Adaptacja w przedszkolu – rady dla rodziców dzieci, które zaczynają przygodę z przedszkolem
Adaptacja w przedszkolu to trudny czas nie tylko dla dzieci, ale i rodziców. Twoje dziecko nie najlepiej znosi zmiany? Dowiedz się, jak pomóc mu w adaptacji.
Adaptacja w przedszkolu dla niektórych dzieci jest trudniejsza niż dla innych. Jeśli przez pierwsze dni dziecko płacze w przedszkolu lub nie chce się z tobą rozstawać, jest to naturalna reakcja. Jeżeli jednak płacz i niechęć nie ustają z codziennym chodzeniem do przedszkola – przyczyna może leżeć gdzie indziej. Sprawdź, ile zwykle trwa adaptacja w przedszkolu, jakie są możliwe przyczyny problemów z adaptacją i w jaki sposób możesz pomóc dziecku zaaklimatyzować się w placówce. Spis treści: Jak pomóc dziecku w adaptacji do przedszkola? Wskazówki dla rodziców Ile trwa adaptacja w przedszkolu? Problemy z adaptacją w przedszkolu – możliwe przyczyny Gdy maluch nie mówi, czemu nie chce chodzić do przedszkola Adaptacja dzieci w przedszkolu. Podpowiedzi dla nauczycieli Jak pomóc dziecku w adaptacji do przedszkola? Wskazówki dla rodziców Pójście do przedszkola to trudny moment i dla dziecka, i dla rodzica. Na szczęście to mija. Niektóre dzieci po kilku dniach dumnie kroczą do przedszkola i rzucają się w wir zabawy, inne potrzebują nieco więcej czasu, aby przystosować się do nowych warunków. Co możesz zrobić, aby dziecko polubiło przedszkole i jak ułatwić mu adaptację? Ucz samodzielności Zanim dziecko rozpocznie przedszkolną przygodę, naucz je: korzystać z toalety lub nocnika, mówić, jak ma na imię i nazwisko, zgłaszać potrzeby (mówić, że coś boli, jest zimno itp.), używać łyżki i widelca przy jedzeniu, ubierać się i zakładać buty. Dzięki temu maluch poczuje się pewniej. Zachowaj spokój Emocje się udzielają - to prawda stara jak świat. Dlatego nic tak nie potęguje rozpaczy dziecka jak nerwowe reakcje rodziców. Nie płacz, nie krzycz, nie zanoś dziecka do sali, a potem nie odrywaj go od siebie – powinno tam wejść samo. I co ważne, nie pozwól, by dziecko zobaczyło, że sama wahasz się, czy zostawić je w przedszkolu. Wtedy i ono może poczuć się niepewnie. W drodze do placówki wspólnie zaplanujcie, co miłego zrobicie po powrocie z przedszkola – świadomość, że już za kilka godzin się przytulicie i spędzicie razem czas, z pewnością zmniejszy wasz stres. Nie kłam Nie mów, że „zaraz wrócisz” jeśli wiesz, że tak się nie stanie (jest to tzw. białe kłamstwo). Jeśli obiecasz dziecku, że odbierzesz je np. po zupie, po drzemce, czy po obiedzie – dotrzymaj słowa. Utracone zaufanie będzie ci trudno odbudować i następnym razem dziecko nie tylko nie uwierzy w twoje słowa, ale będzie czuło większy lęk przed pójściem do przedszkola. Maluszek może pomyśleć, że skoro mama mówiła, że zaraz wróci, a nie wróciła, to może teraz w ogóle po mnie nie przyjdzie? Nie strasz Nie mów dziecku, że za karę zabierzesz mu zabawkę lub nie dostanie obiecanej nagrody. Jeśli sprawisz, że przedszkole będzie „za karę”, to twoje dziecko nigdy go nie polubi. Nie nagradzaj Obiecywanie dziecku nagrody za to, że pójdzie do przedszkola nie jest najlepszym pomysłem. Według wielu psychologów, przyzwyczajając dziecko do tego, że należy mu się nagroda za każdą, codzienną czynność może okazać się zgubne nie tylko dla domowego budżetu, ale i dla rozwoju dziecka. Mów o przedszkolu Opowiadaj dziecku o przedszkolu, staraj się mówić o pozytywnych aspektach: że pozna tam nowe koleżanki i kolegów, będą nowe zabawki, których nie ma w domu. Jeśli masz jakieś miłe wspomnienia z czasów przedszkolnych, podziel się nimi z dzieckiem. Możesz wykorzystać książeczki lub bajki, których bohaterowie idą do przedszkola, w którym wcale nie jest tak źle i strasznie. Książek o przedszkolu jest naprawdę dużo i z pewnością warto poszukać ich w pobliskiej bibliotece. Małe rytuały Możecie wymyślić swoje własne (może sekretne?) pożegnanie, np. buziak na dobrą zabawę. Wtedy rozstanie będzie łatwiejsze. Rutyna Ustal pewien schemat poranka, żeby dziecko wiedziało, co po sobie następuje, np. przed wyjściem do przedszkola trzeba umyć zęby. Zmiana rutyny może wybić dziecko z rytmu i niechętnie będzie szło do przedszkola. Szczególnie jeśli w domu zacznie się wspaniale bawić. Warto też, by wychodzeniu do przedszkola nie towarzyszył pośpiech i związane z tym nerwy. Zajęcia adaptacyjne w przedszkolu Forma i termin zajęć adaptacyjnych zależy od konkretnego przedszkola. Niektóre placówki organizują zajęcia dla dzieci i rodziców, inne – takie, w których uczestniczą tylko dzieci (a inne, niestety, wcale). Zajęcia zazwyczaj odbywają się pod koniec sierpnia. Podczas nich dzieci (lub rodzice z dziećmi) spotykają się z panią wychowawczynią, która prowadzi proste zabawy mające na celu wzajemne poznanie się dzieciaków. Adaptacja pozorna Obserwując dziecko i rozmawiając z jego wychowawcą, upewnij się, że proces adaptacyjny przebiega harmonijnie i we właściwym kierunku - może okazać się bowiem, że dziecko w przedszkolu sprawia wrażenie coraz bardziej przystosowanego, a na przykład w domu odreagowuje to agresją lub przygnębieniem. Ile trwa adaptacja w przedszkolu? Przebieg adaptacji dziecka w przedszkolu trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. O jej długości decyduje jednak wiele czynników, m.in.: nieobecności z powodu choroby, które przerywają proces adaptacji (niestety, wśród przedszkolaków infekcje zdarzają się bardzo często), dojrzałość emocjonalna dziecka (np. łatwość nawiązywania kontaktów z rówieśnikami, umiejętność rozpoznawania emocji u innych osób - te i inne zdolności kształtują się od 2. do 6. roku życia, w indywidualnym tempie), postawa rodziców, postawa nauczycieli przedszkola, to, czy maluch ma starsze rodzeństwo w placówce (wcześniejsze wizyty w przedszkolu, np. by odebrać starszego brata lub siostrę, pomagają w oswojeniu się z miejscem, zabawkami i osobami pracującymi w przedszkolu). Przedłużające się stany lękowe, apatia lub agresja, bóle głowy, bóle brzuszka czy kłopoty z wtórnym moczeniem się (gdy smyk już kontrolował pęcherz, ale znów tego nie robi) to znak, że w przedszkolu dziecku jest źle. Wyjściem z tej sytuacji może okazać się zmiana przedszkola albo np. pozostawienie dziecka jeszcze na rok w domu. Przed podjęciem decyzji warto porozmawiać z personelem placówki. Problemy z adaptacją w przedszkolu – możliwe przyczyny Dziecko może okazywać niechęć do przedszkola z różnych powodów, oto niektóre z nich: Dziecko mówi, że nie lubi chodzić do przedszkola Za słowami „nie lubię przedszkola” może stać wiele różnych komunikatów. Gdy kończy się weekend, dziecko w ten sposób wyraża żal, że musi rozstać się z rodzicami. Innym powodem może być to, że malec pokłócił się z kolegą i tak naprawdę „nie lubi” Jasia, a nie przedszkola. Albo może nie najlepiej wykonał jakieś zadanie i „obraził się” na całe przedszkole. Zdarza się też, że dzieci lubiąc przedszkole, nie lubią tylko leżakowania (drzemek). Co robić? Jeśli problemem jest kłótnia, niepowodzenie podczas prac plastycznych czy niedobra zupa, wytłumacz dziecku, że to, co zdarzyło się poprzedniego dnia, wcale nie musi wydarzyć się znowu. Pomóż maluchowi rozwiązać sprawę kłótni z kolegą lub koleżanką (pomóc może wspólna zabawa u was w domu) i zapewnij, że nie musi jeść tego, co mu nie smakuje (porozmawiaj o tym z wychowawczynią). I na koniec: wymyśl powód – misję, dla której twoje dziecko będzie „musiało” iść do przedszkola, np. po to, żeby codziennie przynieść innym dzieciom, wydrukowane przez ciebie kolorowanki. Jest szansa, że taka misja sprawi, iż malec poczuje się niezbędny. Maluch mówi, że inne dzieci go nie lubią Zwykle „nikt mnie lubi” znaczy „pokłóciłem się z…”. Przedszkolaki co chwilę kłócą się i godzą. Starają się określić własną tożsamość i opierają się w tym głównie na ocenie rówieśników. Chłopcy próbują sił, ustalają swoje miejsce w grupie, dziewczynki znajdują wśród rówieśniczek ideał, do którego chcą się upodobnić. Jeśli im się to nie uda, mogą uznać, że nikt ich nie lubi. I bardzo to przeżywają. Co robić? Wytłumacz smykowi, że nawet jeśli pokłóci się z jedną osobą, to nie znaczy, że inne dzieci też go nie lubią. Jeśli problem nie mija, porozmawiaj z nauczycielką – czasem dziecko jest odrzucane przez większość rówieśników i trzeba wspólnie działać. Niekiedy warto przenieść malca do grupy zróżnicowanej wiekowo, w której hierarchia ważności związana jest ze starszeństwem, co dzieci naturalnie akceptują. Dziecko skarży się na ból brzucha Bóle brzuszka, głowy, nudności, które nie są symptomami konkretnej choroby, mogą dokuczać wrażliwym dzieciom, zwłaszcza w pierwszych dniach przedszkola. Co robić? Obserwuj dziecko. Jeśli ma gorszy apetyt, źle śpi, jest osowiałe i utrzymuje się to miesiąc – należy zasięgnąć porady psychologicznej lub medycznej (to może być także objaw zakażenia pasożytami). Jeśli objawy niedyspozycji znikają, gdy tylko dziecko dowie się, że zostaje w domu – można podejrzewać, że cię nabiera. Wtedy powinnaś jasno dać do zrozumienia, że jeśli zostaje w domu z powodu choroby, to nie będzie mógł jeść lodów czy oglądać telewizji w godzinach „przedszkolnych”. W ten sposób szybko nauczy się, że nie warto symulować choroby. W przedszkolu pani krzyczy​ Zanim zainterweniujesz, warto, byś wiedziała, że dzieci w tym wieku często opowiadają o tym, co przydarzyło się nie im, lecz kolegom. W wyobraźni zdarzenie, którego dziecko było obserwatorem, może stać się jego własnym. Poza tym wszystko, co dzieje się w przedszkolu, maluch odbiera bardzo emocjonalnie – zwrócona neutralnym tonem uwaga, że np. nie skończyło kolorować rysunku, może być odebrana jako „nakrzyczenie”. Możliwe też, że pani rzeczywiście zwróciła ostro uwagę dziecku, bo np. dokuczało innym przedszkolakom. Co robić? Wybadaj maluszka i ustal fakty, aby wiedzieć, czy w ogóle trzeba interweniować. Gdy sprawa dotyczy „niepokolorowanego rysunku”, wyjaśnij, że pani nie miała nic złego na myśli. Jeśli nauczycielka rzeczywiście podnosi głos na dzieci, bo np. nie chcą leżakować, poproś, by zwolniono smyka z obowiązku spania. W razie potrzeby można umówić się na (pokojową!) rozmowę z panią, w obecności dyrektorki czy przedszkolnego pedagoga lub pedagożki. Inna stresująca sytuacja Jeśli dziecko do tej pory bez większych oporów żegnało się z tobą rano, zastanów się, czy przyczyną zmiany nie jest jakaś nowa, stresująca dla malucha trudność poza przedszkolem, np. pojawienie się młodszego rodzeństwa, dłuższy wyjazd taty, przeprowadzka. Wszystkie te okoliczności sprawiają, że dziecko czuje się