Adaptacja w przedszkolu – rady dla rodziców dzieci, które zaczynają przygodę z przedszkolem
Adaptacja w przedszkolu to trudny czas nie tylko dla dzieci, ale i rodziców. Twoje dziecko nie najlepiej znosi zmiany? Dowiedz się, jak pomóc mu w adaptacji.
Adaptacja w przedszkolu dla niektórych dzieci jest trudniejsza niż dla innych. Jeśli przez pierwsze dni dziecko płacze w przedszkolu lub nie chce się z tobą rozstawać, jest to naturalna reakcja. Jeżeli jednak płacz i niechęć nie ustają z codziennym chodzeniem do przedszkola – przyczyna może leżeć gdzie indziej. Sprawdź, ile zwykle trwa adaptacja w przedszkolu, jakie są możliwe przyczyny problemów z adaptacją i w jaki sposób możesz pomóc dziecku zaaklimatyzować się w placówce. Spis treści: Jak pomóc dziecku w adaptacji do przedszkola? Wskazówki dla rodziców Ile trwa adaptacja w przedszkolu? Problemy z adaptacją w przedszkolu – możliwe przyczyny Gdy maluch nie mówi, czemu nie chce chodzić do przedszkola Adaptacja dzieci w przedszkolu. Podpowiedzi dla nauczycieli Jak pomóc dziecku w adaptacji do przedszkola? Wskazówki dla rodziców Pójście do przedszkola to trudny moment i dla dziecka, i dla rodzica. Na szczęście to mija. Niektóre dzieci po kilku dniach dumnie kroczą do przedszkola i rzucają się w wir zabawy, inne potrzebują nieco więcej czasu, aby przystosować się do nowych warunków. Co możesz zrobić, aby dziecko polubiło przedszkole i jak ułatwić mu adaptację? Ucz samodzielności Zanim dziecko rozpocznie przedszkolną przygodę, naucz je: korzystać z toalety lub nocnika, mówić, jak ma na imię i nazwisko, zgłaszać potrzeby (mówić, że coś boli, jest zimno itp.), używać łyżki i widelca przy jedzeniu, ubierać się i zakładać buty. Dzięki temu maluch poczuje się pewniej. Zachowaj spokój Emocje się udzielają - to prawda stara jak świat. Dlatego nic tak nie potęguje rozpaczy dziecka jak nerwowe reakcje rodziców. Nie płacz, nie krzycz, nie zanoś dziecka do sali, a potem nie odrywaj go od siebie – powinno tam wejść samo. I co ważne, nie pozwól, by dziecko zobaczyło, że sama wahasz się, czy zostawić je w przedszkolu. Wtedy i ono może poczuć się niepewnie. W drodze do placówki wspólnie zaplanujcie, co miłego zrobicie po powrocie z przedszkola – świadomość, że już za kilka godzin się przytulicie i spędzicie razem czas, z pewnością zmniejszy wasz stres. Nie kłam Nie mów, że „zaraz wrócisz” jeśli wiesz, że tak się nie stanie (jest to tzw. białe kłamstwo). Jeśli obiecasz dziecku, że odbierzesz je np. po zupie, po drzemce, czy po obiedzie – dotrzymaj słowa. Utracone zaufanie będzie ci trudno odbudować i następnym razem dziecko nie tylko nie uwierzy w twoje słowa, ale będzie czuło większy lęk przed pójściem do przedszkola. Maluszek może pomyśleć, że skoro mama mówiła, że zaraz wróci, a nie wróciła, to może teraz w ogóle po mnie nie przyjdzie? Nie strasz Nie mów dziecku, że za karę zabierzesz mu zabawkę lub nie dostanie obiecanej nagrody. Jeśli sprawisz, że przedszkole będzie „za karę”, to twoje dziecko nigdy go nie polubi. Nie nagradzaj Obiecywanie dziecku nagrody za to, że pójdzie do przedszkola nie jest najlepszym pomysłem. Według wielu psychologów, przyzwyczajając dziecko do tego, że należy mu się nagroda za każdą, codzienną czynność może okazać się zgubne nie tylko dla domowego budżetu, ale i dla rozwoju dziecka. Mów o przedszkolu Opowiadaj dziecku o przedszkolu, staraj się mówić o pozytywnych aspektach: że pozna tam nowe koleżanki i kolegów, będą nowe zabawki, których nie ma w domu. Jeśli masz jakieś miłe wspomnienia z czasów przedszkolnych, podziel się nimi z dzieckiem. Możesz wykorzystać książeczki lub bajki, których bohaterowie idą do przedszkola, w którym wcale nie jest tak źle i strasznie. Książek o przedszkolu jest naprawdę dużo i z pewnością warto poszukać ich w pobliskiej bibliotece. Małe rytuały Możecie wymyślić swoje własne (może sekretne?) pożegnanie, np. buziak na dobrą zabawę. Wtedy rozstanie będzie łatwiejsze. Rutyna Ustal pewien schemat poranka, żeby dziecko wiedziało, co po sobie następuje, np. przed wyjściem do przedszkola trzeba umyć zęby. Zmiana rutyny może wybić dziecko z rytmu i niechętnie będzie szło do przedszkola. Szczególnie jeśli w domu zacznie się wspaniale bawić. Warto też, by wychodzeniu do przedszkola nie towarzyszył pośpiech i związane z tym nerwy. Zajęcia adaptacyjne w przedszkolu Forma i termin zajęć adaptacyjnych zależy od konkretnego przedszkola. Niektóre placówki organizują zajęcia dla dzieci i rodziców, inne – takie, w których uczestniczą tylko dzieci (a inne, niestety, wcale). Zajęcia zazwyczaj odbywają się pod koniec sierpnia. Podczas nich dzieci (lub rodzice z dziećmi) spotykają się z panią wychowawczynią, która prowadzi proste zabawy mające na celu wzajemne poznanie się dzieciaków. Adaptacja pozorna Obserwując dziecko i rozmawiając z jego wychowawcą, upewnij się, że proces adaptacyjny przebiega harmonijnie i we właściwym kierunku - może okazać się bowiem, że dziecko w przedszkolu sprawia wrażenie coraz bardziej przystosowanego, a na przykład w domu odreagowuje to agresją lub przygnębieniem. Ile trwa adaptacja w przedszkolu? Przebieg adaptacji dziecka w przedszkolu trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. O jej długości decyduje jednak wiele czynników, m.in.: nieobecności z powodu choroby, które przerywają proces adaptacji (niestety, wśród przedszkolaków infekcje zdarzają się bardzo często), dojrzałość emocjonalna dziecka (np. łatwość nawiązywania kontaktów z rówieśnikami, umiejętność rozpoznawania emocji u innych osób - te i inne zdolności kształtują się od 2. do 6. roku życia, w indywidualnym tempie), postawa rodziców, postawa nauczycieli przedszkola, to, czy maluch ma starsze rodzeństwo w placówce (wcześniejsze wizyty w przedszkolu, np. by odebrać starszego brata lub siostrę, pomagają w oswojeniu się z miejscem, zabawkami i osobami pracującymi w przedszkolu). Przedłużające się stany lękowe, apatia lub agresja, bóle głowy, bóle brzuszka czy kłopoty z wtórnym moczeniem się (gdy smyk już kontrolował pęcherz, ale znów tego nie robi) to znak, że w przedszkolu dziecku jest źle. Wyjściem z tej sytuacji może okazać się zmiana przedszkola albo np. pozostawienie dziecka jeszcze na rok w domu. Przed podjęciem decyzji warto porozmawiać z personelem placówki. Problemy z adaptacją w przedszkolu – możliwe przyczyny Dziecko może okazywać niechęć do przedszkola z różnych powodów, oto niektóre z nich: Dziecko mówi, że nie lubi chodzić do przedszkola Za słowami „nie lubię przedszkola” może stać wiele różnych komunikatów. Gdy kończy się weekend, dziecko w ten sposób wyraża żal, że musi rozstać się z rodzicami. Innym powodem może być to, że malec pokłócił się z kolegą i tak naprawdę „nie lubi” Jasia, a nie przedszkola. Albo może nie najlepiej wykonał jakieś zadanie i „obraził się” na całe przedszkole. Zdarza się też, że dzieci lubiąc przedszkole, nie lubią tylko leżakowania (drzemek). Co robić? Jeśli problemem jest kłótnia, niepowodzenie podczas prac plastycznych czy niedobra zupa, wytłumacz dziecku, że to, co zdarzyło się poprzedniego dnia, wcale nie musi wydarzyć się znowu. Pomóż maluchowi rozwiązać sprawę kłótni z kolegą lub koleżanką (pomóc może wspólna zabawa u was w domu) i zapewnij, że nie musi jeść tego, co mu nie smakuje (porozmawiaj o tym z wychowawczynią). I na koniec: wymyśl powód – misję, dla której twoje dziecko będzie „musiało” iść do przedszkola, np. po to, żeby codziennie przynieść innym dzieciom, wydrukowane przez ciebie kolorowanki. Jest szansa, że taka misja sprawi, iż malec poczuje się niezbędny. Maluch mówi, że inne dzieci go nie lubią Zwykle „nikt mnie lubi” znaczy „pokłóciłem się z…”. Przedszkolaki co chwilę kłócą się i godzą. Starają się określić własną tożsamość i opierają się w tym głównie na ocenie rówieśników. Chłopcy próbują sił, ustalają swoje miejsce w grupie, dziewczynki znajdują wśród rówieśniczek ideał, do którego chcą się upodobnić. Jeśli im się to nie uda, mogą uznać, że nikt ich nie lubi. I bardzo to przeżywają. Co robić? Wytłumacz smykowi, że nawet jeśli pokłóci się z jedną osobą, to nie znaczy, że inne dzieci też go nie lubią. Jeśli problem nie mija, porozmawiaj z nauczycielką – czasem dziecko jest odrzucane przez większość rówieśników i trzeba wspólnie działać. Niekiedy warto przenieść malca do grupy zróżnicowanej wiekowo, w której hierarchia ważności związana jest ze starszeństwem, co dzieci naturalnie akceptują. Dziecko skarży się na ból brzucha Bóle brzuszka, głowy, nudności, które nie są symptomami konkretnej choroby, mogą dokuczać wrażliwym dzieciom, zwłaszcza w pierwszych dniach przedszkola. Co robić? Obserwuj dziecko. Jeśli ma gorszy apetyt, źle śpi, jest osowiałe i utrzymuje się to miesiąc – należy zasięgnąć porady psychologicznej lub medycznej (to może być także objaw zakażenia pasożytami). Jeśli objawy niedyspozycji znikają, gdy tylko dziecko dowie się, że zostaje w domu – można podejrzewać, że cię nabiera. Wtedy powinnaś jasno dać do zrozumienia, że jeśli zostaje w domu z powodu choroby, to nie będzie mógł jeść lodów czy oglądać telewizji w godzinach „przedszkolnych”. W ten sposób szybko nauczy się, że nie warto symulować choroby. W przedszkolu pani krzyczy​ Zanim zainterweniujesz, warto, byś wiedziała, że dzieci w tym wieku często opowiadają o tym, co przydarzyło się nie im, lecz kolegom. W wyobraźni zdarzenie, którego dziecko było obserwatorem, może stać się jego własnym. Poza tym wszystko, co dzieje się w przedszkolu, maluch odbiera bardzo emocjonalnie – zwrócona neutralnym tonem uwaga, że np. nie skończyło kolorować rysunku, może być odebrana jako „nakrzyczenie”. Możliwe też, że pani rzeczywiście zwróciła ostro uwagę dziecku, bo np. dokuczało innym przedszkolakom. Co robić? Wybadaj maluszka i ustal fakty, aby wiedzieć, czy w ogóle trzeba interweniować. Gdy sprawa dotyczy „niepokolorowanego rysunku”, wyjaśnij, że pani nie miała nic złego na myśli. Jeśli nauczycielka rzeczywiście podnosi głos na dzieci, bo np. nie chcą leżakować, poproś, by zwolniono smyka z obowiązku spania. W razie potrzeby można umówić się na (pokojową!) rozmowę z panią, w obecności dyrektorki czy przedszkolnego pedagoga lub pedagożki. Inna stresująca sytuacja Jeśli dziecko do tej pory bez większych oporów żegnało się z tobą rano, zastanów się, czy przyczyną zmiany nie jest jakaś nowa, stresująca dla malucha trudność poza przedszkolem, np. pojawienie się młodszego rodzeństwa, dłuższy wyjazd taty, przeprowadzka. Wszystkie te okoliczności sprawiają, że dziecko czuje się zagrożone i na wszelki wypadek chce być blisko ciebie. Przyczyną lęku może być też dłuższa nieobecność w przedszkolu (np. po chorobie) lub to, że ostatnio masz mniej czasu. Co robić? Poświęć dziecku więcej uwagi, tak aby nie czuło się odtrącone czy zapomniane. Być może właśnie teraz bardzo cię potrzebuje, a niechęć do przedszkola to tylko pretekst, by móc spędzić z