1 zasada rodzicielstwa bliskości: bądź blisko dziecka – wyjaśnia Agnieszka Stein
Rodzicielstwo bliskości (RB) to sposób wychowania dzieci oparty na budowaniu silnej więzi emocjonalnej rodziców z maluchem, czułej opiece i stawianiu mądrych granic. Podstawą RB jest 7 zasad, nazywanych też filarami. Psycholożka Agnieszka Stein mówi, co oznacza pierwsza z nich: bądź blisko dziecka.
Rodzicielstwo bliskości określa 7 zasad (filarów). Pierwsza zasada brzmi: bądź blisko dziecka. Co to oznacza, tłumaczy ekspertka RB, psycholożka Agnieszka Stein. Zobacz nasze wideo i posłuchaj, co o rodzicielstwie bliskości mówi jego najlepsza ambasadorka! 1. zasada rodzicielstwa bliskości – Bądź blisko dziecka „Blisko dziecka, to znaczy nie tylko blisko fizycznie, ale przede wszystkim – blisko emocjonalnie" – mówi Agnieszka Stein. Dobrze jest nie skupiać się na zachowaniu dziecka, ale szukać prawdziwych pobudek jego zachowania, zastanawiać się, co ono przeżywa i czuje, odgadywać rzeczywiste potrzeby malucha i zaspokajać je. Najlepiej być z dzieckiem od porodu, ale czas na to, by być blisko, jest zawsze – także gdy maluch ma 3 lub 5 lat. Wtedy również można zmienić zasady i zacząć wychowywać go w duchu rodzicielstwa bliskości. Nigdy nie jest za późno na pogłębianie relacji z drugim człowiekiem, a co dopiero z własnym dzieckiem! Co jest ważne w rodzicielstwie bliskości? Rodzicielstwo bliskości (z ang. attachment parenting) to termin utworzony przez amerykańskiego pediatrę Williama Searsa, który określa filozofię rodzicielską opartą na zasadach przywiązania dziecka do rodziców. Według tej teorii dziecko tworzy z opiekunami silną więź emocjonalną, mającą wpływ na całe jego przyszłe życie. Właśnie ta więź sprzyja prawidłowemu rozwojowi społecznemu i emocjonalnemu, czyli sprawia, że dziecko rośnie na szczęśliwego człowieka. 7 zasad rodzicielstwa bliskości – zobacz nasze wideo! Oto pozostałe zasady rodzicielstwa bliskości, z którymi możesz się zapoznać, oglądające nasze filmy. Zasada 2: Słuchaj płaczu swojego dziecka Zasada 3: Karmienie piersią Zasada 4: Noś dziecko przy sobie Zasada 5: Śpij przy dziecku Zasada 6: Pamiętaj o równowadze i wyznaczaniu granic Zasada 7: Wystrzegaj się trenerów dzieci Zobacz także: Wychowanie bezstresowe: pomocne czy krzywdzące? Definicja, wady i zalety, skutki Jak być szczęśliwym? Psycholog wyjaśnia, jakie są 4 kluczowe filary szczęścia [WIDEO] ​Jak wychować szczęśliwe dziecko? Jest 1 warunek! – mówi psycholog [WIDEO]
Dziecko płacze w przedszkolu - adaptacja przedszkolna bywa trudna [WYWIAD Z PSYCHOLOGIEM]
Dziecko płacze w przedszkolu, łapie za futrynę, kurczowo trzyma mamę lub tatę za nogę... Nie powinnaś „rzucać dziecka na głęboką wodę”, a czasami wskazane jest wręcz zastanowienie się, czy dziecko na pewno dojrzało już do rozstania.
Czasami pójście dziecka do przedszkola wiąże się z traumatycznymi rozstaniami i wręcz rozpaczą, która odbija się na atmosferze w domu. Gdy dziecko płacze w przedszkolu i sytuacja nie zmienia się wraz z upływem czasu należy przyjrzeć się uczuciom dziecka, a niekiedy skorzystać z pomocy psychologa. Rozmawiamy z Beatą Chrzanowską-Pietraszak, psycholożką, psychoterapeutką, pedagogiem specjalnym z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej „Uniwersytet dla Rodziców”, która prowadzi też stronę na Facebooku „Zakamarki rodzicielstwa”. Spis treści: ​Dziecko płacze przy rozstaniu w przedszkolu Dziecko płacze w przedszkolu - czego nie robić? Dziecko płacze w przedszkolu - rola rodzica Co zrobić, by dziecko nie płakało w przedszkolu? Jak długo dziecko płacze w przedszkolu? Jak zostawić płaczące dziecko w przedszkolu? Co zrobić, gdy dziecko płacze w przedszkolu? ​Dziecko płacze przy rozstaniu w przedszkolu Dlaczego dla niektórych dzieci pierwsze dni w przedszkolu są takie trudne? Często zdarza się sytuacja, że dziecko płacze przy rozstaniu w przedszkolu. - Postawmy się w sytuacji dziecka. Maluch, który jeszcze niewiele wie o świecie, trafia w miejsce, którego nie zna albo które widział tylko raz czy kilka razy. W dodatku zmieniają się reguły gry: nagle wokół pojawia się mnóstwo innych dzieci, a zamiast mamy, babci czy niani, którą miało dotąd na wyłączność, jest pani, która ma pod opieką wiele osób (a więc nie można liczyć na sto procent jej uwagi). Nie każdy trzylatek daje sobie z tym radę, zwłaszcza jeśli dotąd nie miał zbyt wielu kontaktów z rówieśnikami i rzadko rozstawał się z najbliższymi. Dziecko płacze w przedszkolu - czego nie robić Dziecko płacze w przedszkolu - co możemy zrobić w tej sytuacji lub czego nie robić? - Zacznę od tego, czego nie należy robić. Nie wolno wrzucać dziecka na głęboką wodę, na zasadzie „Zapisałem cię do przedszkola, przyprowadziłem, wychodzę. Od teraz radź sobie sam”. Nie wolno siłą odrywać szlochającego albo wyjącego dziecka od siebie i w takim stanie oddawać w ręce nauczycielki. Takie postępowanie jest wobec niego nie fair. Niektórzy rodzice (a i nauczyciele przedszkolni) uważają, że najlepiej jest zniknąć po angielsku, np. wtedy, gdy dziecko ogląda z panią salę. To dobry pomysł? - Broń Boże! Dziecko, którego rodzic znika bez słowa, traci grunt pod nogami. Boi się, czuje się porzucone, zdezorientowane, tak jak wówczas, gdy gubi się w ogromnym supermarkecie. Był rodzic i go nie ma. Wróci? A może zniknął na zawsze? Nic dziwnego, że maluch płacze, bo co miałby robić? Stara się wszystkimi dostępnymi sposobami przywrócić sobie bezpieczeństwo. Może i w końcu się uspokoi, ale zamilknie ze strachu, a nie dlatego, że zaakceptował sytuację. Jeśli dziecko ma się dobrze czuć w przedszkolu, musimy je do tego przygotować. Siebie także! Dziecko płacze w przedszkolu - rola rodzica Gdy zdarza się sytuacja, że dziecko płacze w przedszkolu, przeżywa trudne emocje związane z nową sytuacją, rodzic musi siebie także