlaka 5 krok - jedzcie razem z maluchem Wiesz, w czym tkwi sukces niejadków, które w przedszkolu zaczynają nagle zjadać całe posiłki? Tam dzieci siedzą przy wspólnym stole. Podobnie jest z uczącym się samodzielnego jedzenia maluchem. Gdy zobaczy was przy stole – trzymających sztućce, nabierających zupę – zacznie się zachowywać tak samo. 6 krok - pomóż trzymać łyżeczkę Najpierw pokaż malcowi, jak ma trzymać łyżeczkę i nabierać jedzenie, a potem daj mu trochę swobody. Niektóre maluchy denerwują się, gdy mama ciągle próbuje je poprawiać. Z drugiej strony smyk nie jest w stanie za pierwszym razem zjeść całego obiadu samodzielnie. Albo zrobiłby to, ale… dopiero po kilku godzinach, gdy wszystko byłoby już zimne. Jak zatem postępować? Najlepiej jest, gdy szkrab je swoją łyżeczką, a ty drugą sprytnie go dokarmiasz. Z takiego sposobu karmienia możesz zrezygnować, gdy zobaczysz, że malec zaczyna sobie sam dawać radę. 7 krok - pochwal swojego smyka Ty także lubisz, gdy w pracy szef chwali cię za wykonanie ciężkiego zadania, prawda? Z maluchem jest tak samo. Jeśli dziś pochwalisz go za pięknie zjedzoną kanapkę (nieważne, że sałata leży na podłodze), to kto wie, może już jutro smyk zaskoczy cię pustą miseczką po zupie? Sprawdź sama! O tym pamiętaj! Są rzeczy, których lepiej nie robić podczas nauki samodzielnego jedzenia. To jedynie najlepszy sposób, by szybko malca zniechęcić. Nie popędzaj. Czy pracujesz lepiej, gdy ktoś stoi ci nad głową i ciągle mówi „szybciej, szybciej”? A poza tym pospieszne jedzenie nikomu nie służy. Nie strofuj. „Bo się ubrudzisz”, „Uważaj, bo ci znowu upadnie”, „Nie jedz z łokciami na stole” – od takich uwag smyk będzie wręcz sparaliżowany. A wtedy rzeczywiście samodzielne jedzenie wyjdzie mu kiepsko. Nie poniżaj. „Bo ty zawsze rozsypiesz”, „Nigdy nie uważasz”, „Ale z ciebie fajtłapa” – to słowa, w które maluch może uwierzyć. Nawet taka wiara czyni „cuda” – dziecko faktycznie będzie się zachowywać jak ofiara losu. Polecamy: Kurs BHP w jadalni Dyskutuj na forum: Co zrobić gdy mały nie chce gryźć?
Jak można stymulować umiejętności samodzielnego jedzenia i picia? Kiedy maluch powinien zacząć jeść samodzielnie? Jak go tego uczyć?
Jak wygląda rozwój zdolności manualnych u niemowląt i dzieci?Zdolności manualne i panowanie nad ciałem są jednym z przejawów inteligencji ruchowej. Jest ona w mniejszym lub większym stopniu wrodzona, lecz można ją także rozwijać poprzez zabawy ruchowe, ćwiczenia fizyczne i aktywność. U niemowląt koordynacja ruchów jest raczej niewielka, bowiem tak małe dzieci uczą się powoli swojego ciała, jak i świadomości, że ono do nich należy. Z wiekiem wzrasta siła i precyzja określonych ruchów, tj. maluch najpierw chwyci zabawkę całą rączką, a dopiero później nauczy się używać paluszków. Oczywiście im więcej ćwiczeń i stymulacji, tym dziecko staje się sprawniejsze. W czynnościach manualnych wyraźnie zaznacza się lateralizacja (inaczej stronność ciała), czyli asymetria czynnościowa prawej i lewej strony ciała przejawiająca się m.in. w większej sprawności jednej strony ciała od drugiej. Lateralizacja jest postępującym procesem, kształtującym się stopniowo wraz z wiekiem i ogólnym rozwojem ruchowym dziecka. Za określoną stronność ciała odpowiada przeciwległa półkula mózgowa. Pierwsze objawy dominacji ręki rodzice mogą zaobserwować ok. 6. – 7. miesiąca życia dziecka, lecz zauważono, że preferencje do używania jednej z rąk pojawiają się już w życiu płodowym. Zauważono, że płody wykazują preferencję do ssania wybranego kciuka. Przewaga jednej ręki nad drugą staje się bardzo wyraźna u wielu dzieci około 4 roku życia. Jak można stymulować rozwój tych sprawności u dzieci? Dłonie można ćwiczyć na wiele różnych sposobów - jak to z dziećmi bywa – najlepiej poprzez zabawę, np. ugniatanie plasteliny lub ciasta, zbieranie klocków i coraz mniejszych przedmiotów, jak np. guziki (należy uważać, aby dziecko ich nie połknęło). Zachęcajmy dzieci do „używania” rączek i dłoni, np. klaskania, pstrykania palcami, jak i całego ciała - chodzenia, skakania, turlania, czy wspinania się na kanapę. U starszych dzieci, np. w wieku przedszkolnym, nauka origami pozwala na doskonalenie zdolności manualnych, jak i wzbogacanie ich wrażliwości na poznawany świat. Czy są określone czynności, które należy z dzieckiem wykonywać, by pobudzać je do samodzielności? Rodzicom czasem trudno jest zrozumieć, że celem wychowania dziecka jest nauczenie dziecka samodzielności. Jeśli dziecko samo przejawia taką potrzebę, należy je w tym wspierać, jeśli jednak jest nieśmiałe i lękliwe, należy je subtelnie do niej zachęcać. Jeśli maluch po coś sięga, niech postara się sam to zdobyć, nie należy