zagrożone i na wszelki wypadek chce być blisko ciebie. Przyczyną lęku może być też dłuższa nieobecność w przedszkolu (np. po chorobie) lub to, że ostatnio masz mniej czasu. Co robić? Poświęć dziecku więcej uwagi, tak aby nie czuło się odtrącone czy zapomniane. Być może właśnie teraz bardzo cię potrzebuje, a niechęć do przedszkola to tylko pretekst, by móc spędzić z tobą więcej czasu. Gdy dziecko nie mówi, czemu nie chce chodzić do przedszkola Kilkulatek nie zawsze potrafi wytłumaczyć, dlaczego nie lubi przedszkola. Ale to nie znaczy, że sobie coś wymyśla. Przyczyna niechęci może być całkiem realna. Jak ją odnaleźć? Poproś malca, by narysował obrazek o dzieciach w przedszkolu, zabawach, ulubionym zdarzeniu... Zorientujesz, jakie są jego odczucia. Zaproponuj mu zabawę w przedszkole (uczestnikami mogą być misie, lalki). Ważne jest, by to dziecko przewodziło zabawie i decydowało o jej przebiegu – a ty obserwuj. Popytaj, jak inne dzieci bawią się tam i co robią. Niektóre maluszki chętniej mówią o tym, co się zdarzyło koledze, a nie o sobie. Porozmawiaj z rodzicami innych maluchów. To cenne źródło informacji, ale filtruj je przez własny rozsądek. Umów się na rozmowę z wychowawczynią. Postaraj się nie zaczynać od pretensji. Raczej proś o radę i pomoc, zamiast wymagać i żądać. Spróbuj też uczciwie odpowiedzieć sobie na pytania: Czy ufasz nauczycielom przedszkola, do którego chodzi dziecko? Czy masz pewność, że dziecko w przedszkolu jest bezpieczne i zadbane? Czy jako rodzic/opiekun nie jesteś osobą nadopiekuńczą lub wręcz przeciwnie - wymagającą od dziecka za dużo i za szybko? Czy jako dorosła osoba jesteś dla dziecka wsparciem czy masz problemy z: własnymi wyrzutami sumienia, lękiem, niepokojem, poczuciem zagrożenia ze strony otaczającego świata. Adaptacja dzieci w przedszkolu. Podpowiedzi dla nauczycieli Zabawy adaptacyjne w przedszkolu mają być dużą frajdą dla dzieci, ale przede wszystkim pełnić funkcję integracyjną. Jest to jeden z elementów dnia adaptacyjnego w przedszkolu. Poprzez takie zabawy integracyjne dzieciaki mają okazję, by bliżej się poznać, zapamiętać swoje imiona, ale także oswoić z nowym miejscem i panią przedszkolanką. Propozycje zabaw adaptacyjnych w przedszkolu: Iskierka Dzieci ustawione są w kole i trzymają się za ręce. Nauczyciel mówi: „Zaczarowaną iskierkę puszczam w krąg, niech wróci zaraz do moich rąk” i w tym momencie ściska dłoń dziecka, iskierka przechodzi przez cały krąg (dzieci ściskają po kolei dłoń kolegi), a następnie wraca do nauczyciela. Kolorowe imię Jest to zabawa z chustą animacyjną – dzieci siedzą na kolorowych pasach chusty animacyjnej, a nauczyciel wymienia jeden kolor. Siedzące na nim dziecko podaje swoje imię. Lustro Dzieci siedzą naprzeciwko siebie i na przemian robią różne miny, wykonują różne czynności, a także naśladują siebie nawzajem. Zapamiętywanie imion Dzieci siadają tworząc okrąg, a jeden z uczestników przedstawia się, np. „Jestem Natan”, kolejna osoba powtarza „Jestem Hania, a to jest Natan”. Kolejna osoba prowadzi dalej wyliczankę „Jestem Oliwka, to jest Hania, a to Natan”. Nauczyciele przedszkola czasem stosują system nagradzania dzieci, np. proszą by maluch nie płakał, nagradzając go słodyczami. Takie słodkie przekupstwo może spotkać się z niezadowoleniem rodziców, którzy na co dzień nie pozwalają dzieciom jeść cukierków. Zobacz też: Podanie o przyjęcie dziecka do przedszkola: uzasadnienie, jak napisać [WZÓR] Kapcie do przedszkola: jakie są najlepsze? Polecamy lekkie, wygodne i miękkie „Mogę, ale nie chcę bawić się z dzieckiem. Dlatego chodzi do przedszkola w wakacje, a mnie zżerają wyrzuty sumienia” [LIST DO REDAKCJI] Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Gotowość przedszkolna: kiedy dziecko jest gotowe do przedszkola?
Jeśli zastanawiasz się, czy twoje dziecko jest gotowe do przedszkola, podpowiadamy, jak to sprawdzić. Gotowość przedszkolna to zespół różnych umiejętności, dzięki którym maluch może poradzić sobie w grupie bez pomocy rodziców. Korzystanie z nocnika oraz zdolność do mówienia o swoich potrzebach to tylko niektóre rzeczy, które składają się na gotowość przedszkolną 3-latka. Wyjaśniamy też, kiedy dziecko nie jest gotowe do przedszkola.
Jako rodzic 3-latka pewnie denerwujesz się na równi z dzieckiem i zastanawiasz się, czy to na pewno dobry moment, by posłać malucha do przedszkola. Spokojnie, wbrew pozorom łatwo sprawdzić, czy dziecko jest już gotowe na taką zmianę. Gotowość przedszkolna to ważne umiejętności, które pomogą maluszkowi zaadaptować się w grupie innych przedszkolaków i w pełni korzystać z przedszkolnych zajęć. Sukces w przedszkolu zwykle osiągają te dzieci, których rodzice mogą twierdząco odpowiedzieć na wymienione niżej pytania. Czy dziecko jest gotowe do przedszkola? Rodzice często nie wiedzą dokładnie, kiedy dziecko jest gotowe do przedszkola. Odpowiadamy: już 3-latek może osiągnąć tzw. gotowość przedszkolną. Zastanów się i uczciwie odpowiedz na poniższe pytania: Czy twoje dziecko nie nosi już pieluch? Choć nie wszystkie dzieci wyrastają z pieluch w tym samym czasie, trzy-, czterolatki, a nawet część dwulatków umie sobie już bez nich poradzić. I to bez względu na to, czy chodzą do przedszkola, czy nie. Jeśli twoje dziecko jest odpieluchowane i przyzwyczajone do korzystania z nocnika, próbuj zachęcić je do używania sedesu (pamiętaj o zakupie odpowiedniej nakładki), aby umiało sobie w przyszłości poradzić w przedszkolnej łazience. Przygotuj się również, że na początku przedszkolnej kariery z powodu stresu dziecku czasem mogą zdarzać się awarie. Czy dziecko umie sobie czasem poradzić bez pomocy dorosłych? Im bardziej samodzielny jest przedszkolny debiutant, tym lepiej. Opiekunki starają się pomagać we wszystkich czynnościach, ale niemożliwe jest, aby obsłużyły naraz wszystkie dzieci. Maluch, który sam je zupę, zamiast czekać, aż go ktoś nakarmi, czuje się przy stole pewniej i przede wszystkim nie wstaje od niego głodny. Podobnie dziecko, które próbuje samo myć ręce lub zęby (o to też dbają maluchy w przedszkolu), które zakłada na siebie ubranko (choćby tylko spodenki i kapcie, bo w trudniejszych rzeczach pomagają panie nauczycielki), ma mniej powodów do zmartwień. Własna nieporadność, którą dostrzeże każdy maluch, porównując się z bardziej sprawnymi kolegami, może skutecznie zniechęcić do chodzenia do przedszkola. Czy dziecko samo mówi o swoich potrzebach? Kandydat na przedszkolaka powinien umieć sam mówić o własnych potrzebach w sposób zrozumiały nie tylko dla najbliższej rodziny. Ty na pewno wiesz, o co chodzi, gdy twoje dziecko woła np. „koko”, ale pani w przedszkolu trudno będzie się domyślić, że w tym konkretnym przypadku maluszek domaga się czegoś do... picia. Możesz bawić się z dzieckiem w przedszkole – ty udajesz przedszkolaka, który przychodzi do pani i mówi jej, że np. chce mu się siusiu i musi iść do toalety, albo opowiada, że przed wyjściem na spacer nie może znaleźć czapki w szatni. Nigdy nie wiadomo, czy taki scenariusz wydarzeń niedługo nie zostanie zrealizowany. Czy 3-latek potrafi siedzieć spokojnie i słuchać? Przedszkolaki nie tylko radośnie się bawią, czasem także muszą usiąść i posłuchać, co ma im do powiedzenia pani. Od najmłodszych dzieci oczekuje się niewiele, zaledwie około pięciu minut skupienia, które potrzebne są np. do wysłuchania bajki czytanej lub opowiadanej przez nauczycielkę, do nauki piosenki, poznania reguł nowej zabawy lub wyjaśnienia, co i w jaki sposób dzieci będą malowały. Ćwiczcie w domu tę umiejętność, np. czytając dziecku przed snem, gdy spokojnie leży w łóżku, opowiadając mu ciekawe historyjki. Możesz też puszczać mu audiobooki czy muzyczne słuchowiska dla dzieci. Spróbuj nauczyć malca nowej zabawy i poproś go, by przez chwilę spokojnie posłuchał jej zasad. Czy dziecko miało wcześniej okazję poznać przedszkole? To, co znajome, wydaje się mniej groźne. Zadbaj więc, by maluch jak najwięcej dowiedział się o przedszkolu, zanim go do niego poślesz. Warto wcześniej poznać rozkład sal, szatnię, a także panią, która będzie miała pod opieką najmłodszą grupę. Od dobrego kontaktu z nią zależy, czy dziecko szybko się oswoi z nową sytuacją. Opowiedz mu, że gdy zostanie w przedszkolu, to pani będzie się nim opiekować i do niej należy zwracać się ze wszystkimi sprawami. Pani będzie wymyślać gry i zabawy, śpiewać piosenki, zabierać dzieci na spacer. Porozmawiaj z dyrektorką przedszkola o możliwości zwiedzenia budynku, ogrodu i poznania wychowawczyni najmłodszej grupy. Możesz wybrać się do przedszkola ze znajomą osobą, która posyła tam swoje dzieci. Postaraj się, żeby dziecko wiedziało, jak przedszkolaki spędzają czas, jak się bawią, jak siedzą razem przy małych stolikach i jedzą śniadania, obiady, podwieczorki. Jeśli w przedszkolu jest leżakowanie, nie odzwyczajaj malucha od popołudniowej drzemki. Często bywa tak, że dzieci, które nie leżakują, nie mają w tym czasie ciekawych zajęć i zwyczajnie się nudzą. Czy 3-latek próbuje bawić się z innymi dziećmi? Cieszysz się, że twoje dziecko wreszcie „pójdzie do dzieci” i dzięki przedszkolu poczuje, jaką przyjemnością są zabawy z rówieśnikami. Stanie się tak, ale nie od razu. Dzieci dwu-, trzyletnie dopiero uczą się nawiązywać kontakty, więc pierwsze zabawy w grupie są właściwie zabawami w towarzystwie innych maluchów (każdy zajmuje się sobą i patrzy, co robią inni). Możesz pomóc dziecku w nawiązywaniu znajomości. Jeśli widzisz, że na podwórku lub placu zabaw nawiązywanie znajomości sprawia mu trudność, postaraj się to ułatwić. Zapytaj, jak kolega lub koleżanka ma na imię, przedstaw swoje dziecko, spytaj, w co nowo poznany maluch lubi się bawić. Zapraszaj również do domu znajomych, którzy mają małe dzieci, to pozwoli doskonalić sztukę bycia towarzyskim. Możesz chodzić z dzieckiem na zajęcia dla maluchów w osiedlowym klubiku, do kluboksięgarni, aby oswajał się z grupą rówieśników. I koniecznie na zajęcia adaptacyjne w przedszkolu. Udział w nich to najlepsze, co możesz zrobić, aby ułatwić przedszkolny debiut. Maluch spróbuje wcielić się w rolę przedszkolaka: powiesi kurteczkę w szatni, skorzysta z toalety dla dzieci, umyje rączki w łazience, siądzie przy małym stoliczku – na własnej skórze przekona się, że w tym nowym miejscu daje sobie radę. Czy zdarzało mu się spędzać trochę czasu bez mamy i taty? Choćby przedszkole było najcudowniejsze na świecie, nie ma w nim mamy i taty i to jest główny powód, dla którego wiele maluchów przeżywa trudne chwile na początku września. Łatwiej rozłąkę z rodzicami znoszą dzieci, które