„Syn ma 14 lat i nie umiał kupić biletu”. Sami tworzymy pokolenie bezradnych nastolatków
To historia, która coraz częściej pojawia się w domach nastolatków – z jednej strony dzieci są bystre, z drugiej zaskakująco mało samodzielne.
14-latek pojechał do dziadków na trzydniową wizytę. Mama zawiozła go do małej miejscowości, upewniła się, że wszystko jest w porządku i wróciła do domu. Spodziewała się, że syn bez problemu poradzi sobie w drodze powrotnej. Tymczasem, gdy stanął przed okienkiem na małomiasteczkowym dworcu, nie wiedział, jak… kupić bilet. „Mamo, ja nie wiem, co mam jej powiedzieć” Plan był prosty. Chłopak po trzech dniach u dziadków miał wrócić sam pociągiem. Mały dworzec, krótkie połączenie, żadnej filozofii. Mama chciała dać mu trochę odpowiedzialności – ot, drobny krok w dorosłość. Kiedy jednak nadszedł dzień powrotu, telefon zadzwonił. – Mamo, ja nie wiem, co mam powiedzieć. Jaki bilet? Ona czeka… – wyszeptał zdenerwowany chłopak. Stał przed kasjerką, która patrzyła na niego z lekkim zniecierpliwieniem. Dla niego to było jak egzamin – i to taki, do którego nikt go nie przygotował. Nie wiedział, że trzeba podać godzinę, kierunek, a nawet to, czy ma mieć ulgę. Mama zamarła. Nie dlatego, że syn nie kupił biletu. Ale dlatego, że nagle dotarło do niej, jak bardzo chroniła go przed codziennością. Technologia ułatwia, ale… odbiera okazję do nauki „Przecież on umie kupić bilet online” – tłumaczyła sobie później. I właśnie w tym tkwi problem. Dzisiejsi nastolatkowie doskonale poruszają się w świecie cyfrowym, ale zwykłe, analogowe sytuacje potrafią ich sparaliżować. Rodzice zgłaszają podobne problemy: nastolatki nie potrafią zapytać o drogę, zadzwonić, by coś załatwić, umówić wizyty, a nawet rozmawiać z obcą osobą w okienku. Nie dlatego, że są nieśmiali. Po prostu nigdy nie musieli. A przecież te drobne życiowe kompetencje budują w nich pewność siebie. Nie nauczą się ich ani w szkolnej ławce, ani w żadnej aplikacji. Czy pozwalamy dzieciom dorosnąć? Historia mamy i jej syna to sygnał, który trudno ignorować. W dobrej wierze wyręczamy nastolatki w niemal wszystkim – bo szybciej, bo wygodniej, bo nie chcemy, żeby się stresowały. Tymczasem brak okazji do praktyki sprawia, że nawet mały dworzec w małej miejscowości staje się dla nich przeszkodą nie do przejścia. Może więc, zamiast tylko chronić, powinniśmy częściej pozwalać im próbować. Tak, nawet jeśli oznacza to czekanie przy kasie i jąkanie się przed panią z okienka. Bo to właśnie te drobne sytuacje uczą ich samodzielności na całe życie. Zobacz także: Zabierają małe dziecko do kościoła, chociaż wiedzą, że będzie płakać. „Tak wypada”
„Wolę zjeść kebaba z dworca niż wypić taką lemoniadę”. Och, jak Polacy nie znoszą dzieci
Dwa krzesła, stolik, ręcznie wypisany kartonik i dzbanek z cytrynowym napojem. Amerykański sen w polskiej wersji. Dzieci wystawiają domową lemoniadę pod blokiem, przed domem, czasem w parku. I zderzają się z brutalną rzeczywistością: kpinami dorosłych, podejrzliwym spojrzeniem i komentarzami o „braku sanepidu”. Czy naprawdę aż tak bardzo nie potrafimy znieść dziecięcej inicjatywy?
Amerykański sen i polska pogarda W Stanach Zjednoczonych to klasyka dzieciństwa: mały stragan z lemoniadą, własnoręcznie pomalowany szyld i pełne dumy dziecko, które zarabia swoje pierwsze drobniaki. Czasem na rower, czasem na lody, czasem po prostu „bo chciało mieć własny biznes”. W Polsce ten trend dopiero się przebija – głównie latem. Rodzice zachęcają dzieci do aktywności i przedsiębiorczości. A dzieci? Pełne entuzjazmu rozlewają napój, liczą monety, uczą się rozmowy z klientem. I spotykają się z reakcją, która może zmrozić nawet gorącą lemoniadę. – Zobaczył stoisko mojej córki i powiedział, że woli zjeść kebaba z dworca niż napić się tej lemoniady, bo przynajmniej wie, że tam był sanepid. Dziecko się popłakało – mówi pani Julia z Katowic. – To był zwykły napój z wody, cytryny i cukru, wszystko robione przy mnie. Nie sprzedajemy trucizny. „Niech się uczą zarabiać” Dla wielu rodziców takie spontaniczne „stoisko” to lekcja życia. Nauka odpowiedzialności, przedsiębiorczości, odwagi. Coś więcej niż tylko zabawa. – Zawsze wrzucam dzieciakom kilka złotych, nawet jeśli nie jestem spragniona. Dla nich to duma, że ktoś coś kupił. Nie chcę gasić w nich tej iskry – mówi Marta, mama dwóch chłopców z podwarszawskiego osiedla. – To świetny pomysł na wakacje. Zamiast siedzieć w telefonie, robią coś kreatywnego. Uczą się, że pieniądze nie spadają z nieba. I że trzeba umieć rozmawiać z ludźmi, nie tylko klikać w ekran – dodaje pan Michał, tata 9-letniej Zuzi. Wielu dorosłych chwali ten trend i wspiera dzieci, wrzucając choćby symboliczną złotówkę. Ale są też tacy, którzy widzą w tym jedynie… zagrożenie. „Niehigieniczne, nielegalne, nie do zaakceptowania” Pod postami na lokalnych grupach roi się od komentarzy typu: „Skąd wiadomo, że ta woda czysta?”, „Kto to nadzoruje?”, „A jak ktoś się zatruje?”, „Przecież to handel bez zgody urzędu!”. I choć większość tych inicjatyw jest zupełnie niegroźna, niektórzy reagują, jakby dzieci handlowały bimbrem z bagażnika. – To powinno być zakazane. Nigdy nie wiem, czy cytryny były umyte, czy ręce czyste, skąd woda. Dzieci są dziećmi, nie mają świadomości higieny – mówi pani Ewa, która od lat mieszka na dużym osiedlu w Gdańsku. – Dla mnie to nie jest urocze, tylko nieodpowiedzialne. Rodzice powinni tłumaczyć, że sprzedaż jedzenia to poważna sprawa. A nie pozwalać dzieciom robić z chodnika targowiska – dodaje pan Tomasz. Czy naprawdę przeszkadzają nam dzieci? Trudno oprzeć się wrażeniu, że to nie o lemoniadę tu chodzi. Że prawdziwym problemem jest niecierpliwość wobec dzieci. Ich głos, ich inicjatywa, ich obecność w przestrzeni publicznej. Wielu dorosłych woli, gdy dzieci są ciche, niewidzialne, zajęte tabletem – a nie entuzjastycznie podchodzące z pytaniem: „Czy chce pani spróbować lemoniady?”. Czy naprawdę tak bardzo boli nas dziecięca przedsiębiorczość? Czy zamiast oceniać jakość lodu w kubeczku, nie warto po prostu uśmiechnąć się i wrzucić te 2 złote do skarbonki? Bo może bardziej niż woda z cytryną, zatruwa nas złośliwość i brak wyrozumiałości. Zobacz także: Oto dlaczego nie kupuję lemoniady od dzieci. Tak wychowujemy pokolenie naciągaczy
„Jestem nauczycielką i mam prośbę do rodziców: przed szkołą nauczcie dzieci wiązać buty, jeść, ubierać się. Brak samodzielności to dramat” [LIST DO REDAKCJI]
Od dziesięciu lat jestem nauczycielką w klasach I-III. Lada chwila w naszej szkole znów pojawią się nowi uczniowie w wieku 6 i 7 lat… Niestety, bo prawdopodobnie, tak jak w tamtym roku, większość tych dzieci będzie kompletnie niesamodzielna.