przygotować do przedszkola? - Tak, właściwie od tego powinniśmy zacząć. Jeśli rodzic jest pełen wątpliwości, jeśli co rano zastanawia się, czy dobrze zrobił zapisując dziecko do przedszkola, jeśli ma poczucie winy albo nie jest pewien, czy placówka, którą wybrał, to dobre miejsce dla jego pociechy, maluchowi będzie trudno polubić nowe miejsce. Udzieli mu się lęk rodzica, bo przecież widzi jego minę, czuje jego napięcie, słyszy drżenie w jego głosie. Jeśli rodzic czuje strach, wywoła też lęk u dziecka. W takiej sytuacji warto przede wszystkim zrobić porządek z własnymi uczuciami. Jak się za to zabrać? - Trzeba przyjrzeć się swoim uczuciom, zapytać siebie: „Czego tak naprawdę się boję, co mnie, rodzica, tak bardzo przeraża w przedszkolu?” „Mam złe wspomnienia z własnego dzieciństwa?” „Uważam, że tylko ja potrafię zadbać o moje dziecko?” „Czy problem leży jeszcze w czymś innym?” Powodów może być tysiąc, dlatego w razie wątpliwości warto skorzystać z pomocy psychologa, który pomoże rodzicowi oddzielić jego lęki od tego, co dzieje się obiektywnie. Rodziców, którzy mają dużo wątpliwości i pytań, zachęcam zawsze, by zgłosili się do poradni psychologiczno-pedagogicznej, związanej z placówką, którą wybrali dla dziecka. Wystarczy zadzwonić i umówić się na konsultację. Czy trzeba iść tam z dzieckiem? - Nie, bo w tym przypadku chodzi o nas, nie o nie. Wiele poradni także organizuje warsztaty dla rodziców. I bardzo dobrze, bo to właśnie ich niepewność często generuje poranny płacz świeżo upieczonych przedszkolaków. Gdy rodzic jest spokojny, adaptacja jest o wiele łatwiejsza. Co zrobić, by dziecko nie płakało w przedszkolu? A jak przygotować dziecko, by nie płakało w przedszkolu, lepiej zniosło okres adaptacji? - Bardzo pomocne jest w tym wypadku: przyzwyczajanie dziecka do kontaktów z rówieśnikami, uczenie samodzielności (dzieci, które potrafią o siebie zadbać, np. powiedzieć, ze chce im się siusiu, czują się pewniej) i przyzwyczajanie do krótkich rozstań (do tego, że mama na krótki czas znika, a ono bawi się z nianią, babcią, ciocią). Takim maluchom jest trochę łatwiej, bo już wiedzą, że rodzic, który znika im z oczu, zawsze do nich wraca. Nie chodzi o samo zniknięcie, tylko o to, by w głowie dziecka zrodziła się myśl „OK, mamy teraz nie ma, ale przyjdzie”. Pamiętajmy jednak, że „łatwiej” nie zawsze oznacza „łatwo”, bo w przedszkolu pojawia się dodatkowy czynnik: trzeba się odnaleźć w grupie, pogodzić z tym, że nie jest się w centrum uwagi. Sprawa jest o wiele bardziej skomplikowana, niż się nam, dorosłym wydaje, dlatego jestem zwolenniczką spokojnego, powolnego oswajania dziecka z przedszkolem: przychodzenia na zajęcia adaptacyjne, zostawania podczas pierwszych dni wraz z maluchem, stopniowego wydłużania czasu pobytu, etc. Jak długo dziecko płacze w przedszkolu? A jeśli czas na przygotowania minął i dziecko już chodzi do przedszkola? Jak sobie poradzić z codziennym płaczem? Co zrobić, jak dziecko długo płacze w przedszkolu? Jak reagować, gdy zdarzy się sytuacja, że dziecko płacze w przedszkolu już np. drugi rok? Czy zostawić płaczące dziecko w przedszkolu? - W takiej sytuacji trzeba się na moment zatrzymać i zastanowić, czy to tylko chwilowy problem, czy może faktycznie nasze dziecko nie dojrzało jeszcze do rozstania. Skąd mamy to wiedzieć? - Jeśli dziecko płacze podczas rozstania, ale w końcu daje się przekonać do wejścia do sali i potem bawi się z innymi, a po powrocie do domu nie ma żadnych niepokojących objawów, możemy uznać, że wkrótce polubi przedszkole. Z dzieckiem, które nie jest jeszcze w stanie pogodzić się z brakiem najbliższych, jest inaczej: nie bawi się po kwadransie jakby nigdy nic, jest smutne, wycofane, ma trudności z wejściem w grupę, może bić inne dzieci, zmienia się także jego zachowanie po powrocie do domu, może np.udawać, że znów jest dzidziusiem, który musi nosić pieluszki i być ciągle na rękach rodziców, może być agresywne. Czy mogą pojawić się także kłopoty ze zdrowiem? - Tak. Moczenie nocne, biegunka, wymioty czy bóle brzucha, to ewidentny sygnał, że maluch ma spory problem. Trudno je przeoczyć. Co wtedy? - Wtedy warto na jakiś czas zrezygnować z przedszkola i dać dziecku jeszcze trochę czasu. Zdarza się, że trzeba skorzystać z pomocy psychologa, by problem się nie pogłębił. Naprawdę warto to zrobić. Jak zostawić płaczące dziecko w przedszkolu? Załóżmy, że nasze dziecko nie ma poważnych problemów i chętnie bawi się z rówieśnikami, ale jednak co rano w szatni płacze. Co robić? Jak zostawić płaczące dziecko w przedszkolu, by zniosło to jak najlepiej? - Na pewno lepiej nie żegnać się z nim w nieskończoność i samemu nie płakać, jakby szło na wojnę, bo tak się właśnie poczuje. Lepiej porozmawiać z nim spokojnie, nazwać jego uczucia („Wiem, że ci trochę smutno”), powiedzieć, kiedy po nie wrócimy („Będę po obiedzie”) i co będziemy robić po przedszkolu. Poczekać, aż się uspokoi i będzie gotowe wejść do sali. Może mieć jeszcze wilgotne oczy i smutną minkę, ale nie może rozpaczliwie krzyczeć. Powinno samo podjąć decyzję: „OK, spróbuję.” Co jeszcze możemy zrobić, by ułatwić dziecku adaptację? Warto zadbać o spokojne poranki bez nerwowej atmosfery, bez pośpiechu i bez popędzania. A to na ogół oznacza, że trzeba wstać trochę wcześniej. Co zrobić, gdy dziecko płacze w przedszkolu? Gdy mój syn był mały, liczyliśmy w drodze do przedszkola czerwone samochody… - To dobry pomysł. Taki poranny rytuał może pomóc, bo pozwala dziecku wypełnić drogę do przedszkola myśleniem o czymś, co zna i co mu daje frajdę. Zajęte nie rozmyśla, nie międli strachu, nie rozbudowuje go. A co z pomysłem, by do przedszkola odprowadzał malca tato? Wiele mam mówi, że to bardzo pomaga… - Tu nie chodzi o tatę, ale o to, by odprowadzał dziecko rodzic, który ma mniej obaw i jest bardziej