tobą więcej czasu. Gdy dziecko nie mówi, czemu nie chce chodzić do przedszkola Kilkulatek nie zawsze potrafi wytłumaczyć, dlaczego nie lubi przedszkola. Ale to nie znaczy, że sobie coś wymyśla. Przyczyna niechęci może być całkiem realna. Jak ją odnaleźć? Poproś malca, by narysował obrazek o dzieciach w przedszkolu, zabawach, ulubionym zdarzeniu... Zorientujesz, jakie są jego odczucia. Zaproponuj mu zabawę w przedszkole (uczestnikami mogą być misie, lalki). Ważne jest, by to dziecko przewodziło zabawie i decydowało o jej przebiegu – a ty obserwuj. Popytaj, jak inne dzieci bawią się tam i co robią. Niektóre maluszki chętniej mówią o tym, co się zdarzyło koledze, a nie o sobie. Porozmawiaj z rodzicami innych maluchów. To cenne źródło informacji, ale filtruj je przez własny rozsądek. Umów się na rozmowę z wychowawczynią. Postaraj się nie zaczynać od pretensji. Raczej proś o radę i pomoc, zamiast wymagać i żądać. Spróbuj też uczciwie odpowiedzieć sobie na pytania: Czy ufasz nauczycielom przedszkola, do którego chodzi dziecko? Czy masz pewność, że dziecko w przedszkolu jest bezpieczne i zadbane? Czy jako rodzic/opiekun nie jesteś osobą nadopiekuńczą lub wręcz przeciwnie - wymagającą od dziecka za dużo i za szybko? Czy jako dorosła osoba jesteś dla dziecka wsparciem czy masz problemy z: własnymi wyrzutami sumienia, lękiem, niepokojem, poczuciem zagrożenia ze strony otaczającego świata. Adaptacja dzieci w przedszkolu. Podpowiedzi dla nauczycieli Zabawy adaptacyjne w przedszkolu mają być dużą frajdą dla dzieci, ale przede wszystkim pełnić funkcję integracyjną. Jest to jeden z elementów dnia adaptacyjnego w przedszkolu. Poprzez takie zabawy integracyjne dzieciaki mają okazję, by bliżej się poznać, zapamiętać swoje imiona, ale także oswoić z nowym miejscem i panią przedszkolanką. Propozycje zabaw adaptacyjnych w przedszkolu: Iskierka Dzieci ustawione są w kole i trzymają się za ręce. Nauczyciel mówi: „Zaczarowaną iskierkę puszczam w krąg, niech wróci zaraz do moich rąk” i w tym momencie ściska dłoń dziecka, iskierka przechodzi przez cały krąg (dzieci ściskają po kolei dłoń kolegi), a następnie wraca do nauczyciela. Kolorowe imię Jest to zabawa z chustą animacyjną – dzieci siedzą na kolorowych pasach chusty animacyjnej, a nauczyciel wymienia jeden kolor. Siedzące na nim dziecko podaje swoje imię. Lustro Dzieci siedzą naprzeciwko siebie i na przemian robią różne miny, wykonują różne czynności, a także naśladują siebie nawzajem. Zapamiętywanie imion Dzieci siadają tworząc okrąg, a jeden z uczestników przedstawia się, np. „Jestem Natan”, kolejna osoba powtarza „Jestem Hania, a to jest Natan”. Kolejna osoba prowadzi dalej wyliczankę „Jestem Oliwka, to jest Hania, a to Natan”. Nauczyciele przedszkola czasem stosują system nagradzania dzieci, np. proszą by maluch nie płakał, nagradzając go słodyczami. Takie słodkie przekupstwo może spotkać się z niezadowoleniem rodziców, którzy na co dzień nie pozwalają dzieciom jeść cukierków. Zobacz też: Podanie o przyjęcie dziecka do przedszkola: uzasadnienie, jak napisać [WZÓR] Kapcie do przedszkola: jakie są najlepsze? Polecamy lekkie, wygodne i miękkie „Mogę, ale nie chcę bawić się z dzieckiem. Dlatego chodzi do przedszkola w wakacje, a mnie zżerają wyrzuty sumienia” [LIST DO REDAKCJI] Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Jak oduczyć dziecko kłamać? Podpowiadamy!
Jak oduczyć dziecko kłamać? Przede wszystkim poznaj przyczynę takiego zachowania. Małe dzieci mają bujną wyobraźnię, nie do końca odróżniają jeszcze fikcję od rzeczywistości. Natomiast starsze dzieci kłamią z tych samych powodów, co dorośli - chcą np. uniknąć kary lub zwrócić na siebie uwagę. By oduczyć dziecko kłamać, najważniejsze to dawać mu dobry przykład.
Jak oduczyć dziecko kłamać? Musisz sama dawać mu dobry przykład: dotrzymuj słowa, nie wciągaj także dziecka w „spiski”. Ustal również jasne zasady, dotyczące między innymi tego, że nigdy nie można kłamać. Jeśli maluch cię okłamuje - porozmawiaj z nim spokojnie. Spraw także, by dziecko nie obawiało się twojej reakcji na prawdę, którą wyzna. Doceniaj także, gdy maluch mówi prawdę - zwłaszcza w momentach, gdy jest to dla niego trudne. Spis treści: Co robić, by dziecko nie kłamało? Co zrobić, gdy dziecko kłamie? Jak rozmawiać z dzieckiem, które kłamie? Jak karać dziecko za kłamstwo? Jak udowodnić, że dziecko kłamie? Dlaczego dziecko kłamie? Dziecko kłamie, bo ma bujną wyobraźnię Kłamstwa celowe Dziecko kłamie, by zwrócić na siebie uwagę Kolorowanie rzeczywistości Co robić, by dziecko nie kłamało? Jeśli chcesz, by twoje dziecko nie kłamało, to... Dotrzymuj słowa. Nie mów: „Później się pobawimy”, „W sobotę pójdziemy do zoo”, jeśli wiesz, że nie będziesz w stanie spełnić obietnicy. Przyznawaj się do własnych błędów. Nie zrzucaj na nikogo winy. Jeśli coś zrobiłaś źle, bierz odpowiedzialność na siebie. I zawsze przeproś za błąd. Nie angażuj dziecka w „spiski”. Nigdy nie mów do dziecka: „Odbierz telefon i powiedz, że nie ma mnie w domu”. Załóż, że dziecko mówi prawdę, nawet jeśli nie masz takiej pewności. Resztę pozostaw jego sumieniu. Puszczenie kłamstwa płazem jest mniejszym złem niż niesłuszne oskarżenie. Zastanów się, dlaczego dziecko kłamie. Może chce tak zwrócić na siebie uwagę albo boi się zbyt surowej kary? Co zrobić, gdy dziecko kłamie? Ustal jasne zasady. Nie mówimy brzydkich słów, nigdy nie kłamiemy, zawsze przyznajemy się do winy. I sama ich przestrzegaj – dziecko uczy się od bliskich! Tłumacz, dlaczego nie wolno kłamać. Operuj konkretami: „Jakbyś się czuł, gdybym powiedziała, że dam ci prezent, a potem go nie dała?”. Wyraźnie powiedz dziecku, że kłamstwa są złe. Udowodnij, że potrafisz spokojnie przyjąć wiadomość o jakiejś złej sytuacji, wydarzeniu. Spokojnie rozmawiaj z dzieckiem, nie krzycz. Zastanów się, czy dziecko nie ma złego wzoru do naśladowania, np. czy dorośli w jego otoczeniu nie kłamią. Jeśli tak jest - należy wytłumaczyć to dziecku. Zdarzają się sytuacje, gdy kłamstwo jest konieczne, jednak nigdy nie może ono krzywdzić drugiego człowieka. Pomyśl, dlaczego dziecko skłamało. Może np. jesteś zbyt surowa dla dziecka i obawia się kary? Jak rozmawiać z dzieckiem, które kłamie? Zastanów się, jakie mogą być przyczyny tego, że dziecko kłamie. Powiedz maluchowi wyraźnie, że kłamstwo jest czymś złym. Wysłuchaj go i zadeklaruj pomoc – może fakt, że dziecko kłamie, spowodowany jest tym, że maluch boryka się z jakimiś problemami. Rozmawiaj z dzieckiem spokojnie, otwarcie, postaraj się być wyrozumiała. Krzyczenie na dziecko zastąp tłumaczeniem. Bądź także cierpliwa. Pamiętaj, że dzieciom łatwiej jest powiedzieć prawdę, gdy czują się bezpieczne i nie obawiają reakcji rodzica. Dzieci muszą wiedzieć, że mówienie prawdy bywa trudne, jednak jest bardzo budujące. Jak karać dziecko za kłamstwo? W tym przypadku lepiej będzie, jeśli nie będziesz karać dziecka. Spróbuj mu po prostu pokazać negatywne strony kłamstwa, by samo dostrzegło, że „nie opłaci się” kłamać. Warto jednak nagradzać malucha za mówienie prawdy, zwłaszcza jeżeli jest ona smutna lub nieprzyjemna dla niego. Jeśli jesteś zmuszona, by wyciągnąć konsekwencje – wyraźnie oddziel, że są one spowodowane kłamstwem, a nie np. popełnionym czynem. Jeśli dziecko przyzna się ostatecznie do kłamstwa i powie prawdę - bądź łagodniejsza. Jeżeli jednak kłamie nadal i upiera się przy wersji, która jest nieprawdziwa – twoje stanowisko musi być bardziej stanowcze. Jak udowodnić, że dziecko kłamie? Udowodnienie, że dziecko kłamie, zazwyczaj nie jest trudne z perspektywy dorosłego człowieka. Jednak nie powinno być to celem samym w sobie. Najważniejsza jest rozmowa z maluchem, wytłumaczenie mu, że kłamanie jest czymś złym. Powinnaś także sprawić, by dziecko nie obawiało się wyznać prawdy. Nie chodzi o to, by udowodnić dziecku kłamstwo, a o to, by samo się do niego przyznało. Dziecko kłamie, bo ma bujną wyobraźnię Gdy trzy-, czterolatek opowiada, jak z psem sąsiada tropił złodziei wycieraczek, nie mija się z prawdą, bo święcie wierzy w swoje słowa. Nie potrafi dostrzec granicy między faktami a tym, co zapamiętał z bajek czy zasłyszanych rozmów. Jedną nogą tkwi w rzeczywistości, a drugą w świecie bajki z księżniczkami, piratami i gadającymi zwierzętami. Podszywając się pod swoich ulubionych bohaterów, daje się ponieść własnej opowieści i przeżywa ją, jakby wydarzyła się naprawdę. A gdy boi się, że w wannie jest rekin, także boi się szczerze – mógłby przysiąc, że widział, jak z piany wynurzyła się trójkątna płetwa. – Opowieści tego typu nie są kłamstwem i nie wolno za nie karać – mówi Beata Płażewska, psycholog. – Dziecko z czasem nauczy się odróżniać prawdę od fikcji. Póki co warto się cieszyć, że ma wyobraźnię. Do dziecka, które udaje króla, możemy zwracać się: „Wasza wysokość”. Ale gdy posuwa się za daleko (i chce zmusić babcię, by obsługiwała je jak monarchę) albo boi się własnej opowieści, trzeba kończyć zabawę. Zobacz: Czy twoje dziecko ma bujną wyobraźnię? – test Kłamstwa celowe Dopiero sześcio-, siedmiolatki kłamią, by celowo wprowadzić kogoś w błąd. Ale „trening” zaczynają już w wieku czterech, pięciu, a czasem trzech lat! Dzieci kłamią z tych samych powodów, co dorośli. Głównie po to, by uniknąć kary: „To nie ja zbiłem talerz”. – Dziecku, które mówi coś takiego, trzeba wyjaśnić, że zrzucając na kogoś winę, można go skrzywdzić. Ale lepiej nie przesadzać z karami. Zdarza się, że srogo ukarane dziecko, zamiast oduczyć się mijania z prawdą, koncentruje się na tym, by nie dać się przyłapać. Można odwoływać się do sumienia dziecka („Serce podpowie ci, czy zrobiłeś dobrze”). Dziecko kłamie, by zwrócić na siebie uwagę Inne kłamstwo: „Bolą mnie nogi/brzuch”. Jest wygodne, bo pozwala uniknąć, np. sprzątania. Dzieci wykorzystują je też w innym celu: próbują w ten sposób skupić na sobie uwagę rodziców. – Poza tłumaczeniem, że nie wolno nikogo wprowadzać w błąd w takich sprawach jak zdrowie, warto się zastanowić, dlaczego dziecko ucieka się do takich sztuczek – mówi psycholog. Czytaj też: Jak wyznaczać dziecku granice? Kolorowanie rzeczywistości Niektóre dzieci uwielbiają koloryzować. Starają się uatrakcyjnić swoją opowieść, podobnie jak robi to wielu dorosłych („Złowiłem taaaką rybę!”). – Trzeba reagować, gdy dziecko za bardzo się zapędza (np. opowiada w przedszkolu historię o tym, jak to rodzice wyjechali na weekend i zostawili je same, „zapominając” dodać, że było z babcią) – mówi psycholog. W takiej sytuacji musimy sprowadzić dziecko na ziemię, mówiąc: „Kochanie, twoja opowieść się podobała, ale pani może w nią uwierzyć i pomyśleć, że naprawdę zostawiamy cię samego w domu”. Zobacz także: Dlaczego surowe wychowanie prowokuje dzieci do kłamstwa? Białe kłamstwo - co to jest? 7 kłamstw, które rodzice mówią dzieciom (i nie mają wyrzutów sumienia)
Tylko siostra ma tę moc! 5 niesamowitych korzyści z posiadania siostry (Naukowo udowodnionych!)