miały już okazje zostawać pod opieką innych osób. Jeśli twój maluch nie odstępował cię dotąd na krok, zaplanuj mu mały trening rozstań. Na początku możesz zostawiać go na 2-3 godziny pod opieką babci, cioci lub zaprzyjaźnionej sąsiadki. Maluch powinien nabrać przekonania, że rozstanie z mamą zawsze kończy się jej powrotem. Potem zorganizuj wizytę z nocowaniem poza domem, np. u cioci lub zaprzyjaźnionej rodziny, która ma małe dzieci. Dokładnie omów, kiedy przyjdziesz, np. zaraz po śniadaniu, i zrób wszystko, by dziecko nie straciło do ciebie zaufania. Kolejnym etapem może być kilkudniowy pobyt bez rodziców, np. u babci. Warto jednak wziąć od razu pod uwagę możliwości malucha – dla niektórych dwu-, trzylatków nawet dwa dni bez mamy mogą się bardzo dłużyć. Czy dziecko miało okazję rysować, lepić, malować? Zajęcia plastyczne wypełniają sporo czasu przedszkolakom. Chętniej biorą w nich udział dzieci, które już mają za sobą podobne doświadczenia. Poćwiczcie w domu rysowanie, lepienie, wycinanie, układanie puzzli, budowanie z klocków. Sprawne manualnie, twórcze dziecko lepiej czuje się w grupie rówieśników i z dumą prezentuje rodzicom swoje prace wywieszone na wystawie w przedszkolu. Kiedy dziecko nie jest gotowe do przedszkola? Nie każdy 3-latek jest gotowy do przedszkola. Każde dziecko rozwija się w swoim tempie, więc jeden 3-latek może osiągnąć już gotowość przedszkolną, inny będzie potrzebował więcej czasu na przygotowanie się do zmian. Nie ma w tym nic niepokojącego. Zdarza się również, że dziecko może iść do przedszkola wcześniej, np. w wieku 2,5 lat – to także jest w porządku. Po czym poznać, że jednak jest jeszcze za wcześnie? Dziecko nie jest gotowe do przedszkola, jeśli: stres spowodowany wyjściem z domu lub pozostawieniem w przedszkolnej sali jest naprawdę silny (dziecko ma problemy żołądkowe, wpada w histerię nie do opanowania); pobyt w przedszkolu powoduje zmianę zachowania u dziecka – maluch staje się apatyczny, osowiały, traci apetyt; dziecko spędza czas w przedszkolu samotnie, nie je, nie bawi się, jest smutne. Ważne: nie wszystkie problemy z adaptacją przedszkolu oznaczają, że dziecko nie jest gotowe na zostanie przedszkolakiem. Wpadki higieniczne, płacz podczas rozstania, stanowcze twierdzenie „nie pójdę do przedszkola” to naturalne reakcje na zmianę. Warto zachęcać malucha, oswajać go z nowym miejscem, pokazywać pozytywne strony przedszkola. W końcu przed malcem całkiem nowy etap, rozwijanie samodzielności i odkrywanie świata – potrzeba na to czasu i cierpliwości. Zobacz też: Pierwsze dni w przedszkolu: dziecko płacze i boi się? Nie popełniaj tych błędów! Adaptacja w przedszkolu – co robić, żeby dziecko chętnie chodziło do przedszkola Jak zachęcić dziecko do przedszkola – porady psychologa Konsultacja merytoryczna mgr Joanna Kęska Nauczycielka wychowania przedszkolnego z Przedszkola nr 206 w Warszawie
Jak oduczyć dziecko kłamać? Podpowiadamy!
Jak oduczyć dziecko kłamać? Przede wszystkim poznaj przyczynę takiego zachowania. Małe dzieci mają bujną wyobraźnię, nie do końca odróżniają jeszcze fikcję od rzeczywistości. Natomiast starsze dzieci kłamią z tych samych powodów, co dorośli - chcą np. uniknąć kary lub zwrócić na siebie uwagę. By oduczyć dziecko kłamać, najważniejsze to dawać mu dobry przykład.
Jak oduczyć dziecko kłamać? Musisz sama dawać mu dobry przykład: dotrzymuj słowa, nie wciągaj także dziecka w „spiski”. Ustal również jasne zasady, dotyczące między innymi tego, że nigdy nie można kłamać. Jeśli maluch cię okłamuje - porozmawiaj z nim spokojnie. Spraw także, by dziecko nie obawiało się twojej reakcji na prawdę, którą wyzna. Doceniaj także, gdy maluch mówi prawdę - zwłaszcza w momentach, gdy jest to dla niego trudne. Spis treści: Co robić, by dziecko nie kłamało? Co zrobić, gdy dziecko kłamie? Jak rozmawiać z dzieckiem, które kłamie? Jak karać dziecko za kłamstwo? Jak udowodnić, że dziecko kłamie? Dlaczego dziecko kłamie? Dziecko kłamie, bo ma bujną wyobraźnię Kłamstwa celowe Dziecko kłamie, by zwrócić na siebie uwagę Kolorowanie rzeczywistości Co robić, by dziecko nie kłamało? Jeśli chcesz, by twoje dziecko nie kłamało, to... Dotrzymuj słowa. Nie mów: „Później się pobawimy”, „W sobotę pójdziemy do zoo”, jeśli wiesz, że nie będziesz w stanie spełnić obietnicy. Przyznawaj się do własnych błędów. Nie zrzucaj na nikogo winy. Jeśli coś zrobiłaś źle, bierz odpowiedzialność na siebie. I zawsze przeproś za błąd. Nie angażuj dziecka w „spiski”. Nigdy nie mów do dziecka: „Odbierz telefon i powiedz, że nie ma mnie w domu”. Załóż, że dziecko mówi prawdę, nawet jeśli nie masz takiej pewności. Resztę pozostaw jego sumieniu. Puszczenie kłamstwa płazem jest mniejszym złem niż niesłuszne oskarżenie. Zastanów się, dlaczego dziecko kłamie. Może chce tak zwrócić na siebie uwagę albo boi się zbyt surowej kary? Co zrobić, gdy dziecko kłamie? Ustal jasne zasady. Nie mówimy brzydkich słów, nigdy nie kłamiemy, zawsze przyznajemy się do winy. I sama ich przestrzegaj – dziecko uczy się od bliskich! Tłumacz, dlaczego nie wolno kłamać. Operuj konkretami: „Jakbyś się czuł, gdybym powiedziała, że dam ci prezent, a potem go nie dała?”. Wyraźnie powiedz dziecku, że kłamstwa są złe. Udowodnij, że potrafisz spokojnie przyjąć wiadomość o jakiejś złej sytuacji, wydarzeniu. Spokojnie rozmawiaj z dzieckiem, nie krzycz. Zastanów się, czy dziecko nie ma złego wzoru do naśladowania, np. czy dorośli w jego otoczeniu nie kłamią. Jeśli tak jest - należy wytłumaczyć to dziecku. Zdarzają się sytuacje, gdy kłamstwo jest konieczne, jednak nigdy nie może ono krzywdzić drugiego człowieka. Pomyśl, dlaczego dziecko skłamało. Może np. jesteś zbyt surowa dla dziecka i obawia się kary? Jak rozmawiać z dzieckiem, które kłamie? Zastanów się, jakie mogą być przyczyny tego, że dziecko kłamie. Powiedz maluchowi wyraźnie, że kłamstwo jest czymś złym. Wysłuchaj go i zadeklaruj pomoc – może fakt, że dziecko kłamie, spowodowany jest tym, że maluch boryka się z jakimiś problemami. Rozmawiaj z dzieckiem spokojnie, otwarcie, postaraj się być wyrozumiała. Krzyczenie na dziecko zastąp tłumaczeniem. Bądź także cierpliwa. Pamiętaj, że dzieciom łatwiej jest powiedzieć prawdę, gdy czują się bezpieczne i nie obawiają reakcji rodzica. Dzieci muszą wiedzieć, że mówienie prawdy bywa trudne, jednak jest bardzo budujące. Jak karać dziecko za kłamstwo? W tym przypadku lepiej będzie, jeśli nie będziesz karać dziecka. Spróbuj mu po prostu pokazać negatywne strony kłamstwa, by samo dostrzegło, że „nie opłaci się” kłamać. Warto jednak nagradzać malucha za mówienie prawdy, zwłaszcza jeżeli jest ona smutna lub nieprzyjemna dla niego. Jeśli jesteś zmuszona, by wyciągnąć konsekwencje – wyraźnie oddziel, że są one spowodowane kłamstwem, a nie np. popełnionym czynem. Jeśli dziecko przyzna się ostatecznie do kłamstwa i powie prawdę - bądź łagodniejsza. Jeżeli jednak kłamie nadal i upiera się przy wersji, która jest nieprawdziwa – twoje stanowisko musi być bardziej stanowcze. Jak udowodnić, że dziecko kłamie? Udowodnienie, że dziecko kłamie, zazwyczaj nie jest trudne z perspektywy dorosłego człowieka. Jednak nie powinno być to celem samym w sobie. Najważniejsza jest rozmowa z maluchem, wytłumaczenie mu, że kłamanie jest czymś złym. Powinnaś także sprawić, by dziecko nie obawiało się wyznać prawdy. Nie chodzi o to, by udowodnić dziecku kłamstwo, a o to, by samo się do niego przyznało. Dziecko kłamie, bo ma bujną wyobraźnię Gdy trzy-, czterolatek opowiada, jak z psem sąsiada tropił złodziei wycieraczek, nie mija się z prawdą, bo święcie wierzy w swoje słowa. Nie potrafi dostrzec granicy między faktami a tym, co zapamiętał z bajek czy zasłyszanych rozmów. Jedną nogą tkwi w rzeczywistości, a drugą w świecie bajki z księżniczkami, piratami i gadającymi zwierzętami. Podszywając się pod swoich ulubionych bohaterów, daje się ponieść własnej opowieści i przeżywa ją, jakby wydarzyła się naprawdę. A gdy boi się, że w wannie jest rekin, także boi się szczerze – mógłby przysiąc, że widział, jak z piany wynurzyła się trójkątna płetwa. – Opowieści tego typu nie są kłamstwem i nie wolno za nie karać – mówi Beata Płażewska, psycholog. – Dziecko z czasem nauczy się odróżniać prawdę od fikcji. Póki co warto się cieszyć, że ma wyobraźnię. Do dziecka, które udaje króla, możemy zwracać się: „Wasza wysokość”. Ale gdy posuwa się za daleko (i chce zmusić babcię, by obsługiwała je jak monarchę) albo boi się własnej opowieści, trzeba kończyć zabawę. Zobacz: Czy twoje dziecko ma bujną wyobraźnię? – test Kłamstwa celowe Dopiero sześcio-, siedmiolatki kłamią, by celowo wprowadzić kogoś w błąd. Ale „trening” zaczynają już w wieku czterech, pięciu, a czasem trzech lat! Dzieci kłamią z tych samych powodów, co dorośli. Głównie po to, by uniknąć kary: „To nie ja zbiłem talerz”. – Dziecku, które mówi coś takiego, trzeba wyjaśnić, że zrzucając na kogoś winę, można go skrzywdzić. Ale lepiej nie przesadzać z karami. Zdarza się, że srogo ukarane dziecko, zamiast oduczyć się mijania z prawdą, koncentruje się na tym, by nie dać się przyłapać. Można odwoływać się do sumienia dziecka („Serce podpowie ci, czy zrobiłeś dobrze”). Dziecko kłamie, by zwrócić na siebie uwagę Inne kłamstwo: „Bolą mnie nogi/brzuch”. Jest wygodne, bo pozwala uniknąć, np. sprzątania. Dzieci wykorzystują je też w innym celu: próbują w ten sposób skupić na sobie uwagę rodziców. – Poza tłumaczeniem, że nie wolno nikogo wprowadzać w błąd w takich sprawach jak zdrowie, warto się zastanowić, dlaczego dziecko ucieka się do takich sztuczek – mówi psycholog. Czytaj też: Jak wyznaczać dziecku granice? Kolorowanie rzeczywistości Niektóre dzieci uwielbiają koloryzować. Starają się uatrakcyjnić swoją opowieść, podobnie jak robi to wielu dorosłych („Złowiłem taaaką rybę!”). – Trzeba reagować, gdy dziecko za bardzo się zapędza (np. opowiada w przedszkolu historię o tym, jak to rodzice wyjechali na weekend i zostawili je same, „zapominając” dodać, że było z babcią) – mówi psycholog. W takiej sytuacji musimy sprowadzić dziecko na ziemię, mówiąc: „Kochanie, twoja opowieść się podobała, ale pani może w nią uwierzyć i pomyśleć, że naprawdę zostawiamy cię samego w domu”. Zobacz także: Dlaczego surowe wychowanie prowokuje dzieci do kłamstwa? Białe kłamstwo - co to jest? 7 kłamstw, które rodzice mówią dzieciom (i nie mają wyrzutów sumienia)
Rozwój czterolatka - 4 dowody, że przebiega prawidłowo
Czy czterolatek powinien umieć jeździć na rowerze lub skakać na jednej nodze? Sprawdź, co powinno umieć czteroletnie dziecko.