mu od początku wszystkiego ułatwiać. Zdolności manualne można ćwiczyć np. robiąc papierowe wydzieranki, zbieranie małych elementów, np. grochu, koralików – np. segregowanie wg koloru, jak i wkładanie jedzenia do buzi czy układanie puzzli, co stymuluje jednocześnie inne czynności poznawcze, jak myślenie abstrakcyjne czy przeszukiwanie wzrokowo-przestrzenne. Czego należy się wystrzegać? Dziecko najlepiej rozwija się w przyjaznych warunkach. Nie należy go zmuszać do siadania, chodzenia, czy jedzenia, a raczej stymulować w stronę potrzeb, które naturalnie się w nim rozwijają. Oczywiście zabronione są rzeczy, które mogą być dla dziecka niebezpieczne, ale zgodnie z rozsądkiem, także te, które dla rodziców lub otoczenia są wyjątkowo uciążliwe. Na pewno nie należy dziecka poganiać ani krytykować, gdy pierwsze próby samodzielności nie okażą się udane. Dyskutuj na forum: Naczynia do nauki samodzielnego jedzenia » [CMS_PAGE_BREAK] W jakim wieku dzieci zaczynają dążyć do samodzielności w spożywaniu posiłków? Około 12. miesiąca życia dziecko coraz lepiej zdaje sobie sprawę z tego, że ma możliwość wyboru. Nabiera pewności siebie i coraz częściej chce podejmować decyzje, gdy to tylko możliwe. W tej fazie rozwoju pozwólmy mu samodzielnie wybierać co chce zjeść. Kolejnym krokiem w nauce samodzielnego jedzenia będzie zachęcenie dziecka do korzystania z umiejętności koordynacji ciała, np. trzymania butelki, kubeczka lub kartonika z napojem, samodzielnego sięgania łyżeczką po jedzenie z talerza. Te w pełni rozwinięte umiejętności posiadają już dzieci około 18. miesiąca życia i należy im pozwalać je rozwijać. Jednak nawet kilka miesięcy wcześniej można zapoznawać dziecko z tego typu „akcesoriami”, jeśli na co dzień sprawnie operuje przedmiotami – oczywiście towarzysząc dziecku przy nabywaniu nowej umiejętności. Co należy dziecku mówić, aby nie tylko go nie zniechęcać do próbowania samodzielnego jedzenia, ale je dodatkowo motywować po niepowodzeniach? Rozpoczynający się po 6. miesiącu życia dziecka proces stopniowego odłączania się od rodziców stawia przed nimi nowe wyzwania. Rodzice muszą zrozumieć, uszanować i pielęgnować potrzebę autonomii małego człowieka. Od tej chwili należy subtelnie nakłaniać malucha do badania rzeczywistości, podkreślając jej atrakcyjność. Jednocześnie dziecko musi czuć, że rodzice stanowią dla niego bezpieczną przystań, co jest warunkiem koniecznym śmiałego odkrywania świata. Podejmowane przez niego próby owocują z kolei wzrostem jego zaradności. Kiedy dziecko opanowuje kolejne umiejętności, np. trudną sztukę chodzenia czy załatwiania potrzeb fizjologicznych, wsparcie i życzliwość bliskich pozwalają mu zaspokoić potrzebę uznania i osiągnięć, co buduje jego poczucie własnej wartości i motywuje do dalszych starań. Czy np. podsuwanie miseczki i sztućców oraz podawanie soczków w kartoniku do picia przez słomkę to słuszna strategia? Jak najbardziej tak. Dzieci lubią próbować coraz to nowych rzeczy. Warto wspierać tę dziecięcą potrzebę samodzielności, która pozwala dziecku skutecznie realizować swój potencjał rozwojowy. Samodzielne dziecko będzie zainteresowane otaczającym światem, będzie odczuwać potrzebę jego eksploracji i wywierania nań wpływu. Przeszkody nie będą go deprymować, lecz dopingować do większego wysiłku. Zaradne dziecko chętnie dokonuje wyborów, a w konfrontacji z rzeczywistością przejawia inicjatywę, bo wie, że mu się uda. Jakich umiejętności związanej z jedzeniem dzieci uczą się najszybciej (np. korzystania z łyżeczki, picia ze szklanki, jedzenia nożem i widelcem) i kiedy należy spodziewać się, że posiądą te umiejętności? Podobnie jak ma to miejsce w przypadku rozwoju zdolności manualnych, posługiwanie się przedmiotami zaczyna się od dużych i łatwych w „obsłudze”, stopniowo przechodząc w umiejętność korzystania z tych o wyższym stopniu skomplikowania. Dlatego też dziecko najpierw oswaja się z butelką, następnie z miseczką, kubeczkiem, podczas gdy jedzenie przy pomocy sztućców stanowi etap dość zaawansowany. Do każdego z nich należy jednak podchodzić z humorem i dużą dozą cierpliwości, bo dziecko uczy się najpierw na zasadzie prób i błędów i należy mu pozwolić jej popełniać, aby w przyszłości było w pełni samodzielne i bardzo z siebie dumne. Rozwijanie umiejętności motorycznych powinno odbywać się poprzez zabawę, aby dziecko kojarzyło zdobywanie nowych umiejętności z aktywnościami, które sprawiają mu przyjemność. Dyskutuj na forum: Naczynia do nauki samodzielnego jedzenia »
Jak przebiega rozwój sprawności manualnych dzieci? Jak można wspierać naukę samodzielnego jedzenia i picia? Kiedy dziecko powinno zacząć jeść samodzielnie? Jak go tego uczyć?