Choć trudno w to uwierzyć, fakty są takie, że pierwszoklasiści nie potrafią samodzielnie się ubrać, zawiązać butów, a nawet jeść… Stąd moja prośba do rodziców, ale i nauczycielek przedszkola: zanim dzieci pójdą do szkoły, nauczcie je podstaw samodzielności. Co powinien umieć 7-latek? Uprzedzając Państwa złośliwe komentarze, pragnę podkreślić, że o tym, co powinno umieć dziecko rozpoczynające naukę w szkole, mówi PODSTAWA PROGRAMOWA wychowania przedszkolnego. To tam określono, że dziecko wkraczające w wiek szkolny powinno wiedzieć jak: poprawnie umyć się i wytrzeć oraz umyć zęby, samodzielnie korzystać z toalety, samodzielnie ubrać się i rozebrać. Oczywiście w podstawie programowej jest o wiele więcej wytycznych. Dotyczą one różnego rodzaju gotowości do nauki i życia społecznego. Na ten temat już nawet nie chcę się wypowiadać… Ze wszystkim z roku na rok jest coraz gorzej. Dzieci nie są niczemu winne Wróćmy do samodzielności. Jako pedagog mam świadomość, że dzieci nie są tu niczemu winne. To my, dorośli odpowiadamy za to, jak bardzo są samodzielne. I oczywiście nie mam tu na myśli dzieci z orzeczeniami o niepełnosprawności – ich kłopoty z samodzielnością to zupełnie odrębny temat. Mam na myśli wyłącznie dzieci, które – mimo braku orzeczeniu o niepełnosprawności – wykazują się totalną niesamodzielnością. Jak to możliwe? Jedyne wyjaśnienie jest takie, że dorośli są nadopiekuńczy i wyręczają dzieci we wszystkim. Babcie wiążą uczniom buty My, nauczyciele widzimy, jak mamy i babcie (ale tatusiowie i dziadkowie też) wiążą naszym uczniom buty. Noszą za nich plecaki. Zakładają kurteczki, zapinają suwaki… Efekt? Dzieci w szkole pozbawione tego „wsparcia” czują się kompletnie bezradne. Dlatego, że my, nauczyciele, nie mamy możliwości chodzić z wszystkimi uczniami do toalety, myć im rąk, wycierać pupy. Komu robicie większą krzywdę? Zanim twoje dziecko pójdzie po raz pierwszy do szkoły, odpowiedz sobie szczerze na takie pytania: Czy umie umyć ręce (mydłem)? Czy potrafi założyć/zdjąć: buty, kurtkę, bluzę? Czy potrafi samodzielnie jeść? Czy potrafi samodzielnie korzystać z toalety? Jak będzie się czuło, gdy okaże się, że prędzej załatwi się w majtki, niż samo pójdzie do WC? Drodzy Rodzice, jeśli właśnie puszczacie do szkoły niesamodzielne dziecko – zgadnijcie, komu robicie większą krzywdę? Nauczycielom czy dziecku? Jako nauczycielka podpowiem, że: dziecku. Małgorzata Od Redakcji: Jeśli chcesz się podzielić swoją historią, napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl. Czytamy wszystkie listy i zastrzegamy prawo do wyboru najciekawszych oraz do ich redagowania lub skracania. Piszemy też o: Ksiądz z TikToka o posiadaniu dziecka przed ślubem: „To nie przeszkoda”. Zaskakujące słowa! Tragiczny finał wakacji: 7-latka została przygnieciona przez pomnik w hotelu. „Nasze życie jest zrujnowane” Stwierdzono śmierć mózgu – tydzień później niemowlę zaczęło samo oddychać. Rodzice nie zgadzają się na odłączenie od aparatury
„Znajomi wychowują życiową sierotę. Na urlopie karmili łyżką 7-latka, kroili mu naleśniki, towarzyszyli w WC” [LIST DO REDAKCJI]
Dotąd uważałam się za osobę tolerancyjną i szanującą postawy innych ludzi. Ale od ostatniego urlopu już wiem, że nie mogę patrzeć, jak rodzice wychowują życiowe sieroty. Po prostu nie mogę.
Wyjechaliśmy nad morze ze znajomymi. My, tzn. ja, mąż i nasza 5-letnia córka. Znajomi to małżeństwo z 7-letnim synem. Ten Kubuś przy naszej Julce to taka niemota, że aż strach. I to wszystko przez jego rodziców! Karmienie 7-latka zupką Zaznaczę, że Kubuś to zdrowy chłopak. W dodatku wygląda nie na 7, a na 9 lat. Ale jego rodzice widocznie uważają, że zatrzymał się w rozwoju na etapie 2-latka. Bo jak można inaczej pomyśleć, wiedząc, że to dziecko samo nie jest w stanie zjeść zupy? Mama karmi go łyżką! Żeby na pewno się najadł i przypadkiem nie zachlapał koszulki… To dziecko nie jest w stanie samo zjeść również naleśników czy kotletów, jeśli mama najpierw mu ich nie pokroi. Jak ta pierdoła pójdzie do szkoły? Tematy zakazane Ojciec Kuby próbuje trochę hamować żonę, ale sam odpuszcza. Znamy Tomka od lat. Mój mąż chodzi z nim na strzelnicę i siłownię. Uwaga: przy Kubusiu nie mają prawa poruszać tematu przemocy. Pistolet, amunicja, strzelnica – to są słowa, przy których rzekomo dostaje „małpiego rozumu”. Nie wiem jak on, ale jego mama, Sylwia – na pewno. Nie wolno też oceniać dzieci. Kiedy Kubuś i Julka bawili się na placu zabaw i okazało się, że chłopak boi się drabinki, po której nasza mała przeszła raz-dwa… Dostało nam się od Sylwii, tylko dlatego, że powiedzieliśmy do Julii: „Brawo!”. W parku linowym był jeszcze większy cyrk. Kubuś zrezygnował po pierwszej minucie. Z płaczem. Julka bawiła się świetnie. Czy muszę dodawać, że zabroniono wypowiadać słowa: „park linowy” w obecności Kubusia? Właśnie tak było! 7-latek sam nie chodzi do WC! Mnie nawet nie chodzi o jakieś stereotypy, że jak chłopiec to nie ma prawa płakać i zawsze musi pokonywać wszelkie trudności. Chodzi wyłącznie o wiek tego dziecka. Które nawet nie chodzi samo do toalety… Zawsze z mamą albo tatą. Kiedy pojawił się pomysł, że Kubuś przyjdzie do Julki, gdy jego rodzice pojadą do swoich rodziców na jeden dzień… wpadłam w panikę. Czy oni uważają, że będę go podcierać? Karmić go zupą, kroić mu kotleciki? Znosić jego ciągłe frustracje i płacze? Skakać wokół niego jak przy księciu? W dodatku on jest ciągle taki naburmuszony i zarozumiały. „Celebrycki”, jak to określa z dumą Sylwia. Ludzie! Powiedzcie, że nie robicie z dzieci kluch, które niczego od siebie nie wymagają i wszystkiego się boją… Marta O. Piszemy też o: Zmarła 34-letnia Justyna z Wodzisławia Śląskiego. Była w 5. miesiącu ciąży Pijani rodzice wieźli ze sobą dziecko, mieli we krwi aż 3 promile Matka zostawiła dziecko w samochodzie i poszła na zakupy. Interweniowała policjantka
Jak nauczyć dziecko samodzielnego zasypiania?
Jeśli zastanawiasz się, jak nauczyć dziecko samodzielnego zasypiania, możliwości są dwie: albo masz niemowlę, które chciałabyś od początku przyzwyczajać do samodzielnego zasypiania, albo masz kilkulatka, który nie chce sam zasypiać. Sprawdź, jak nauczyć dziecko samodzielnego zasypiania w zależności od jego wieku, ale zanim zaczniesz naukę, ustal, czy twoje dziecko (i ty też) jest już na to na pewno gotowe.