przekonany do przedszkola. Jego pewność, że robi dobrze, ułatwia dziecku adaptację. Co jeszcze można zrobić, by uniknąć sytuacji, gdy dziecko płacze w przedszkolu? Co może pomóc? - Np. domowa przypominajka – ukochana zabawka, miś, chusteczka pachnąca perfumami mamy, zdjęcie rodziców. Nawet dzieciom, które dobrze czują się w przedszkolu, zdarzają się na początku chwilowe kryzysy przedszkolne. Czy dziecko, które dopiero oswaja się z przedszkolem, można zostawić od razu na wiele godzin, np. do 17? - Lepiej nie ryzykować, bo jeśli na początku przeszarżujemy, może się okazać, że w połowie października trzeba je będzie wypisać. Zdaję sobie sprawę z tego, że nie każdy rodzic może odbierać dziecko w południe, przed leżakowaniem, ale jeśli tylko mamy taką możliwość, róbmy to albo poprośmy o pomoc kogoś, kogo ono dobrze zna: nianię, ciocię, babcię. I tak musimy mieć plan awaryjny, bo przecież przedszkolak będzie chorować i pewnie nie za każdym razem będziemy w stanie wziąć zwolnienie. Dlaczego to ważne, by na początku odbierać dziecko akurat przed leżakowaniem? - Bo w ciągu pierwszych dni/tygodni z leżakowaniem może być kłopot. Dotąd dziecko przebierało się w piżamkę i kładło do snu w domu, a więc może się bać, że zostanie w przedszkolu na zawsze. W okresie adaptacji to dodatkowy stres, którego – jeśli to możliwe – warto uniknąć. Gdy już oswoi się z przedszkolem, będzie tam drzemać bez stresu. A jeśli dziecko nie płacze tylko gna radośnie do sali, nie zawsze pamiętając o tym, by się pożegnać? Dla wielu rodziców to także bywa trudne: czują, że nie są już tacy niezbędni… - Jeśli malec chętnie chodzi do przedszkola, trzeba się cieszyć wraz z nim! To normalna kolej rzeczy: nasze dzieci usamodzielniają się, ich świat staje się większy, przybywa w nim ważnych ludzi, miejsc. To dobrze! Zobacz także: Jak przekonać dziecko do przedszkola? Adaptacja dziecka w przedszkolu. To musisz wiedzieć! Pierwszy dzień w przedszkolu. Jak się dobrze przygotować?
Bunt i wycofanie dziecka - przyczyną może być nadmierna kontrola
Gdy rozwój dziecka jest zaburzony, jego reakcją może być bunt, łamanie zasad lub przeciwnie – apatyczne zachowanie. W ten sposób dziecko daje rodzicom znać, że dzieje się coś niedobrego. Rozwiązaniem może być praca rodzica nad... własnym zachowaniem i stosunkiem do dziecka.
Dziecko rozwija się w wielu obszarach – fizycznym, intelektualnym, emocjonalnym, duchowym, społecznym itd. Rodzice mają jednak tendencję do przywiązywania nadmiernej wagi do rozwoju intelektualnego. Nie wynika to ze złej woli, wręcz przeciwnie – zapewniając dziecku wiele zajęć stymulujących intelekt, starają się zagwarantować mu "życiowy sukces". Ale żeby dziecko wyrosło na pewnego siebie człowieka, świadomego własnej wartości, który potrafi osiągać wyznaczone sobie cele, musi ono najpierw rozwinąć się we wszystkich obszarach. Trudno, żeby w pełni ukształtowany człowiek składał się z samego intelektu, a nie wiedział, co czuje ani co się dzieje z jego ciałem. Wykształcenie wyraźnego poczucia własnego Ja jest jednym z najważniejszych procesów w życiu dziecka, o które może zadbać rodzic. Niestety, nieświadomy rodzic może również zaburzać ten proces, nawet jeśli ma jak najlepsze intencje. Dziecko ma natomiast niejako "zaprogramowane", instynktowne reakcje na taką sytuację: bunt lub wycofanie – podkreśla psychoterapeuta Krzysztof Pawłuszko z Instytutu Gestalt. Bunt dziecka - przyczyny Bunt może się przejawiać w zachowaniach agresywnych wobec siebie i otoczenia, łamaniu ustalonych zasad, czy unikaniu bliskiego kontaktu z rodzicami, rodzeństwem itp. To powinna być dla opiekunów wyraźna informacja, że potrzeby dziecka są niezaspokojone. Standardowa reakcja rodziców w takiej sytuacji to próba "naprawienia" zachowania. Tymczasem warto zastanowić się, co je spowodowało. Jedną z przyczyn może być właśnie stawianie wyłącznie na naukę i rozwój intelektualny dziecka. To ważna sfera, ale dziecko musi też biegać, nudzić się, zajmować tym, na co samo ma ochotę. Tymczasem takie "kastrowanie" samosterowności dziecka (czyli decydowania o sobie) to kolejna możliwa przyczyna dziecięcego buntu. Wielu rodziców chciałoby sterować uwagą dziecka, aby zajmowało się ono zawsze tym, co oni uważają za odpowiednie w tym momencie. A przecież dziecko może na przykład nie chcieć rozmawiać, bawić się, wygłupiać, przytulać, wymieniać czułości, by za chwilę przybiec i zakomunikować, że właśnie tego potrzebuje tu i teraz – zaznacza Krzysztof Pawłuszko. Apatia u dziecka – przyczyny Za apatycznym zachowaniem dziecka mogą kryć się bardzo podobne przyczyny, jak w sytuacji buntu. Wycofane dziecko pozornie nie stwarza żadnych problemów, ale zachowuje się, jakby było ciągle wystraszone, sztywne, niepewne. Między nim a rodzicami tworzy się dystans. Trudno się wówczas dowiedzieć, co się z takim dzieckiem dzieje. Wycofanie i apatia to wyraz jego samotności i frustracji, które wynikają z poczucia, że nic od niego nie zależy, że jego jedynym zadaniem jest wypełnianie komunikatów "bądź miły, grzeczny, nie sprawiaj kłopotów, nie płacz". Tymczasem dziecko – już w wieku przedszkolnym – do własnego rozwoju potrzebuje przestrzeni, w której samo o sobie zdecyduje. Nie ma tu oczywiście mowy o podejmowaniu wielkich, życiowych decyzji, ale takich na miarę dziecka już tak. Np. pozwól mu nałożyć zieloną koszulkę zamiast niebieskiej, nawet jeżeli – twoim zdaniem – nie pasuje do reszty stroju. Pozwól bawić się w chowanego zamiast układać edukacyjną układankę itp. Taką samodzielność dziecko buduje także przez odmowę. Są sprawy, w których nasza wiedza o tym, co jest dla dziecka najlepsze, nie jest aż taka kluczowa, np. ubieranie się, rodzaj zabawy, wielkość posiłku. Dziecko przyjmując bądź odmawiając tego, co mu proponujemy podświadomie sięga po to, co jest mu w danym