Okazuje się, że siostra może nauczyć cię więcej niż brat. Dzięki posiadaniu siostry dowiesz się jak rozwiązywać konflikty, zdobędziesz umiejętność rozpoznawania uczuć i emocji drugiej osoby oraz tego, jak wychowywać innych. A to wcale nie wszystko!
Czy rodzeństwo mieszane, tzw. parka, jest lepsze niż dwóch braci? Naukowcy z Uniwersytetu Brighama Younga dowodzą niezbicie, że płeć rodzeństwa ma szczególny wpływ na nasz rozwój, emocje, zdrowie psychiczne i samoocenę. Z badań wynika, że posiadanie siostry przynosi więcej korzyści. Dlaczego tak dobrze jest mieć siostrę lub kilka sióstr? Dzięki siostrze lepiej żyjemy i rozumiemy innych Kto ma siostrę ten wie, że tzw. darcie kotów na zmianę z wielką miłością to w tych relacjach po prostu norma. Jednocześnie pewnikiem jest także to, że zawsze można na nią liczyć, zwłaszcza w najtrudniejszych momentach, a i czasem pożyczyć jakiś ciuch z jej szafy. Nieważne czy jest starsza, czy młodsza, czy między dziećmi jest duża, czy mała różnica wieku. Ważne, by mieć siostrę. Jak dowodzą badania, posiadanie siostry chroni rodzeństwo przed depresją, a także powoduje, że rodzina staje się sobie bliższa i łączą ją silniejsze więzy. „Relacja z siostrą pomaga rozwijać umiejętności społeczne, takie jak zdolności komunikacyjne, sztukę kompromisu i umiejętność negocjacji” – mówi adiunkt Alex Jensen z Uniwersytetu Brighama Younga (USA), prowadzący badania dotyczące relacji z rodzeństwem. „Nawet wtedy, gdy siostry mają konflikt, to jeśli jest on niewielki, dobrze nam zrobi w rozwijaniu umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach społecznych". 5 najważniejszych korzyści z posiadania siostry Oto 5 najważniejszych powodów, według naukowców, dla których tak dobrze jest mieć siostrę (lub więcej sióstr). 1. Dzięki niej zachowasz równowagę psychiczną Okazuje się, że posiadanie siostry zapewnia nam pełnię zdrowia psychicznego. Jak tłumaczą psychologowie, siostry pomagają chronić rodzeństwo przed poczuciem samotności i lękiem. A także to właśnie dzięki siostrom dochodzi do scalenia rodziny po śmierci rodziców. Tak dowodzą badania z 2010 roku opublikowane w Journal of Family Psychology. To wszystko wpływa także na lepszą ocenę własnej wartości. 2. Będziesz mieć więcej współczucia dla innych Badacze z z Uniwersytetu Brigham Younga odkryli także, że posiadanie siostry sprawia, że stajemy się milsi i bardziej otwarci. Także jeśli chodzi o emocje i uczucia. Dzieje się tak dlatego, że siostry zwykle same są bardziej nastawione na pozytywne zachowania społeczne, takie jak współczucie i altruizm. Często okazują swoją miłość i zaangażowanie. Siła takiego oddziaływania jest nawet większa niż w pełnej miłości relacji rodzicielskiej. Prowadząca badania, profesor Laura Padilla-Walker tłumaczy także, że nawet jeśli w relacji z siostrą są konflikty, tak długo, jak jest między rodzeństwem uczucie i miłość, i tak czerpiemy z tego niebywałe korzyści. Takie walki sprawiają, że uczymy się jak reagować na konflikty i jak się ich pozbywać. To niezwykle przydatna umiejętność w życiu. 3. Wyćwiczysz umiejętności społeczne Według Jeffreya Klugera, autora publikacji o relacjach rodzeństwa („The Sibling Effect") możemy nauczyć się jak odpierać trudne argumenty albo jak minimalizować rozrastające się i niewygodne dla nas sytuacje. Zwłaszcza w relacji ze starszą siostrą. Z drugiej strony, tłumaczy, że posiadanie młodszego rodzeństwa, może wyzwolić w nas uczucia i zachowania opiekuńcze, a także umiejętność wczuwania się w uczucia innych. Więc nie ma znaczenia czy siostra jest młodsza, czy starsza. 4. Wytrenujesz umiejętności komunikacyjne Badania dowodzą, że bracia, którzy dorastali z siostrami, są znacznie lepsi w komunikacji z kobietami, niż dzieci, które były jedynakami lub posiadały tylko braci. Niektóre z tez badaczy świadczą też o tym, że posiadanie rodzeństwa innej płci jest bardzo przydatne i wartościowe dla obu stron w czasie dorastania. Siostry i bracia w okresie dojrzewania stają się sobie o wiele bliżsi, bo są dla siebie wzajemnie najlepszym źródłem informacji o płci przeciwnej. 5. Siostry uczą niezależności i jak mieć ambicje W 2009 roku brytyjscy psychologowie odkryli, że ludzie wychowywani przynajmniej z jedną siostrą są bardziej zdeterminowani i samodzielni, niż ci, którzy dorastali tylko z braćmi. Chodzi tu zwłaszcza o wewnętrzne pragnienie robienia czegoś lepszego za każdym razem i osiągania zamierzonych celów. Dziewczynki są w tym bardziej zdeterminowane i motywują do takiego zachowania też swoje rodzeństwo. Posiadanie siostry więc to mnóstwo zalet. Badacze nie wspominają o minusach. Nawet konflikt z siostrą może być niezwykle cenny. Dzięki nim czujemy się mniej zestresowani, bo lepiej potrafimy sobie radzić z problemami w życiu. Osoby, które wzięły udział w badaniach (571 osób w wieku od 17 do 25 lat) i miały co najmniej jedną siostrę, czuły się bardziej szczęśliwe i były optymistycznie nastawione do świata. W przeciwieństwie do tych, które dorastały wyłącznie z braćmi. Tylko wytłumaczcie to w prostych słowach maluchowi, który tak bardzo chciał mieć braciszka. Może warto wspomnieć, że z siostrą też będzie mógł się pobawić samochodzikami? A Wy, jak się czujecie? Jakie macie doświadczenia z siostrami? Rzeczywiście lepiej w życiu mieć siostrę czy brata? Źródło: Huffington Post, ScienceDaily.com, News.byu.edu
Czy muszę bawić się z moim dzieckiem? Nowy sposób na zabawę
Wielu rodziców zadaje sobie to pytanie. To nie są wyrodni rodzice, tylko zmęczeni rodzice. Praca, obowiązki domowe, opieka nad dziećmi – takie są zadania dorosłych. Zabawa jest daleko na tej liście, o ile w ogóle. Włączmy dziecko w nasze zajęcia - to dla nich też zabawa!
Czy rodzice muszą się bawić z dzieckiem? Niektórzy rodzice nie mają czasu. Inni energii. Jeszcze inni po prostu nie czują się swobodnie turlając się po dywanie lub udając owcę. Każdy z nich prędzej czy później zada sobie to pytanie: czy ja naprawdę muszę być kumplem mojego dziecka? Czy do zabawy nie wystarczy mu rodzeństwo lub rówieśnicy? A może pokój pełen zabawek to dla niego dostateczna rozrywka? Nowa definicja zabawy Absolutnie nie namawiamy do tego, żeby w ogóle nie bawić się ze swoimi dziećmi. Ale wiemy, że czasami można oszaleć od ilości zaleceń związanych z wychowaniem. Psycholog dr Joanna Urbańska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu mówi, że gubi nas nowoczesna definicja zabawy. Niepotrzebnie myślimy o niej tylko jako oddzielnej aktywności, przeznaczonej wyłącznie dla dzieci. Tymczasem, zabawą mogą być zwyczajne czynności wykonywane wspólnie z rodzicami, np. rozwieszanie prania, podlewanie kwiatów. "Wydaje mi się, że definiujemy zabawę w zbyt wąski sposób. W zależności od wieku dziecka, zabawą mogą być bardzo zwyczajne rzeczy. Np. dla kilkumiesięcznego dziecka będzie to leżenie na brzuszku na kolanach taty. Dla starszego dziecka będzie to naśladowanie rodzica, samo bycie z nim. Dopiero w wieku 5, 6, 7 lat włącza się pragnienie gry i rywalizacji. Wtedy spokojnie można zapewnić dziecku towarzystwo rówieśników i tylko nadzorować zabawę. Nie trzeba się w nią włączać." - mówi psycholog. Dobra mama "Chciałabym podbudować te matki, które nie lubią wcielać się w role księżniczek. Jest mnóstwo sytuacji, w których dzieci tę zabawę dostają – w żłobku, przedszkolu, szkole. W domu chodzi o przebywanie ze sobą. Warto włączyć dziecko w czynności, które samemu się lubi. Wtedy nie będzie to męczące dla rodzica, a dla dziecka wciąż atrakcyjne" - dodaje Urbańska. Zalety zabawy z dziećmi Wiadomo, są liczne zalety zabawy z dziećmi, także dla rodziców. W ten sposób buduje się bliskość, dziecko lepiej się rozwija itd. Sami rodzice często też się nieźle bawią, lubią być ze swoim dzieckiem. Ale czasami mają wszystkiego dość. Spójrzmy na zabawę z innej perspektywy. Odkrycie dzieciństwa Dopiero XX wiek "odkrył" dzieciństwo. Wcześniej dzieci się miało, ale nigdy w historii ludzkości nie poświęcano im tyle uwagi, co dzisiaj. W niższych warstwach już kilkulatki posyłano do pracy w fabryce lub na polu. W wyższych dzieci kształcono i przygotowywano do korzystnego małżeństwa. Jeszcze dwa pokolenia wstecz matki były zbyt zajęte prowadzeniem domu i/lub pracą zawodową, żeby bawić się z dziećmi. Co więcej, po prostu nie było takiego zwyczaju. Mama była od opieki, pocieszenia. Była kapłanką ogniska domowego, ale nie koleżanką dla kilkulatka. Zmiany, zmiany, zmiany Dzisiaj mamy całe dziedziny wiedzy poświęcone rozwojowi, psychologii, szczęściu dzieci. Jest przemysł, który produkuje przedmioty przeznaczone tylko dla dzieci: ubranka, zabawki, akcesoria, książeczki itd. Do opieki nad dziećmi włączyli się też ojcowie. To bardzo duża zmiana w wychowaniu. Z punktu widzenia pedagogiki oraz samych dzieci wszystkie te ‘nowinki’ są bardzo korzystne. Dysponujemy bardzo szczegółową wiedzą, jak najlepiej wychować własne dzieci. Mimo to, czasami rodzice świadomie wolą z niej nie skorzystać. Wszyscy odbieramy codziennie więcej bodźców, niż jest w stanie przetworzyć ludzki układ nerwowy. Kto się skusi na dzikie harce z maluchem na dokładkę? Wiele mam powie: pas. Właśnie dlatego dobrze jest spojrzeć na tę kwestię z perspektywy... zdrowego rozsądku. Mamy nasze dzieci wychować i otoczyć troską. To nie znaczy, że musimy zamienić się w klaunów, a dom w wesołe miasteczko. Na koniec dodajmy trochę danych. Badania psychologiczne dowiodły, że amerykańskie dzieci, którym rodzice organizowali zabawę, częściej borykały się z problemami emocjonalnymi, niż dzieci z plemion, które po prostu były ze swoimi rodzicami. Zatem bądźmy z naszymi dziećmi, włączajmy je w nasz świat. Nie przesadzajmy. Czytaj też: zabawy z kanapy dla zmęczonych rodziców
Kochasz swoje dziecko nad życie, ale czasem masz wrażenie, że nie potrafisz mu tego okazać? Spokojnie, twoje dziecko doskonale wie, że je kochasz. Sprawdź, czy robisz to, co zapewnia malca o twojej miłości.