Na początek fakt dotyczący zasypiania dzieci: każde dziecko jest inne i trzeba to zaakceptować. Niektóre maluchy od niemowlęctwa zasypiają same, inne nawet w wieku kilku lat mają problem, by sypiać we własnym łóżku i w samotności. Nie ma jednej recepty na to, jak nauczyć dziecko samodzielnego zasypiania ani wieku, w którym powinno to nastąpić. Trzeba się z tym pogodzić. Do samodzielnego zasypiania dziecko mu dojrzeć. Spis treści: Jak nauczyć niemowlę samodzielnego zasypiania Jak nauczyć roczne dziecko samodzielnego zasypiania Jak nauczyć kilkulatka samodzielnego zasypiania Kiedy rozpocząć naukę samodzielnego zasypiania Jak nauczyć niemowlę samodzielnego zasypiania? Zanim odpowiemy na często zadawane przez rodziców pytanie, jak nauczyć dziecko zasypiania, radzimy, by najpierw skupić się na dwóch innych kwestiach. Nim odłożysz wieczorem dziecko do łóżeczka z postanowieniem nauczenia go samodzielnego zasypiania, wypracuj dwie rzeczy: stały rytm dnia wieczorne rytuały. Stały rytm dnia sprawia, że dziecko czuje się bezpieczne, jest więc spokojne. Z kolei wieczorne rytuały są sygnałem, że zbliża się czas nocnego odpoczynku. Do tych rytuałów może należeć np.: wieczorne karmienie, kąpiel, wieczorna sesja przytulania przy spokojnej muzyce, aby wyciszyć dziecko. Zanim odłożysz dziecko do łóżeczka, upewnij się, że nic nie będzie go drażnić. Dziecko, które idzie spać, nie może być głodne ani spragnione, w domu nie może być głośno, a w pokoju, w którym ma zasypiać, nie powinno być ani za zimno, ani za ciepło, dobrze też, by okna były zasłonięte, aby panował mrok lub półmrok. Po odłożeniu dziecka do łóżeczka, chwilę przy nim pozostań. Możesz zaśpiewać maluchowi kołysankę lub po prostu pogłaskać go po główce. Gdy dziecko będzie spokojnie leżało, uśmiechnij się do niego, szepnij dobranoc i wyjdź. Gdy niemowlę płacze Jeśli dziecko zacznie płakać, zareaguj – nie wolno zostawiać dziecka samego, aż zaśnie, bo będzie czuło się porzucone. Wejdź do pokoju i spróbuj je uspokoić, najpierw głosem, później dotykiem. Jeśli dziecko siedzi, zamiast leżeć, delikatnie ułóż je w łóżeczku. Gdy się uspokoi, znowu wyjdź. Uspokajając maluszka, nie wyjmuj go z łóżeczka – chodzi o to, aby dziecko zaakceptowało, że powinno pozostać w łóżeczku. Po kilku podobnych wieczorach dziecko powinno zacząć zasypiać samodzielnie. Jeśli tak się nie dzieje, dziecko długo i mocno protestuje, z nauką samodzielnego zasypiania trzeba jeszcze trochę poczekać. Przygotuj się na nocne pobudki dziecka Dziecko zapewne przebudzi się po kilku godzinach i zacznie płakać. Może domagać się piersi albo po prostu przytulić się do mamy. Jeśli dziecko jest głodne, musisz je nakarmić. Jeśli tylko potrzebuje bliskości, możesz potrzymać je za rączkę, pogłaskać po czole i posiedzieć przy nim, aż uśnie. Jak nauczyć roczne dziecko samodzielnego zasypiania Osobny pokój to dobre rozwiązanie dla co najmniej rocznego dziecka, który zdecydowanie rzadziej się budzi. Wybierz różne przedmioty, które twój maluch skojarzy ze spaniem (np. ciepłą kołderkę, nocną lampkę), a potem przygotuj coś zupełnie nowego, co od tej pory będzie mu zawsze towarzyszyło podczas zasypiania i gdy się obudzi. Może to być np. przytulanka, kolorowa poduszeczka lub kocyk. Przygotowanie do snu Zanim nadejdzie czas na odłożenie dziecka do łóżka, wykonuj wszystkie czynności należące do waszego wieczornego rytuału. W końcu połóż dziecko do łóżeczka. Ułóż obok niego nową przytulankę, kocyk lub poduszkę – to, co od tej pory będzie towarzyszyło maluchowi każdej nocy. Gdy dziecko od razu siada lub wstaje, pozwól mu na to. Przygotuj się też na gwałtowny sprzeciw. Dziecko w tym wieku trudno będzie zaakceptować taką przeprowadzkę. Głaszcz je czule i mów spokojnie, że od dziś razem z misiem (lub inną przytulanką) będzie spał w swoim łóżeczku. Maluch nie musi jeszcze rozumieć wszystkich słów mamy, ważny jest ton twojego głosu – czuły, ale zdecydowany. Po krótkim czasie pożegnaj maluszka czule, zgaś światło i wyjdź z pokoju, zostaw jednak lekko uchylone drzwi. Co robić w razie protestów? Maluch prawdopodobnie po twoim wyjściu będzie cię wołał, płakał, krzyczał i tupał, bo będzie chciał się do ciebie przytulić. Oczywiście nie możesz go w takiej sytuacji zostawić samego. Musisz do niego wrócić, by nie czuł się opuszczony i porzucony. Pogłaszcz maluszka pocieszająco, wyszepcz: „Bardzo cię kocham. Masz tu swojego misia. Śpijcie razem w swoim łóżeczku”. Możesz też delikatnie pobujać dziecko w łóżeczku lub zanucić mu którąś z kołysanek dla dzieci. Zastanów się też, czy nie lepiej, by do dziecka zajrzał tata – zwykle nie kojarzy się dziecku z usypianiem, może maluszkowi łatwiej będzie przy nim usnąć. Kiedy dziecko się uspokoi, znów wyjdź i wróć, jeśli zapłacze. Przygotuj się, że tobie też będzie ciężko, zwłaszcza że drugi i trzeci wieczór też mogą być jeszcze przepłakane, ale potem powinno już być lepiej. Jeśli dziecko mocno protesuje mimo kikudniowych prób, być może nie jest jeszcze gotowe na samodzielne zasypianie. Jak nauczyć kilkulatka samodzielnego zasypiania? Do nauki samodzielnego zasypiania 2-latka można zastosować te same reguły, co w przypadku roczniaka. Od 3 roku życia można już zadziałać nieco inaczej. Najpierw przygotuj grunt pod naukę, tłumacz, że „duże” dzieci zasypiają w swoich łóżeczkach i w swoich pokojach. Za przykład możesz dać dziecku nieco starszego kuzyna, który już to potrafi i w czasie rodzinnego spotkania porozmawiacie z nim o tym? Spraw, aby nauka zasypiania była dla dziecka pozytywnym przeżyciem. Zafunduj mu nową pościel, lampkę nocną albo pluszaka-zasypiaka, który będzie dziecku towarzyszył w łóżku. Możesz też zaproponować, że do usypiania włączysz dziecku spokojną muzykę lub audiobajkę (byle spokojną!). W końcu odprowadź dziecko do łóżka, okryj je w nim kołdrą, ucałuj, powiedz „dobranoc” albo wierszyk na dobranoc i wyjść. W pokoju dziecka powinno być ciemno lub powinien panować półmrok. Można też zamienić samodzielne zasypianie w prawdziwą atrakcję. Zbudujcie w pokoju dziecka namiot z prześcieradeł, a w nim umieśćcie materac i pościel dziecka oraz ulubione pluszaki. Lampka nocna niech świeci spoza „namiotu”. Może taki domowy biwak ułatwi maluchowi samodzielne zaśnięcie? Można spróbować. Gdy dziecko nie chce zasnąć Wychodzące lub wołające cię z pokoju dziecko, zachęcaj do ponownego położenia się w łóżku i zasypiania. Możesz z nim ustalić, co fajnego zrobicie kolejnego dnia i na koniec powiedzieć: spróbuj już zasnąć, to szybciej nadejdzie jutrzejszy dzień. Zachowaj konsekwencję i spokój. Nie pozwalaj dziecku wychodzić z łóżka, czy bawić się w nim. Jeśli dziecku codziennie sprawia trudność zasypianie, zastanów się, czy nie kładziesz go do łóżka zbyt wcześnie. Może maluch ma w ciągu dnia zbyt długą drzemkę i dlatego wieczorem nie jest jeszcze zmęczony? Kiedy rozpocząć naukę samodzielnego zasypiania Nim przeprowadzisz dziecko do łóżeczka i podejmiesz próbę nauczenia go samodzielnego zasypiania, odpowiedz na pytania: Czy maluch jest zdrowy? Nawet przeziębienie nie jest dobrym czasem na wprowadzanie zmian w życiu dziecka. Czy dziecko czuje się bezpiecznie? Aby tak było, nie wprowadzaj w życiu malca kilku zmian naraz (np. samodzielnego zasypiania i odstawienia od piersi). Czy sama chcesz tej przeprowadzki? Jeśli jesteś niepewna, szybko ulegniesz protestom dziecka. Czy możesz poświęcić dziecku więcej czasu? To ważne, by maluch nie czuł się odrzucony. Częściej przytulaj dziecko w dzień – nie będzie mu tak brakowało twoich ramion w nocy. Zobacz też: Co wpływa niekorzystnie na sen dziecka? Jak usypiać niemowlę? Jak nauczyć dziecko spać we własnym łóżeczku
Jak oduczyć dziecko spania z rodzicami: kiedy zacząć i czy naprawdę warto to robić?