momencie potrzebne do rozwoju. Nie obawiajmy się, że okazując szacunek dla wyborów dziecka wychowamy egoistę skoncentrowanego tylko na swoich potrzebach. Na przygotowanym w ten sposób gruncie rozwija się człowiek, który w przyszłości będzie miał zaufanie do siebie i tworzył zdrowe relacje z innymi – przekonuje psychoterapeuta. Co mogą zrobić rodzice zbuntowanego lub wycofanego dziecka? Wielu rodziców popełnia poważny błąd, traktując dzieci w sposób zero-jedynkowy. Zwracają się do dziecka z pozycji władzy oczekując, że będzie się ono zawsze słuchać, wykonywać polecenia, spełniać swoje obowiązki i generalnie chodzić jak w zegarku. Jeżeli nie spełnia tego rodzaju standardów, spotyka się z karą w postaci braku akceptacji i uznania. Dla dziecka jest to duży cios. W głębi siebie zaczyna myśleć i czuć "coś ze mną jest nie tak". Tak rodzi się dystans między rodzicem i dzieckiem. Dziecko odbiera wówczas rodzica jak kogoś, kto jest przeciwko niemu. Z tego powodu w kontakcie z dorosłym reaguje buntem, wycofaniem, obojętnością lub ignorancją. Ta droga prowadzi donikąd. Powinniśmy jako rodzice nauczyć się traktować poważnie świat dziecka czyli jego myśli, uczuć i zachowań. Jest to najlepsza gwarancja rodzicielskiego sukcesu. Przy okazji odkryjemy, jak wiele możemy się nauczyć od naszych dzieci. – mówi Pawłuszko. Czytaj też: Chcesz, żeby twoje dziecko odnosiło sukcesy? Posłuchaj naukowców! "Agresja dzieci to problem naszych czasów" mówi Eve Ainsworth, autorka książki "7 dni" Jak wychować pewne siebie dziecko - radzi trenerka parentingowa
W jaki sposób wpłynąć na dziecko, aby stało się bardziej posłuszne?
Zaplanowaliśmy już wyjazd na wakacje, ale chyba nie będzie udany, bo nasz trzyletni synek zrobił się trudny we współpracy – nie słucha się, jakby celowo wyprowadza nas z równowagi. Mąż często mu ustępuje dla świętego spokoju, ale ja nie chcę tak robić. Czuję się bezsilna. Co robić? Beata z Grójca Warto uświadomić sobie, dlaczego jednych rzeczy wymagają Państwo od synka, a innych zakazują, i odpowiedzieć na pytanie: po co ma on przestrzegać reguł? Ważne, by dziecko wiedziało, że jest to dobre nie tylko dlatego, że mama i tata pochwalą, ale też, że ułatwia życie, np. zabawy z dziećmi (jest większy dostęp do zabawek, gdy się nimi dzielimy) czy podtrzymywanie znajomości (inni chcą z nami spędzać czas, jeśli miło nas pamiętają). Dla Państwa trudne jest radzenie sobie z silnymi emocjami synka. Nie trzeba ich mu oszczędzać, ale warto pokazać, co robić, gdy biorą górę – jak unikać konfliktów, godzić się. Może być też trudno znaleźć złoty środek między podejściem miękkim a surowym, gdy rodzice nie są zgodni w niektórych sprawach. Zanim porozmawiacie Państwo z dzieckiem o regułach, proszę je wspólnie ustalić (nawet spisać). Zachowania niepożądane trzeba omówić tak samo jak pożądane, a także sprawy, co do których nie jesteście zgodni – dziecko chętnie wykorzystuje różnice między rodzicami. Gdy czują Państwo, że synek zaczyna celowo wyprowadzać Was z równowagi, lepiej pokazać, jakie są naturalne konsekwencje jego zachowań (spóźnienie to mniej czasu na zabawę), niż karać, np. nieoglądaniem bajki. Dziecko, które doświadczy konsekwencji, zacznie ich unikać. Wakacyjny wyjazd czasem to ułatwia. Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
W jaki sposób ułożyć relacje dziecka z ojcem biologicznym i z ojcem, który je wychowuje? Radzi psycholożka Julita Wojciechowska.
Jestem samotną mamą. Gdy zaczęłam znów układać sobie życie, nagle pojawił się ojciec mojej rocznej córeczki. Dostał już wiele szans, ale nie uznaje mojego nowego związku, więc zabroniłam mu zabierać małą do siebie. Chcę, żeby o nas zapomniał – moja córka zaczyna już mówić do mojego partnera „tata”. A może powinnam dbać o kontakt ojca z dzieckiem? Kiedy jest dobry moment na powiedzenie dziecku prawdy? Kasia z Birmingham Prawdę mówić od razu Poruszyła Pani parę spraw związanych z budowaniem relacji z nieobecnym ojcem. Jeśli chodzi o poinformowanie dziecka o tym, kim jest osoba, z którą czasami spędza czas, warto to powiedzieć od razu, bo kiedykolwiek się Pani zdecyduje, i tak warto się nastawić na długie tłumaczenie dziecku tej sytuacji. Im wcześniej to Pani zrobi, tym wcześniej przyzwyczai się ono do sytuacji i nie będzie jej uznawało za niezrozumiałą. Dziecko jest wspólne Gdy ojciec biologiczny jest w trakcie godzenia się z rolą ojca, warto pamiętać, że dziecko jest wspólne. Dbając o kontakt z ojcem, zabezpiecza się też Pani przed częstymi trudnościami w okresie dojrzewania, gdy szczególnie ważna staje się wiedza, skąd się pochodzi. Poza tym zerwanie kontaktu z ojcem biologicznym pod wpływem emocji często nadweręża relacje z dzieckiem. Proszę zorientować się, gdzie w pobliżu są instytucje pomagające przy negocjacjach dotyczących opieki nad dzieckiem dla rodziców niebędących razem. Być może pozwoli to Pani ustabilizować podejście swoje i ojca dziecka do Pani nowego życia. Pomoże też zrozumieć, że nie można dziecka ojcu „dawać” lub „nie dawać” za karę albo w nagrodę. Dwóch ojców Ważne jest też, by oddzieliła Pani swoje racje z partnerem od relacji córka – ojciec, którym dla niej będzie zawsze, nawet jeśli nie będzie jej opiekunem i Pani partnerem. Wymaga to wysiłku i odwagi, ale też buduje zaufanie w relacjach z córką na przyszłość – jeśli relacja z ojcem nie zacznie wprowadzać utrudnień w jej życiu (w tym też pomagają mediacje). Wpływ na to ma też Pani nastawienie do wzięcia odpowiedzialności za to, że Pani córka zawsze będzie miała dwóch ojców, a jeden będzie „dochodzący”. ZOBACZ TEŻ: Jak zaangażować tatę do opieki nad dzieckiem – odpowiada psycholożka Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jak pomóc dziecku przyzwyczaić się do żłobka? Jak samemu przeżyć rozstanie z dzieckiem? Porad udziela nasza psycholog.