Chciałabyś poczuć sielankowy nastrój, ale świętowanie ze zbuntowanym dwu-, trzylatkiem nie jest takie proste. Skorzystaj z kilku prostych trików, by odpocząć w święta z dzieckiem.
Na co dzień łatwiej znosić fochy malucha, ale nie w święta – chciałoby się, by były idealne. I na co dzień i od święta może być tak, jak chcesz, jeśli masz dobrą strategię, dzięki której zapewnisz sobie odpoczynek w Boże Narodzenie (i inne święta). Oto siedem rad, co zrobić, gdy dziecko...: 1. ... nie chce założyć świątecznego ubranka Mama w eleganckiej sukience, tata w garniturze, a dziecko chce założyć kostium pszczółki lub strój piłkarski. Dwu-, trzylatki próbują przekraczać granice, by sprawdzić, na ile mogą sobie pozwolić. Ubieranie na siłę to największy błąd. Lepiej zostawić maluchowi poczucie niezależności i zaproponować dwa ubrania do wyboru, jeśli nie całe komplety, to np. dwie różne spódniczki lub koszule. Zajęte podejmowaniem decyzji dziecko bez mrugnięcia okiem założy pozostałe elementy garderoby. Gdyby jednak pojawiły się trudności, spokojnie wyjaśnij, dlaczego do kolacji w wigilię Bożego Narodzenia nie wypada siadać w getrach. 2. ... rozbiera choinkę Choinka jest jedną z największych atrakcji dla malucha. Jeśli stoi w waszym mieszkaniu, sprawę rozwiąże ozdobienie jej tak, by nie stanowiła zagrożenia dla dziecka – zamiast szklanych bombek na dole można powiesić np. zabawki, własnoręcznie wykonane łańcuchy. Warto ubierać choinkę razem z dzieckiem. Gdy maluch jest sprawcą tego dzieła, a ty chwaliłaś go za wieszanie ozdób, nie będzie chciał psuć własnej pracy, tylko z dumą wypręży pierś, by docenili go także zaproszeni na święta goście. Jeśli Wigilię spędzacie poza domem, postaraj się odwracać uwagę dziecka od choinki. Zabierz dla niego kilka atrakcyjnych zabawek, które wręczysz mu w krytycznym momencie (to sprawdzona rada mam, które wiedzą, jak odpocząć w święta). 3. ... nie chce się przywitać z ciocią Uroczystości rodzinne to okazja do spotkania dawno niewidzianych krewnych i przyjaciół. Nie dziw się, że dziecko może krępować się ich towarzystwa. Przed spotkaniem opowiedz maluchowi, kto was odwiedzi, a jeśli to możliwe, pokaż zdjęcia rodzinne. W trakcie uroczystości daj dziecku czas na oswojenie się z mało znanymi osobami. Jeżeli malec nie życzy sobie, by ktoś z gości całował go lub przytulał, tak zaaranżuj sytuację, aby tego uniknął. 4. ... ucieka, gdy zaczynamy składać życzenia Dziecko może się przestraszyć, gdy nagle wszyscy wstaną od wigilijnego stołu, by ściskać się i całować. Przypomnij mu wcześniej o tej świątecznej tradycji. Wytłumacz, dlaczego wszyscy wszystkim życzą pomyślności. Może ułożycie razem życzenia i potrenujecie ich składanie? Wystarczy prosta formułka w rodzaju „życzę ci, dziadku, zdrowia i szczęścia”. Gdyby maluch ją zapomniał, złóż życzenia w jego imieniu. Aby dziecko czuło się pewniej w tym momencie, trzymaj je na rękach. 5. ... grymasi przy stole Wigilijne dania nigdy nie były dla dzieci atrakcją na miarę choinki, prezentów czy buszowania pod świątecznym stołem. Nie zdziw się, jeśli maluch przez cały wieczór będzie prosił cię o kromkę chleba z masłem albo suchą bułeczkę – świat zna takich wigilijnych kilkuletnich stołowników. Zmuszanie do jedzenia może tylko popsuć dobry nastrój. Lepiej zostawić dziecku możliwość wyboru – być może samo podpatrując innych, zechce zjeść z apetytem kluski z makiem lub pierogi. A może pomogą prezenty, które można zjeść? 6. ... płacze i złości się Gdy w domu panuje świąteczny rozgardiasz, pojawia się więcej ludzi, jest głośno, maluch może źle się w tym wszystkim czuć. Nadmiar wrażeń, napięcie, jakie towarzyszy oczekiwaniu na wizytę Mikołaja, mogą doprowadzić go do zdenerwowania i łez. Warto poświęcić mu więcej czasu, wziąć na ręce, przytulić, pocieszyć, by się uspokoił i poczuł lepiej. 7. ... nie chce spać Świętowanie z kilkulatkiem aż do pasterki to niedobry pomysł. Najlepiej, by maluch poszedł spać o zwykłej porze lub z małym opóźnieniem. By uniknąć wieczornej awantury, daj dziecku szansę przyzwyczaić się do myśli o zbliżającym się końcu zabawy. Kilka minut wcześniej uprzedź je, że nadchodzi pora spania. Pośpiech to najprostsza droga do histerii. Nie zaniedbuj wieczornych rytuałów, choć w święta, gdy w domu są goście, nie jest to proste. Krótka kąpiel, słuchanie kolęd pozwolą dziecku wyciszyć się po tym szczególnym dniu. A wam w spokoju jeszcze trochę poświętować i... odpocząć w święta. Zobacz też: Wzór na święta według superniani Świąteczne potrawy z różnych stron świata 7 świątecznych niebezpieczeństw dla dziecka 8 sposobów na wychowanie szczęśliwego dziecka
5 metod wychowawczych, które nie działają
Jest wiele metod wychowawczych, które nie dość, że nie przynoszą rezultatu, to jeszcze mogą dziecku zaszkodzić. Sprawdź, jakich zachowań powinnaś się wystrzegać.
10 niegrzecznych przykazań - jak wychować szczęśliwe dziecko
Aby Twoje dziecko lepiej sobie radziło w życiu postaraj się wcielać w życie dziesięć zasad.
Czy dziecko jest gotowe do szkoły? - test
Sprawdź, czy twoje dziecko jest gotowe do szkoły, jeśli nie, masz jeszcze czas, żeby popracować z maluchem.
Jaki temperament ma twoje dziecko? - 3 typy charakteru
Dwoje nowojorskich psychiatrów, badających zachowania dzieci, wyróżniło trzy główne typy temperamentu. Sprawdź, jaki charakter ma twoje dziecko!
Jaki charakter ma twoje dziecko? - 6 rzeczy, na które zwracać uwagę
Twoje dziecko jest spokojne, a może często się złości? Wszędzie go pełno czy raczej ulubiona zabawka zajmuje je na kilka godzin? Sprawdź, jak poznać temperament dziecka.