Uśmiechaj się do dziecka i patrz mu w oczy Pamiętaj, żeby pochylać się lub kucać, gdy do niego mówisz. Wtedy maluch dobrze cię widzi, a nie tylko słyszy twój głos z góry. Kontakt wzrokowy z dzieckiem jest bardzo ważny, często bez słów można wyrazić dużo więcej niż długą rozmową. Słuchaj tego, co dziecko ma do powiedzenia Myślisz sobie "oczywiście, przecież słucham". Ale czy na pewno? Czy nie przerywasz zniecierpliwiona mówiąc "tak, już dobrze, skończ obiadek", albo "teraz bądź cicho, mama ogląda film"? Rozmawiaj z dzieckiem i wysłuchuj do końca tego, co ma ci do powiedzenia! Czytaj i opowiadaj dziecku bajki To może być wasz mały wieczorny rytuał – kiedy maluch już jest w łóżku, czytasz mu bajkę na dobranoc. Słuchanie bajek jest bardzo rozwijające, a twoja obecność i głos dodatkowo budują poczucie bezpieczeństwa malucha. Dawaj dziecku wybór Oczywiście kilkulatek nie może zupełnie sam decydować o tym, co będzie robił, jadł i w co ubierał, ale możesz już od najmłodszych lat pokazywać swojemu dziecku, że jego zdanie się liczy. Zapytaj, czy woli marchewkę czy brokuły do obiadu albo czy wybiera bluzkę w paski czy groszki. Wysyłaj dziecku kartki i listy Czasami zdarza się, że musisz wyjechać w podróż służbową, albo maluch jedzie na tydzień do dziadków. Wyślij mu list! Nie musi być długi, wystarczy kilka zdań. Zawsze znajdzie się ktoś, kto go dziecku przeczyta. Możesz mieć pewność, że takie listy dziecko będzie przechowywało jak największy skarb przez wiele lat. I pamiętaj: e-mail czy sms to nie to samo! Idź za dzieckiem, kiedy chce cię prowadzić Takim małym gestem mówisz mu bardzo wiele: że się dla ciebie liczy, że jest ważne, że bierzesz pod uwagę jego zdanie, że go słuchasz. Najczęściej maluch robi to, bo chce ci coś pokazać, czyli podzielić się z tobą swoim ważnym przeżyciem. Nie lekceważ tego! Chodź na występy, apele, gale, pokazy, mecze Oczywiście często trudno wygospodarować czas akurat w południe w środku tygodnia, ale zrób co w twojej mocy, by tam być. Dla dziecka obecność rodziców jest tak ważna, że nie które nie chcą występować, jeśli nie widzą na widowni mamy i taty. Pamiętaj, żeby dodać im otuchy i zapewnić, że jakkolwiek im pójdzie i tak kochasz je najbardziej na świecie! Przedstawiaj dzieci swoim znajomym i przyjaciołom... ... i odwrotnie! Nie mów: "To moja córka Kasia, Kasiu, przywitaj się", a zamiast tego: "To jest moja córka Kasia, a to moja koleżanka Basia". Dzięki temu dziecko czuje się tak samo ważnym partnerem, jak dorosły i nie rośnie w przekonaniu, że dorośli są ważniejsi. Zna twoich znajomych i nie czuje, że są dla niego obcy. Dziel się z dzieckiem swoimi marzeniami i sukcesami Oczywiście równocześnie pamiętając, że to dziecko, a dziecko nie powinno być powiernikiem sekretów. Nie obciążaj go swoimi problemami, ale jeśli masz zły dzień, powiedz to, bo dziecko i tak widzi, że coś jest nie w porządku. Opowiadaj o tym, o czym marzysz i zachęcaj je do tego samego! Często mów: Kocham cię! Oczywiście, że kochasz swoje dziecko i ono o tym wie. Ale co innego jest to usłyszeć! Mów dziecku bardzo często, że je kochasz, nie tylko wtedy, gdy pięknie zaśpiewa piosenkę albo grzecznie posprząta po sobie zabawki. Podkreślaj to zwłaszcza wtedy, gdy coś przeskrobie, żeby upewnić je, że kochasz je bez względu na wszystko, nawet, gdy broi. ZOBACZ TEŻ: 5 mitów o rozpieszczaniu dzieci
Nie chodzi o to, by zaprowadził „porządek" i sprawił, że grupa grzecznie usiądzie do obiadu i wszyscy zawsze zgodnie będą się ze sobą bawić. Może jednak pomóc Kasi w pokonaniu nieśmiałości, a Janka nauczyć, że bicie kolegi to nie jest dobry sposób na odebranie mu zabawki.
Rodzice zazwyczaj niewiele wiedzą o przedszkolnym psychologu, a jeszcze rzadziej korzystają z jego konsultacji. Tymczasem może on pomóc dziecku polubić przedszkole i dobrze się w nim zaaklimatyzować. Te pozytywne doświadczenia ułatwią później dziecku szkolny start. Gdzie znaleźć przedszkolnego psychologa Nie we wszystkich przedszkolach możesz skorzystać z porady psychologa. W państwowych placówkach jego zatrudnienie uzależnione jest od gminy (rodzice mogą jednak starać się o stworzenie takiego stanowiska, np. poprzez złożenie petycji lub prośby w urzędzie gminnym czy miejskim), a w prywatnych – od właściciela. Psycholog zazwyczaj zatrudniany jest na 2-3 godziny tygodniowo, więc w dużych miastach pod jego opieką najczęściej znajduje się kilka przedszkoli. Może ci się wydawać, że te parę godzin to niewielka ilość czasu. Wystarcza jednak, by specjalista poznał dzieci i ich problemy. Co robi psycholog w przedszkolu Psycholog w przedszkolu najpierw obserwuje wszystkie dzieci: jak bawią się w grupie, co robią w sytuacjach stresowych (czy są agresywne, nieśmiałe, wycofane, czy też odwrotnie: przebojowe i odważne). Czasem przygląda się, jak rano rozstają się z rodzicami, może też oglądać prace plastyczne przedszkolaków, „podsłuchiwać", co dzieci do siebie mówią i jak odzywają się do rodziców i wychowawczyń. Na podstawie obserwacji specjalista określa problemy wychowawcze i dzieci, które jego zdaniem wymagają pomocy. Czytaj też: Przeklina, kopie, pluje – 5 sposobów na dziecięce wybryki Na czym polega praca psychologa w przedszkolu Psycholog w przedszkolu pomaga dzieciom i rodzicom w różny sposób. Organizuje zajęcia adaptacyjne. Ułatwiają dziecku oswojenie się z nowym miejscem. Jeśli nie ma takich zajęć, rodzice mogą poprosić psychologa o ich zorganizowanie. Pomaga indywidualnie. Do psychologa możesz zgłosić się w trakcie jego dyżuru w przedszkolu. Rozmawiać możesz nie tylko o problemach dziecka, ale także o jego zdolnościach. Opracowuje specjalne programy. Czasem psycholog ma pomysł na konkretne zajęcia w przedszkolu (np. rozwijające inteligencję emocjonalną dzieci). Wtedy w porozumieniu z rodzicami (a czasem właśnie na ich prośbę) organizuje co jakiś czas (np. co dwa tygodnie) specjalne zajęcia na dany temat. Robi testy gotowości szkolnej. Badania pomagają określić, czy dziecko jest gotowe do pójścia do szkoły (psycholog może także zwrócić uwagę rodzica na umiejętności, które dziecko powinno jeszcze poćwiczyć). Służy pomocą rodzicom. Świadomość, że możesz skorzystać z porady kogoś, kto zna dziecko i ma wiedzę psychologiczną, daje oparcie i poczucie większego bezpieczeństwa. Kiedy psycholog rozmawia z rodzicami Jeśli zdaniem psychologa jakieś dziecko potrzebuje pomocy, bo np. nie potrafi odnaleźć się w grupie, specjalista rozmawia z wychowawczynią o swoich spostrzeżeniach. Może też być tak, że to pani zwraca się z prośbą do psychologa, bo np. zauważyła, że dziecko ma kłopoty z rysowaniem. Psycholog umawia się wtedy także na rozmowę z rodzicami dziecka. Nie trzeba się jednak takiego spotkania obawiać. Rodzicom czasem wydaje się, że zostaną oskarżeni o złe zachowanie dziecka, a psycholog zacznie wytykać im błędy wychowawcze. Nic z tych rzeczy. Rozmowa z psychologiem nie skupia się na tym, co dzieje się niepokojącego (czyli w rozumieniu rodziców: jak strasznie niegrzeczna jest ich pociecha), tylko na tym, jak bawić się z dzieckiem, do czego je zachęcać i jak reagować na jego kłopotliwe zachowania. O rozmowę z przedszkolnym psychologiem możesz poprosić także ty sama. Twoje dziecko może zachowywać się całkiem normalnie w przedszkolu, ale codziennie po wyjściu z niego stawać się np. płaczliwe albo agresywne. Takiego zachowania psycholog ani wychowawca nie mają już możliwości zobaczyć, więc myślą, że wszystko jest w porządku. Tymczasem dziecko prawdopodobnie silnie przeżywa stres związany z przedszkolem i właśnie w ten sposób go odreagowuje. Czytaj też: Dziecko nielubiane w przedszkolu – jak możesz mu pomóc? [CMS_PAGE_BREAK] Kiedy psycholog rozmawia z dzieckiem Psycholog może także porozmawiać z dzieckiem. Pyta wtedy o jego ulubione zajęcia, obserwuje je podczas wykonywania różnych zadań (np. rysowania, układania puzzli). Na tej podstawie stara się znaleźć przyczynę kłopotów, bo tylko w ten sposób może dziecku skutecznie pomóc. U małych dzieci często powodem odmiennego zachowania okazują się np. kłopoty ze wzrokiem czy słuchem. A to dlatego, że dorosły człowiek jest w stanie zlokalizować swój problem i np. powiedzieć, że gorzej słyszy. Natomiast dziecko najczęściej jedynie czuje, że coś jest nie tak, ale nie potrafi wyjaśnić, dlaczego (stąd ucieka w nieśmiałość albo odwrotnie: w agresję, bo nie wie, jak sobie poradzić w takiej sytuacji). Czytaj też: Złe zachowanie – 8 kół ratunkowych Czasem także przyczyną problemów dziecka jest po prostu stres związany z pójściem do przedszkola. Bywa że w takich sytuacjach nasilają się dziecięce kłopoty (i np. maluch, który z natury jest dość nieśmiały, zaczyna wstydzić się jeszcze bardziej). Dlatego czasem psycholog organizuje dla 3-letnich debiutantów zajęcia, które mają ułatwić im przedszkolny start. Czy zawsze trzeba słuchać zaleceń psychologa Rodzice nie zawsze muszą się zgadzać z opinią specjalisty i oczywiście nie muszą się do niej stosować. To ich zdanie jest najważniejsze, bo to oni są opiekunami dziecka i znają go najlepiej. Poza tym psycholog nigdy nie opracowuje planu pomocy sam (nie każe np. dziecku ciągle rysować, gdy mama mówi, że dziecko tego nie lubi). Sposoby zaradzenia problemom i ewentualna praca z brzdącem zawsze są dokładnie omawiane z rodzicami. Warto jednak posłuchać tego, co o kłopotach dziecka sądzi psycholog, choćby po to, by sprawdzić, jak widzą je inni. Ta nowa perspektywa pozwala zobaczyć dziecko z innej strony i często jest pierwszym krokiem do pokonania problemów. Czytaj też: Jak wygląda wizyta dziecka u psychologa?
Rozwój czterolatka - 4 dowody, że przebiega prawidłowo
Czy czterolatek powinien umieć jeździć na rowerze lub skakać na jednej nodze? Sprawdź, co powinno umieć czteroletnie dziecko.
Chciałabyś poczuć sielankowy nastrój, ale świętowanie ze zbuntowanym dwu-, trzylatkiem nie jest takie proste. Skorzystaj z kilku prostych trików, by odpocząć w święta z dzieckiem.