Mój niespełna dwuletni Marcelek zadebiutował w żłobku. Płakałam razem z nim, stojąc za drzwiami i słuchając jego okropnego pisku, stukania w drzwi itp. Chciałam wejść i go przytulić, zabrać stamtąd. Jednak wiedziałam, że jeśli tak zrobię, nie będzie chciał wrócić. A na to sobie pozwolić nie mogłam, bo pracuję. Po ponadgodzinnym płaczu uspokoił się i włączył do zabawy. Z sali nadal dobiegał płacz innych dzieci. Chcę wierzyć, że synek da radę i z każdym dniem będzie lepiej. Ale rozterka pozostaje. Mama dwulatka Rozstanie z dzieckiem po dłuższym okresie bycia z nim w domu to ciężkie przeżycie dla mamy. Dla malca oznacza zmianę, która często wprowadza jego rozwój na nowe tory. Pani synek poszedł do żłobka w okresie, kiedy większość dzieci staje się powoli gotowa do separacji z mamą, do zwracania uwagi na inne dzieci i dorosłych, zaciekawienia nimi. Warto pamiętać, że w żłobku dziecko świetnie się rozwija, a im później dziecko pozna życie grupy, życie pozadomowe, tym separacja może być trudniejsza. Lepiej jednak wprowadzać te zmiany stopniowo. Innym sposobem, by pomóc i sobie, i dziecku w tej sytuacji, jest nabranie silnego przekonania, że dziecku nie dzieje się krzywda. Przeciwnie, to sytuacja potrzebna do prawidłowego rozwoju społecznego. Bez tego przekonania mamy często mają poczucie winy, które przekłada się na niepokój dziecka. Zaczyna ono odczuwać lęk przed rozstaniem i nowym miejscem jak przed czymś niebezpiecznym. Tak istotna zmiana w trybie życia malucha wymaga przekonania, że miejsce, w którym spędza on tyle godzin, jest dla niego dobre. Trzeba wybrać dobry żłobek, bo dziecku przestraszonemu zmianą warto o tym mówić, a jak najmniej pokazywać niepewność i lęki. W sytuacji rozstania łzy są nieuniknione. Radzę pytać opiekunki w żłobku, jak długo trwa adaptacja dziecka, czy potem zaczyna się ono bawić, słucha wskazówek. Jeśli malec płacze parę godzin, lepiej skrócić pobyt w żłobku, tak by moment powrotu do domu stał się dla dziecka przewidywalny i wyobrażalny. Pewność ponownego spotkania z mamą uspokaja. Zobacz, jak poprosić w żłobku o karmienie dziecka metodą BLW Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Mieszkanie z teściami może przerażać. Jak jednak nie dać się zwariować i odnaleźć pozytywy tej sytuacji?
Niedawno dowiedziałam się, że jestem w ciąży. Żyję z rodzicami mojego niedoszłego męża. Z tej przyczyny zaczęłam się bardzo denerwować, płakać, że sobie nie poradzimy, gdyż nie mamy gdzie pójść. A na dodatek teściowie będą uczyć nas, jak opiekować się dzieckiem. Boję się, że moja depresja może źle wpłynąć na rozwój dziecka. Przeraża mnie to. Proszę o pomoc. Elżbieta Domyślam się jedynie z Pani listu, że razem z partnerem w tym momencie nie planowaliście ciąży. Z Pani listu wynika również, że nie była Pani na nią przygotowana. To może wpływać na to, że perspektywę tak istotnej zmiany życiowej spostrzega Pani negatywnie, a wręcz katastroficznie. Nie przytacza Pani żadnych niepokojących faktów, a jedynie pisze o swoich wybiegających w przyszłość zamartwianiach się. Z jednej strony mogą Panią do tego skłaniać czynniki biologiczne (zmiany hormonalne), z drugiej sytuacja partnerska, ekonomiczna czy mieszkaniowa. Dla własnego dobra, dla dobra dziecka i własnych relacji z teściami i partnerem proszę się zastanowić, czy są twarde dowody na to, że nie będzie Pani dobrze traktowana przez rodziców partnera albo że sami Państwo sobie nie poradzą. Jeśli będzie się Pani zamartwiać, faktycznie może to utrudnić nawiązanie kontaktu z dzieckiem i mieć dla niego negatywne konsekwencje. Dobrze, że już teraz widzi Pani tę możliwość. Warto dla odmiany zastanowić się nad tym, co w tej sytuacji jest pozytywne, co dobrze rokuje, i odwrócić myślenie, choć oczywiście nie jest to łatwe. Ma Pani jeszcze czas, aby zacząć nad tym pracować i przestać pogrążać się w rozpaczy z powodu ciąży. Jeśli utrwali Pani taki sposób myślenia, to dziecko może zacząć odbierać siebie jako kogoś, kto zniszczył Pani życie lub je znacznie utrudnił – a ciężko żyć z takim poczuciem. A jak całą tę sytuację widzi Pani partner? Jak ocenia Wasze perspektywy? Czy rozmawiała Pani z nim o swoich zmartwieniach? Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jak nie zarazić dziecka swoim pesymizmem?
Co robić, by nie zarażać dziecka swoimi pesymizmem, a jednocześnie nie udawać, że życie układa się sielankowo? Sprawdź porady psychologa.
Nie mam natury optymistki. W dodatku trudno radzę sobie z bieżącymi problemami. Kłócę się z mężem, martwię się brakiem pieniędzy, źle znoszę wizyty teściowej. Wtedy moja roczna córka często widzi, że jestem zmartwiona, smutna i zdenerwowana. Co robić, by nie zarażać dziecka swoimi problemami, a jednocześnie nie udawać, że życie to tylko sielanka? Kinga z Jeleniej Góry Dziecko w pierwszych latach swojego życia nie poznaje otoczenia w taki sposób jak człowiek dorosły: poprzez analizę wydarzeń, przyczyn i skutków, raczej chłonie atmosferę emocjonalną wokół siebie. Dziecko myśli, że mama smuci się przez nie W sytuacji, kiedy ma Pani tendencje do zamartwiania się, córka nieuchronnie odczuje Pani emocje, a z czasem może sobie przypisywać udział w ich powstawaniu. Dzieje się tak, ponieważ kilkuletnie dzieci myślą, że wszystko, co dzieje się w ich otoczeniu, staje się wyłącznie pod ich wpływem. Czytaj też: Gdy puszczają nerwy. Jak okiełznać emocje? Trzeba zmienić się w większego optymistę Jeśli ma Pani świadomość, a na to wskazuje Pani list, że nie wpływa to korzystnie na dziecko, należy zacząć pracę nad sobą i swoim spostrzeganiem świata. Patrząc na do połowy wypełnioną szklankę, niektórzy widzą ją właśnie jako do połowy pełną, a inni – jako w połowie pustą. Pani najwidoczniej znajduje się w tej drugiej grupie. Sprawdź: Jak wychować optymistę Smutek pochłania naszą pozytywną energię Nad przewartościowaniem i życzliwszym ocenianiem siebie i innych warto popracować również z tego względu, że kiedy negatywne emocje dominują w naszych przeżyciach, pochłaniają dużo energii i zaangażowania. Gdy traktuje Pani i przeżywa wszystkie zdarzenia w duchu porażki, niepowodzenia, niezadowolenia i zamartwia się z ich powodu, w Pani psychice może zabraknąć uwagi dla córeczki, co może stać się przyczyną kłopotów w relacji z nią, a także w jej nastawieniu do świata. O tym, że życie nie jest sielanką, większość z nas przekonuje się nieuchronnie. Dziecku trzeba dać raczej ochronę przed pesymizmem i gotowość do zobaczenia tej wypełnionej do połowy szklanki. Zobacz też: Jesteś optymistką czy pesymistką? – test Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Dzieci czasem nie reagują na wezwanie rodziców do zatrzymania się. Co robić, kiedy dziecko nie reaguje na wołanie rodzica?