Oduczenie dziecka spania z rodzicami zwykle nie jest łatwe – w końcu przy nich maluch czuje się bezpiecznie. Jeśli jednak czujesz, że twoje dziecko jest gotowe, by mogło spać samo w łóżeczku, musicie wspólnie przejść ten trudny, ale ważny proces. Podpowiadamy, jak i kiedy można oduczyć dziecko spania we wspólnym łóżku – w bliskości i z zaspokojeniem potrzeb malucha.
Wielu rodziców zastanawia się, jak oduczyć dziecko spania z rodzicami, bo to, co jeszcze niedawno było wygodnym rozwiązaniem, teraz staje się uciążliwym nawykiem. Maluch potrafi w nocy wykonać kilka pełnych obrotów, więc stale budzisz się niewyspana, a twój mąż wygląda, jakby wstał lewą nogą. Być może uważasz, że nadszedł moment, by nauczyć dziecko spania we własnym łóżku. Ale jak to zrobić? Jak oduczyć dziecko spania z rodzicami? Początkowo i ty, i maluch uważaliście wspólne spanie za całkiem naturalne. Jemu pozwalało to poczuć się bezpieczniej, a tobie ułatwiało nocne karmienie piersią. Jeśli chcesz go tego oduczyć, oboje z partnerem musicie być zgodni i pewni swojej decyzji. Pamiętajcie jednak, że wasza obecność daje poczucie bezpieczeństwa nie tylko niemowlakowi, ale również starszemu dziecku. Kilkulatek może nie być gotowy na pożegnanie z waszym łóżkiem – w takiej sytuacji lepiej zastanowić się, czy na pewno chcecie to zmieniać. Aby oduczyć dziecko spania z rodzicami: 1. Zmiany wprowadzaj po kolei Pewnie znasz niejedną mamę, która już kilkumiesięczne dziecko z powodzeniem nauczyła spania we własnym łóżeczku, a nawet udało jej się przeprowadzić je do własnego pokoju. Cóż, przed tobą nieco trudniejsze wyzwanie, bo twoje dziecko zdążyło się już przyzwyczaić, że przez całą noc ma ciebie i tatę blisko siebie. Jednak wiele zależy od temperamentu malca, stanu jego zdrowia, a także innych ważnych wydarzeń w jego życiu. Warto pamiętać, by nie zaczynać tej nauki, gdy dziecko choruje, ani nie odzwyczajać go jednocześnie od kilku ważnych nawyków. Jeśli zatem chcesz oduczyć dziecko spania z rodzicami, nie staraj się równocześnie oduczać malucha od zasypiania ze smoczkiem lub nie kończ karmienia piersią. To dla niego (i dla ciebie) zbyt duży, niepotrzebny stres. 2. Stosuj metodę małych kroczków To zrozumiałe, że dziecko przyzwyczajone do spania z rodzicami na początku będzie protestować. Dwu-, trzylatek może odczuwać strach, bo w zaciemnionym pokoju cienie zabawek na ścianie przybierają całkiem realne i straszne kształty. Spróbuj mu to wytłumaczyć, wygońcie razem potwory spod szafy. Oswajaj malca z lękiem stopniowo – wyjdź z pokoju tylko na chwilę, ale potem wróć, by maluch wiedział, że jesteś blisko i może przyjść do ciebie zawsze wtedy, kiedy będzie tego potrzebował. Tłumacz dziecku, że jesteś tuż obok, a spanie we własnym łóżeczku może być dla niego naprawdę przyjemne! Jeśli dziecko tego potrzebuje, zostaw w pokoju zapaloną lampkę albo czytaj mu książeczkę, dopóki nie zaśnie. 3. Upewnij się, że maluchowi niczego nie brakuje Dziecko, które znalazło się już w łóżku, znajduje zwykle mnóstwo powodów, by z niego wyjść. Właśnie wtedy zachciewa mu się pić, jeść, siku, a bywa też, że nagle zaczyna boleć brzuch czy głowa. Pamiętaj, by przed snem maluch skorzystał z toalety, a wodę do picia podaj do łóżka. Jeśli ból pojawia się tuż po położeniu malca do łóżeczka, a wcześniej go nie było, może być to oznaką stresu związanego z tą poważną zmianą. W takiej sytuacji lepiej wstrzymać się jeszcze kilka miesięcy z próbą przeprowadzki malca do własnego łóżka. 4. Znajdźcie własne sposoby na wyciszenie Każde dziecko (i każda mama) ma własne metody na wyciszenie się. My przypominamy ogólne zasady. Przed snem zrezygnujcie z dynamicznych zabaw. Zamiast wygłupów i łaskotek lepsze jest głaskanie, leciutkie drapanie po pleckach, masaż. Opowiadanie czy czytanie bajek (bez interpretacji aktorskiej, spokojnym półgłosem) pomoże dziecku się wyciszyć. Najlepiej w towarzystwie ukochanej przytulanki. Nie zamykaj drzwi od pokoju malucha. Możesz zostawić zapaloną lampkę (np. wkładaną do gniazdka, by dziecka nie rozpraszało silne światło). Ale nie wyciszaj całego domu – w innym pokoju może być włączone radio lub telewizor (byle nie za głośno), a dorośli mogą normalnie rozmawiać. Przestrzegaj planu dnia. Nawet podczas wyjazdów czy świąt, gdy panuje większy luz, powinny obowiązywać codzienne rytuały. Po kolacji i kąpieli zdecydowanie idziemy spać. View Burdaffi on the source website Kiedy oduczyć dziecko spania z rodzicami? Przeprowadzka do własnego łóżeczka to ważny krok w rozwoju. Gdy maluch kończy rok, uświadamia sobie, że jest osobą niezależną od mamy, więc to dobry moment na kolejny „dorosły” krok. Aby oduczyć dziecko od spania z rodzicami, najlepiej wykorzystać okres pomiędzy 10. a 16. miesiącem życia, kiedy u dziecka trwa tzw. romans ze światem – wszystko mu się podoba, łatwiej nakłonić je do współpracy. Jeśli jednak dziecko wyraźnie nie chce spać samo – płacze, pręży się, mówi wprost, że się boi lub protestuje w inny sposób – absolutnie go do tego nie zmuszaj! Każdy maluch ma swój własny rytm. Być może dla twojego dziecka to jeszcze za wcześnie, by się usamodzielnić. Nie ma w tym nic złego. Pamiętaj, że te chwile, które spędzacie razem, nigdy nie wrócą – czy naprawdę warto z nich rezygnować? Zobacz też: Znamy sposoby na przerażającą nocną ciemność: film Błędy wychowawcze zbyt troskliwych rodziców Bunt trzylatka – jak sobie z nim radzić?
Czy dzieci mogą wychodzić same z domu przed 16? Tak, ale nie wszystkie!
Jesienią ubiegłego roku rząd wprowadził zakaz samodzielnego przemieszczania się dzieci i młodzieży w określonych godzinach. Zakaz ten został zniesiony, jednak nadal nie wszystkie dzieci mogą samodzielnie poruszać się po drodze.
Jakiś czas temu z uwagi na pandemię koronawirusa w Polsce zostały wprowadzone obostrzenia, między innymi dzieci nie mogły przebywać na świeżym powietrzu bez opieki dorosłych w godzinach 8-16. Przed feriami zimowymi rząd zniósł zakaz wychodzenia dzieci z domu przed godziną 16. Nadal jednak istnieją pewne ograniczenia w przemieszczaniu się najmłodszych... Nie każde dziecko może poruszać się samodzielnie Mimo zniesienia restrykcji nadal obowiązuje prawo, które mówi, że nie wszystkie dzieci mogą poruszać się samodzielnie i w tym wypadku nie jest istotne, gdzie idą. Według prawa dziecko może poruszać się samo po drodze, dopiero gdy skończy 7 lat. Jeżeli dziecko nie ma jeszcze 7 lat – musi być pod opieką osoby dorosłej lub innego dziecka, które ukończyło już 10 lat (nie dotyczy to strefy zamieszkania, ani drogi przeznaczonej wyłącznie dla pieszych). Wedle prawa o ruchu drogowym droga to wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. Dziecko nie powinno także poruszać się samodzielnie, gdy rodzic nie ma pewności, że jest ono na tyle dojrzałe, by bezpiecznie przemierzyć całą trasę. Zobacz także: Dzieci mają WF NA ŚNIEGU. Rodzice oburzeni: „​szkoła nie dorzuci się później na leki!” Minister Czarnek będzie walczył z otyłością u dzieci, głównie WŚRÓD DZIEWCZYNEK Dzieci leżakują na mrozie. Szokujący pomysł jednego z przedszkoli
Dziecko samo w domu – przepisy prawa a gotowość dziecka
Odpowiedź na pytanie od ilu lat dziecko może zostać samo w domu nie jest jednoznaczna. Zgodnie z prawem zdrowe dziecko samo w domu może pozostawać po ukończeniu 7. lub 13. roku życia – to zależy od rodzaju przepisów. Jednak według specjalistów nie tylko wiek powinien o tym decydować. Sprawdź, od kiedy dziecko może zostać samo w domu i jak je na to przygotować.