Nauka samodzielnego jedzenia to proces, który może zająć dziecku nawet nie kilka miesięcy, ale lat. To, czy niemowlę jest już w stanie jeść samodzielnie, zależy od jego umiejętności manualnych. A konkretnie od tego, na jakim etapie jest jego koordynacja oko-ręka oraz tzw. mała motoryka (czyli umiejętności rąk i palców). Kiedy dzieci zaczynają jeść samodzielnie? Na to pytanie trudno dać jedną odpowiedź. Już dziecko w 7. miesiącu życia zaczyna radzić sobie z wkładaniem np. chrupków kukurydzianych do ust, bo jego koordynacja oko-ręka jest już na dość dobrym poziomie. Do jedzenia nożem i widelcem jednak jeszcze bardzo daleko. Posługiwanie się przedmiotami zaczyna się od dużych i łatwych w „obsłudze” (plastikowa łyżeczka), stopniowo przechodząc w umiejętność korzystania z tych o wyższym stopniu skomplikowania (widelec). Najpierw dziecko oswaja się z butelką, następnie z miseczką, kubeczkiem, podczas gdy jedzenie przy pomocy sztućców stanowi etap dość zaawansowany. Do każdego z nich należy jednak podchodzić z humorem i dużą dozą cierpliwości, bo dziecko uczy się najpierw na zasadzie prób i błędów i należy mu pozwolić jej popełniać, aby w przyszłości było w pełni samodzielne i bardzo z siebie dumne. Rozwijanie umiejętności motorycznych powinno odbywać się poprzez zabawę, aby dziecko kojarzyło zdobywanie nowych umiejętności z aktywnościami, które sprawiają mu przyjemność. Sprawdź, jak uczyć dziecko picia z kubeczka. Jak wygląda rozwój zdolności manualnych u niemowląt i dzieci? Zdolności manualne i panowanie nad ciałem są jednym z przejawów inteligencji ruchowej. Jest ona w mniejszym lub większym stopniu wrodzona, lecz można ją także rozwijać poprzez zabawy ruchowe, ćwiczenia fizyczne i aktywność. U niemowląt koordynacja ruchów rąk jest mała. Niemowlę najpierw chwyci zabawkę całą rączką, a dopiero później nauczy się używać paluszków. Oczywiście im więcej ćwiczeń i stymulacji, tym dziecko staje się sprawniejsze. W przypadku niemowlęcia jeszcze bardzo niewyraźnie zaznacza się lateralizacja, czyli większa sprawność jednej strony ciała od drugiej. Lateralizacja jest postępującym procesem, kształtującym się stopniowo wraz z wiekiem i ogólnym rozwojem ruchowym dziecka. Pierwsze objawy dominacji jednej ręki rodzice mogą zaobserwować ok. 6. miesiąca życia dziecka, lecz preferencje do używania jednej z rąk pojawiają się już w życiu płodowym. Przewaga jednej ręki nad drugą staje się bardzo wyraźna u wielu dzieci około 4. roku życia. Jak można stymulować rozwój tych sprawności u dzieci? Najlepiej robić to poprzez zabawę, np. ugniatanie plasteliny lub ciasta, zbieranie klocków i coraz mniejszych przedmiotów, jak np. guziki (należy uważać, aby dziecko ich nie połknęło). Zachęcajmy dzieci do „używania” rączek i dłoni, np. klaskania, pstrykania palcami, jak i całego ciała: chodzenia, skakania, turlania, czy wspinania się na kanapę. (Poznaj najlepsze ćwiczenia dla małych rączek.) Kiedy dzieci chcą jeść już same? Około 12. miesiąca życia dziecko coraz lepiej zdaje sobie sprawę z tego, że ma możliwość wyboru. Nabiera pewności siebie i coraz częściej chce podejmować decyzje, gdy to tylko możliwe. W tej fazie rozwoju pozwólmy mu samodzielnie wybierać, co chce zjeść. Kolejnym krokiem w nauce samodzielnego jedzenia będzie zachęcenie dziecka do korzystania z umiejętności koordynacji ciała, np. trzymania butelki, kubeczka lub kartonika z napojem, samodzielnego sięgania łyżeczką po jedzenie z talerza. Te w pełni rozwinięte umiejętności posiadają już dzieci około 18. miesiąca życia i należy im pozwalać je rozwijać. Poznaj nową metodę karmienia dzieci – Bobas lubi wybór – najlepszy sposób na rozszerzanie diety [CMS_PAGE_BREAK] Jak zachęcać dziecko do nauki samodzielnego jedzenia? Rozpoczynający się po 6. miesiącu życia dziecka proces stopniowego odłączania się od rodziców stawia przed nimi nowe wyzwania. Rodzice muszą zrozumieć, uszanować i pielęgnować potrzebę autonomii małego człowieka. Od tej chwili należy subtelnie nakłaniać niemowlę do badania rzeczywistości, podkreślając jej atrakcyjność. Jednocześnie dziecko musi czuć, że rodzice stanowią dla niego bezpieczną przystań, co jest warunkiem koniecznym śmiałego odkrywania świata. Pozwól mu na podejmowania prób: tylko trening czyni mistrza. Także podczas zdobywania kolejnych umiejętności, np. sztuki chodzenia czy pod koniec 2. roku załatwiania się do nocnika, wsparcie rodziców zaspokaja jego potrzebę uznania i osiągnięć, co buduje jego poczucie własnej wartości i motywuje do dalszych starań. Co robić, aby pobudzać dziecko do samodzielności? Najlepsza metoda to po prostu: stać się trochę gorszym rodzicem! Dla dziecka wcale nie jest dobrze, jeśli mama i tata chwytają jego życzenia w lot, jeżeli wszystko mu ułatwiają albo jeśli go wyręczają we wszystkim. Jeśli dziecko po coś sięga, nie należy mu od początku wszystkiego ułatwiać. Nawet jeśli dziewięć razy mu nie wyjdzie, to ten dziesiąty, udany, będzie miał ogromne znaczenie dla jego rozwoju! Koncentrację i koordynację dziecka można ćwiczyć także poprzez zabawy rozwijające. Już z 9-10-miesięcznym niemowlęciem możesz bawić się np. w zgniatanie i rwanie papieru, zbieranie grochu, koralików z dywanu (nie spuszczaj przy tym dziecka z oczu nawet na sekundę!), układanie klocków… To nie tylko wstęp do samodzielnego jedzenia, lecz także bardzo pożyteczne ćwiczenia rączek. Czego należy się wystrzegać? Zmuszania. Dziecko najlepiej rozwija się w przyjaznych warunkach. Nie wolno go zmuszać do siadania, chodzenia, czy jedzenia, a raczej stymulować w stronę potrzeb, które naturalnie się w nim rozwijają. Na pewno nie należy dziecka poganiać ani krytykować, gdy pierwsze próby samodzielności nie okażą się udane. Na podstawie materiałów prasowych Nutricia, konsultacja: mgr Agnieszka Pluta, Katedra Neuropsychologii, Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Czasem trzeba wypróbować kilka modeli, nim smyk zgodzi się zmienić butelkę i smoczek na jeden z nich.
Trochę sprytu oraz konsekwencji mamy i z reguły udaje się przestawić malca na picie z kubeczka. U jednych dzieci dzieje się tak, gdy mają siedem miesięcy, inne potrzebują na to więcej czasu, nawet pół roku dłużej. Ważne, by smyk umiał już pewnie siedzieć (ciężko by mu było pić na leżąco) i trzymać przedmioty w obu rączkach. Na początek lepiej wybrać tzw. kubek treningowy, który ma miękki ustnik i malutką dziurkę. Płyn wypływa pomalutku, więc nie istnieje ryzyko, że szkrab się zakrztusi. Taki pojemnik ma też gumowe uchwyty dopasowane do dziecięcych rączek. Niektóre modele wyposażono w specjalną blokadę, która zapobiega wylaniu się płynu nawet wtedy, gdy smyk przechyli kubek do góry dnem. Stąd zresztą nazwa „niekapek”. Dzięki niemu dywan, łóżeczko czy kanapy w domu dłużej pozostaną suche i czyste. Lekcje samodzielności Bezskutecznie próbujesz przyzwyczaić smyka do picia z kubeczka? Może podziała jeden z następujących patentów: 1. Wybierz dobry moment. Czyli kiedy szkrab jest wypoczęty i zdrowy. Rozdrażniony, nie będzie chciał eksperymentować. 2. Działaj stopniowo. Najpierw zrezygnuj z podawania butelki rano, potem w południe, a na końcu z tej wieczornej. 3. Zacznij od dzióbka. Na to w pierwszej kolejności zwróć uwagę w sklepie. Miękki i silikonowy przypomina smoczek i maluch chętniej po niego sięgnie. 4. Szukaj nowości. Bo są i takie dzieci, które wolą zaczynać od kubka ze słomką. 5. Nie poddawaj się. Nie udało się za pierwszym razem? Spróbuj znowu za dwa tygodnie. 6. Bądź konsekwentna. Kiedy smyk nauczy się pić z kubka, nie podawaj mu już butli. 7. Przytulaj. Wiele maluchów nie chce odstawić butelki, bo kojarzy im się ona z czułością mamy. Bierz smyka na kolana i przytulaj, chwal go, aż wypije sok.