Sara ciągle ucieka mi, gdy jesteśmy na spacerze. Nie reaguje na moje wołanie. Gdy w końcu ją dogonię i mówię, że tak nie wolno, to śmieje mi się w twarz, jakby to była najlepsza zabawa. Co robić? Basia Wydaje mi się, że kilka spacerów odbytych z mamą „za rączkę” lub w wózku z zapiętymi szelkami oraz rozmowa o niebezpieczeństwach związanych z uciekaniem, a także „trening” reagowania na słowo STOP powinny przynieść zmianę sytuacji. Ale uwaga, trening powinien córci kojarzyć się z zabawą, a nie musztrą. I proszę pamiętać, by za każdym razem, gdy mała się zatrzyma, pochwalić ją. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Niektóre dzieci radzą sobie ze zbyt trudną dla nich sytuacją właśnie poprzez gryzienia innych. By wyperswadować dziecku gryzienie rówieśników, trzeba znaleźć przyczynę takiego zachowania i próbować mu zapobiec.
Dzieci zwykle gryzą rówieśników w przedszkolu lub żłobku. Często naprawdę trudno przewidzieć, kiedy dziecko zaatakuje innego malucha. Co mogą zrobić jego opiekunowie? Dlaczego dziecko gryzie inne dzieci? Jeśli gryzienia innych dzieci zdarza się tylko w żłobku lub przedszkolu warto poprosić panie przedszkolanki, by znalazły przyczynę takiego zachowania dziecka, tzn. w jakich sytuacjach gryzie ono inne dzieci. Maluch może to robić z różnych powodów, np. bo ktoś mu coś zabiera albo stoi mu na drodze, gdy ten chce przejść. Taki atak agresji jest spowodowany sytuacją, w której dziecko sobie nie radzi, a nie potrafi z niej inaczej wybrnąć. Wiedząc to, można zapobiec takiemu zachowaniu dziecka i pokazać mu, jak radzić sobie w trudnych sytuacjach (np. szukać pomocy u dorosłego). Zobacz też: 5 dziecięcych trików, na które się nabierasz Jak mają zareagować rodzice? Dziecko musi wiedzieć, że rodzice nie zgadzają się na zachowanie, tzn. na gryzienie innych dzieci („Nie podoba mi się, że gryziesz dzieci”). Warto w takim wypadku zwrócić uwagę dziecka na inną zabawę lub czynność – mniej męczącą i łatwiejszą. Dotyczy to wszystkich czynności przerastających możliwości dziecka – jeżeli zredukuje się stresujące i trudne dla niego sytuacje, najprawdopodobniej gryzienie samo przeminie. Jednak dopóki dziecko próbuje gryźć inne dzieci, musi być stale pod kontrolą i opieką dorosłych, którzy powinni spokojnie, ale jednocześnie zdecydowanie reagować na takie ataki. Za każdym razem trzeba tłumaczyć, że gryzienie jest złe, ponieważ sprawia ból. Warto też spróbować pokazać dziecku inny sposób rozładowywania złości. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Dwuipółletnie dziecko może zachowywać się jak dzidziuś, bo trudno jest rozstać mu się z niemowlęctwem. Co robić, kiedy dziecko zachowuje się jak dzidziuś?
Marysia ma dwa i pół roku i zachowuje się jak dzidziuś. Chce być noszona na rękach, a nawet karmiona z butelki. Czy to normalne? Tak, ten okres nostalgii za niemowlęctwem jest normalny. Dzieci w wieku Marysi stoją przed nowym etapem rozwoju. By ruszyć naprzód, czasami potrzebują powrócić do wcześniejszego okresu, by zerwać z nim ostatecznie. Choć zachowanie córci wydaje się dziwne, proszę się z niej nie śmiać. Wystarczy przeczekać :) Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Czy to, że chłopiec nie bawi się autami, ale... lalkami jest normalne? Czy warto zniechęcać chłopca do tego, by bawił się lalkami?
Mój synek ma dwa latka. Nie lubi bawić się autkami, woli pluszaki i lalki. Trochę mnie to niepokoi... Alicja To normalne, że małe dzieci sprawdzają, jakie zabawy i jakie formy aktywności im bardziej pasują. Naprawdę nie ma nic złego w tym, że chłopiec woli bawić się przytulankami niż samochodami. A zabawki jedynie kulturowo uznawane za bardziej dziewczęce są świetne, bo uczą różnych relacji społecznych oraz zachowań opiekuńczych. I jeszcze jedno. Zawsze przypominam rodzicom, by w takich sytuacjach nigdy nie ośmieszali ani nie zawstydzali dziecka. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Niektóre dwulatki interesuje nauka czytania. Czy to odpowiednie tempo rozwoju dziecka?
Gdy okazało się, że moja Weronika sama z siebie interesuje się literkami, ucieszyłam się. Ciągle pyta o literki. Ma dwa lata i potrafi rozpoznać niektóre słowa, np. „kot”. Czy na taką wiedzę nie jest za wcześnie? Dorota Proszę się nie martwić, takie zainteresowanie nie jest zjawiskiem niepokojącym, nawet gdy dotyczy dwulatki :) Jeśli córka sama składa literki w słowa, a nie jest do tego zmuszana, to można jej na to pozwolić. Może to chwilowa fascynacja? Jeżeli tak, to szybko minie. Jeśli to trwałe zainteresowanie, to malutka zapewne szybko nauczy się czytać. Najważniejsze, by nie spędzała czasu, siedząc wyłącznie z nosem w książce, ale by bawiła się też z rówieśnikami. W takim wypadku pozostaje cieszyć się, że Weronika jest takim zdolnym dzieckiem. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Narodziny brata. Jak pogodzić opiekę nad niemowlakiem i starszym rodzeństwem
Wybitne psycholożki, prof. Anna Brzezińska oraz Małgorzata Ohme rozmawiają o tym, jak pogodzić opiekę nad rodzeństwem: niemowlęciem i starszym dzieckiem. Przeczytaj, co zrobić, żeby starszak nie poczuł się odrzucony po narodzinach brata lub siostry.