Bardzo trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, od ilu lat dziecko może zostać samo w domu. Istnieją aż trzy różne przepisy, które granicę wieku ustalają na ukończony 7., 8. lub 13. rok życia dziecka. Przepisy te nie precyzują, w jakim wieku dziecko może zostać samo w domu na noc. Dodatkowe eksperci zajmujący się rozwojem dzieci również nie potrafią jasno określić tej granicy wiekowej. Spis treści: Dziecko samo w domu - podstawa prawna Kiedy dziecko może zostać samo w domu – opinia ekspertów Dziecko samo w domu na noc – prawo i zalecenia Jak przygotować dziecko do bycia w domu bez rodziców Dziecko samo w domu – podstawa prawna Art. 106 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń brzmi: „kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 albo nad inną osobą niezdolną rozpoznać lub obronić się przed niebezpieczeństwem, dopuszcza do jej przebywania w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia człowieka, podlega karze grzywny albo karze nagany.’’ Jak widać, brzmienie przepisów karnych jest bardzo ogólnikowe, bo czym jest okoliczność niebezpieczna dla zdrowia? Dlatego pozostawienie dziecka samego w domu za każdym razem jest oceniane indywidualnie. Najczęściej za złamanie prawa uznaje się sytuację, gdy pozostawione samo w domu dziecko dozna uszczerbku na zdrowiu albo doszło do groźnych zdarzeń. Niebezpiecznych okoliczności dziecko może stworzyć wiele. Jedną z nich jest dostęp do kuchenki gazowej. Warto podkreślić, że przepisy te dotyczą dzieci zdrowych. W przypadku dzieci niepełnosprawnych rozgraniczenie wieku nie obowiązuje. Dziecko samo w domu – prawo administracyjne Sprawę komplikuje prawo administracyjne i ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Jej zapisy brzmią następująco: „Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w przypadku nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza’’ (art. 32 ust. 1). Można więc na tej podstawie wnioskować, że dziecko samo w domu może zostać od ukończonego 8. roku życia. Ale to nie koniec zawiłości prawnych. Dziecko samo w domu – prawo cywilne W art. 12 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeksu cywilnego ustanowiono, że: „Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie’’. W sensie prawnym ma to ważne znaczenie, gdyż: „Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę’’ (art. 426). Z tego zapisu można więc wyciągnąć wniosek, że dopiero od ukończenia 13. roku życia dziecko może zostać samo w domu. Podsumowanie: prawo zabrania pozostawiania bez opieki dziecka poniżej 7. roku życia. Powyżej 13. roku z całą pewnością, zgodnie z prawem, można zostawić dziecko samo w domu. A co na to eksperci od psychiki dzieci? Kiedy dziecko może zostać samo w domu – opinia ekspertów – Dziecko nie powinno samo zostawać w domu co najmniej do dziesiątego roku życia. Po dziesiątych urodzinach już może zostać, ale na krótko i pod warunkiem, że wie, gdzie są rodzice i w każdej chwili może do nich zadzwonić. Dobrze też, by miało zapisane numery telefonów do dziadków, zaprzyjaźnionych sąsiadów, telefony alarmowe na pogotowie i policję – mówi Ewa Maciocha, licencjonowany psychoterapeuta, seksuolog kliniczny z Kliniki Akademii Medycznej w Warszawie. Z kolei organizacja National Society for the Prevention of Cruelty to Children (brytyjskie Krajowe Towarzystwo Zapobiegania Przemocy wobec Dzieci) twierdzi, że dziecko samo w domu może zostać po ukończeniu 13. roku życia. Dziecko samo w domu na noc – prawo i zalecenia Ani prawo karne, ani cywilne, ani administracyjne nie rozgranicza zostawiania dziecka samego w domu na noc od zostawiania go samego w ciągu dnia – obowiązują te same przepisy, co sugeruje, że teoretycznie nawet siedmiolatek może spać sam w domu, a tak naprawdę może to być złym pomysłem nawet w przypadku trzynastolatka. National Society for the Prevention of Cruelty to Children odradza pozostawianie samego na noc nawet 16-latka, który na pozór jest dojrzały i zdolny do poradzenia sobie z potencjalnymi zagrożeniami. Kluczowe w kwestii pozostawienia dziecka samego w domu na noc, jak i na dzień, powinna być jego dojrzałość oraz odpowiednie przygotowanie. Jak przygotować dziecko do bycia w domu bez rodziców Oczywiście dziecko musi być odpowiednio przygotowane do samotnego przebywania w domu: ● Przede wszystkim należy dziecko nauczyć, że drzwi zawsze muszą być zamknięte na zasuwkę/zamek. ● Dziecko musi także wiedzieć, że nie może ich nikomu otwierać ani przed nikim zdradzać, że jest bez opieki. Gdy usłyszy dzwonek do drzwi lub sygnał domofonu, najlepiej niech udaje, że w domu nikogo nie ma. ● Ważne jest też, by samo nie korzystało z kuchenki gazowej oraz miało dobrze zorganizowany czas przy spokojnych zajęciach (odrabianie lekcji, czytanie, oglądanie telewizji itp.). ● Niezależnie od wszystkiego trzeba do dziecka często telefonować i sprawdzać, co się z nim dzieje. Będzie się wtedy pewniej czuło. Sprawdź też: Dlaczego warto rozwijać samodzielność dziecka Zajęcia dodatkowe wspierające samodzielność dziecka Aplikacje, które pozwalają rodzicom wyjść z domu
Masz wyrzuty sumienia, gdy nie bawisz się z dzieckiem?
Dlaczego nie powinnaś ich mieć? Oto 6 powodów - warto byś o nich wiedziała!
Ten tekst ma nie być rozgrzeszeniem dla tych mam, które w ogóle nie znajdują czasu na zabawę z dzieckiem. To informacja dla matek, które zamartwiają się, że nie spędzają każdej wolnej chwili z dzieckiem i nie towarzyszą mu w każdej zabawie w ciągu dnia. Przebywanie z dzieckiem jest bardzo ważne, budujemy wtedy więzi, tworzymy dobrą atmosferę, lepiej poznajemy swoje pociechy. W czasie wspólnej zabawy przemycamy ważne informacje o właściwym zachowaniu, uczuciach, rozwiązywaniu problemów. Ale czasem trzeba dziecku dać wolność, trzeba dać mu szansę na to, by mogło pobyć samo. Dlaczego? 6 powodów, dlaczego nie można się bawić z dzieckiem cały czas 1. Nauka zarządzania czasem. Dziecko musi wiedzieć, jak ma dysponować wolnym czasem. Musi umieć go sobie zorganizować, by się nie nudzić. Jeżeli dasz mu swobodę, z czasem się tego nauczy, co na pewno przyda mu się w dorosłym życiu. 2. Nauka jak sprawiać sobie przyjemność. Dziecko, które dostanie szansę bawienia się w wybraną przez siebie zabawę, będzie wiedziało co tak naprawdę sprawia mu przyjemność. To pozwoli mu być asertywnym i nie ulegać dzieciom, ale również proponować swoje ulubione gry. 3. Nauka oswajania samotności. Nie zawsze jest ktoś z nami, musimy nauczyć dziecko, że są chwile na zabawę z kolegami, ale i chwile, gdy każdy musi pobyć w samotności. By się wyciszyć, by pomyśleć, by poczytać książkę. Niektórzy nie potrafią tak żyć i pędzą z miejsca w miejsce, z imprezy na imprezę. Warto tego nauczyć dziecko, będzie szanowało potrzebę ciszy i chwili dla siebie u innych ludzi. 4. Nauka akceptacji siebie. Własne towarzystwo złe? Nie, jeżeli akceptujemy siebie i lubimy. Wtedy przebywanie sam na sam ze sobą wcale nie jest takie nudne. To trudna sztuka. 5. Nauka rozwiązywania problemów samodzielnie. Najważniejszy punkt. Gdy mama jest w pobliżu, zawsze czujna i chętna pomóc, czy zareagować, dziecko wie, że nie musi się o nic martwić. Tylko co potem, gdy dziecko dorośnie, a mamy nie będzie w pobliżu? Kto wskaże właściwą drogę, kto rozwiąże problem w pracy, kto pogodzi z ulubioną koleżanką? Uczmy dzieci od najmłodszych lat, że problemy są po to, by je rozwiązywać, najlepiej samemu i od razu. Jak nauczyć dziecko rozwiązywania problemów? 6. Nauka przestrzeni. Każdy człowiek potrzebuje przestrzeni do życia. Gdy jej nie ma, jest sfrustrowany i czuje się jak w klatce. Dziecko musi zrozumieć, że nawet mama potrzebuje czasem chwili dla siebie i nie powinno się jej zamęczać setką pytań. Mama chciałaby spędzać z dzieckiem jak najwięcej czasu, jednak trzeba zachować w tym umiar. Nie oceniajmy kobiet, które na placach zabaw zamiast siedzieć z dzieckiem w piaskownicy, siedzą w pobliżu na ławce. One dają dziecku szansę na zorganizowanie sobie samemu zabawy, na zapoznanie się z innymi dziećmi, uczenie postaw i zachowania od rówieśników, oraz na popełnianie błędów, czy wchodzenie w konflikty. Oczywiście trzeba być blisko, obserwować jak zachowuje się dziecko, jak radzi sobie w konkretnych sytuacjach i nad czym warto popracować w domu. A Ty pozwalasz dziecku na samotną zabawę, czy zawsze mu towarzyszysz? Jak bawić się z dzieckiem bez zabawek? Pierwsze 3 lata są najważniejsze w rozwoju dziecka źródło: popsugar.com
Ty też za bardzo trzęsiesz się nad dzieckiem? Sprawdź rady eksperta
Mamy problem z samodzielnością dzieci, bo za bardzo się nad nimi trzęsiemy. Najbardziej szkodzi nadmiar kontroli. Sprawia, że już przedszkolakom brakuje poczucia mocy oraz przekonania, że poradzą sobie w życiu - mówi psycholog, prof. Anna Brzezińska w rozmowie o tym, jak wychowywać, żeby nie popsuć dziecka.