Zanim dziecko trafi samodzielnie łyżeczką do buzi, musi troszkę potrenować. Oto, co robi, ucząc się samodzielnego jedzenia i jak pomaga mu w tym mama.
Kiedy nie ma się wprawy, wcale nie tak prosto nałożyć porcję ziemniaczków na łyżkę i donieść do buzi. Na początku przydarzały mi się niechciane ewolucje i zwroty akcji w postaci np. zupki na bluzeczce czy kalafiora w... kieszonce. Ale nie zrażałem się! Nagrodą był pierwszy samodzielnie zjedzony przeze mnie posiłek i oklaski mamy. Jak tego dokonałem? Poszliśmy razem na zakupy Mama zabrała mnie do sklepu i pozwoliła zdecydować, czy wolę miseczkę w misie, czy w pieski. Wybrałem misie. Kupiliśmy też nową łyżeczkę i widelczyk. Mama powiedziała, że teraz będę jadł sam, bo jestem już taaaaki duży. Nasza rada: Maluchy lubią czuć się dorosłe. Jeśli samodzielne jedzenie przedstawisz jako wielki przywilej, dziecko będzie chciało ci pokazać, że na niego zasługuje. Ubrałem się specjalnie Śliniak chroni tylko część ubrania, a jedzenie jest zwykle tak złośliwe, że ląduje na eleganckich spodenkach. Mama więc postanowiła nie stroić mnie do obiadu. Włożyła mi starsze rzeczy. Dzięki temu nie cierpiała, że z bluzeczki nie zeszła plama po buraczkach. Nasza rada: Musisz się teraz nastawić na bardzo częste pranie: z pierwszych starć z talerzem maluch zwykle nie wychodzi bez szwanku (czytaj: czysty). Siedzieliśmy sobie przy stole Zasiedliśmy przy stole ja i rodzice. Zobaczyłem, jak mama i tata trzymają sztućce, nabierają zupę, jedzą kotleta... Postanowiłem spróbować robić to, co oni. Było super! Siedzieliśmy sobie tak razem, nikt się nie spieszył, rodzice mnie chwalili. Nie ma to jak rodzina. Nasza rada: Wspólne posiłki to nie tylko okazja, by maluch nauczył się samodzielnie jeść. To także ważny rytuał, dzięki któremu dziecko nabiera przekonania, że rodzina jest czymś wyjątkowym, jego oazą bezpieczeństwa. Jadłem swoimi rączkami Mama chyba doszła do wniosku, że łatwiej pójdzie mi wsadzenie sobie do buzi łyżeczki ziemniaków niż zupy. I podała ziemniaczki. Ale ja postanowiłem zacząć od kawałka bułeczki, bo mogłem go po prostu trzymać w rączce. Nasza rada: Na pierwszy ogień podaj dziecku coś, z czym sobie łatwo poradzi, np. kanapkę, obrane jabłuszko, kawałek sera itp. Takie małe sukcesy zachęcą szkraba do podejmowania dalszych (bardziej skomplikowanych) prób. Mama była bardzo cierpliwa Potem postanowiłem zjeść mięsko. To prawda, trudno było ze spokojem patrzeć, jak po raz szósty nabierałem kotlecika, który po raz szósty lądował na podłodze. Ale mama ze spokojem przyglądała się moim akrobacjom. Przecież nikt – mama także – nie władał sztućcami od urodzenia. Nasza rada: Bądź cierpliwa. Trening czyni mistrza – już wkrótce się o tym przekonasz! Mama starała się pomagać W końcu mama pokazała mi, jak mam trzymać łyżeczkę, jak nią nabierać jedzenie. Trochę się zdenerwowałem, że chce mi pomagać. Więc poszliśmy na układ: ja jadłem swoją łyżką, a mama swoją donosiła kotleta i ziemniaki do mojej buzi. Dzięki temu ja trenowałem, no i mogłem też troszkę podjeść. Inaczej cały obiad by wystygł, a ja nadal byłbym głodny! Nasza rada: W czasie pierwszych samodzielnych podejść dziecka do talerza nie licz na to, że w spokoju zjecie cały posiłek. Na początek musisz troszeczkę pomóc swojemu malcowi trafiać do buzi. Z takiego sposobu karmienia możesz zrezygnować, gdy zobaczysz, że dziecko zaczyna sobie samo dawać radę. To znaczy je samodzielnie, a po posiłku jest najedzone. Dostałem gromkie brawa Po obiedzie rodzice bili brawo i bardzo mnie chwalili (zupełnie nie przeszkadzało im, że pomagałem sobie rączką, a na rękawku miałem gigantyczną plamę po burakach). Byłem bardzo dumny i postanowiłem, że jutro znowu spróbuję i baaardzo się postaram. Nasza rada: Ty także lubisz, gdy szef chwali cię za wykonanie ciężkiego zadania. Łatwiej ci wtedy podejmować się nowych, czasem nawet jeszcze trudniejszych prac. Maluch reaguje dokładnie tak samo. Więc nie szczędź mu pochwał i zachwytów! 3 x nie! Są rzeczy, których lepiej nie robić podczas nauki samodzielnego jedzenia. Bo to jedynie najlepszy sposób, by szybko zniechęcić malca. 1. Nie popędzaj. Czy pracujesz lepiej, gdy ktoś stoi ci nad głową i ciągle mówi „szybciej”? A poza tym szybkie jedzenie nie służy. Nikomu! 2. Nie strofuj. „Bo się ubrudzisz”, „Uważaj, bo ci upadnie”, „Nie jedz ziemniaków rękami” – od ciągłych uwag smyk będzie sparaliżowany. A wtedy rzeczywiście samodzielne jedzenie wyjdzie mu dość kiepsko. 3. Nie poniżaj. „Bo ty zawsze rozsypiesz”, „Nigdy nie uważasz”, „Ale z ciebie fajtłapa” – to słowa, w które maluch może bardzo szybko uwierzyć. A wiara czyni cuda. I dziecko rzeczywiście będzie się zachowywać jak ofiara losu.