Od kiedy urodziłam drugie dziecko, mój 4-letni Adaś dziwnie się zachowuje. Chce jeździć w wózku, ssie palec, śpi z wieloma pluszakami, czasem nawet gaworzy jak niemowlę. Zdarza mu się nawet doprowadzić do płaczu młodszego brata, np. ciągnąc go za ucho lub szarpiąc za rękę. Staram się poświęcać mu czas, ale młodszy synek bardziej mnie przecież potrzebuje. Co mam zrobić? Anna z Sandomierza MO: Anna chyba nie do końca daje sobie radę. Czy naprawdę jest tak, że młodsze dziecko potrzebuje mamy bardziej niż starsze? To przecież starszemu świat wywrócił się do góry nogami i jemu jest trudniej. Niemowlę potrzebuje mamy, ale pewien czas może też spędzać z inną troskliwą osobą. Starsze dziecko zaś czuje się... No właśnie, jak? AB: ...porzucone, odsunięte. Gdy widzi, że mama spędza więcej czasu z rodzeństwem, często słyszy, że „ma się bawić samo”, „ma nie przeszkadzać”, „ma zrozumieć”, może czuć się nieszczęśliwe. Będzie wtedy starało się wszelkimi sposobami zwrócić na siebie uwagę rodziców. To, co robi synek Anny, świadczy o tym, jak rozsądnie myśli: skoro częściej zajmują się bezradnym maleństwem, to może i ja spróbuję taki być? MO: Ssąc palec czy jeżdżąc w wózku, Adaś chce być znów w centrum uwagi dorosłych. Udając malutkie dziecko, ma nadzieję, że odzyska troskę rodziców. Ale co się dzieje, gdy nie przynosi to efektu? Gdy rodzice nie dają się na to nabrać lub karcą starsze dziecko? AB: To znak, że nie rozumieją sensu tych zachowań. Choć nie ma w tym nic złego, że chcą, by ich dziecko zachowywało się dojrzale i rozumiało sytuację. Tymczasem starsza pociecha zaskakuje ich agresywnymi zachowaniami czy drobnymi złośliwościami wobec młodszego dziecka. Mimo wszystko, jest to racjonalne zachowanie: skoro poprzednie sposoby zwrócenia uwagi i odzyskania rodziców zawiodły, maluch poszukuje nowych. I zwykle jest to skuteczne, bo rodzice się organizują, np. jedno zajmuje się starszym dzieckiem, pilnując, by nie zrobiło ono krzywdy młodszemu. Cel osiągnięty. Poczucie winy wobec dziecka MO: Jednak rodzice często mają poczucie winy, że któreś z dzieci jest zaniedbywane. Lawirują więc między nimi, często uciekają się do podstępów wobec starszego. Co na to poradzić? AB: Trzeba tak zorganizować dzień, by znaleźć czas na kontakt tylko ze starszym dzieckiem. Kiedy niemowlę śpi, warto zająć się jego bratem lub siostrą: rozmawiać z nimi, przytulać, żartować. A czasem wszystko odłożyć i znaleźć chwilę tylko dla starszej pociechy. Wtedy będzie to czas na wspólne „dorosłe” sprawy. Gdy tata kąpie braciszka, mama może czytać bajkę starszemu, za zamkniętymi drzwiami. Trzeba po prostu rozdzielać czas tylko dla jednego i tylko dla drugiego malca. I pamiętać o chwilach, by rodzina mogła być razem. Jak dzielić się mamą i tatą z rodzeństwem MO: Dziecko musi mieć poczucie, że jest ważne dla mamy i taty. Ale też nauczyć się dzielić rodzicami z rodzeństwem. I nie trzeba mu tego utrudniać, ciągle przywołując do porządku w obecności młodszego brata czy siostry, bo to sprawia, że czuje się mniej ważne. A to nieprawda. Prof. Anna Brzezińska, wykładowca na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie, specjalistka w zakresie psychologii rozwoju, edukacji i zdrowia, autorka i redaktor wielu książek. Małgorzata Ohme, wykładowca w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie, specjalizuje się w psychologii rozwoju. Doktorantka prof. Brzezińskiej. Czytaj też: Co się zmienia między pierwszym a drugim dzieckiem
Przedszkolne problemy: nieśmiałość i agresja
Dziecko jest bardzo nieśmiałe lub agresywne? To częste problemy w przedszkolu. Psycholog Beata Chrzanowska-Pietraszuk przekonuje, że można sobie z nimi poradzić. Przeczytaj, jak.
Wiedzę, jak się zachować w różnych sytuacjach, dzieci czerpią od rodziców. Są nie tylko mistrzami obserwacji, ale też najczulszymi barometrami – szybko odkrywają słabości taty i mamy, ich brak konsekwencji, przejmują lęki i obawy. Dlatego zanim przystąpisz do „naprawy” malucha, przyjrzyj się... sobie. To twoje reakcje, postrzeganie świata i oceny innych ludzi są dla dziecka wzorem do naśladowania. Potem sprawdź, co robić, gdy przytrafił wam się jeden z najczęstszych problemów. Nieśmiałość dziecięca Jak wypadnę w przedszkolu? Jak koledzy ocenią to, co powiem? A jak coś mi nie wyjdzie, to inni pewnie będą się śmiać? O tym, czy dziecko jest nieśmiałe, czy nie, wcale nie decyduje tylko temperament. Psycholog Beata Chrzanowska-Pietraszuk mówi – Odpowiedzialnością nie obciążałabym tylko genów. Zdarza się, że dzieci powielają nieśmiałe zachowania rodziców. Dlatego na początek warto odpowiedzieć sobie na pytanie: co takiego robię, że moje dziecko czuje się niepewnie? Jak wygłaszam swoje zdanie? Jak zachowuję się przy obcych? Co czuję, gdy czeka mnie jakieś wyzwanie? Bywa, że nieśmiali rodzice wymagają od dziecka, by było „hej, do przodu” i tym wprawiają je w zakłopotanie. CO MOŻNA ZROBIĆ. Chwalić. Doceniać. Zachęcać. Dać dziecku wiarę w siebie, w swoje możliwości. Używać słów: „potrafisz”, „umiesz”. – Ale nic na siłę! Jeśli maluch nie chce czegoś zrobić, np. recytować wiersza przed rodziną, to lepiej go nie zmuszać – radzi psycholog. Agresja dziecięca Dziecko walnie kogoś pięścią, kopnie, energicznie wyszarpie zabawkę. Mały agresor budzi lęk wśród innych dzieci. Skąd bierze się w nim złość? Często jej źródłem jest brak zrozumienia przede wszystkich swoich uczuć, ale także możliwości. Dziecko w wieku przedszkolnym nie potrafi jeszcze panować nad swoimi emocjami. Jeśli coś go frustruje, denerwuje, może zareagować wybuchem złości, wściekłością - mówi psycholog. Czasem też etykietkę „agresor” przypina się dziecku, które nie zdaje sobie sprawy ze swojej siły. A wtedy zwykłe przytulanie jego koledzy odbierają jak akt agresji. Bo przecież