Rodzi się dziecko. Skąd rodzice mają wiedzieć, jak je wychowywać? – Złośliwie mogłabym powiedzieć, że w szkołach jest przedmiot „Wychowanie do życia w rodzinie”, który tworzono po to, żeby pomóc dzieciom, nastolatkom i młodym dorosłym w bardziej przemyślanym rozpoczynaniu dorosłego życia i przygotowaniu do roli rodzica. Myślę jednak, że w większości przypadków nie spełnił swojej roli. Zmieniły się też rodziny. Kiedyś były większe, ludzie mogli się od siebie uczyć. Gdy dziecko było chore albo dziwnie się zachowywało, zjawiała się kuzynka, sąsiadka, aby coś poradzić. Teraz nie ma tego naturalnego źródła pierwszej pomocy. Gdy dzieje się coś niepokojącego, rodzice zostają sami. Można powiedzieć, że jest internet, ale żeby z niego mądrze korzystać – wiem, że zabrzmi to paradoksalnie – trzeba mieć jakąś wiedzę i być krytycznym, bo nie można wszystkiego, co tam napisano, przenosić na własne dziecko. Jest dużo poradników i książek, ale również należy czytać je krytycznie. Z wiedzą rodziców nie jest jednak najlepiej. Widzimy, że są pełni niepokoju. Oceniamy ich „po owocach”, gdy posyłają swoje pociechy do przedszkola, a przedszkolanki narzekają, że dzieci są niesamodzielne. W czym się ta dziecięca niesamodzielność przejawia? – Dziecko siada, wyciąga ręce i nogi, bo trzeba je ubrać, a nie próbuje tego robić samo. To jest bardzo powszechne zjawisko w przedszkolach. Trzeba uczyć dzieci mycia rąk, a przecież powinny to umieć z domu. Jest problem z jedzeniem, z samodzielnym zaspokajaniem potrzeb fizjologicznych. Myślę, że to efekt nadmiaru opieki, która ubezwłasnowalnia dziecko. Jasne, że my, dorośli, sami lepiej i szybciej umyjemy i uczeszemy malucha. Nie myślimy jednak, że odejmujemy mu w ten sposób poczucie, że zrobił coś sam – może krzywo, może nie najlepiej, ale jednak własnoręcznie. Jaki grzech poza wyręczaniem popełniają jeszcze rodzice? – Cały czas starają się towarzyszyć dziecku. A dwu-, trzylatek potrzebuje sytuacji, w których może się potknąć, poczuć przykrość, gdy ktoś mu wyrwie zabawkę. Jak ma tego doświadczyć, gdy zawsze jest przy nim mama, tata, babcia albo opiekunka? Czytaj też: Jak nie przesadzić z nadmiarem opieki? Bo malucha przecież strach zostawić samego... – To cieplarniane wychowanie bardzo mnie dziwi. Jak rozmawiam z młodymi rodzicami i zachęcam ich do wspominania własnego dzieciństwa, okazuje się, że było ono podobne do mojego – w gromadzie dzieci, na podwórku, na ulicy. Nie było dorosłego, który bez przerwy nad nimi siedział i pilnował, czy nie jest za ciepło, czy nie chce się jeść, pić, iść do toalety. Polecamy: Nadopiekuńcza mama, czyli kto? Mówi się, że kiedyś było bezpieczniej. – I to właśnie słyszę, kiedy pytam, dlaczego rodzice wychowują swoje dzieci inaczej. A przecież można mieć otwarte okno, żeby widzieć malucha na podwórku, można umówić się z innymi mamami, że nawzajem pilnujemy sobie dzieci, można siedzieć nie na brzegu piaskownicy, w której ono się bawi, ale dalej na ławce. Pytam rodziców, czy nie ufają swoim pociechom, czy nie wierzą, że one sobie poradzą. Można tak przeorganizować dom, żeby dać dziecku swobodę i jednocześnie mieć je na oku. Gdy jestem w kuchni, maluch nie musi być cały czas ze mną, może bawić się w przedpokoju, bo wiem, że w razie czego zainterweniuję. Taki rodzic Wielki Brat, który nadmiernie kontroluje, szkodzi najbardziej, bo oducza dziecko ufania sobie i swojej zaradności. Skoro mama wszystko widzi, to wszystko zrobi, a skoro jestem samo, muszę sobie jakoś radzić. Czytaj też: Jak uczyć dziecko pomagania innym? [CMS_PAGE_BREAK] Dorosły musi towarzyszyć dziecku w różnych sytuacjach choćby po to, by reagować, kiedy dzieje się coś niedobrego, ale przecież nie może być przy nim cały czas. Musi odpowiadać na jego pytania, ale nie zawsze od razu. Powinien stawiać granice, aby mieć czas na własne życie: „Wrócimy do domu, zajrzymy do komputera i wtedy ci o tym opowiem, teraz robimy co innego”. Jak pomóc dziecku w nauce samodzielności? – Zwykle robimy coś dla dziecka, ale poza nim. Szykujemy kolację, ono przychodzi, zjada, a my sprzątamy. A gdyby w przygotowaniu posiłku brała udział cała rodzina – trochę sobie żartujemy, jest miło, dziecko przy okazji obserwuje i uczy się, mama mówi: „Potrzymaj mi to”, „Podaj talerz”. Za chwilę będzie umiało nakrywać do stołu i poczuje się pełnoprawnym członkiem rodziny. Obejrzyj: Sprzątanie z dzieckiem - to może się udać! Kiedy dziecko powinno dostać pierwsze obowiązki? – Jak najwcześniej. Gdy już chodzi w miarę samodzielnie, powinno po sobie sprzątać zabawki. Dzieci chętnie to robią, chętnie także pomagają rodzicom, np. przytrzymują szufelkę, gdy mama zamiata. Czują się dowartościowane, potrzebne, np. gdy razem idziemy do kuchni przygotować śniadanie. Obowiązek to coś, co robi się trochę dla siebie, trochę dla innych. Dobrym przykładem jest opieka nad domowymi zwierzętami. Rodzice często ingerują, bo dziecko przestało się zajmować kotkiem, pieskiem, ptaszkiem. A ono jest za małe, by samo pamiętało. Zamiast je wyręczać, lepiej codziennie zapytać, czy papuga ma zmienioną wodę, czy ziarenka są posprzątane. Ale dość szybko przychodzi taki moment, że maluchy są mniej chętne do współpracy. – W drugim, trzecim roku życia dziecko musi wybić się na niepodległość, musi nam się przeciwstawiać, być uparte, a rodzice powinni nauczyć