Gryzienie to niełatwa sztuka. Malec uczy się jej stopniowo, zaczynając od papek. Ale już niedługo zje coś, o niebo, smaczniejszego.
Dla niemowlęcia ssanie to nie tylko sposób na to, żeby się najeść, ale też wielka przyjemność. Już pod koniec czwartego miesiąca smyk może nauczyć się zaspokajać głód inaczej. Przekonaj się jak! Próba z łyżeczką Jeśli zrobisz eksperyment i trzymiesięcznemu maluszkowi włożysz do buzi łyżeczkę, zacznie ją ssać lub językiem wypchnie z buzi. Niespecjalnie więc się naje. Jednak miesiąc (czasem dwa miesiące) później już się tak nie zachowa. Zacznie zgarniać językiem to, co leży na łyżeczce. A to dlatego, że stopniowo zanika u niego odruch ssania lub wypychania językiem tego, co jest w buzi. Kiedy maluszek nauczy się nowego sposobu jedzenia? Różnie z tym bywa. Jedno dziecko w piątym miesiącu potrafi jeść z łyżeczki, inne jeszcze dwa miesiące później będzie miało z tym kłopoty. Nie przeocz jednak tego momentu i nie przedłużaj niepotrzebnie okresu ssania. Bo drugie półrocze to najlepszy czas, kiedy maluszek, ciekawy świata, będzie chętnie poznawać nowe smaki. Kaszki i spółka Jeśli bobasek pije mleko modyfikowane, już w piątym miesiącu zacznij rozszerzać mu dietę. Gdy karmisz go piersią, możesz poczekać, aż skończy pół roku. Jeśli jednak słabo przybiera na wa-dze lub ty masz niewiele pokarmu, zacznij mu podawać nowe dania już w piątym, szóstym miesiącu (poradź się jeszcze w tej sprawie pediatry). To jest najlepszy czas, by szkrab poznał smak owoców, warzyw, mięsa, kaszek, jajek czy ryby. Nie z butelki Najłatwiej zrobić zupkę lub kaszkę, wlać je do butelki i podać przez smoczek z większą dziurką. Jedynym plusem takiego rozwiązania jest to, że malec szybko zje posiłek. Ale w ten sposób niepotrzebnie przedłużasz okres ssania i picia z butelki. A do tego ma to fatalny wpływ na zgryz dziecka i rozwój jego mowy. Malec powinien teraz uczyć się jeść, bo te same mięśnie, co do gryzienia, będą mu potem potrzebne do mówienia. To nie wszystko. Zupka w butelce musi być też znacznie bardziej rozcieńczona niż podawana łyżeczką. Więc chociaż objętościowo dziecko wypiłoby jej sporo, to taki posiłek będzie mało wartościowy. Maluszkowi może zabraknąć składników odżywczych potrzebnych, gdy tak intensywnie rośnie. Dlatego zrezygnuj z karmienia butelką, a nowe dania podawaj tylko łyżeczką! Miksowane Smyk do tej pory dostawał wyłącznie mleko lub wodę. Nie ma ząbków, nie potrafi żuć, dlatego pierwszą zupkę, owoce i warzywa podawaj mu dokładnie zmiksowane, bez najmniejszych grudek. I nie za gęste! Ten pierwszy raz Posadź maluszka wygodnie, np. w foteliku. Zwróć uwagę, by smyk nie był zgięty, nie powinien też mieć odchylonej główki. Na malutką łyżeczkę nałóż niewielką ilość jedzenia. Ustaw ją prostopadle do buzi malca i połóż na jego dolnej wardze. Poczekaj, aż szkrab otworzy usta, a wtedy lekko wsuń łyżeczkę do buzi i oprzyj na środkowej części języka. Potem zaczekaj, aż górną wargą zgarnie jedzenie. Jeśli zacznie gryźć albo wypychać z buzi łyżeczkę, możesz mu nią lekko docisnąć język. Pamiętaj jednak, żeby nie wpychać łyżeczki, ani nie wyciągać jej na siłę. Nie staraj się też tak nią manewrować, by za wszelką cenę zostawić jedzenie w buzi. Malec sam ma je zgarnąć z łyżki! A co, jeśli dziecko krztusi się papką lub nawet wymiotuje? Zwykle powodem takiego zachowania jest właśnie zła technika karmienia. Poczekaj jeden dzień, aż malec zapomni o nieprzyjemnych doznaniach, a potem spróbuj nakarmić go jeszcze raz. Możesz troszkę bardziej rozcieńczyć zupkę (ale nie do konsystencji płynu!). A przede wszystkim nie denerwuj się, nie popędzaj malca, tylko spokojnie próbuj. Jeśli to wszystko nie pomoże i smyk nadal będzie się krztusić, porozmawiaj na ten temat z pediatrą. [CMS_PAGE_BREAK] I co dalej Półrocznemu maluszkowi podaj czasem do rączki chrupki kukurydziane (zwróć jednak uwagę, by w ich składzie była wyłącznie kukurydza, bez żadnych dodatków, nawet soli). Malec na pewno się nimi nie zakrztusi, bo same „rozpływają się” w buzi. W ósmym, dziewiątym miesiącu, gdy smyk nauczy się już jeść nowe dania, nie miksuj już zupek: warzywa tylko krój, a mięsko drobno siekaj. Miękkie owoce (takie jak morele, brzoskwinie) podawaj obrane ze skórki oraz pokrojone na cząstki. Nie odwlekaj Nie zawsze malec jest zachwycony nowościami. Czasem pluje, płacze, krzywi się i pewnie chciałby wrócić tylko do ssania piersi. Nie zrażaj się tym, nie zmuszaj go do jedzenia, ale... konsekwentnie podawaj nowe dania. Zobaczysz, polubi je. A nagrodą dla ciebie będzie chwila, gdy usiądzie z wami przy stole i ze smakiem zje pulpeta, ziemniaka, surówkę. Od papki do jarzynki i pulpeta Stopniowo, ale konsekwentnie przyzwyczajaj maluszka do jedzenia pokarmów stałych. Najlepiej rób to krok po kroku. Kieruj się wiekiem i umiejętnościami dziecka. • 5–7 miesięcy Wszystkie nowe dania: zupy, owoce, gotowane warzywa miksuj lub dokładnie rozgniataj widelcem (inaczej dziecko może się zadławić). Jeśli maluszek, jedząc z łyżeczki, krztusi się, podaj mu zupkę lub kaszkę nieco bardziej rozrzedzoną (ale nie wodnistą, bo taką to już na pewno się zakrztusi!). Półrocznemu szkrabowi od czasu do czasu, jako przekąskę, podaj do rączki chrupki kukurydziane, które będzie próbował jeść samodzielnie. • 8–10 miesięcy Posiłki dla dziecka już nie muszą być idealnie zmiksowane. W zupach mogą się pojawić większe (miękkie) cząstki warzyw (mięso i rybę trzeba jednak jeszcze zmiksować lub bardzo dokładnie posiekać). Podawaj maluszkowi do rączki chrupki kukurydziane, czasem ciasteczka, miękkie ugotowane warzywa (np. marchewkę) lub cząstki obranego ze skórki jabłka. • 11–12 miesięcy Nie podawaj już maluszkowi papek. Idealny obiad powinien się składać z zupy z kawałkami pokrojonych jarzyn oraz drugiego dania (pulpet, jarzynka). Malec może już jeść większe cząstki owoców obranych ze skórki, takich jak jabłko, gruszka, banan, a także kawałek chleba lub bułki. Zup już nie miksuj, chyba że chcesz dać dziecku zupę-krem! Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Zupka nie jest tak smaczna jak mamine mleko, sok się rozlewa... I jeszcze trzeba spokojnie siedzieć. To dla malucha ciężka praca. Dla rodziców również!