Żeby nasze metody wychowawcze były skuteczne, muszą być idealnie dopasowane do temperamentu dziecka. Co prawda poznać osobowość dziecka nie jest łatwo, warto jednak próbować. Temperament niemowlaka Dziecko przychodzi na świat z określonymi, wrodzonymi potrzebami. Jedno lubi bardzo stymulujące otoczenie, drugiemu do szczęścia konieczny będzie tylko spokój. Przyczyna takich różnic tkwi w indywidualnej wrażliwości komórek nerwowych, której – nawet gdybyś się bardzo starała – nie zmienisz. Lepiej będzie, jeśli swój wysiłek włożysz w zaakceptowanie usposobienia malucha. Nie obawiaj się, że wychodząc naprzeciw jego potrzebom, rozpieścisz go. Przeciwnie – twoja akceptacja pomoże mu w przyszłości przezwyciężać słabości. Czytaj też: Czy dwulatek rozwija się prawidłowo? Jaki charakter ma twoje dziecko? Chciałabyś, aby maluch powiedział ci coś o sobie? Ależ robi to cały czas! Tylko że po swojemu. Według psychologów, obserwując już czteromiesięczne dziecko, możemy dość dokładnie określić jego temperament. Sprawdź, czy twoje dziecko to introwertyk, czy ekstrawentyk. Wrażliwość Są maluchy, którym nigdy nie przeszkadza ani światło, ani hałas. Ale są też i takie, które śpią czujnie jak zając i budzi je dosłownie wszystko, np. odgłosy szumu ulicznego za oknem albo guzik na plecach śpioszków. Jeśli jesteś mamą takiego małego wrażliwca w każdej nowej dla niego sytuacji sprawdzaj, czy ilość bodźców, jaka do niego dociera, nie jest za duża. Takie dziecko nie znosi hałasu ani jaskrawego światła, zatem nawet zwykłe zakupy będą dla niego torturą. Czytaj też: Jak nie oszaleć, gdy niemowlę jest nieznośne? Chęć nowych doświadczeń Co zrobił maluch, gdy pierwszy raz przekręcił się na brzuszek? Znieruchomiał z wrażenia czy od razu próbował powtórzyć doświadczenie? Zwróć też uwagę, w jaki sposób dziecko reaguje na innych ludzi, ale pamiętaj, że nawet największe zuchy mniej więcej w ósmym miesiącu wchodzą w okres lęku przed obcymi. [CMS_PAGE_BREAK] Intensywność reakcji Jeśli dziecko wybucha płaczem z byle powodu, oznacza to, że potrzebuje przede wszystkim spokoju. Taki nadwrażliwy maluch szóstym zmysłem w sekundę wyczuwa twoją złość albo zdenerwowanie, dlatego postaraj się powściągnąć nerwy. I jeszcze jedno: możesz mieć pewność, że jeśli w ciągu dość krótkiej chwili nie zareagujesz na jego płacz, potem długo nie da się uspokoić. Czytaj też: Mity o szkodliwym spaniu z dzieckiem Umiejętność skupienia Gdy twoje dziecko co chwilę odrywa się od piersi, aby rozejrzeć się wokół, możesz się spodziewać, że z taką samą trudnością będzie przychodziło mi w późniejszych latach skupianie się na zabawie, a potem na nauce. Na szczęście umiejętność koncentracji można ćwiczyć! Nastrój Notuj w pamięci (a jeszcze lepiej załóż dziennik obserwacji), co wprawia dziecko w dobry humor. Dzięki temu poznasz je lepiej i w przyszłości (a przecież jeszcze wiele przed wami!) opieka nad nim będzie łatwiejsza. Czytaj też: 8 kontrowersyjnych metod wychowawczych Zdolności adaptacyjne dziecka Maluch często sprawia wrażenie przestraszonego czy raczej szybko adaptuje się do nowej sytuacji? Obserwuj go uważnie. Dzięki znajomości tej cechy dziecka łatwiej podejmiesz decyzję np. co wybrać: nianię czy żłobek. Czy charakter da się zmienić? Temperamentu dziecka nie zmienisz, ale na szczęście jego charakter zależy także od środowiska, w jakim wyrasta, oraz wychowania. Co prawda cichy Jaś raczej nie zostanie liderem w grupie, ale dzięki twojemu wsparciu może próbować przezwyciężyć cechy, które mu przeszkadzają, np. wstydliwość czy skłonność do agresji. Jaki temperament ma moje dziecko? Dwoje nowojorskich psychiatrów, Stella Chess i Alexander Thomas, po 34 latach badań nad zachowaniem dzieci wyróżnili trzy główne typy temperamentu. Sprawdź, jaki temperament ma twoje dziecko!
Czy dziecko jest gotowe do przedszkola - 5 dowodów
Chcesz w tym roku zapisać swojego kilkulatka do przedszkola, ale zastanawiasz się, czy to nie za wcześnie? Przeczytaj, czy dziecko jest już gotowe.
Rozwój pięciolatka - 5 dowodów, że przebiega prawidłowo
Czy powinien już jeździć na rowerze, posługiwać się nożem i widelcem, liczyć? Sprawdź, czy twój pięciolatek rozwija się prawidłowo.
Rozwój trzylatka - 5 dowodów, że przebiega prawidłowo
Sprawdź, czy twój trzylatek rozwija się prawidłowo. Przedstawiamy umiejętności, które powinno posiadać trzyletnie dziecko.
8 prostych sposobów, jak uszczęśliwić dziecko
Dla swojego dziecka chcesz wszystkiego, co najlepsze. Jednak wychowanie malucha to nie pasmo samych uśmiechów i radości. Dziecko płacze, zwłaszcza gdy czegoś mu odmawiasz, ale to nie znaczy, że jest nieszczęśliwe. Szczęście dziecka polega zupełnie na czym innym. Zobacz sposoby na uszczęśliwienie dziecka.
Dopadło cię poczucie winy, bo odmówiłaś dziecku kupna kolejnego zestawu klocków? Martwisz się, że przez ciebie przeżyje traumę, której nie zapomni do końca życia? Szczęście dziecka nie ma związku z zabawkami w jego pokoju. Sprzyja mu coś innego. 1. Zaplanuj dziecku dzień Dzieci lubią koszarowy tryb życia (nie mylić z koszarową dyscypliną!). Pobudka, śniadanie, zabawa, drugie śniadanie, spacerek, i tak dalej – aż do wieczora. O tym, jak ważny dla dobrego samopoczucia jest przewidywalny plan dnia, dowiadujesz się, gdy coś go zburzy. Gdy świąteczny pobyt u rodziny czy wyjazd w góry sprawią, że dziecko w innych porach je i śpi, czyli – mówiąc językiem psychologów – rozreguluje się, płaczem i grymasami przypomni ci, co tak naprawdę jest mu potrzebne do szczęścia. Czytaj też: 10 powodów, aby mieć więcej niż 1 dziecko 2. Zarezerwuj trochę czasu wyłącznie dla dziecka Nawet na urlopie wychowawczym nie poświęcasz całego czasu tylko dziecku – pierzesz, gotujesz, sprzątasz, kupujesz. Choć robisz to w zasadzie dla dziecka, ono nie ma cię na wyłączność. Ale gdy wchodzisz do dziecinnego pokoju, ogłuchnij na jakiś czas na dzwoniący telefon, zapomnij o forach dla rodziców w internecie i zapytaj: „W co się teraz pobawimy?”. Dziecko poczuje się ważne i szczęśliwe jak nigdy. Czytaj też: 6 sposobów, w jakie dziecko okazuje ci miłość 3. Słuchaj, co dziecko ma ci do powiedzenia To tylko niewinna dziecięca paplanina... Wcale nie! Dziecko mówi, jak umie, i chce czuć, że to dla ciebie ważne. Nie zbywaj gaduły, nie śmiej się z przekręconych słów. Na pewno też nie byłabyś szczęśliwa, gdybyś znalazła się w podobnej sytuacji. Gdy uważnie słuchasz, pomagasz dziecku w formułowaniu myśli i wyrabianiu poglądu na różne sprawy. Rośnie ci mądry rozmówca. Czytaj też: 5 mitów o rozpieszczaniu dzieci 4. Przytulaj, głaszcz i trzymaj dziecko za rękę Banalne? A jednak sprawia, że dzieci lepiej się rozwijają. Nie skąp dziecku kontaktu ze sobą, sadzaj na kolana, noś na rękach, masuj po plecach, przytulaj, gdy zasypia. Dobry dotyk sprawia, że dziecko się odpręża, staje się pewniejsze siebie – ma przecież namacalny dowód, że ktoś je kocha. Nawet to, które protestuje przeciw pieszczotom i traktuje je jak ograniczanie swobody, potrzebuje fizycznego kontaktu z rodzicem. Kiedy to możliwe, połaskocz go, pobaw się w turlanie po podłodze albo pogłaszcz po główce (jest szczególnie wrażliwa na dotyk). [CMS_PAGE_BREAK] 5. Mów, że dziecko samo sobie poradzi Na rączkach u mamy każde dziecko czuje się dobrze, ale tylko do pewnego momentu. Gdy nauczy się chodzić, rusza poznawać świat. I choć nie możesz patrzeć, jak na krzywych nóżkach biegnie pędem przez parkową alejkę, aby przestraszyć gołębie, nie zatrzymuj go, nie napominaj, że może się przewrócić i pobrudzić, tylko biegnij z nim. Gdy wspina się na drzewo, nie prorokuj, że spadnie, ale pokaż, na której gałęzi najlepiej postawić nogę i jak z powrotem zejść na ziemię. Dzięki temu zyska wiarę, że poradzi sobie w każdej sytuacji. Czytaj też: 6 zdań, których dziecko nie powinno od ciebie usłyszeć 6. Dotrzymuj składanych obietnic Nawet całkiem małe dzieci mają niezłą pamięć. I choć myli im się jeszcze jutro i wczoraj, nie zapominają, że dziś mieliście iść na sanki na dużą górkę do lasu. Dotrzymuj słowa (a jeśli coś ważnego pokrzyżowało te plany, proponuj nowy termin), by dziecko nie czuło się oszukane i zawiedzione. 7. Szanuj odrębność i odmienność dziecka Dziecko nie musi być twoją kopią. Ma prawo być głośniejsze niż ty lub bardziej wstydliwe. Zamiast je zmieniać, spróbuj je zrozumieć i pomóc pokonywaniu słabości: nieśmiałkowi stwórz wiele okazji do poznawania dzieci czy sprawdzania się w nowych sytuacjach. Szanuj prawo własności. Pytaj o zgodę, gdy chcesz oddać zabawki, z których dziecko wyrosło, innym maluchom. Dziecko nie będzie szczęśliwe, żyjąc ze świadomością, że nic nie może być jego na zawsze. 8. Uwrażliwiaj na potrzeby innych ludzi Dzięki empatii i wrażliwości ludziom żyje się ze sobą lepiej. Dziecko, które chętnie pomaga innym, jako dorosły lepiej odnajdzie się w społeczeństwie. Chwal je, gdy chce ci oddać kawałek ulubionej czekolady, gdy rysuje dla ciebie laurkę, nie protestuj, jeśli pozwala koledze pojeździć na swoim rowerku, zachęcaj, by pomagało, np. w przygotowaniach do świąt. I świeć przykładem – jeśli mama i tata traktują innych życzliwie, dzieci w naturalny sposób robią to samo. Zobacz też: 10 głupot, które mówimy do dzieci
Najlepsze sposoby na dziecięcą złość, płacz i histerię
Zgodne, miłe, spokojne – takie bywa każde dziecko, ale tylko czasami. Bywa też trudne, niegrzeczne i uparte. Ale nawet z takim możesz sobie poradzić.