Na co dzień łatwiej znosić fochy malucha, ale nie w święta – chciałoby się, by były idealne. I na co dzień i od święta może być tak, jak chcesz, jeśli masz dobrą strategię, dzięki której zapewnisz sobie odpoczynek w Boże Narodzenie (i inne święta). Oto siedem rad, co zrobić, gdy dziecko...: 1. ... nie chce założyć świątecznego ubranka Mama w eleganckiej sukience, tata w garniturze, a dziecko chce założyć kostium pszczółki lub strój piłkarski. Dwu-, trzylatki próbują przekraczać granice, by sprawdzić, na ile mogą sobie pozwolić. Ubieranie na siłę to największy błąd. Lepiej zostawić maluchowi poczucie niezależności i zaproponować dwa ubrania do wyboru, jeśli nie całe komplety, to np. dwie różne spódniczki lub koszule. Zajęte podejmowaniem decyzji dziecko bez mrugnięcia okiem założy pozostałe elementy garderoby. Gdyby jednak pojawiły się trudności, spokojnie wyjaśnij, dlaczego do kolacji w wigilię Bożego Narodzenia nie wypada siadać w getrach. 2. ... rozbiera choinkę Choinka jest jedną z największych atrakcji dla malucha. Jeśli stoi w waszym mieszkaniu, sprawę rozwiąże ozdobienie jej tak, by nie stanowiła zagrożenia dla dziecka – zamiast szklanych bombek na dole można powiesić np. zabawki, własnoręcznie wykonane łańcuchy. Warto ubierać choinkę razem z dzieckiem. Gdy maluch jest sprawcą tego dzieła, a ty chwaliłaś go za wieszanie ozdób, nie będzie chciał psuć własnej pracy, tylko z dumą wypręży pierś, by docenili go także zaproszeni na święta goście. Jeśli Wigilię spędzacie poza domem, postaraj się odwracać uwagę dziecka od choinki. Zabierz dla niego kilka atrakcyjnych zabawek, które wręczysz mu w krytycznym momencie (to sprawdzona rada mam, które wiedzą, jak odpocząć w święta). 3. ... nie chce się przywitać z ciocią Uroczystości rodzinne to okazja do spotkania dawno niewidzianych krewnych i przyjaciół. Nie dziw się, że dziecko może krępować się ich towarzystwa. Przed spotkaniem opowiedz maluchowi, kto was odwiedzi, a jeśli to możliwe, pokaż zdjęcia rodzinne. W trakcie uroczystości daj dziecku czas na oswojenie się z mało znanymi osobami. Jeżeli malec nie życzy sobie, by ktoś z gości całował go lub przytulał, tak zaaranżuj sytuację, aby tego uniknął. 4. ... ucieka, gdy zaczynamy składać życzenia Dziecko może się przestraszyć, gdy nagle wszyscy wstaną od wigilijnego stołu, by ściskać się i całować. Przypomnij mu wcześniej o tej świątecznej tradycji. Wytłumacz, dlaczego wszyscy wszystkim życzą pomyślności. Może ułożycie razem życzenia i potrenujecie ich składanie? Wystarczy prosta formułka w rodzaju „życzę ci, dziadku, zdrowia i szczęścia”. Gdyby maluch ją zapomniał, złóż życzenia w jego imieniu. Aby dziecko czuło się pewniej w tym momencie, trzymaj je na rękach. 5. ... grymasi przy stole Wigilijne dania nigdy nie były dla dzieci atrakcją na miarę choinki, prezentów czy buszowania pod świątecznym stołem. Nie zdziw się, jeśli maluch przez cały wieczór będzie prosił cię o kromkę chleba z masłem albo suchą bułeczkę – świat zna takich wigilijnych kilkuletnich stołowników. Zmuszanie do jedzenia może tylko popsuć dobry nastrój. Lepiej zostawić dziecku możliwość wyboru – być może samo podpatrując innych, zechce zjeść z apetytem kluski z makiem lub pierogi. A może pomogą prezenty, które można zjeść? 6. ... płacze i złości się Gdy w domu panuje świąteczny rozgardiasz, pojawia się więcej ludzi, jest głośno, maluch może źle się w tym wszystkim czuć. Nadmiar wrażeń, napięcie, jakie towarzyszy oczekiwaniu na wizytę Mikołaja, mogą doprowadzić go do zdenerwowania i łez. Warto poświęcić mu więcej czasu, wziąć na ręce, przytulić, pocieszyć, by się uspokoił i poczuł lepiej. 7. ... nie chce spać Świętowanie z kilkulatkiem aż do pasterki to niedobry pomysł. Najlepiej, by maluch poszedł spać o zwykłej porze lub z małym opóźnieniem. By uniknąć wieczornej awantury, daj dziecku szansę przyzwyczaić się do myśli o zbliżającym się końcu zabawy. Kilka minut wcześniej uprzedź je, że nadchodzi pora spania. Pośpiech to najprostsza droga do histerii. Nie zaniedbuj wieczornych rytuałów, choć w święta, gdy w domu są goście, nie jest to proste. Krótka kąpiel, słuchanie kolęd pozwolą dziecku wyciszyć się po tym szczególnym dniu. A wam w spokoju jeszcze trochę poświętować i... odpocząć w święta. Zobacz też: Wzór na święta według superniani Świąteczne potrawy z różnych stron świata 7 świątecznych niebezpieczeństw dla dziecka 8 sposobów na wychowanie szczęśliwego dziecka
Bunt trzylatka – jak sobie z nim radzić?
Kilkulatek denerwuje się, robi na złość, nie chce słuchać rodziców? To bunt trzylatka. Sprawdź, jak sobie z nim radzić.
10 niegrzecznych przykazań - jak wychować szczęśliwe dziecko
Aby Twoje dziecko lepiej sobie radziło w życiu postaraj się wcielać w życie dziesięć zasad.
Czy dziecko jest gotowe do szkoły? - test
Sprawdź, czy twoje dziecko jest gotowe do szkoły, jeśli nie, masz jeszcze czas, żeby popracować z maluchem.
10 rad i mądrości, których lepiej nie słuchać
Każda z was na pewno słyszała w życiu wiele "dobrych" rad. Przedstawiamy ranking najgorszych z nich, przygotowany wspólnie z mamami.
Jaki temperament ma twoje dziecko? - 3 typy charakteru
Dwoje nowojorskich psychiatrów, badających zachowania dzieci, wyróżniło trzy główne typy temperamentu. Sprawdź, jaki charakter ma twoje dziecko!
Czy dziecko jest gotowe do przedszkola - 5 dowodów
Chcesz w tym roku zapisać swojego kilkulatka do przedszkola, ale zastanawiasz się, czy to nie za wcześnie? Przeczytaj, czy dziecko jest już gotowe.
Rozwój trzylatka - 5 dowodów, że przebiega prawidłowo
Sprawdź, czy twój trzylatek rozwija się prawidłowo. Przedstawiamy umiejętności, które powinno posiadać trzyletnie dziecko.
8 prostych sposobów, jak uszczęśliwić dziecko
Dla swojego dziecka chcesz wszystkiego, co najlepsze. Jednak wychowanie malucha to nie pasmo samych uśmiechów i radości. Dziecko płacze, zwłaszcza gdy czegoś mu odmawiasz, ale to nie znaczy, że jest nieszczęśliwe. Szczęście dziecka polega zupełnie na czym innym. Zobacz sposoby na uszczęśliwienie dziecka.
Dopadło cię poczucie winy, bo odmówiłaś dziecku kupna kolejnego zestawu klocków? Martwisz się, że przez ciebie przeżyje traumę, której nie zapomni do końca życia? Szczęście dziecka nie ma związku z zabawkami w jego pokoju. Sprzyja mu coś innego. 1. Zaplanuj dziecku dzień Dzieci lubią koszarowy tryb życia (nie mylić z koszarową dyscypliną!). Pobudka, śniadanie, zabawa, drugie śniadanie, spacerek, i tak dalej – aż do wieczora. O tym, jak ważny dla dobrego samopoczucia jest przewidywalny plan dnia, dowiadujesz się, gdy coś go zburzy. Gdy świąteczny pobyt u rodziny czy wyjazd w góry sprawią, że dziecko w innych porach je i śpi, czyli – mówiąc językiem psychologów – rozreguluje się, płaczem i grymasami przypomni ci, co tak naprawdę jest mu potrzebne do szczęścia. Czytaj też: 10 powodów, aby mieć więcej niż 1 dziecko 2. Zarezerwuj trochę czasu wyłącznie dla dziecka Nawet na urlopie wychowawczym nie poświęcasz całego czasu tylko dziecku – pierzesz, gotujesz, sprzątasz, kupujesz. Choć robisz to w zasadzie dla dziecka, ono nie ma cię na wyłączność. Ale gdy wchodzisz do dziecinnego pokoju, ogłuchnij na jakiś czas na dzwoniący telefon, zapomnij o forach dla rodziców w internecie i zapytaj: „W co się teraz pobawimy?”. Dziecko poczuje się ważne i szczęśliwe jak nigdy. Czytaj też: 6 sposobów, w jakie dziecko okazuje ci miłość 3. Słuchaj, co dziecko ma ci do powiedzenia To tylko niewinna dziecięca paplanina... Wcale nie! Dziecko mówi, jak umie, i chce czuć, że to dla ciebie ważne. Nie zbywaj gaduły, nie śmiej się z przekręconych słów. Na pewno też nie byłabyś szczęśliwa, gdybyś znalazła się w podobnej sytuacji. Gdy uważnie słuchasz, pomagasz dziecku w formułowaniu myśli i wyrabianiu poglądu na różne sprawy. Rośnie ci mądry rozmówca. Czytaj też: 5 mitów o rozpieszczaniu dzieci 4. Przytulaj, głaszcz i trzymaj dziecko za rękę Banalne? A jednak sprawia, że dzieci lepiej się rozwijają. Nie skąp dziecku kontaktu ze sobą, sadzaj na kolana, noś na rękach, masuj po plecach, przytulaj, gdy zasypia. Dobry dotyk sprawia, że dziecko się odpręża, staje się pewniejsze siebie – ma przecież namacalny dowód, że ktoś je kocha. Nawet to, które protestuje przeciw pieszczotom i traktuje je jak ograniczanie swobody, potrzebuje fizycznego kontaktu z rodzicem. Kiedy to możliwe, połaskocz go, pobaw się w turlanie po podłodze albo pogłaszcz po główce (jest szczególnie wrażliwa na dotyk). [CMS_PAGE_BREAK] 5. Mów, że dziecko samo sobie poradzi Na rączkach u mamy każde dziecko czuje się dobrze, ale tylko do pewnego momentu. Gdy nauczy się chodzić, rusza poznawać świat. I choć nie możesz patrzeć, jak na krzywych nóżkach biegnie pędem przez parkową alejkę, aby przestraszyć gołębie, nie zatrzymuj go, nie napominaj, że może się przewrócić i pobrudzić, tylko biegnij z nim. Gdy wspina się na drzewo, nie prorokuj, że spadnie, ale pokaż, na której gałęzi najlepiej postawić nogę i jak z powrotem zejść na ziemię. Dzięki temu zyska wiarę, że poradzi sobie w każdej sytuacji. Czytaj też: 6 zdań, których dziecko nie powinno od ciebie usłyszeć 6. Dotrzymuj składanych obietnic Nawet całkiem małe dzieci mają niezłą pamięć. I choć myli im się jeszcze jutro i wczoraj, nie zapominają, że dziś mieliście iść na sanki na dużą górkę do lasu. Dotrzymuj słowa (a jeśli coś ważnego pokrzyżowało te plany, proponuj nowy termin), by dziecko nie czuło się oszukane i zawiedzione. 7. Szanuj odrębność i odmienność dziecka Dziecko nie musi być twoją kopią. Ma prawo być głośniejsze niż ty lub bardziej wstydliwe. Zamiast je zmieniać, spróbuj je zrozumieć i pomóc pokonywaniu słabości: nieśmiałkowi stwórz wiele okazji do poznawania dzieci czy sprawdzania się w nowych sytuacjach. Szanuj prawo własności. Pytaj o zgodę, gdy chcesz oddać zabawki, z których dziecko wyrosło, innym maluchom. Dziecko nie będzie szczęśliwe, żyjąc ze świadomością, że nic nie może być jego na zawsze. 8. Uwrażliwiaj na potrzeby innych ludzi Dzięki empatii i wrażliwości ludziom żyje się ze sobą lepiej. Dziecko, które chętnie pomaga innym, jako dorosły lepiej odnajdzie się w społeczeństwie. Chwal je, gdy chce ci oddać kawałek ulubionej czekolady, gdy rysuje dla ciebie laurkę, nie protestuj, jeśli pozwala koledze pojeździć na swoim rowerku, zachęcaj, by pomagało, np. w przygotowaniach do świąt. I świeć przykładem – jeśli mama i tata traktują innych życzliwie, dzieci w naturalny sposób robią to samo. Zobacz też: 10 głupot, które mówimy do dzieci
Noszenie na rękach, smoczek, karmienie na zawołanie - na pewno nie raz słyszałaś, że rozpieścisz w ten sposób dziecko. Czy to prawda?
Słyszałaś o rodzicielstwie niezaangażowanym albo wolnym chowie? Przedstawiamy 8 ekstremalnych pomysłów na wychowanie dzieci.
Najlepsze sposoby na dziecięcą złość, płacz i histerię
Zgodne, miłe, spokojne – takie bywa każde dziecko, ale tylko czasami. Bywa też trudne, niegrzeczne i uparte. Ale nawet z takim możesz sobie poradzić.