Każdej mamie bardziej zależy na tym, by dziecko zjadło, mniej ważne, czy odbędzie się to na kanapie, w czasie zabawy, czy przy stole. Gdziekolwiek, byle obiadek był zjedzony, bo chyba dziecko nie chce jeść. Może jednak uda ci się to zmienić, bo maluch, który częściej zasiada przy stole z dorosłymi, szybciej uczy się samodzielnego jedzenia. Ładnie brzmi, ale sama wiesz, co się za tym kryje. Pomożemy ci pokonać pierwsze trudności. Czy zabawiać podczas karmienia? Jedzenie samo w sobie nie jest dla dziecka interesujące. Maluch lubi, by podczas posiłków coś mu opowiadać albo dać do rączki ulubionego misia. Starszy smyk będzie zadowolony, gdy dostanie dodatkowy kubeczek, z którego będzie próbował pić. Lepiej jednak nie odrywać dziecka od jedzenia, np. czytając mu książeczkę. Dlaczego wypluwa jedzenie? Tak może się dziać, gdy wprowadzasz dania o nowej konsystencji, np. rozdrobnione na małe kawałki zamiast przetartych lub o nowym smaku. Maluch potrzebuje czasu, by oswoić się z nowościami. Nie da się tego przyspieszyć, ale błędem jest też długie podawanie zmiksowanych dań. Dziecko musi nauczyć się żuć dziąsłami – to trudna sztuka, więc wymaga cierpliwości. Nie zmieniaj jednocześnie konsystencji i smaku potraw, bo to za duże wyzwanie dla malca. Jak zachęcić małego niejadka? Bardziej sposobem niż na siłę. Do zupki możesz dodać trochę tego, co dziecko lubi, np. swojego pokarmu, soczku, albo podawać na zmianę łyżeczkę zupki i łyżeczkę kaszki. Wykorzystaj też momenty, gdy maluch jest głodny, bo nawet jeśli nie lubi jeść, trzeba go karmić, by zjadł tyle, ile powinien w swoim wieku. Sprawę bardzo ułatwia to, że niemowlę uwielbia obserwować świat z perspektywy dorosłych. Lubi, gdy w czasie posiłku jego leżaczek znajduje się na stole. Także tobie bardzo ułatwi to karmienie łyżeczką, lepiej będziesz mogła sprawdzać, jak maluch radzi sobie z jedzeniem, i nakłaniać go do kolejnych kęsów. Dlaczego na widok łyżeczki płacze? Już niespełna roczne dziecko lubi określone potrawy, smaki, a nawet naczynia, z których chce jeść lub pić. Maluch sam nie potrafi się o to upomnieć, ale będzie rozdrażniony i płaczliwy, niejako bez powodu. Może się tak zachowywać także dziecko, które chce jeść samodzielnie. Wystarczy posadzić je przy stole, postawić przed nim talerzyk, np. z kawałkami jabłka, i być w pobliżu. Maluch będzie wkładał je palcami do buzi, bo sama ta czynność jest dla niego ciekawa. Przez dłuższą chwilę potrafi siedzieć bez marudzenia. Wtedy można go karmić. [CMS_PAGE_BREAK] Od czego zacząć naukę samodzielnego jedzenia? Warto jak najwcześniej oswajać dziecko z łyżeczką i, co jest oczywiście kłopotliwe, pozwalać mu na wkładanie jej do buzi, uderzanie nią w miseczkę i podejmowanie prób nabrania jedzonka. Możesz też dawać do rączki chrupkę kukurydzianą, później kawałek jabłuszka. Z czasem, gdy maluch nauczy się chwytać drobne przedmioty palcami, będzie mógł dostawać na talerzyku drobno pokrojone jarzynki. Czy karmienie na podłodze to błąd? Od bardzo ruchliwego dziecka nie można wymagać, że wysiedzi przy stole do końca posiłku. Dziesięć, piętnaście minut to dla niego szczyt możliwości. Taki maluch z pewnością będzie się buntował przy próbie wsadzenia go do krzesełka, które – w jego poczuciu – zbyt ogranicza swobodę. Mimo to warto próbować karmienia na siedząco, ale inaczej. Można to robić np. przy okazji zabawy klockami, ale karmienie powinno się odbywać przy małym stoliczku, do którego malec dobiegnie i na chwilę usiądzie. Lepiej od najmłodszych lat przyzwyczajać dziecko do zasady: „nie bawimy się podczas jedzenia”. Co robić, gdy ucieka? Zauważyłaś, jaki maluch jest zachwycony, gdy go gonisz? Ta wspaniała, nowa zabawa z oczywistych powodów koliduje z wypracowanym wcześniej sposobem karmienia. Nawet jeśli już przyzwyczaiłaś dziecko do jedzenia w krzesełku, interesowało się poznawaniem nowych konsystencji i smaków, teraz najważniejsza jest zabawa w uciekanie. Karmienie takiego malca wymaga oczywiście konsekwencji i pomysłowości, można np. częściej podawać małe porcje. Na szczęście ten etap w rozwoju kiedyś się kończy. Na ile swobody pozwalać przy stole? Z ciekawości malec może chwytać wszystko, co ma w zasięgu rączek, a skutek tego jest łatwy do przewidzenia. To głównie kwestia bezpieczeństwa, ale też komfortu lub raczej wytrzymałości innych biesiadników. Nie każdy chce być opluty zupką czy oblany sokiem. Dziecku można postawić ograniczenia, mówiąc: „Tak nie robimy przy stole”. Jak zacząć wspólne biesiadowanie? Zanim zasiądziecie z maluchem do świątecznego obiadu, warto potrenować zachowanie przy stole w czasie codziennych drugich śniadań albo podwieczorków. Najlepiej wybrać taką porę dnia lub dzień w tygodniu, kiedy domownicy mogą sobie pozwolić na większą swobodę i mogą wspólnie usiąść z dzieckiem. Także maluchowi przyjemniej jest jeść bez pośpiechu i poganiania. Chętniej zaciekawi się tym, co inni mają na talerzu, pozna nowe smaki. I odkryje przyjemność z jedzenia. Konsultacja: Alicja Kubiak, psycholog, pracuje w ośrodku terapii analitycznej Anima, gdzie m.in. zajmuje się problemami rodzinnymi.