Konsultacja: dr Joanna Urbańska, psycholog, adiunkt w Instytucie Psychologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Bunt dwulatka, pięciolatka, nastolatka – przygotuj się, że dzieci lubią zaskakiwać. Po miesiącach anielskiego zachowania, ujawnia się ich rogata dusza i dźga zrozpaczonego rodzica z każdej strony. Histeria w sklepie, awantura na placu zabaw, upór przed wyjściem z domu – takie sceny znają wszystkie mamy i wszyscy tatusiowie. Można wpaść w czarną rozpacz albo spróbować sobie z tym poradzić. Najlepszym sposób polega na zrozumieniu, dlaczego dziecko tak się zachowuje. Im więcej rozumiesz, tym spokojniej i skuteczniej działasz. Czy dziecko histeryzuje, by zrobić na złość? Złość bywa mylona ze złośliwością, choć nie ma z nią nic wspólnego. Myślisz, że małe dziecko zaczyna krzyczeć z wrodzonej przekory, gdy chcesz mu zmienić koszulkę na czystą? Na ogół dzieci jednak nie płaczą, by manipulować innymi. Takie przypadki zdarzają się jedynie wtedy, gdy maluch miał już okazję nauczyć się, że jedynym sposobem zwrócenia na siebie uwagi mamy i taty jest awantura. Albo gdy rodzice są niekonsekwentni – dziecko wie, że jeśli pokrzyczy, dostanie to, co chce. Czytaj też: Jaki charakter ma twoje dziecko? Sprawdź! Po co dziecko płacze? Płacz dziecka to sygnał, że jakaś potrzeba nie jest zaspokojona, że maluch nie wie, dlaczego ma coś zrobić, np. wydaje mu się, że zakładanie koszulki będzie trwać wieczność i nigdy nie wróci do zabawy, od której go oderwano. Brak wiedzy i stres powoduje, że dziecko nie słucha argumentów rodziców. Zalewa je fala emocji, o wiele silniejszych niż odczuwane przez dorosłych. Sama pewnie możesz przyznać, że pod wpływem stresu, złości zdarzyło ci się zrobić coś, czego potem żałowałaś. Pediatra wyjaśnia, jak reagować na bunt dwulatka: [CMS_PAGE_BREAK] Co robić, jeśli odwrócenie uwagi nie skutkuje? Jeśli nie uda się dziecka zainteresować czym innym, reaguj spokojnie. Kiedy maluch krzyczy i wierzga, przytul go, zapewnij, że złe uczucia zaraz miną. Pokazując, że jesteś spokojna w takich chwilach, dajesz mu okazję, by się wyciszył. Gdy przytulasz dziecko (czasem jest to mocniejsze objęcie, przytrzymanie, aby nie zrobiło sobie krzywdy), ono czuje, że twoje ciało jest rozluźnione i samo szybciej się uspokaja. Przytulenie nie jest nagrodą. Pokazuje, że na rodzica można liczyć także w trudnych momentach. Starszym dzieciom można wyznaczyć miejsce, do którego są odsyłane na uspokojenie: „Jeśli dalej będziesz krzyczał, usiądziesz tu i poczekasz, aż będziesz spokojny. A potem przeprosisz, np. kota za ciągnięcie go za ogon albo wyjaśnisz wszystkim, dlaczego tak głośno krzyczałeś. Byłeś zły, a może smutny.” To pozwala dziecku nie blokować emocji, ale przeżyć je i spróbować rozładować, a także pomyśleć przy okazji o tym, co się zdarzyło. Dlaczego ostra reakcja na złe zachowanie dziecka rzadko przynosi efekt? Bo lepszy skutek przynosi zrozumienie, że dziecku też może na czymś zależeć i tłumaczenie mu, dlaczego nie pozwalasz, by coś robiło, bo np. gdy bawi się pilotem od telewizora, może go popsuć. Nie łudź się jednak, że na długo zapamięta taką informację. Przy kolejnej okazji pewnie znów wyciągnie rączki po swoją nową zabawkę. Czy pozwalać dziecku na to, czego rodzic nie akceptuje? Gdy próbujesz poradzić sobie z dziecięcymi emocjami, staraj się pamiętać, że nie na wszystko masz wpływ. Dziecko, nawet najbardziej do ciebie podobne, nie musi być twoją kopią. Może mieć zupełnie inny charakter i przez to inaczej reagować na wiele spraw, np. żywiołowo piszczeć, czym cię irytuje albo bać się wtedy, gdy tobie myśl o jakimkolwiek zagrożeniu nawet nie przyjdzie do głowy. Albo wybierać takie zabawy czy sport, których zupełnie nie pochwalasz. Wypracowanie kompromisu, szanowanie inności dziecka sprawi, że będzie miało ono mniej powodów do złości. A co z karą i nagrodą dla dziecka? Choć karanie i nagradzanie mają długą historię jako metody wychowawcze, ich skuteczność bywa kontrowersyjna. Kara wzbudza strach i uruchamia prosty mechanizm postępowania – dziecko nie robi czegoś nie dlatego, że tak postępować nie należy, nie wypada, tylko aby uniknąć kary. Podobnie jest z nagrodami. Maluch siedzi grzecznie na przyjęciu u cioci tylko dlatego, że w nagrodę pójdzie z tatą pograć w piłkę. Zdarza się też, że ukarane dziecko wpada w złość. Choć bez kar i nagród nie da się wychować dziecka, warto pamiętać, aby dziecko zawsze miało okazję zrozumieć, dlaczego je dostaje. Tłumacz dziecku, dlaczego czegoś nie można robić (gdy idziemy w gości, niczego nie ruszamy bez pytania), pokazuj, co jest dobre, a co złe (gdy rzuciłeś autkiem, zepsuło się, gdy bez protestów założyłeś buty, szybko wyszliśmy na spacer). Maluch wkrótce sam zacznie wyciągać odpowiednie wnioski. Poznaj 8 najbardziej kontrowersyjnych metod wychowawczych.
Czy czterolatek powinien jeździć na dwukołowym rowerku? Czy trzylatek powinien jeść samodzielnie? Rozwiewamy wątpliwości rodziców.
Po co dziecku gimnastyka? Czy nie byłoby lepiej, gdyby zamiast robić przysiady, wykorzystywało czas ucząc się angielskich słówek? Nie! Ruch jest bardzo ważny dla rozwoju dziecka.
Wszyscy chcemy, by nasze maluchy były mądre i dużo umiały, ale czy w równym stopniu doceniamy ruch? Wielu z nas, rodziców, woli zapisać malca na szachy, niż iść z nim na plac zabaw, bardziej cenimy zabawki edukacyjne niż piłki i skakanki. Chyba wszyscy mówimy rzeczy w stylu: „Nie wierć się”, „Czy mógłbyś choć przez minutę posiedzieć w miejscu?” Tymczasem ruch jest potrzebny dzieciom jak powietrze i jedzenie. Sprawdź, dlaczego warto pokochać plac zabaw Ruch zapobiega wadom postawy Kościec dziecka jest bardzo delikatny i podatny na deformacje. – Brak ruchu i złe nawyki (siedzenie przed telewizorem, siadanie z podwiniętą nogą itd.) powodują, że malec zaczyna się garbić, a kręgosłup mu się krzywi – tłumaczy mgr Dominika Rucińska, specjalistka z zakresu gimnastyki korekcyjnej dla przedszkolaków. Ruch może zapobiec kłopotom, bo wzmacnia mięśnie, kości (sprzyja ich mineralizacji), ścięgna i więzadła (uelastycznia je i zwiększa ich wytrzymałość). Pobudza też dojrzewanie układu nerwowego, poprawia wydolność układu oddechowego i układu krążenia. Odpowiednio dobrane ćwiczenia pozwalają nawet skorygować istniejące już wady postawy. Polecamy: Jak nie dopuścić do skrzywienia kręgosłupa? Ruch sprawia, że dziecko lepiej się rozwija Ruch pobudza rozwój psychiczny: dziecko opanowuje nowe umiejętności i aktywniej poznaje świat. Dzięki niemu czuje się lepiej nie tylko fizycznie, ale i psychicznie. Zwinne, sprawne ruchowo dzieci są odważniejsze, łatwiej odnajdują się w grupie rówieśników i mniej narażone na wypadki (rzadziej upadają itd). Zajęcia ruchowe w przedszkolu Kiedyś place zabaw i podwórka były pełne dzieci, które od świtu do nocy wspinały się na drabinki, łaziły po drzewach, robiły fikołki, skakały w gumę i robiły tysiąc innych rzeczy. Dziś maluchy nie są aż tak aktywne. Dlatego tak ważne są zorganizowane zajęcia ruchowe w przedszkolu. One naprawdę wiele dają. – Mięśnie ćwiczącego dziecka wykonują intensywną pracę, przez co zwiększają swoją objętość i siłę. Dzięki temu lepiej utrzymują kościec malca, a szczególnie jego kręgosłup – mówi Dominika Rucińska. – Wykonując najróżniejsze przysiady, skoki czy skłony, malec staje się sprawniejszy, silniejszy, bardziej wytrzymały, szybszy, zręczniejszy, zwinniejszy, bardziej gibki, lepiej skoordynowany. Są także inne korzyści. Na przykład takie, że w przedszkolu dzieci uczą się gier i zabaw, które w przyszłości pomogą im szybciej opanować umiejętności potrzebne do uprawiania różnych dyscyplin: jazdy na nartach, gry w tenisa, a które już teraz mogą wykorzystywać w domu i na placu zabaw. Zabawy ruchowe dla całej rodziny Zajęcia prowadzone przez fachowca są nie do zastąpienia. To jednak nie znaczy, że po przedszkolu można z czystym sumieniem patrzeć na to, jak dziecko leży na kanapie i godzinami wgapia się w ekran telewizora. Wykorzystaj dziecięcą potrzebę ruchu. Zabierz malca na plac zabaw, pozwól mu się wyszaleć. Pobaw się z nim w klub gimnastyczny: pozwól dziecku być instruktorem, nich pokaże ci ćwiczenia, które zna z przedszkola. Daj się namówić na wyścigi albo mecz piłki nożnej. Przeczytaj także: 23 szalone zabawy ruchowe Takie zabawy nie tylko rozwiną ruchowo, ale przede wszystkim sprawią mu masę radości, bo będziecie robić coś razem! Jak się za to zabrać? Wybierz odpowiednią porę. Nie każ maluchowi ćwiczyć bezpośrednio po posiłku (z pełnym brzuchem trudno biegać), gdy jest rozdrażniony, niewyspany lub zmęczony. Pamiętaj, że gimnastyka ma przede wszystkim sprawiać frajdę. Niech to będzie zabawa i przyjemność, a nie katorga. Niech ruch nie kojarzy się z karą. Ćwiczenia muszą być dostosowane do możliwości i umiejętności dziecka. Jeśli będą zbyt trudne, malec szybko się zniechęci. Jeżeli za łatwe, zacznie ziewać z nudów i rozglądać się za ciekawszym zajęciem. Trudniejsze ćwiczenia przeplataj z łatwiejszymi, a po ćwiczeniach nóg warto zrobić ćwiczenia angażujące, np. mięśnie rąk (nogi w tym czasie mogą odpocząć). Nie przesadź. Zarówno zbyt mały, jak i zbyt duży wysiłek nie jest korzystny dla zdrowia. Polecamy także: Niezdarne dziecko: wiemy jak mu pomóc
Twoje dziecko nie cierpi rysować, nie potrafi dogonić grających w berka kolegów? Sprawdź, czy to może oznaczać, że będzie dyslektykiem. A jeśli tak – pomóż mu już teraz.