się to znosić. Wtedy rodzi się u niego przekonanie, że można zrobić coś po swojemu, że nie musi być cały czas grzeczne i posłuszne, a ktoś, kto ma władzę, nie może go stłamsić. Czytaj też: 6 irytujących zachowań dziecka - jak sobie z nimi radzić? Tylko że rodzice wcale się tym buntem nie cieszą... – Martwią się, przypisują sobie winę, że robią coś źle. A ja bym powiedziała: skoro dziecko się buntuje, to jest zdrowe, czuje się bezpiecznie, ma zaufanie, to znaczy, że dobrze je wychowujecie. Bo co ono właściwie robi? Testuje granice, sprawdza, na co mu pozwolicie. Nie ma się wtedy co kłócić, jaki szalik do jakiej kurtki założyć i gdzie zjeść śniadanie. Jadłam je z moją córką parę razy pod stołem, ale potem pilnowałam, żeby wszystko posprzątała. Dajmy dziecku możliwość decydowania: „Masz swój plan? Dobrze, ale potem pomyśl, czy to nie przeszkadza innym”. Czytaj też: Bunt dwulatka - 7 sposobów na nieznośne dziecko [CMS_PAGE_BREAK] A jeśli wychowujemy źle, to skąd mamy to wiedzieć? – Pierwszym sygnałem, że dzieje się coś niedobrego, są negatywne emocje. To znak, że trzeba się zastanowić nad sobą samym: czy może mam mniej czasu i dlatego dziecko zaczęło mnie irytować, czy może źle się czuję i to nie dziecko, tylko ja sobie nie radzę. Zwykle pojawia się niepokój albo złość (ja czegoś chcę, a dziecko nie), w naszej relacji zaczyna iskrzyć, mam wrażenie, że patrzę na dziecko i go nie poznaję. Nie zawsze jest to dowód, że coś idzie źle. Może rodzic po prostu nie zauważył, że nie ma już słodkiego bobaska, ale kilkuletniego chłopca czy dziewczynkę z własnym zdaniem. Warto sobie uprzytomnić, jakie jeszcze zna się dzieci i porozmawiać z ich rodzicami, jak sobie radzą. A jeśli niepokój nie mija, mamy internet, specjalistów, książki. Zawsze trzeba jednak zadać sobie pytanie, czy czyjeś rady sprawdzą się u mojego dziecka. Wiele mam mówi: „Ja nie mogę tak postąpić, ja muszę spokojnie dziecku wszystko wytłumaczyć”. A to świadczy, że dobrze rozumieją swoje pociechy. Przedszkola oczekują od dzieci samodzielności, a rodzice od przedszkoli, by uczyły literek i cyferek. – Coś takiego porobiło się z rodzicami, że chyba przestali pamiętać własne dzieciństwo i rozumieć, do czego jest okres przedszkolny. Pierwsze pięć lat życia to nie czas, by uczyć dzieci czegokolwiek, ale by tworzyć podstawy do nauki. Jeśli dziecko wyniesie z domu mocne podstawy, nauka czytania i pisania idzie szybko. Jakie to podstawy? – Rozumienie tego, co się mówi, mówienie o swoich potrzebach, odpowiadanie na pytania, słuchanie, np. przez chwilę, co mówi babcia, umiejętność rysowania. Jeśli dziecko tego nie potrafi, to i w szkole, i w przedszkolu jest dramat. Nawet jeśli rodzice są bardzo ambitni i chcą dziecko czegoś uczyć, nie powinni zapominać, że ono potrzebuje poukładać sobie w głowie nową wiedzę. A najlepiej pomaga w tym zabawa. Za mało jest wspólnych zabaw na podłodze w układanie klocków, jeżdżenie na plecach, takich, gdzie jest się blisko z dzieckiem także w sensie fizycznym. Poznaj: 8 prostych sposobów, jak uszczęśliwić dziecko A co z zabawkami dla dzieci? Jakie i w jakiej ilości są najlepsze? – Dzieci często chcą takie zabawki, jak mają rówieśnicy i nie ma sensu się temu przeciwstawiać, bo będą nieszczęśliwe. Co do ilości, liczy się umiar. Sprawdza się stara prawda – jak czegoś jest dużo, to tak, jakby tego nie było. W pięknie urządzonym, pełnym zabawek pokoju dziecko może się nudzić i biegać za mamą z pytaniem: „Co ja mam teraz robić?”. Zawsze namawiam rodziców, by część klocków czy pluszaków chowali na pewien czas, aby był efekt nowości. Dziecko bardziej niż zabawek potrzebuje czasu na twórczość. Zachęcam do zabaw w robienie zabawek. Chce pojazd kosmiczny? Stwórzmy go z kartonu po komputerze. Marzy o domku dla lalek? Zróbmy go z dzieckiem np. z szuflady, a kiedyś – jeśli nas stać – kupimy gotowy i postawimy obok. Polecamy: 7 zabawek wszech czasów - dziecięce hity Czy pieniądze pomagają w wychowaniu dziecka? – Dzisiaj często nieszczęśliwe są dzieci zamożnych rodziców. Choć mogą zwiedzić pół świata, wejść na Kilimandżaro, pojechać do Japonii, pieniądze zaczynają odgradzać je od normalnego życia, od kontaktów z ludźmi na różnym poziomie materialnym. Istnieje również zagrożenie oddzielenia dziecka od rodziców. Jeśli mam dużo pieniędzy i czas dla dziecka, to świetnie, ale gorzej – jeśli za te pieniądze kupuję czas innych ludzi, którzy nim się zajmują: wynajmuję guwernantkę, instruktorów. Im młodsze dziecko, tym większa wiąże się z tym strata, bo jest wychowywane i edukowane przez obcych ludzi. Gorzej sytuowani rodzice nie są na straconej pozycji. Jeśli mogą poświęcić dziecku swój czas, dają mu coś cenniejszego nic superzajęcia i drogie zabawki. Prof. dr hab. Anna Brzezińska, psycholog, kierownik Zakładu Psychologii Socjalizacji i Wspomagania Rozwoju na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Lider edukacji wczesnoszkolnej w Instytucie Badań Edukacyjnych w Warszawie. Założyła Aktywny Mały Uniwersytet Latający, który dociera do dzieci w małych ośrodkach z zajęciami propagującymi naukę. Czytaj też: Mamo, pobawisz się ze mną - dlaczego zabawa z dzieckiem jest taka ważna?
Chcesz, by twoje dziecko wierzyło we własne siły i nie wyrosło na książątko oczekujące, że wszyscy będą wokół niego skakać? Już teraz zacznij uczyć je samodzielności.