Jak nauczyć dziecko samodzielnego jedzenia? 8 łatwych kroków
Umiejętność samodzielnego jedzenia jest ważna dla małego dziecka. To daje mu poczucie niezależności i wiarę w siebie. Choć podczas nauki sporo przy tym bałaganu, to nie utrudniaj jej dziecku. Zobacz nasze rady, jak nauczyć je samodzielnego jedzenia.
Nie przegap tej ważnej chwili, gdy dziecko jest chętne do samodzielnego jedzenia. Posiłki będą co prawda trwały dłużej i dziecko może się brudzić, ale zalety wynikające z osiągnięcia tej ważnej umiejętności są ogromne. Dziecko, które umie samo jeść, czuje się niezależne, nabiera wiary w siebie – to ważny bodziec do rozwoju. Oto rady, które pomogą wam w tej nauce. 1. Daj dziecku łyżeczkę do rączki Na początku możecie jeść na dwie łyżki, a nawet na dwa talerzyki! Nakładaj jedzenie do dwóch miseczek: z jednej maluch będzie jadł sam, z drugiej ty będziesz go karmić. Praktyczne są miseczki i talerzyki z przyssawkami lub z obciążonym dnem – trudno je wywrócić. Gdy dziecko nie umie jeszcze nabrać jedzenia łyżeczką, dawaj mu do rączki łyżeczkę napełnioną pożywieniem. Nawet się nie obejrzysz, jak samo się tego nauczy! 2. Pokaż dziecku jak wkładać łyżeczkę do ust Czyli poziomo do buzi. Ten sposób karmienia wymusza zamykanie ust w celu zgarnięcia jedzenia, a to rozwija i wzmacnia mięśnie ust, zapobiega też ślinieniu się. Umiejętność sprawnego otwierania i zamykania buzi przyczynia się również do prawidłowego rozwoju mowy. Jest niezbędna przy wymawianiu głosek „m”, „p”, „b”. Zobacz też: Jak powinno jeść dziecko po pierwszych urodzinach? 3. Nie kupuj sztućców o dziwnych kształtach Aby maluch uczył się prawidłowo zgarniać pokarm z łyżeczki, powinna być ona podobna do tych, których używają dorośli, tylko trochę mniejsza. Trzonek nie może być ustawiony pod kątem. Na początku wybieraj łyżeczki z plastiku. 4. Wcześnie zacznij naukę picia z kubeczka Najpierw daj dziecku do rączki tzw. kubek-niekapek – maluch karmiony piersią ma tak silny odruch ssania, że łatwiej będzie mu z niego pić. Jeśli tego nie zaakceptuje, bądź cierpliwa i niczego nie rób na siłę. Po prostu ponów próbę za tydzień lub dwa. Dziecko, które nie będzie próbowało pić z kubeczka, może uzależnić się od butelki – odrzuci zachęty do picia z kubka i samodzielnego jedzenia. 5. Pozwól jeść rączkami Niektóre dzieci chcą same rączką wkładać sobie jedzenie do buzi. To dobre ćwiczenie, ułatwiające naukę gryzienia i połykania. Dlaczego? Christine Ripault, autorka książki „Dziecięca gastronomia”, sądzi, że jeżeli stałe pożywienie jest podawane dziecku do buzi, dostaje ono mylną informację. Do tej pory było przyzwyczajone do otrzymywania pokarmów płynnych głęboko na język (tam właśnie trafia pokarm z butelki lub piersi). Pokarmów stałych nie da się jeść w ten sposób. Jeśli pozwolisz dziecku wkładać rączką jedzenie do ust, trafi ono tam, gdzie trzeba, malec zacznie je prawidłowo gryźć i przełykać. Mogą to być kawałki gotowanych jarzyn, np. marchewki, kalafiora, cząstki obranych jabłek, chrupki kukurydziane, bezglutenowe biszkopty itp. Zobacz też: Czekolada, miód, czarna herbata - czy to można dawać dziecku? 6. Nie zabraniaj bawienia się jedzeniem Więcej rozchlapie niż zje, będzie rozmazywał po stole, pacał, wywracał talerzyk, zrzucał smakołyki na podłogę. Ale nie znaczy to wcale, że malec nie nauczy się dobrych manier. Takie zabawy wynikają z naturalnej potrzeby poznawania wszystkiego, co nowe, kolorowe, ciekawe. Karm dziecko w kuchni, gdzie łatwo zmyć stół i podłogę, zakładaj mu plastikowy śliniak z kieszenią, do której będą wpadać kawałki jedzenia. Nie warto toczyć bojów o takie zabawy (one i tak wkrótce się skończą) i w ten sposób zniechęcać malucha do samodzielnego jedzenia. 7. Nie zmuszaj dziecka, by wysiedziało przy stole do końca posiłku Roczny malec po prostu tego nie potrafi! Pozwól mu odchodzić od talerzyka, jeść na stojąco. Najlepszy sposób na takiego malucha to jedzenie razem z innymi domownikami. Dziecko, uczestnicząc w rodzinnych posiłkach, obserwuje, jak zachowują się inni i szybciej uczy się jeść samodzielnie. 8. Dbaj o miłą atmosferę przy jedzeniu Tylko wtedy posiłki będą się dziecku kojarzyć z przyjemnością. Nie zmuszaj go, by jadło więcej niż może, nie walcz o każdy kęs. Uzbrój się w cierpliwość i nie poganiaj. Jedzenie nie powinno odbywać się w pośpiechu. Jeśli panuje atmosfera napięcia, a malec karmiony jest na siłę, może wyrosnąć z niego niejadek. A jeśli wpychasz w niego więcej niż podpowiada to jego apetyt, dziecko może mieć kłopoty z nadwagą. Czytaj też na Polki.pl: 18 sposobów, by dziecko polubiło warzywa
Jeśli Twój malec usiłuje złapać łyżeczkę, którą go karmisz, i interesuje się tym, co jest na talerzu, to znak, że może zacząć uczyć się jeść sam.