Czym właściwie jest dysleksja? W szerszym rozumieniu są to specyficzne trudności w nauce czytania i pisania u dzieci o normalnym poziomie rozwoju umysłowego. Dysleksję ma co dziesiąty uczeń (ciężką stwierdza się u 2% dzieci, średnią u 10- 15%). Pięciokrotnie częściej przydarza się ona chłopcom. Nie do końca wiadomo, dlaczego. Zdolne, ale z kłopotami – Problemy dyslektyków nie mają nic wspólnego z ich inteligencją i zdolnościami. Są wynikiem zakłóceń spostrzegania wzrokowego, słuchowego, koncentracji, uwagi, pamięci – tłumaczy Anna Marczewska Stręk, psycholog z Poradni Psychologiczno-Padagogicznej nr 5 we Wrocławiu. – Można być więc bardzo bystrym, twórczym, mieć bogatą wyobraźnię i mimo to nie radzić sobie z rzeczami, które innym przychodzą bez trudu. Dysleksja nie jest chorobą ani kalectwem. Nie ma też nic wspólnego z lenistwem. To po prostu coś, nad czym trzeba popracować. Problem może mieć podłoże genetyczne (czyli być dziedziczny), ale mają nań wpływ także inne czynniki, np. przebieg ciąży i porodu. Jego przyczyny nie są jednak do końca znane. Czytaj też: Rozwój trzylatka - 5 dowodów, że przebiega prawidłowo Dysleksja, dysgrafia, dysortografia? Terminu „dysleksja” używa się też w węższym znaczeniu, określając nim wyłącznie kłopoty z nauką czytania. Dziecko nie może zapamiętać liter lub, gdy je już pozna, ma problemy ze złożeniem ich w słowa (czyta, głoskując). Gdy już składa słowa, czyta wolniej, nie robi tego płynnie i popełnia dużo błędów. Gdy wreszcie czyta, słabo rozumie tekst, co mu przeszkadza w nauce i w tym, żeby czytanie polubić. Są jeszcze i inne „dys”: ► DYSGRAFIA – trudności z pisaniem. Malec robi to brzydko i z trudem (litery są niekształtne, mało czytelne, nie mieszczą się w linijkach), więc pisze powoli i nie nadąża za kolegami z klasy. ► DYSORTOGRAFIA – trudności z poprawną pisownią. Ten problem dotyczy starszych dzieci, zwykle tych, które miały problemy z nauką czytania i pisania. Może wyglądać różnie: dziecko zjada litery, przestawia je, zamienia, nie kończy słowa. Popełnia błędy ortograficzne, choć zna reguły. Gdy się zastanowi, pisze dobrze, ale gdy skupi się nad treścią lub zdenerwuje, to samo słowo może napisać z błędem. ► DYSKALKULIA – trudności w operowaniu liczbami. Występuje rzadziej niż dysleksja. Dziecko o prawidłowym poziomie inteligencji nie rozumie matematyki, nie wie, czy trzeba dodać, czy odjąć, myli się w najprostszych obliczeniach itp. ► DYSPRAKSJA – trudności w planowaniu i wykonywaniu czynności ruchowych, kłopoty z nabywaniem nowych. Malec z trudem zapina guziki, wiąże sznurowadła, posługuje się sztućcami, ma także kłopoty z nauką jazdy na rowerze – bo „nie czuje” swojego ciała w przestrzeni. Kiedyś takie dzieci nazywano po prostu niezdarami. Niestety, trudności tego rodzaju często występują razem. Diagnoza dysleksji Dysleksję można stwierdzić dopiero u ośmio-, dziewięciolatka. Jednak, że coś się święci, widać sporo wcześniej. – Ryzyko dysleksji można podejrzewać, jeszcze zanim smyk pójdzie szkoły, a nawet nim zostanie przedszkolakiem – podkreśla psycholog. [CMS_PAGE_BREAK] Objawy dysleksji Według prof. Marty Bogdanowicz, znanej specjalistki od dysleksji, jest wiele oznak, że przedszkolak należy do grupy ryzyka. • Mała sprawność fizyczna. Malec kiepsko sobie radzi w zabawach ruchowych. Czasem ich nie lubi, czasami uczestniczy w nich chętnie, ale np. biega wolniej niż koledzy i częściej się przewraca, nieporadnie wspina się po drabinkach, ma kłopoty z utrzymaniem równowagi (np. podczas chodzenia po krawężnikach), później niż inni i ze znacznie większym trudem uczy się jazdy na trzykołowym rowerku (a w zerówce – na dwukołowym rowerze, nartach, łyżwach). – Zdarza się, że dziecko w zasadzie robi to samo, co rówieśnicy, ale wszystko wychodzi mu jakoś inaczej, mało zgrabnie – mówi Anna Marczewska-Stręk. • Kłopoty z samoobsługą, czyli ubieraniem się (zapinaniem guzików, a w zerówce także z wiązaniem butów) i jedzeniem. • Nieporadne rysowanie. Jeśli trzylatek nie umie narysować zamkniętego koła, czterolatek – krzyża, w wieku pięciu lat dziecko nie rysuje kwadratu, w wieku sześciu, siedmiu – szlaczków w liniach, a jego rysunki są nieporadne, warto mu się przyjrzeć. Charakterystyczne jest też unikanie zabaw wymagających precyzji (nawlekania koralików, budowania z klocków). • Trudności z mówieniem. Rozwój mowy jest opóźniony, dziecko z trudem buduje wypowiedzi, używa równoważników zdań, ma niewielki zasób słów, nieprawidłowo wymawia głoski, przekręca wyrazy. Kiepsko zapamiętuje wierszyki, nazwy oraz sekwencje typu: poniedziałek, wtorek itd. • Opóźniona lateralizacja. Tzn. czterolatek wciąż nie zdecydował, którą ręką rysuje, je – prawą czy lewą. Pod koniec wieku przedszkolnego nie potrafi wskazać u siebie prawej i lewej ręki, nogi, oka, ucha. W zerówce często pisze od prawej strony do lewej i odwraca literki, tzn. np. „B” ma brzuszki z lewej strony. Szczególnie uważnie trzeba też obserwować dziecko, które urodziło się po ciąży zagrożonej i po porodzie z problemami, wcześniaka, a także malca, który jako niemowlę rozwijał się ruchowo z opóźnieniem lub nietypowo (np. nie raczkował, zaczął chodzić później albo zdecydowanie wcześniej niż rówieśnicy, miał obniżone bądź wzmożone napięcie mięśniowe lub inne nieprawidłowości neurologiczne). Czytaj też: 3 domowe eksperymenty, dzięki którym dziecko pokocha nauki ścisłe Jak pracować z dyslektykiem? Ryzyko dysleksji to jeszcze nie dysleksja! Nawet jeśli twój przedszkolak wydaje się nią zagrożony, macie czas, by mu pomóc, zanim pójdzie do szkoły. Im wcześniej rozpocznie się ćwiczenia, tym większa szansa na dobre rezultaty. Co może pomóc? • Wizyta u psychologa. Sprawdzi on, czy maluch ma problem, i podpowie co dalej. Czasem dziecko dostaje do domu listę ćwiczeń do wykonania, niekiedy jest kierowane na specjalistyczne zajęcia (np. z kinezjologii, integracji sensorycznej) lub do logopedy czy neurologa. Możesz się zgłosić do poradni psychologiczno-pedagogicznej, której podlega wasze przedszkole. Jeśli malec do niego nie chodzi, pójdź z nim do poradni, która obsługuje wasz rejon (o adres pytaj w najbliższym przedszkolu). Nie potrzebujesz skierowania, ale musisz się liczyć z oczekiwaniem na wolny termin. • Ćwiczenia. Jeśli psycholog zaleci ćwiczenia, dziecko musi wykonywać je systematycznie. Staraj się „sprzedać” je w atrakcyjnej formie: bawcie się, dawajcie sobie zadania na zmianę. • Zabawy ruchowe. Wychodźcie często na plac zabaw. Maluch powinien dużo biegać, wspinać się na drabinki, jeździć na rowerze. W zimie zabieraj go na ślizgawkę na łyżwy i do sali zabaw. Pozwalaj na szaleństwa w domu: niech skacze po łóżku, wspina się na oparcie sofy, czołga pod krzesłami. Nie każ mu chodzić grzecznie koło ciebie, jeśli woli iść po krawężniku albo podjeździe dla wózków – on wie, co robi, taka spontaniczna aktywność to najlepsza terapia. • Zajęcia poprawiające koordynację, pływanie, taniec. Bawcie się w to, co wymaga określonej sekwencji ruchów. Świetne są wierszyki i piosenki wymagające rytmicznego klaskania lub pokazywania czegoś. • Samodzielność. Nie wyręczaj dziecka. Nie ubieraj go, nie karm, nie zapinaj za niego guzików. Niech ma okazję ćwiczyć paluszki. Nawet jeśli to dla ciebie trudne, cierpliwie czekaj, aż poradzi sobie z zadaniem. Pokazuj, jak coś zrobić. Chwal, gdy się z czymś upora. • Pomaganie mamie. Proś smyka o pomoc w codziennych sprawach. Niech zbiera rozsypane przypadkiem monety, układa sztućce, rozpakowuje zakupy, lepi kluski, przypina pranie klamerkami do sznurka. [CMS_PAGE_BREAK] Rodzice dyslektyka Problemem u dzieci, które mają rozmaite trudności, bywa brak wiary we własne możliwości i podejście w stylu: „I tak mi się nie uda”. Jeśli chcesz, by twoja pociecha w siebie wierzyła, to: • Nie udawaj, że problemu nie ma. Nie wmawiaj dziecku, że np. jest mistrzem w rysowaniu, bo poczuje się oszukane. I tak zauważy, że rysuje gorzej niż rówieśnicy. Lepiej uświadom mu, że ludzie są różni, mają różne talenty i rozmaite kłopoty. • Pokaż mu, w czym jest dobre. Może wymyśla fantastyczne historie albo potrafi pięknie śpiewać? • Okazuj miłość. Niech wie, że je kochasz niezależnie od tego, jak radzi sobie z rysowaniem i wiązaniem bucików. • Dodawaj otuchy. Doceniaj trud, a nie tylko efekty. Podkreślaj nawet drobne sukcesy. Pokazuj postępy. Nie krytykuj, nigdy nie obrażaj, nie używaj słów „gamoń”, „niezdara” itp. • Nie porównuj z innymi dziećmi. To w niczym nie pomaga, a może maluszka nieźle zestresować i obniżyć jego poczucie własnej wartości. Ćwiczenia dla dzieci z dysleksją - nie musza być nudne! Zagrożonego dysleksją dziecka nie trzeba zmuszać do katorżniczej pracy. Ćwiczenia powinny przypominać zabawę. Oto kilka przykładów: - szermierka papierowymi tubami (np. po ręcznikach kuchennych ), - rzucanie do kosza kulkami z papieru, - wydzieranie kształtów z papieru kolorowego, - wycinanie, robienie papierowych zwierzątek (origami), - rysowanie kół ręką w powietrzu, - rysowanie kredą po asfalcie, - układanie puzzli, - wsłuchiwanie się w różne odgłosy i odgadywanie ich źródła. Specjalistyczne ćwiczenia powinien zlecić specjalista. Ich dobór zależy od rodzaju trudności. Niezależnie od tego każde dziecko z grupy ryzyka powinno uczestniczyć w zabawach ruchowych, bo taki trening pobudza układ nerwowy i ułatwia uczenie się, choć oczywiście go nie zastąpi. – To jest tak: nawet jeśli malec będzie się huśtał trzy godziny dziennie, nie nauczy się literek, jeśli mu się ich nie pokaże. Ale dzięki huśtaniu i innym zabawom nauczy się ich szybciej – tłumaczy psycholog. Znani dyslektycy Daniel Radcliffe wcielający się w postać Harry’ego Pottera ma dyspraksję (czyli trudności w wykonywaniu i planowaniu czynności ruchowych). Mimo ćwiczeń do dziś nie potrafi np. zawiązać sobie butów. Wyręczają go w tym inni, co bulwarówki i internetowe serwisy plotkarskie uznały za przejaw próżności. UWAGA: W mediach pojawiła się informacja, że jego dyspraksja się pogłębia. Wieści te wydają się mało wiarygodne. Dyspraksja rozwojowa – ta o której piszemy – nie postępuje, za to może się cofnąć dzięki ćwiczeniom. Dysleksję i kłopoty pokrewne miało wielu sławnych ludzi: Hans Christian Andersen, Albert Einstein, Agata Christie, Winston Churchill, Walt Disney, Pablo Picasso, Leonardo da Vinci. Konsultacja: Anna Marczewska-Stręk, psycholog, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 5 we Wrocławiu.
Co NAPRAWDĘ powinien umieć świeżo upieczony przedszkolak?
„Moja Martusia umie liczyć do dziesięciu!”, „Julka sama się ubiera", "Kuba recytuje Lokomotywę" – chwalą się rodzice świeżo upieczonych przedszkolaków. Czy powinnaś się martwić, jeśli twój trzylatek tego nie potrafi? Co tak naprawdę powinien umieć?