Konsultacja: dr Joanna Urbańska, psycholog, adiunkt w Instytucie Psychologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Bunt dwulatka, pięciolatka, nastolatka – przygotuj się, że dzieci lubią zaskakiwać. Po miesiącach anielskiego zachowania, ujawnia się ich rogata dusza i dźga zrozpaczonego rodzica z każdej strony. Histeria w sklepie, awantura na placu zabaw, upór przed wyjściem z domu – takie sceny znają wszystkie mamy i wszyscy tatusiowie. Można wpaść w czarną rozpacz albo spróbować sobie z tym poradzić. Najlepszym sposób polega na zrozumieniu, dlaczego dziecko tak się zachowuje. Im więcej rozumiesz, tym spokojniej i skuteczniej działasz. Czy dziecko histeryzuje, by zrobić na złość? Złość bywa mylona ze złośliwością, choć nie ma z nią nic wspólnego. Myślisz, że małe dziecko zaczyna krzyczeć z wrodzonej przekory, gdy chcesz mu zmienić koszulkę na czystą? Na ogół dzieci jednak nie płaczą, by manipulować innymi. Takie przypadki zdarzają się jedynie wtedy, gdy maluch miał już okazję nauczyć się, że jedynym sposobem zwrócenia na siebie uwagi mamy i taty jest awantura. Albo gdy rodzice są niekonsekwentni – dziecko wie, że jeśli pokrzyczy, dostanie to, co chce. Czytaj też: Jaki charakter ma twoje dziecko? Sprawdź! Po co dziecko płacze? Płacz dziecka to sygnał, że jakaś potrzeba nie jest zaspokojona, że maluch nie wie, dlaczego ma coś zrobić, np. wydaje mu się, że zakładanie koszulki będzie trwać wieczność i nigdy nie wróci do zabawy, od której go oderwano. Brak wiedzy i stres powoduje, że dziecko nie słucha argumentów rodziców. Zalewa je fala emocji, o wiele silniejszych niż odczuwane przez dorosłych. Sama pewnie możesz przyznać, że pod wpływem stresu, złości zdarzyło ci się zrobić coś, czego potem żałowałaś. Pediatra wyjaśnia, jak reagować na bunt dwulatka: [CMS_PAGE_BREAK] Co robić, jeśli odwrócenie uwagi nie skutkuje? Jeśli nie uda się dziecka zainteresować czym innym, reaguj spokojnie. Kiedy maluch krzyczy i wierzga, przytul go, zapewnij, że złe uczucia zaraz miną. Pokazując, że jesteś spokojna w takich chwilach, dajesz mu okazję, by się wyciszył. Gdy przytulasz dziecko (czasem jest to mocniejsze objęcie, przytrzymanie, aby nie zrobiło sobie krzywdy), ono czuje, że twoje ciało jest rozluźnione i samo szybciej się uspokaja. Przytulenie nie jest nagrodą. Pokazuje, że na rodzica można liczyć także w trudnych momentach. Starszym dzieciom można wyznaczyć miejsce, do którego są odsyłane na uspokojenie: „Jeśli dalej będziesz krzyczał, usiądziesz tu i poczekasz, aż będziesz spokojny. A potem przeprosisz, np. kota za ciągnięcie go za ogon albo wyjaśnisz wszystkim, dlaczego tak głośno krzyczałeś. Byłeś zły, a może smutny.” To pozwala dziecku nie blokować emocji, ale przeżyć je i spróbować rozładować, a także pomyśleć przy okazji o tym, co się zdarzyło. Dlaczego ostra reakcja na złe zachowanie dziecka rzadko przynosi efekt? Bo lepszy skutek przynosi zrozumienie, że dziecku też może na czymś zależeć i tłumaczenie mu, dlaczego nie pozwalasz, by coś robiło, bo np. gdy bawi się pilotem od telewizora, może go popsuć. Nie łudź się jednak, że na długo zapamięta taką informację. Przy kolejnej okazji pewnie znów wyciągnie rączki po swoją nową zabawkę. Czy pozwalać dziecku na to, czego rodzic nie akceptuje? Gdy próbujesz poradzić sobie z dziecięcymi emocjami, staraj się pamiętać, że nie na wszystko masz wpływ. Dziecko, nawet najbardziej do ciebie podobne, nie musi być twoją kopią. Może mieć zupełnie inny charakter i przez to inaczej reagować na wiele spraw, np. żywiołowo piszczeć, czym cię irytuje albo bać się wtedy, gdy tobie myśl o jakimkolwiek zagrożeniu nawet nie przyjdzie do głowy. Albo wybierać takie zabawy czy sport, których zupełnie nie pochwalasz. Wypracowanie kompromisu, szanowanie inności dziecka sprawi, że będzie miało ono mniej powodów do złości. A co z karą i nagrodą dla dziecka? Choć karanie i nagradzanie mają długą historię jako metody wychowawcze, ich skuteczność bywa kontrowersyjna. Kara wzbudza strach i uruchamia prosty mechanizm postępowania – dziecko nie robi czegoś nie dlatego, że tak postępować nie należy, nie wypada, tylko aby uniknąć kary. Podobnie jest z nagrodami. Maluch siedzi grzecznie na przyjęciu u cioci tylko dlatego, że w nagrodę pójdzie z tatą pograć w piłkę. Zdarza się też, że ukarane dziecko wpada w złość. Choć bez kar i nagród nie da się wychować dziecka, warto pamiętać, aby dziecko zawsze miało okazję zrozumieć, dlaczego je dostaje. Tłumacz dziecku, dlaczego czegoś nie można robić (gdy idziemy w gości, niczego nie ruszamy bez pytania), pokazuj, co jest dobre, a co złe (gdy rzuciłeś autkiem, zepsuło się, gdy bez protestów założyłeś buty, szybko wyszliśmy na spacer). Maluch wkrótce sam zacznie wyciągać odpowiednie wnioski. Poznaj 8 najbardziej kontrowersyjnych metod wychowawczych.
Czy czterolatek powinien jeździć na dwukołowym rowerku? Czy trzylatek powinien jeść samodzielnie? Rozwiewamy wątpliwości rodziców.
Ubóstwiamy nasze dzieciaki tak, że wskoczylibyśmy za nie w ogień. Dbamy o nie i dajemy wszystko, co najlepsze. Ale czy je szanujemy?
Dziecko, które jest szanowane przez najbliższych, uczy się szacunku do innych i do samego siebie – mówi Beata Płażewska, psycholog dziecięcy. No dobrze, tylko co to właściwie znaczy? Skąd dziecko wie, że jest szanowane? I jak to pogodzić z wychowywaniem? 1. Szanuj indywidualność dziecka Każdy człowiek od dnia narodzin ma prawo do bycia sobą: kimś o określonym temperamencie, talentach, niedostatkach. Ma prawo rozwijać się we własnym tempie i iść własną drogą. Nie musi spełniać niczyich ambicji. Niby to wszystko wiemy, ale... Tak bardzo chcemy, by nasze dzieci były najwspanialsze, że czasem zupełnie niepotrzebnie je poganiamy: za szybko uczymy siadać, chodzić, denerwujemy się, gdy później niż rówieśnicy zaczynają mówić albo gorzej rysują. Biorąc pod uwagę potrzeby i możliwości dziecka, okazujemy szacunek dla jego odrębności. Gorzej, gdy bez ustanku porównujemy je do innych. Nie można na przykład oczekiwać, że skoro starsza siostra dziecka była „taka spokojna”, ono także takie będzie, bo przecież jest... inną osobą. Czytaj też: Fajnie mieć rodzeństwo – Warto także zdawać sobie sprawę, że dziecko to nie mały dorosły – podkreśla Beata Płażewska. – Inaczej rozumuje, żyje w świecie, w którym fikcja miesza się z rzeczywistością, jest egocentryczne. Ma więc prawo panicznie bać się odpływu w wannie, opowiadać niestworzone historie, niecierpliwić się, wiercić przy stole właśnie dlatego, że jest dzieckiem. To, że jest dzieckiem nie oznacza, że jego sprawy są mniej ważne. – Często jest tak, że gdy mama woła dziecko, oczekuje, że ono zjawi się natychmiast. A przecież dziecko ma prawo zrobić to samo co ona. Czyli powiedzieć: „Za chwilę, muszę dokończyć to czy tamto” – mówi psycholog. 2. Słuchaj dziecka Jednym z najbardziej elementarnych wyrazów szacunku jest uwaga, jaką obdarza się inną osobę. Kto jest bez grzechu (i nigdy nie słuchał swojego dziecka jednym uchem), niech pierwszy rzuci kamieniem! Bądźmy szczerzy: gdy się jest mamą malca, który zaczyna mówić, zanim na dobre otworzy rano oczy, i nie zamyka buzi do późnego wieczoru, po prostu nie da się słuchać go cały czas z uwagą. Warto jednak się starać: dużo z dzieckiem rozmawiać i uczciwie stawiać sprawę („Teraz jestem zajęta, pogadamy o tym później”). Lepiej porozmawiać przez kwadrans, ale za to naprawdę, niż przez cały dzień markować rozmowę, rzucając na odczepnego „Tak, tak”, „Ojej”, „Naprawdę?”. Czytaj też: 5 rad dla taty, jak rozmawiać z dziećmi Zdarza się także, że rodzice gorączkowo reagują, gdy słyszą coś w rodzaju: „Pani w przedszkolu jest głupia” albo „Nie lubię babci”. Zabierają się do wychowywania („Nie wolno tak mówić!”), nie drążąc tematu i nie dochodząc do sedna problemu. – W takiej sytuacji warto najpierw wysłuchać dziecko i zapytać, dlaczego tak uważa. Być może wydarzyło się coś, czego dziecko nie umie inaczej ująć, np. pani krzyczała, a babcia kazała zjeść surówkę z kapusty itd. Gdy zna się problem, można go rozwiązać – mówi Płażewska. – Tylko wiedząc w czym rzecz, można wytłumaczyć dziecku, dlaczego nie wolno używać obraźliwych określeń. Zobacz też: Złe zachowanie – 8 kół ratunkowych 3. Daj dziecku prawo do uczuć Szacunek to także liczenie się z czyimiś uczuciami. Każdy może wstać lewą nogą, czuć do kogoś lub czegoś kompletnie nieuzasadnioną niechęć, bać się, złościć, wstydzić albo nie mieć na coś ochoty. Dziecko także! Czasem odmawiamy mu tego prawa („Uspokój się natychmiast!”, „Nie ma się czego bać”, „Nie bucz, przecież to nie boli”), choć przecież im człowiek młodszy, tym trudniej mu się kontrolować. Dwu- czy nawet czterolatek nie posiadł jeszcze umiejętności robienia dobrej miny do złej gry, nic więc dziwnego, że odsuwa się ze wstrętem, gdy palący jak smok wujek usiłuje mu dać buziaka. Nie jest także w stanie nad sobą zapanować, gdy ogarnia go złość. – Oczywiście nie można pozwolić na to, by dziecko zachowywało się w sposób, który rani innych, i m.in. po to się je wychowuje – mówi Beata Płażewska. – Rzecz jednak nie w tym, by tłumiło uczucia, ale uczyło się wyrażać je w sposób, który jest do zaakceptowania dla innych ludzi. [CMS_PAGE_BREAK] 4. Szanuj prywatność dziecka Nawet całkiem mały człowiek ma prawo do odrobiny prywatności. Publiczne roztrząsanie kłopotów z siusianiem w majtki może sprawić, że dziecko poczuje się upokorzone. To przecież jego osobiste sprawy, podobnie jak przedszkolne problemy czy kłopoty z zachowaniem. 5. Staraj się zrozumieć dziecko Każda mama wie, że nie można dziecku pozwalać na wszystko, bo mogłoby się to dla niego źle skończyć. Między „nie, bo nie”, a „nie, bo...” jest jednak ogromna różnica. – Zawsze, bez względu na to, czy się zgadzamy z dzieckiem, czy nie, warto wysłuchać jego racji. I spróbować je zrozumieć. To nie musi przecież oznaczać zmiany naszej decyzji – tłumaczy Beata Płażewska. – Rozumiem, że moja czteroletnia Agatka chce ładnie wyglądać, mimo to nie pozwalam jej iść do przedszkola w samej spódniczce, gdy na dworze mróz. To, że wytłumaczysz dziecku, dlaczego nie może czegoś zrobić, nie gwarantuje oczywiście, że zdołasz je przekonać do swoich racji. Jednak na dłuższą metę taka metoda jest skuteczniejsza. W końcu dziecko ma szansę zrozumieć, dlaczego czegoś nie może. Słysząc „nie, bo nie”, nie uczy się niczego. Sprawdź: Jak wyznaczać dziecku granice? 6. Dotrzymuj obietnic danych dziecku Miało być zoo, jest zapalenie oskrzeli/szef każe przyjść do pracy w sobotę/przyjeżdża niezapowiedziana ciocia. Wiadomo, że słowa trzeba dotrzymywać, ale co zrobić, gdy to niemożliwe? – Pozostaje przeprosić dziecko i starać się nie zawieść go kolejnym razem – mówi Beata Płażewska. Nie wolno także dawać obietnic bez pokrycia. Notorycznie zwodzone dziecko („Pobawię się z tobą później”) może przestać wierzyć w cokolwiek i o cokolwiek prosić. 7. Nie oszukuj dziecka O ile z dotrzymywaniem obietnic sprawa jest jasna (słowa trzeba dotrzymać i już), różnie bywa z oszukiwaniem. Rodzice robią to często w dobrej wierze, po to, by nie straszyć dziecka albo uniknąć kłopotów. Mówią np., że szczepienie czy badanie trzeciego migdałka nie będzie bolało, choć wiedzą, że będzie. Nie ma sensu opowiadać dziecku ze szczegółami, jaki horror je czeka, nie można jednak dziecka okłamywać. 8. Szanuj, ale bądź stanowczym rodzicem Z jednej strony zdajemy sobie sprawę, że zabawki należą do dziecka, więc to ono powinno nimi dysponować, z drugiej chcemy nauczyć je dzielenia się z innymi. Albo: wiemy, że ma prawo do wyrażania uczuć, ale chcemy wychować je na opanowanego człowieka. Czy to się da pogodzić? – Tak, choć nie zawsze jest to łatwe - mówi Płażewska. – Traktowanie dziecka z szacunkiem nie wyklucza stanowczości. Często chodzi o formę, a nie o treść. A dziecko ma prawo do błędów. Poznaj: 6 zakazanych zdań, których dziecko nigdy nie powinno od ciebie usłyszeć
Dla naszego maluszka często jest czymś niezastąpionym. Jak więc możemy pomóc szkrabowi z nim się rozstać?