boli! Smykowi trudno walczyć z tą opinią. CO MOŻNA ZROBIĆ. Przede wszystkim należy się zorientować, dlaczego maluch się wścieka. Może reaguje tak, bo coś mu się nie udało? – Trzeba nauczyć go, jak powinien się zachować w takiej sytuacji – podpowiada psycholog. – Pokazać, że z przegraną wiąże się smutek, ale nie trzeba się poddawać. A gdy dziecko złości się, bo nie umie przyjmować odmowy? – Nikt z nas nie lubi, gdy ktoś mówi „nie”. Ale walić z tego powodu kogoś po głowie? Uczmy szacunku do innych. Poprośmy dziecko, aby sobie wyobraziło odwrotną sytuację. Jakby się czuło, gdyby dostało razy tylko dlatego, że powiedziało „nie”? To działa! Powodem agresji mogą być też np. hałas czy światło – w takich warunkach poziom irytacji szybko rośnie. Rada? Nie zabierać szkraba w takie miejsca (np. do dużych sklepów), interweniować, zanim maluch wybuchnie. Jeśli przedszkolak opinię agresora zdobył, bo nie ma kontroli nad swoją siłą, należy pokazać mu, jaka jest różnica między dotykiem a uderzeniem. Świetnie nadaje się do tego zamek lub babka z piasku – na niej może ćwiczyć moc swojego dotyku. Czytaj też: Jak rozwijać inteligencję emocjonalną u dziecka? 5 rzeczy, o których mama przedszkolaka musi pamiętać każdego dnia Chwalisz dziecko za wszystko? Błąd! Nowości w psychologii Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Co robić, gdy malec ze strachu przed przegraną unika rywalizacji? Albo stawia warunek: gramy, ale nie "na wygraną"?Skoro dziecko odmawia grania, to znaczy, że nie jest jeszcze gotowe na radzenie sobie z taką presją. Na początku można grać nie "na wygraną", skoro maluch o to prosi. Stopniowo warto jednak wprowadzać elementy rywalizacji, zachęcać pociechę do podejmowania wyzwań, mówiąc: "Najpierw zagramy bez wygranej, dla wprawy, a drugi raz już normalnie". Pokazywać, że los się odmienia, raz jedna osoba wygrywa, raz druga. Warto też opowiadać maluchowi o własnych wspomnieniach z dzieciństwa. Rywalizując z mamą czy tatą, dziecko oswaja się z porażkami i zwycięstwami w bezpiecznych, domowych warunkach – to ważne, by miało ku temu okazję! Ale trzeba pamiętać, że są maluchy bardzo wrażliwe, dla których takie wyzwania zawsze będą wyjątkowo trudne. Wymagają szczególnej delikatności i potrzebują dużo wsparcia. Przegrywanie to trudna sztuka, nawet dla dorosłych. Ale warto ją w dziecku rozwijać – bo przyda się w życiu, w zabawach z rówieśnikami, w przedszkolu i szkole. Odpowiada: Magdalena Gąssowska, psycholog.
Co zrobić z obrażalskim i zazdrosnym mężem, który chce być w centrum wszechświata? Jest zazdrosny o mnie, o nasze dziecko, o moją mamę i swoich rodziców, o wszystko!
Za trzy tygodnie urodzi się nasz maluszek. Od początku ciąży miałam problemy i do dzisiaj muszę leżeć w łóżku. Już zapomniałam, co to spacer, jak wyglądają ulice mojego miasta. Nawet nie kupiłam nic dla naszego dziecka. Mam poważny problem. Co zrobić z obrażalskim i zazdrosnym mężem, który chce być w centrum wszechświata? Jest zazdrosny o mnie, o nasze dziecko, o moją mamę i swoich rodziców, o wszystko! Zamyka się w sobie i żyje w swoim świecie. Do wszystkich jest nastawiony źle, każdy jest jego przeciwnikiem. Nie poznaję tego człowieka, coraz trudniej jest mi z nim wytrzymać. Na razie ignoruję jego humory. Myślałam, że moje maleństwo będzie szczęśliwe, a tymczasem każde z nas żyje osobno. Całe szczęście, że mieszkamy z moją mamą, bez niej nie dałabym sobie rady, a przede wszystkim nie donosiłabym ciąży. Jestem zbyt młodą kobietą, żeby marnować sobie życie z powodu wiecznie niezadowolonego męża. Moje dziecko zasługuje na lepszego ojca. Bardzo często macierzyństwo i ojcostwo wprowadza wiele zmian w dotychczasowych relacjach małżeńskich, czasem sporo napięcia, obaw, niezadowolenia z partnera i… zazdrości. To od przyszłych rodziców zależy, na ile uda się te problemy pokonać. Najbardziej zaniepokoiło mnie zdanie: „Jestem zbyt młoda, by marnować sobie życie z wiecznie niezadowolonym mężem. Moje dziecko zasługuje na lepszego ojca”. A przecież Pani jeszcze nie wie, jakim ojcem będzie Pani mąż. Nie wie Pani, czy odnajdzie się w nowej roli, czy narodziny dziecka przyjmie z euforią, lękiem, czy obojętnością. Narzeka Pani na zbyt małe zainteresowanie męża przygotowaniami do narodzin. A czy przypadkiem mąż nie czuje się zbyt odsunięty? Czy pomocna rola mamy nie sprawiła, że poczuł się bezradny wobec dwóch kobiet tak bardzo zaangażowanych we wszystkie sprawy. Czy koncentrując uwagę na ciąży, nie przestała Pani interesować się mężem? Proponuję pomyśleć, jak zainteresować męża opieką nad maleństwem, jak zbliżyć się do niego, jak przywrócić w Waszym związku dawną bliskość. Zachęcam też, by zrezygnowała Pani ze stawiania sobie pytania: „Czy warto marnować sobie życie u jego boku?” Nie widzę Waszego zmarnowanego życia, dostrzegam wyłącznie problemy młodego małżeństwa, którego rodzina za chwilę się powiększy. Te problemy nie są w moim odczuciu tak wielkie, by miały doprowadzić Państwa do rozstania i myślenia, że mąż nie nadaje się do roli ojca. On dopiero dostanie szansę dorastania do tej roli, a Pani chce mu ją odebrać. Przypuszczam, że nastroje Pani tuż przed rozwiązaniem mogą też być nie najlepsze. Ma Pani za sobą długą i pełną napięć ciążę, być może pełną zwątpień, niepokoju i lęków. Te ostatnie przeniosła Pani na małżeństwo, na męża, na przyszłość, która nadejdzie. Warto spróbować cieszyć się chwilami prawdziwego szczęścia, które za chwilę się pojawią, a nie zamartwiać się problemami, których jeszcze nie ma. Chciałabym dodać Pani wiary, a tym samym sił, tych fizycznych, by wystarczyło ich na pierwsze tygodnie, kiedy będzie się Pani zajmowała maleństwem, i tych psychicznych, kiedy będzie Pani planowała życie we trójkę. Odpowiada: Krystyna Zielińska, psycholog.