Na początek dobra wiadomość: twój świeżo upieczony przedszkolak NIE MUSI liczyć do dziesięciu, ubierać się samodzielnie od stóp do głów ani recytować „Lokomotywy”. To, że są dzieci, które to umieją, do niczego cię nie zobowiązuje, podobnie jak fakt, że kilkuletnie gimnastyczki z Chin potrafią robić mostek i szpagat. Co w takim razie powinien umieć trzylatek, który właśnie zaczął chodzić do przedszkola? – Wbrew pozorom to nie jest łatwe pytanie – mówi Anna Marczewska-Stręk, psycholog z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 5 we Wrocławiu. – Dzieci rozwijają się przecież w indywidualnym tempie, każde ma inne predyspozycje i talenty. Istnieje jednak pewien zespół umiejętności, za pomocą których można ocenić rozwój dziecka. Oto one: Trzylatek jest ciekawy świata (i pyta, pyta, pyta...) Wiele rzeczy go interesuje i chętnie o nie pyta („A co to?”, „A po co?”). Ma coraz lepszą pamięć, może się już nauczyć prostej piosenki albo wierszyka (jeśli zechce!). Wie, jakiej jest płci i jak ma na imię. Rozumie, do czego służą przedmioty codziennego użytku. Potrafi rozwiązywać proste problemy, np. wie, że trzeba dosunąć do regału krzesło, by dosięgnąć czegoś, co znajduje się wysoko na półce. Radzi sobie z prostą układanką. Wie, ile to jest jeden (klocek, miś), ile dwa (samochody), a co znaczy „wiele”. Rozumie pojęcia w rodzaju „mniej”, „więcej”, „mniejszy”, większy”. Potrafi segregować przedmioty (np. do jednego pudełka wkłada klocki, do drugiego misie). Te umiejętności są ważniejsze od wymieniania cyferek po kolei (mnóstwo dzieci recytuje „jeden – dwa – trzy”, ale nic to dla nich nie znaczy). Uwaga! Jeśli dziecko nie zadaje pytań, nie jest zainteresowane otoczeniem, nie układa prostych układanek, spróbuj poświęcać mu więcej czasu. Baw się z nim i rozbudzaj jego ciekawość. Trzylatek całkiem nieźle mówi (ale wciąż robi błędy) Używa kilkuset słów (a rozumie jeszcze więcej) i prawie wszystkich części mowy (czasowników rzeczowników, przymiotników itp.). Buduje zdania, także przeczące. Choć stosuje reguły gramatyczne, wciąż robi błędy. Większość trzylatków opuszcza trudne głoski lub zastępuje je innymi, przestawia sylaby, ale nawet obce osoby mogą wiele zrozumieć z tego, co dziecko mówi. Może się zacinać, zwłaszcza gdy jest przejęte lub się spieszy. Nie zwracaj na to uwagi, nie upominaj. Bo gdy smyk uzna, że ma problem z mówieniem, trudniej mu będzie przekroczyć ten etap. Maluch w tym wieku mówi już o sobie w pierwszej osobie („Chcę iść na dwór”, zamiast „Jaś chce...”). Rozumie polecenia i przynosi właściwą zabawkę, nawet jeśli nie pokażesz jej palcem. Potrafi wskazać wiele części ciała. Jest w stanie śledzić akcję bardziej złożonych bajek. Uwaga! Jeśli twój trzylatek prawie nie mówi, zabierz go do logopedy, który sprawdzi, czy nie kryje się za tym jakiś problem. Zbada, czy malec dobrze rozumie, co się do niego mówi, w razie potrzeby poprosi o konsultację psychologa, laryngologa lub foniatrę. Niezależnie od przyczyn kłopotów pomoże malucha „rozgadać”. Do logopedy trzeba pójść także wtedy, gdy trzylatek mówi tak niewyraźnie, że rozumieją go jedynie najbliżsi. Polecamy także: Kiedy do logopedy? Trzylatek potrafi się skupić (jeśli coś go zainteresuje) Większość trzylatków umie się skoncentrować przez kilkanaście minut, jest w stanie wysłuchać czytanej bajki, porysować, zbudować do końca prostą budowlę z klocków. Wiele oczywiście zależy od tego, na ile malucha interesuje dana aktywność. Uwaga! Jeśli twoje dziecko ma kłopoty z koncentracją (nie kończy nawet prostego rozpoczętego zadania, nie umie skupić się na słuchaniu krótkiej książeczki itp.), zastanów się, z czego to może wynikać. Zdarza się, że przyczyna jest prosta: np. dziecko nie potrafi się skupić, bo… nie ma kiedy się tego nauczyć: wokół niego za dużo się dzieje (dudni telewizor, ktoś wchodzi, wychodzi), wciąż mu ktoś przerywa zabawę. Zawsze chwal za dokończenie zadania, nie odwracaj uwagi, gdy się czymś zainteresuje. Czytaj mu książki, puszczaj bajki z płyt – w przeciwieństwie do kreskówek wymagają skupienia. Sprawdź 5 dowodów na prawidłowy rozwój trzylatka. Trzylatek próbuje być samodzielny (ale wciąż nie potrafi jeść elegancko jak Księżna Kate Middleton!) Całkiem sprawnie posługuje się łyżką i widelcem, choć część obiadu może nadal lądować na ubraniu. Próbuje sam się ubierać, ale nie potrafi jeszcze np. przewracać koszulki z lewej na prawą stronę, zapinać guzików, może mieć kłopoty z włożeniem spodni. Rozbieranie idzie mu całkiem dobrze. Uwaga! Jeśli dziecko jest mało samodzielne, pomagaj mu, ale go nie wyręczaj – niech sam ćwiczy. Bądź cierpliwa i nie popędzaj, bo dziecko zniechęci się do samodzielnych prób. Pokaż, jak uniknąć kłopotów („Jeśli postawisz kubeczek tutaj, nie strącisz go łokciem”, „Jeżeli przytrzymasz spodenki w ten sposób, będzie ci łatwiej je włożyć”). Chwal każdy przejaw samodzielności. Ubieraj dziecko tak, by ułatwić samoobsługę (dres zamiast dżinsów, rzepy, a nie sznurowadła). Trzylatek korzysta z toalety (o ile zdąży tam dotrzeć) Większość trzylatków nie siusia w pieluszki, choć wpadki mogą się jeszcze zdarzać. Niektóre próbują samodzielnie wycierać pupę, spuszczać wodę, myć ręce. Uwaga! Jeśli twoje dziecko nadal siusia w majtki, sprawdź, czy jest zdrowe – brak kontroli nad pęcherzem może być spowodowany jakimś problemem, np. infekcją. Gdy malec zmoczy ubranie, powiedz mu, że to się zdarza. Nie wyśmiewaj go ani nie zawstydzaj, nie rób wymówek i nie krzycz. Ubieraj dziecko w wygodne spodenki dresowe – łatwiej je zdjąć niż dżinsy, ogrodniczki, ciasne rajtuzy. Trzylatek ma coraz sprawniejsze rączki (ale jeszcze sporo ćwiczeń przed nim) Ruchy rąk są coraz lepiej skoordynowane. Jedna ręka zaczyna dominować. Dziecko rysuje i maluje, a jego rysunki są coraz mniej przypadkowe, choć na ogół trudno odgadnąć, co przedstawiają. Rysuje zamknięte kółko, próbuje kolorować obrazki, choć robi to niedokładnie. Umie ulepić wałeczek z plasteliny i nawlec duży koralik na sznurówkę. Z zapałem pomaga w ugniataniu ciasta. Próbuje używać nożyczek, choć sprawia mu to sporo trudności. Buduje wieżę z około ośmiu drewnianych klocków. Uwaga! Jeśli twoje dziecko ma mało sprawne rączki, zachęcaj je do prac plastycznych. Dostarcz mu różnych przyborów plastycznych (kredki, farby, plastelina, koraliki). Pozwól malować palcami na dużych powierzchniach (np. arkuszu szarego papieru). Doceniaj wysiłek malucha i zbieraj jego prace, żeby wiedział, że są dla ciebie ważne. Polecamy: Gdy dziecko nie lubi rysować - 12 sposobów, by to zmienić Trzylatek biega, skacze, lubi ruch (i kocha murki) Trzylatek bez kłopotu biega, omija przeszkody i nie wywraca się z byle powodu. Schodzi ze schodów, stawiając nóżki na przemian. Na spacerach uwielbia urozmaicać sobie marszrutę: chodzi po krawężnikach, podjazdach dla wózków, schodkach. Potrafi kręcić się wokół własnej osi, podskakiwać, kucać, chodzić na palcach, stać na jednej nodze i zeskoczyć ze schodka, nie tracąc równowagi podczas lądowania. Wspina się po drabinkach, zjeżdża ze zjeżdżalni, jeździ na trzykołowym rowerku. Próbuje naśladować czyjeś ruchy. Łapie i rzuca piłkę. Uwaga! Jeśli twoje dziecko jest mało sprawne fizycznie, postaraj się, by miało jak najwięcej okazji do zabawy na świeżym powietrzu. Pozwól mu korzystać z urządzeń na placu zabaw. Nie strasz („Spadniesz, nabijesz sobie guza, złamiesz rękę”), ale czuwaj nad nim. Jeśli jest bardzo niezdarne i masz wrażenie, że pozostaje daleko w tyle za rówieśnikami, wybierzcie się do pediatry. Przeczytaj także: Niezdarne dziecko - jak mu pomóc? Trzylatek radzi sobie bez mamy (przeważnie) Trzylatek rozumie, że rozstanie z tobą to nie tragedia, bo za kilka godzin wrócisz. Jeśli zostawiasz go pod opieką babci czy niani, dobrze już to wie. Kłopot może być wtedy, gdy dotąd nie rozstawał się z tobą nawet na chwilę. Uwaga! Jeśli twoja pociecha bardzo źle znosi rozstania, spróbuj przyzwyczaić ją do nich stopniowo. Najpierw zostawiaj malca z dziadkami czy nianią na dwie godziny, potem na cztery itd. Nie żegnaj go ze łzami w oczach, nie przedłużaj pożegnania w nieskończoność, ale też nie wychodź po kryjomu – bo dziecko straci poczucie bezpieczeństwa. Zawsze mów, gdzie będziesz („Idę do pracy”, „Na zakupy”) i kiedy wrócisz („Zjesz obiadek, pobawisz się i wtedy po ciebie przyjdę”). Trzylatek interesuje się innymi dziećmi (a czasem się z nimi bije) Niektóre dzieci są bardzo towarzyskie, a inne mniej. Ale wszystkie trzylatki interesują się rówieśnikami i potrzebują ich. Trzylatek potrafi okazywać współczucie, bawić się z kimś, zawierać znajomości, a nawet się zaprzyjaźniać. Uwaga! Jeśli malec jest odludkiem, postaraj się, by miał jak najwięcej okazji do przebywania wśród rówieśników. Chce się bawić z dziećmi? Świetnie. Woli obserwować z boku? Też dobrze. Nie przejmuj się wojnami w piaskownicy, ale reaguj, gdy smyk wyrywa zabawki albo ciągnie kogoś za włosy: on dopiero uczy się reguł i ktoś musi mu powiedzieć, że tak się nie robi. Jeżeli dziecko jest wyjątkowo nieśmiałe, nie steruj nim („Podejdź do chłopca i powiedz, jak masz na imię”), lecz daj mu szansę, by włączyło się do zabawy z własnej inicjatywy. Będzie mu łatwiej, jeśli spotka się z jednym rówieśnikiem, a nie całą rozbrykaną grupką. Każde dziecko rozwija się w swoim tempie, ale... Jeżeli twój trzylatek w jakiejś dziedzinie wyraźnie odstaje od rówieśników (pamiętaj: od WIĘKSZOŚCI z nich, a nie od wyjątkowo utalentowanych jednostek), np. jest o wiele mniej sprawny ruchowo albo dużo gorzej rysuje, spróbuj ustalić przyczyny tej sytuacji. Im wcześniej zaczniecie pracować nad tym, co sprawia dziecku kłopoty, tym większa szansa, że dogoni rówieśników. Oczywiście nie każdy brzdąc musi być świetnym rysownikiem albo sportowcem, ale każdy powinien robić postępy i rozwijać się harmonijnie. Dlatego nie wolno np.zaniedbywać rozwoju fizycznego na rzecz umysłowego lub odwrotnie. Konsultacja: Anna Marczewska-Stręk, psycholog,Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 5 we Wrocławiu. Przeczytaj także: 15 rzeczy, które zrobi twoje dziecko zanim skończy trzy lata