Najlepszy moment na odzwyczajanie to 6., 7. miesiąc życia. Wtedy u malca ustępuje już naturalny odruch ssania, a ponadto smoczek nieco mniej zajmuje dziecko, bo staje się ono coraz bardziej ciekawe świata. Dlatego proces żegnania się z „uspokajaczem” będzie po prostu przebiegał znacznie łatwiej. Odzwyczajaj od smoczka małymi krokami Początkowo odbieraj smoczek tylko na krótkie chwile (np. 5–10 minut) i wyłącznie podczas spacerów. Jednak nie rób tego, gdy szkrab jest akurat głodny czy senny, bo awantura będzie nieunikniona. Malec czymś się zajął i wcale się o smoka nie dopomina? Nie wkładaj mu go odruchowo do buzi. Dopiero gdy krzykiem zaczyna domagać się „uspokajacza” – spełnij żądanie. Zadbaj też o to, by ukochany przez smyka przedmiot nie leżał na widoku. Po co ma kusić? Dziecko zapomina o smoczku Mniej więcej po tygodniu zacznij stopniowo przedłużać czas nieużywania smoczka na dworze (np. do 30 minut). Kiedy dziecko będzie cię o niego prosiło w domu, staraj się odwrócić jego uwagę i zająć je czymś, np. ulubioną zabawką. Nie odmawiaj „uspokajacza” przy usypianiu (szczególnie gdy maluch marudzi z powodu ząbkowania), bo pociecha raczej jeszcze nie pogodzi się z zakazem i reszta nocy będzie dla was stracona. Maluch przestanie się domagać smoczka Po upływie kolejnego tygodnia lub dwóch wyjmuj dziecku smoczek z buzi zaraz po zaśnięciu. Jeśli jednak się przebudzi w nocy i stanowczo zażąda smoka – daj mu go. Już wkrótce szkrab zacznie się bez niego obchodzić podczas snu, a po pewnym czasie całkiem o nim zapomni.
Dziewczynki kochają różowy? – Sprawdzamy
Czy ubierając córki na różowo albo kupując im buciki z kokardkami, można je skrzywdzić?
Sprawczyniami antyróżowego zamieszania są czterdziestoletnie bliźniaczki z Wielkiej Brytanii, Emma i Abi Moore. Założony przez nie dwa lata temu ruch społeczny Pink Stinks (ang. różowy śmierdzi) już w pierwszych miesiącach działania zdobył tysiące wielbicieli – i tyleż samo przeciwników! Zwolennicy przyklaskują pomysłowi ochrony kilkulatek przed przedwczesną seksualizacją i sprowadzaniem ich wyłącznie do roli ślicznych laleczek. Do ruchu przyłączyła się nawet angielska była minister sprawiedliwości Bridget Prentice, której zdaniem różowe stroje i zabawki zawężają horyzonty myślowe dziewczynek. Przeciwnicy ruchu zaś nie wierzą, że różowa garderoba może wyrządzić aż tyle zła. Do której z tych dwóch grup należysz? Czy wiesz, gdzie jest granica między odpowiadaniem na potrzeby naszych córeczek a kreowaniem małych strojniś? Zobacz: Różnice między płciami Róż? To jest całkiem naturalne Okres różu przechodzi każda dziewczynka, bez względu na to, czy jej rodzice to akceptują czy nie. Uwielbienie dla cukierkowych barw nie jest zwiastunem przyszłych problemów z logicznym myśleniem albo z poczuciem własnej wartości. Ten etap rozwoju jest zresztą uważany przez naukowców za konieczny do prawidłowego kształtowania się dziecięcej osobowości. Warto też zwrócić uwagę na fakt, że każda grupa wiekowa ma swój dress code: dla pięciolatki będzie to spódniczka z falbankami, a dla szesnastolatki wyciągnięte koszulki w wypłowiałej czerni. To zupełnie naturalne: pięciolatka marzy o pałacu i szklanych pantofelkach znanych z bajek o Kopciuszku czy królewnie Śnieżce. A to, że te ich marzenia są nieco kiczowate? Cóż, każdy wiek ma swoje prawa. Czytaj też: Przedszkolne mody - ulegać im czy nie? Chodzi o stereotyp, a nie o kolor Problem leży trochę gdzie indziej. To nie zakładanie różowych ubrań jest złe, ale raczej wtłaczanie dzieci w role stereotypowo przypisane jednej płci. Dziewczynki mają umieć sprzątać, gotować i prasować. Nie dla nich są autka i klocki lego. Takie zaprogramowanie na zabawy zgodne z płcią widać np. w sklepach dla dzieci, a także w wielu przedszkolach. Podział zabawek na dziewczyńskie i chłopięce nie jest niczym uzasadniony. Nie ma psychologa, który odważyłby się stwierdzić, że dziewczynki nie lubią bawić się autkami, a chłopcy nie marzą czasami o powożeniu lalki w wózku. Czytaj też: Co z tą płcią, co z tym gender? Owszem, różnice w rozwoju i upodobaniach dziewcząt i chłopców istnieją. Ale ich przyczyną są nie tylko minimalne różnice w budowie mózgu, ale też sposób wychowania. To od nas zależy, czy ubierana na różowo kilkulatka będzie skupiać się tylko na swym wyglądzie czy też zakasze różowe rękawki, aby pobawić się w błocie. [CMS_PAGE_BREAK] Jestem tym, co mam na sobie, czyli zaniżone poczucie wartości Pora jednak na złą wiadomość: przesada rzeczywiście jest możliwa. Mała strojnisia, która określa się wyłącznie za pomocą strojów, może mieć niskie poczucie własnej wartości. Zaczyna myśleć: „Jestem fajna, gdy mam ładną sukienkę”. Jednak tu winowajcą nie jest kolor różowy, ale my sami. Kiedy mówimy: „Ładnie wyglądasz” zamiast „Ale szybko dobiegłaś do mety”, utrwalamy w dziewczynce stereotyp ślicznej lali, której zadaniem jest nie działać, ale wyglądać. Pamiętajmy też, że powtarzając (nawet w dobrej wierze) niepochlebne opinie o różowym kolorze, wmawiamy naszym dzieciom, że styl ubierania się wpływa na ich intelekt i umiejętności. Ubranie w kwiatuszki czy w moro? Strach przed różowym nie jest charakterystyczny tylko dla rodziców dziewczynek. Kiedy naszym znajomym urodził się synek, zaproponowałam, że oddam im śpioszki po mojej córce. Ucieszyli się – ale tylko z ubranek o neutralnych kolorach. Włożenie noworodkowi body z różowym kwiatkiem na przodzie było dla nich zbyt trudne! Dlaczego? Najpewniej dlatego, że stereotypy związane z płcią są w większości z nas silnie zakorzenione, nawet jeśli nie chcemy głośno się do tego przyznać. Czytaj też: Gender - moja rodzina to lubi! Kiedy niemowlęta zmieniają się w przedszkolaki, poglądy na temat ich stroju jeszcze się usztywniają. I co noszą mali chłopcy? Już przedszkolaki ubierane są w miniaturowe bojówki albo koszulki w szaro-zielone ciapki. Ale zaraz, chwileczkę, czy zamiłowanie do takich wojskowych wzorów nie grozi tym, że z naszych synków wyrosną kiedyś komandosi marzący o legii cudzoziemskiej? W tym przypadku nie jest już to tak oczywiste, prawda? Różowy jest obciachowy? Zdania dotyczące szkodliwości różowych zabawek i ubrań, są podzielone również wśród naukowców. • „Bardzo mnie martwi to zjawisko. Nie ma dziewczynek powyżej trzeciego roku życia, które nie miałyby obsesji na punkcie tego koloru. Poważnie ogranicza to ich wybory i decyzje” – twierdzi Sue Palmer, autorka poradników „Toksyczne dzieciństwo” i „Detoksykacja dzieciństwa”. • „Zachwyt nad różowym jest tymczasowy i nie ma on wpływu na psychikę” – mówi Michael Gurian, amerykański psycholog, autor książek „Zrozumieć nastolatka” czy „Wspaniały świat dziewcząt”. Zobacz też: Gender w przedszkolu? Sprawdzamy! Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
6 niewychowawczych zachowań, które wywołują w nas wyrzuty sumienia
Pozwalasz dziecku spać w waszej sypialni? Godzisz się na smoczek, telewizję i słodkie śniadania? Zanim zjedzą cię wyrzuty sumienia, sprawdź, co na to eksperci.