Nie przegap tej ważnej chwili – zwykle nadchodzi, gdy niemowlę skończy pół roku. Posiłki będą co prawda trwały dłużej i maluch może się brudzić, ale zalety wynikające z osiągnięcia tej ważnej umiejętności są ogromne. Dziecko, które je samodzielnie, czuje się niezależne, nabiera wiary w siebie – to ważny bodziec do rozwoju. Nasze rady pomogą wam w tej nauce. 1. Zupkę podawaj łyżeczką Choć karmienie butelką jest wygodne, nie ulegaj pokusie, by półrocznemu malcowi zupkę podawać przez smoczek. Jedzenie łyżeczką pozwoli mu szybciej opanować ruchy ust, które są niezbędne do samodzielnego spożywania posiłków. 2. Łyżeczkę wkładaj malcowi do buzi poziomo i tak samo ją wyjmuj Ten sposób karmienia wymusza zamykanie ust w celu zgarnięcia jedzenia, a to rozwija i wzmacnia mięśnie ust, zapobiega też ślinieniu się. Umiejętność sprawnego otwierania i zamykania buzi przyczynia się również do prawidłowego rozwoju mowy. Jest niezbędna przy wymawianiu głosek „m”, „p”, „b”. 3. Nie kupuj sztućców o dziwnych kształtach Aby maluch uczył się prawidłowo zgarniać pokarm z łyżeczki, powinna być ona podobna do tych, których używają dorośli, tylko trochę mniejsza. Trzonek nie może być ustawiony pod kątem. Na początku wybieraj łyżeczki z plastiku. 4. Wcześnie zacznij naukę picia z kubeczka Jeśli karmisz piersią, nie podawaj butelki z piciem, ale od razu kubeczek. W siódmym miesiącu, gdy dziecko osiąga coraz lepszą kontrolę nad swoim ciałem, a jego ruchy stają się bardziej precyzyjne, malec na pewno poradzi sobie z kubkiem. Najpierw daj do rączki tzw. kubek-niekapek – maluch karmiony piersią ma tak silny odruch ssania, że łatwiej będzie mu z niego pić. Jeśli tego nie zaakceptuje, bądź cierpliwa i niczego nie rób na siłę. Po prostu ponów próbę za tydzień lub dwa. Dziecko, które nie będzie próbowało pić z kubeczka, może uzależnić się od butelki – odrzuci zachęty do picia z kubka i samodzielnego jedzenia w drugim roku życia. 5. Pozwól jeść rączkami Około ósmego-dziewiątego miesiąca malec zwykle chce sam rączką wkładać sobie jedzenie do buzi. To dobre ćwiczenie, ułatwiające naukę gryzienia i połykania. Dlaczego? Christine Ripault, autorka książki „Dziecięca gastronomia”, sądzi, że jeżeli stałe pożywienie jest podawane dziecku do buzi, dostaje ono mylną informację. Do tej pory było przyzwyczajone do otrzymywania pokarmów płynnych głęboko na język (tam właśnie trafia pokarm z butelki lub piersi). Pokarmów stałych nie da się jeść w ten sposób. Jeśli pozwolisz dziecku wkładać rączką jedzenie do ust, trafi ono tam, gdzie trzeba, malec zacznie je prawidłowo gryźć i przełykać. Mogą to być kawałki gotowanych jarzyn, np. marchewki, kalafiora, cząstki obranych jabłek, chrupki kukurydziane, bezglutenowe biszkopty itp. 6. Nie zabraniaj bawienia się jedzeniem Więcej rozchlapie niż zje, będzie rozmazywał po stole, pacał, wywracał talerzyk, zrzucał smakołyki na podłogę. Ale nie znaczy to wcale, że malec nie nauczy się dobrych manier. Takie zabawy wynikają z naturalnej potrzeby poznawania wszystkiego, co nowe, kolorowe, ciekawe. Karm dziecko w kuchni, gdzie łatwo zmyć stół i podłogę, zakładaj mu plastikowy śliniak z kieszenią, do której będą wpadać kawałki jedzenia. Nie warto toczyć bojów o takie zabawy (one i tak wkrótce się skończą) i w ten sposób zniechęcać malucha do samodzielnego jedzenia. 7. Daj malcowi do rączki jego własną łyżeczkę Na początku możecie jeść na dwie łyżki, a nawet na dwa talerzyki! Nakładaj jedzenie do dwóch miseczek: z jednej smyk będzie jadł sam, z drugiej Ty będziesz go karmić. Praktyczne są miseczki i talerzyki z przyssawkami lub z obciążonym dnem – trudno je wywrócić. Gdy malec nie umie jeszcze nabrać jedzenia łyżeczką, dawaj mu do rączki łyżeczkę napełnioną pożywieniem. Nawet się nie obejrzysz, jak sam się tego nauczy! 8. Nie zmuszaj dziecka, by wysiedziało przy stole do końca posiłku Roczny malec po prostu tego nie potrafi! Pozwól mu odchodzić od talerzyka, jeść na stojąco. Najlepszy sposób na takiego malucha to jedzenie razem z innymi domownikami. Dziecko, uczestnicząc w rodzinnych posiłkach, obserwuje, jak zachowują się inni i szybciej uczy się jeść samodzielnie. 9. Dbaj o miłą atmosferę przy jedzeniu Tylko wtedy posiłki będą się dziecku kojarzyć z przyjemnością. Nie zmuszaj go, by jadło więcej niż może, nie walcz o każdy kęs. Uzbrój się w cierpliwość i nie poganiaj. Jedzenie nie powinno odbywać się w pośpiechu. Jeśli panuje atmosfera napięcia, a malec karmiony jest na siłę, może wyrosnąć z niego niejadek. A jeśli wpychasz w niego więcej niż podpowiada to jego apetyt, dziecko może mieć kłopoty z nadwagą. Konsultacja: dr n. med. Teresa Kibalenko-Nowak, pediatra