1. Pozwalam trzyletniemu synkowi grać w gry komputerowe przez mniej więcej godzinę dziennie Twoje wytłumaczenie: Mały świetnie się bawi, a ja mam trochę czasu, by zająć się domem. Co na to ekspert? Moim zdaniem trzylatek w ogóle nie powinien korzystać jeszcze z komputera. A jeśli już to robi, na pewno nie powinien siedzieć przed nim tak długo. Sześćdziesiąt minut siedzenia na pupie to bardzo dużo czasu. U dzieci w tym wieku intensywnie rozwija się mózg, powstają w nim nowe szlaki. Ale te szlaki tworzą się na bazie ruchów całego ciała, a nie tylko ruchów ręki trzymającej myszkę. W dodatku jeśli gra jest emocjonująca, dziecko spina całe ciało. Co ma zrobić z tym napięciem, jak się od niego uwolnić, skoro się niemal nie porusza? Proponujemy 23 pomysły na wspólne zabawy ruchowe! 2. Zgadzam się na to, by moja dwuletnia córka nadal ssała smoczek Twoje wytłumaczenie: Daję go jej, żeby nie ssała paluszka. Co na to ekspert? Jeśli już dziecko musi coś ssać, lepiej, żeby był to smoczek niż paluszek czy cokolwiek innego, np. róg poduszki – mówi dr n. med. Barbara Warych, ortodonta. Trzeba jednak zwrócić uwagę na kształt „pocieszyciela”: powinien mieć końcówkę z wysklepioną górną częścią (ta wypukłość wpasowuje się w wysklepienie podniebienia) i skośną część dolną. Taki smoczek pozwala dziecku wysuwać żuchwę do przodu. Z korzystającym ze smoczka dwulatkiem warto się wybrać do ortodonty po specjalną płytkę przedsionkową dla małych dzieci (mogą z niej korzystać maluszki od mniej więcej drugiego roku życia) – mięciutką, z kółeczkiem i wałkami bocznymi do nagryzania. Taka płytka pozwoli dziecku bezboleśnie odzwyczaić się od smoczka i zapobiegnie wadzie zgryzu. Warto też uważnie przyjrzeć się dziecku. Zdarza się, że przywiązuje się do smoczka nie dlatego, że lubi ssać, ale dlatego, że smoczek pomaga mu rozładować napięcie (dziecko sięga po niego, by się uspokoić). 3. Pozwalam dzieciom jeść codziennie słodkie płatki na śniadanie Twoje wytłumaczenie: To jedyna rzecz, jaką chcą rano jeść. Co na to ekspert? Płatki, także słodkie, nie są trucizną i jak najbardziej można podawać je dzieciom, ale nie powinno się ich karmić (nawet jeśli dotyczy to tylko śniadań) wyłącznie nimi – mówi dr inż. Anna Stolarczyk z Centrum Zdrowia Dziecka. – Takie płatki mogą być dodatkiem, ale nie podstawą codziennych śniadań. Dzieci potrzebują rozmaitego pożywienia, bo tylko w ten sposób ich organizm otrzymuje wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Monotonna dieta nie może tego zapewnić. W dodatku takie płatki, choć robi się je ze zboża, nie są tak wartościowe jak kasza manna, kukurydziana czy zwykłe płatki owsiane, bo tracą cenne właściwości w procesie obróbki. Kolejny problem to nadmiar cukru, który, jak wiadomo, nie służy ani dzieciom, ani dorosłym. Uważam, że śniadania powinny się zmienić, nawet jeśli na początku dzieci nie będą z tego zadowolone. Zawsze powtarzam rodzicom, by uczyli swoje pociechy jedzenia różnorodnych potraw i nie ograniczali się do tych, które uwielbiają. Wypróbuj nasze przepisy na pyszne i kolorowe śniadania dla kilkulatka [CMS_PAGE_BREAK] 4. Zgadzam się, by mój trzylatek przychodził czasem w nocy do naszego łóżka Twoje wytłumaczenie: Przychodzi w środku nocy, więc pozwalamy mu zostać. To łatwiejsze, niż ponowne usypianie go o godzinie drugiej nad ranem. Co na to ekspert? Jeśli dziecku przyśniło się coś złego albo potrzebuje naszej bliskości czy pocieszenia z jakiegoś innego powodu, to wszystko jest OK. – Oczywiście pod warunkiem, że nie zdarza się to co noc, bo trzylatek nie powinien na stałe przeprowadzać się do łóżka rodziców. Jeśli takie nocne zmiany miejsca powtarzają się zbyt często albo mamy wrażenie, że dziecko chciałoby zagarnąć dla siebie niewłaściwą pozycję (i np. odsunąć tatę od mamy), lepiej konsekwentnie odprowadzać je do jego łóżeczka i siedzieć przy nim tak długo, aż zaśnie albo się uspokoi. 5. Czasem pozwalam synowi jeździć bez fotelika Twoje wytłumaczenie: Babcia, która się nim opiekuje, mieszka blisko, a ja mam dość codziennych scen. Mój synek nie cierpi być unieruchomiony! Co na to ekspert? To bardzo niebezpieczne. Podczas gwałtownego hamowania ciało nieprzypiętego pasami dziecka zachowuje się jak wystrzelony z katapulty worek kartofli. Widziałem wiele takich wypadków. Niegroźna na pierwszy rzut oka stłuczka. Wszyscy wyszli z niej bez szwanku. Wszyscy, oprócz dziecka, które wyleciało z auta przez przednią szybę – mówi młodszy inspektor Mariusz Mikłos, naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu. Sprawa jest jasna: dziecko wolno przewozić wyłącznie w odpowiednim do jego wagi i wieku foteliku. Od 1997 roku regulują tę sprawę przepisy (problem w tym, że nie wszyscy ich przestrzegają). Fotelik musi być dobrej jakości. Kupowanie byle czego i byle gdzie nie ma sensu, podobnie jak montowanie używanego sprzętu niewiadomego pochodzenia (nigdy nie ma pewności, czy nie ma pęknięć albo innych uszkodzeń). Poza tym nawet najlepszy fotelik nie spełni swojego zadania, jeśli nie będzie prawidłowo zamontowany. Nie może się kołysać, przechylać ani przesuwać. Trzeba wyregulować pasy fotelika w taki sposób, by górny przechodził przez klatkę piersiową dziecka, a dolny był na wysokości jego ud. No dobrze, a co robić, gdy dziecko urządza sceny? Trzeba mu tłumaczyć, dlaczego to takie ważne, nigdy nie ustępować w tej sprawie (nawet jeśli to tylko krótka przejażdżka), a podczas podróży zająć je czymś ciekawym. Rozwiąż test: Czy wiesz, jak bezpiecznie wozić swoje dziecko w foteliku? 6. Odprowadzam dziecko do żłobka, gdy ma lekki katar i trochę kaszle Twoje wytłumaczenie: Nie mam wyjścia. Małemu nic strasznego przecież nie jest, a ja muszę iść do pracy Co na to ekspert? To ryzykowne. Infekcja za każdym razem może mieć inny przebieg. Raz zakończy się na katarze, innym razem na zapaleniu płuc czy ucha. Poza tym infekcje u małych dzieci rozwijają się błyskawicznie: malec, który rano jest lekko podziębiony, w południe może mieć już 40 stopni. Osłabione przeziębieniem, a nawet tylko zakatarzone dziecko nie tylko nie może korzystać z zajęć, ale także jest łatwym łupem dla drobnoustrojów: wirusów i bakterii. Jest również zagrożeniem dla innych dzieci – może przecież je zarazić. Może też zacząć chorować przewlekle, np. na powtarzające się zapalenia ucha, a wtedy powstanie błędne koło, z którego trudno się będzie wyplątać. Lepiej więc zostawić podziębione dziecko w domu na dwa, trzy dni i poczekać na rozwój wypadków. Ja wiem, że to nie zawsze jest łatwe i że nie można brać zbyt często zwolnień, jednak trzeba to jakoś zorganizować – poprosić o pomoc babcię, ciocię, sąsiadkę itd. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Pierwsze 3 lata są najważniejsze dla rozwoju dziecka
Zanim twoje dziecko pójdzie do przedszkola, zrozumie, kim jest i jakie jest. Pomóż swojemu dziecku wykorzystać czas do 3. urodzin najlepiej, jak to możliwe. Wszystko, co osiągnie w tym czasie, to fundamenty dla jego dalszego rozwoju. Pewnie nieraz słyszałaś tę opinię psychologów. Przeczytaj, co to dokładnie znaczy.
Pierwsze miesiące życia dziecka to cenny kapitał na przyszłość Kiedy dziecko przychodzi na świat, jest całkowicie uzależnione od mamy i taty. Niepokoi się, że mogłoby nie dostać tego, czego potrzebuje, bo wie, że samo sobie nie poradzi. Troskliwa opieka działa na nie kojąco. Daje mu poczucie bezpieczeństwa, buduje jego zaufanie do świata i ludzi. Niemowlę, które wie, że jest całkowicie zdane na innych, może się czuć albo bardzo bezradne, albo bardzo ważne. Gdy je pieścisz, podziwiasz, rozumiesz i akceptujesz, zaczyna uważać się za osobę godną zainteresowania. Mniej niepokoi się swoją zależnością od rodziców, lepiej radzi sobie ze stresem. W ten sposób także zaszczepiasz w dziecku poczucie wartości i zdrowej miłości do samego siebie. Dajesz mu zastrzyk pozytywnej energii, która pozwala rozwinąć skrzydła: rosnąć, poznawać świat, stawać się samodzielnym, odważnym, pewnym siebie. Gdy we wczesnym dzieciństwie zabraknie akceptacji i bezwarunkowej miłości, dziecko wciąż będzie tego szukać w dalszych latach życia. Mama uczy dziecko ufności Twoje 3-letnie dziecko nie uśmiechałoby się do ciebie tak często, nie podbiegało radośnie do dzieci na spacerze w parku, gdyby nie nauczyło się od ciebie ufności. Naturalną potrzebę bycia z innymi, z jaką przychodzimy na świat, można rozwinąć lub osłabić. Małe dziecko jest bardzo wrażliwe na to, czy mama jest z nim w kontakcie, czy przeciwnie – pozostaje uczuciowo „nieobecna”. Spojrzenia, uśmiechy, grymasy twojego niemowlęcia to emocjonalny odpowiednik wyciągnięcia do ciebie rąk. Często nie chodzi mu o to, żebyś go przytuliła albo karmiła, ale po prostu z nim pobyła. Dziecko szybko uczy się, że kontakt z innymi osobami jest źródłem radości. Ale kiedy jesteś przygnębiona lub zła, trudno jest ci dostroić się emocjonalnie do dziecka. Jeśli taka sytuacja często się powtarza, przestaje cię ono zaczepiać. Wycofuje się, zamyka w sobie. Jak wzmacniać samodzielność u dziecka Początkowo bezradne niemowlę szybko zaczyna radzić sobie bez twojej pomocy. Nie byłoby to możliwe bez szybkiego rozwoju fizycznego, dojrzewania układu nerwowego i mózgu. Dodaje mu to siły, umożliwia precyzję ruchów oraz ich lepszą koordynację. Do coraz większej samodzielności skłaniają dziecko także nowe osiągnięcia i związane z nimi sukcesy. Kiedy uczy się stawiać pierwsze kroki czy układać klocki, jest pełne zachwytu dla siebie. Wciąż powtarza: „patrz, patrz”, bo oczekuje, że również rodzice będą go podziwiać. Tego samego pragnie niemowlę, które dopiero uczy się chwytać przedmioty. Twoje pochwały wzmacniają w dziecku zaufanie do własnych możliwości, zachęcają je do dalszych prób. Niestety równie łatwo można zaszczepić w nim niepewność (dużo wymagając, krytykując) lub niepokój (nadmierną opiekuńczością), a nawet zniechęcać do samodzielności poprzez ciągłe wyręczanie. Jeśli jednak szczerze zachwycasz się tym, co robi maluch, wówczas będzie odważniejszy i pewniejszy siebie. [CMS_PAGE_BREAK] Bliskie relacje dziecka z innymi Początkowo twoje dziecko myśli, że najbliższe osoby są skupione wyłącznie na nim. Z wiekiem zauważa, że mamę i tatę, a nawet babcię, dziadka łączą kontakty, w których ono nie zawsze uczestniczy. To niezwykle ważna zmiana w życiu małego dziecka. Gdy świat przestaje się obracać wyłącznie wokół niego, dostrzega, że otacza go wiele bliskich osób. Może się z nimi bawić, przytulać do nich, prosić ich o pomoc. Z tatą czy babcią czuje się równie bezpiecznie jak z tobą, więc zaczyna słabnąć bardzo silne przywiązanie, jakie dotychczas was łączyło. Oczywiście mama nadal jest dla dziecka bardzo ważną (zazwyczaj najważniejszą) osobą. Ale gdy jesteś zmęczona lub zajęta, dziecko szuka innego, równie bliskiego partnera. Taką osobą w naturalny sposób staje się tata. Pierwsze bliskie relacje – udane lub nie – są wzorem do kontaktów z innymi ludźmi. Wpływają też na ważne związki twojego dziecka w przyszłości. Mogą one być oparte na zaufaniu i poczuciu bezpieczeństwa albo niepokoju i obawie przed odrzuceniem. Dziecko dowiaduje się kim jest Dziecko jest początkowo tak związane z mamą, że nie odbiera siebie jako niezależnej osoby. Swoje istnienie zaczyna odczuwać dopiero około 4. miesiąca życia. Stopniowo orientuje się, że dotykanie ciebie i własnego ciała to dwa różne odczucia. Zaczyna rozpoznawać się w lustrze. Rozróżnia swoje uczucia (jest mi smutno) od reakcji (płaczę, wzywam pomocy) i zachowania opiekunów (ktoś mnie przytulił). Coraz lepiej siebie rozumie. Jednak tego, kim jest i jaki jest, dowiaduje się od ciebie. Dziecko przegląda się w twoich oczach jak w lustrze, dlatego nie bez znaczenia jest to, co o nim myślisz. A możesz mieć wiele fantazji na jego temat, np.: „To wielka przylepka”, „Ona jest strasznym leniuszkiem” lub: „Uparciuch, jak jej tata”. Takie wyobrażenia przekazujesz dziecku poprzez sposób, w jaki się nim zajmujesz, to, na co mu pozwalasz, czego wymagasz. A dziecko może, nie zdając sobie z tego sprawy, zachowywać się i czuć zgodnie z tym, co ty o nim myślisz. Na szczęście w tej sprawie duże znaczenie mają także jego własne doświadczenia i kontakty z innymi osobami. Jak wspierać dziecko w rozwoju? Już od urodzenia możesz pomagać dziecku w rozwoju, wspierać jego wysiłki, ośmielać go i uczyć. 1. rok życia podziwiaj dziecko, nawet gdyby wydawało ci się to zbyteczne, dostarczaj mu wielu wrażeń: masuj je, trzymaj blisko ciała, baw się z nim zachęcaj je do dialogu według zasady: „najpierw ty robisz minkę, potem ja i znów ty”, bawcie się w chowanie misia za fotel i odnajdywanie go oraz w „a ku-ku”, nie skupiaj się tylko na dziecku, pokazuj mu, że masz różne zajęcia i spotkania. 2. rok życia zostawiaj dziecko pod opieką innych osób, jeśli czuje się z nimi dobrze i bezpiecznie, bądź jego wiernym sojusznikiem, wspieraj go, doceniaj, szanuj i nie pozostawiaj bez pomocy, zachęcaj dziecko do pokonywania trudności na miarę jego możliwości i chęci, odpowiadaj na jego zaczepki, pokazuj mu, że od niego wiele zależy, urozmaicaj dietę dziecka, by poznawało nowe smaki oraz konsystencję potraw. 3. rok życia wzmacniaj ciekawość dziecka, pobudzaj jego pasję do poznawania świata, pokazuj mu ciągle coś nowego, ćwicz jego uwagę, podążaj za tym, czym się zaciekawia, co lubi robić, wprowadzaj pewne ograniczenia, ale dawaj też dziecku dużo swobody, pozwalaj mu decydować, nie wyręczaj dziecka, dopinguj go do samodzielności, chwal za nią, stwarzaj okazję do spotkań z innymi dziećmi, ale też pozwalaj mu na zabawy w samotności. Konsultacja: Alicja Kubiak, psycholog Czytaj też: Dziecko i rówieśnicy 8 sposobów wspierania rozwoju dziecka