Nauka samodzielności nie jest łatwa i wymaga od rodziców cierpliwości. Gdy dwulatek próbuje trafić łyżeczką do buzi, brudzi się od stóp do głów (włącznie z brwiami i włosami). Obrywa się nawet podłodze i ścianom. Zdejmując spodnie od piżamki, wygląda, jakby walczył z dziką bestią, a to zajmuje mu mnóstwo czasu. Sprzątając zabawki, bałagani jeszcze bardziej. Chcesz wyręczyć dziecko (bo wiadomo: zrobisz wszystko szybciej, sprawniej i bez bałaganu)? Stop! Stale wyręczając je w tym, z czym mogłoby poradzić sobie samo, pozbawisz je okazji do trenowania nowych umiejętności. Z jedzeniem, ubieraniem czy sprzątaniem jest przecież tak samo, jak z grą na skrzypcach: trzeba ćwiczyć, ćwiczyć i jeszcze raz ćwiczyć! Samodzielność jest ważna... – Samodzielność daje wiarę we własne siły (potrafię to zrobić!) i poczucie niezależności (nie muszę czekać, aż mnie ktoś nakarmi/ubierze itd.) – mówi Beata Płażewska, psycholożka dziecięca. Zwykłe, codzienne czynności, takie jak manipulowanie widelcem czy ściąganie skarpetek to także świetne ćwiczenie dla małych rączek, które już niedługo będą musiały trzymać ołówek i rysować szlaczki i pisać pierwsze literki. Muszą nauczyć się "słuchać" właściciela. ... a nadopiekuńczość szkodzi Stale wyręczany maluszek rozwija się wolniej, bo nie ma okazji, by trenować nowe umiejętności. Gdy podrośnie i pójdzie do przedszkola, nie będzie potrafił zadbać o swoje sprawy, co nie doda mu pewności siebie. Zauważy, że odstaje od rówieśników, co jeszcze bardziej go zniechęci do próbowania. Nie będzie także rozumiał, dlaczego świat nie kręci się już wokół niego. Polecamy także: Pułapka nadopiekuńczości Jak uczyć samodzielności? Każde dziecko jest inne. Niektóre trzeba mobilizować do wysiłku, a inne... nieco hamować, bo wszystko (włącznie z prasowaniem, na które jest o wiele za wcześnie) chciałyby robić "siame". To kwestia temperamentu. Jednak niezależnie od niego, nie zwlekaj z nauką samodzielności. Im później się za to zabierzesz, tym będzie ci trudniej. Poza tym: Pamiętaj, że twoje dziecko nie jest już maleństwem, któremu trzeba czytać w myślach, miksować jedzenie, podawać zabawki itd. Jest gotowe na nowe wyzwania, np. naukę samodzielnego jedzenia czy dbania o porządek. Dlatego uważnie obserwuj brzdąca i stopniowo podnoś mu poprzeczkę. Angażuj dziecko w sprawy, które go dotyczą: ubieranie, karmienie, sprzątanie zabawek itd. Początki nie będą łatwe, a jego "pomoc" będzie się sprowadzała głównie do przeszkadzania, jednak z czasem będzie coraz lepiej. Cierpliwości. Nie wyręczaj dziecka, gdy może poradzić sobie samo. Np. nie walcz z nim o łyżeczkę, gdy chce jeść samodzielnie. To jasne, że nakarmisz je szybciej i mniej przy tym będzie bałaganu, jednak wychowujesz je nie po to, by było od ciebie zależne, ale by z czasem coraz lepiej radziło sobie samo. Nie popędzaj. Gdy się nie ma wprawy, nawet proste czynności sprawiają trudność. Ponaglanie zniechęca do kolejnych prób. Ułatw maluchowi zadanie. Np. w nauce samodzielnego jedzenia pomaga serwowanie "łatwych" potraw (zupa-krem nie spływa z łyżeczki tak szybko jak rzadka), miseczka z przyssawką (nie jeździ po stoliku) i śliniak z kieszonką (malec nie wybrudzi sobie ubrania). Nie oczekuj cudów. Nawet najsprytniejsze dziecko będzie podczas jedzenia rozlewało, brudziło, paćkało. Pomagaj, wspieraj, pokazuj, jak coś zrobić. Pokaż, jak można uniknąć kłopotów ("Jeśli przytrzymasz spodenki w ten sposób, będzie ci łatwiej je ubrać"). Pozwól maluchowi popełniać błędy i uczyć się na nich, choć oczywiście chroń go przed tym, co groźne. Zadbaj o życie towarzyskie maluszka Dzieci najszybciej uczą się od innych dzieci! Chwal za każdy przejaw samodzielności, nawet jeśli próba zakończyła się niepowodzeniem. Liczy się także wysiłek! Zaufaj dziecku Jest mądre, chce się uczyć i z dnia na dzień będzie radziło sobie coraz lepiej. Sprawdź, kiedy pozwolić dziecku na samodzielność - 6 spornych sytuacji
Wychowanie dziecka - 9 rzeczy, których nie powinnaś odkładać na później
Do niektórych rzeczy (np. do nauki korzystania z nocnika) dziecko musi dojrzeć. Są jednak sprawy, z którymi lepiej nie zwlekać, bo im później się nimi zajmiemy, tym dziecku (i nam także) będzie trudniej.
Obowiązki przedszkolaka - jak zachęcić kilkulatka do pomagania w domu?
Wydaje ci się, że twój kilkulatek jest jeszcze za mały, żeby posprzątał w swoim pokoju czy pomógł ci w robieniu kanapek? Błąd! Obowiązki są takiemu dziecku potrzebne, bo dzięki nim uczy się ono samodzielności i tego, że trzeba sobie pomagać. Tylko co zrobić, jeśli twój przedszkolak nie garnie się do pracy? Sprawdź!
Prosisz dziecko, żeby zrobiło wreszcie porządek w szafie, a ono marudzi, że jest zmęczone. Namawiasz kilkulatka, by pomógł ci przygotować kolację, a ten czmycha czym prędzej do swojego pokoju. Może rzeczywiście jest zmęczony albo po prostu nie umie ci pomóc? – zastanawiasz się i... odpuszczasz. Tymczasem kilkulatek może, a co więcej powinien mieć swoje obowiązki. Oto jak je mądrze wprowadzić i egzekwować. 1. Dokładnie wyjaśnij czego oczekujesz Dla przedszkolaka polecenia w rodzaju „posprzątaj pokój" mogą być zbyt ogólne, a przez to niejasne. Lepiej powiedz: powrzucaj do pojemników zabawki, ustaw książeczki na półce. 2. Pokaż, jak to zrobić Nawet całkiem oczywiste (dla nas, dorosłych) czynności mogą sprawiać dziecku kłopot (skąd np. ma wiedzieć, jak układa się ser i wędlinę na kanapkach?). Krótkie szkolenie powinno załatwić sprawę. 3. Wyznacz termin zadania Powiedz na przykład: „Poukładaj książeczki przed kolacją" albo „Zaraz po śniadaniu zbierz ze stołu talerzyki i wstaw do zlewu". Takie jasne określenie czasu pomaga dziecku nie odkładać wszystkiego na później. 4. Pomagaj dziecku w obowiązkach Ale tylko na tyle, na ile jest to konieczne. To znaczy, że np. dziecko może powkładać klocki do pudełka, a ty pudełko możesz pomóc mu włożyć na górną półkę. Ty kroisz chleb i smarujesz kromki masłem, a dziecko układa na nich wędlinkę, ser, plasterki ogórka. Sprawdź też: Obowiązki przedszkolaka 5. Bądź cierpliwa To jasne, że posprzątasz/nakarmisz rybki/umyjesz talerz szybciej niż kilkulatek. Robiąc to za niego, unikniesz też innych kłopotów: bałaganu, mokrej podłogi itd. Jednak, wyręczając dziecko, sama strzelasz sobie gola: przyzwyczajasz je do tego, że nie musi się wysilać, bo ostatecznie i tak wszystko za nie zrobi mama. 6. Przypominaj Gdy ma się kilka lat, łatwo zapomnieć o podlewaniu paprotki czy nalewaniu wody do psiej miski. To ty musisz dziecku o tym przypominać. 7. Chwal dziecko za wykonane zadanie Nawet całkiem mały człowiek chce wiedzieć, czy dobrze wykonał swoją robotę. Jeśli nie wszystko mu wyszło jak należy, nie zrzędź, tylko doceń starania. Dzięki temu następnym razem postara się jeszcze bardziej! 8. Pokaż, że to zabawne Wypełnianie domowych obowiązków nie musi być nudne. Sprzątając zabawki, można bawić się w ekipę sprzątającą, w „kto pierwszy (powrzuca zabawki do pudła, ustawi książeczki itd) ten lepszy", w parkowanie autek na półce, odprowadzanie lalek do ich domków. Na większość kilkulatków działa także stara dobra sztuczka "Ciekawe, czy potrafisz...?" Warto jednak pamiętać, że nie każdej czynności muszą towarzyszyć tego rodzaju fajerwerki. Najważniejsza jest miła atmosfera – bez zrzędzenia, wiecznego popędzania i niepotrzebnych nerwów. Sprawdź też: Po co przedszkolakowi obowiązki? Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Kiedy mówisz kilkulatkowi, żeby posprzątał zabawki, a on prosi, żeby mu pomóc, zastanawiasz się czasem, czy on aby nie jest jeszcze za mały na obowiązki. Niepotrzebnie! Przedszkolak potrzebuje obowiązków, bo dzięki nim uczy się ważnych rzeczy. Co zyskuje?
Praktyczne umiejętności Nastolatki o dwóch lewych rękach nie biorą się znikąd. Prawda jest taka, że to my, rodzice, wychowujemy dzieci i to, jakimi ludźmi się staną, w dużej mierze zależy od nas. Jeśli nie chcesz, by twoje dziecko wyrosło na kogoś, kto nie potrafi zrobić sobie kolacji, potyka się o stosy ubrań i oczekuje, że wszyscy będą wokół niego skakać, zadbaj o to już teraz. Naprawdę warto! Dobre nawyki Dziecko, które ma obowiązki, nabiera dobrych nawyków. Gdy podrośnie, nie będzie musiało lawirować między stojącymi na podłodze brudnymi kubkami. Nie zastanawiając się nad tym, będzie po prostu odnosiło je do kuchni i wkładało do zmywarki. Nie będzie traktowało wielu obowiązków jak uciążliwych czynności, które trzeba wykonywać codziennie, tylko jak naturalne konsekwencje różnych zdarzeń (wypiłem kakao, więc kubek trzeba umyć, bo inaczej za chwilę nie będzie czystych naczyń i zapanuje nieporządek). Czytaj też: Obowiązki przedszkolaka – jak zachęcić kilkulatka do pomagania w domu? Samodzielność Nauczycielki przedszkolne alarmują, że nie jest z tym najlepiej. Dzieci nie potrafią radzić sobie z ubieraniem, utrzymywaniem porządku wokół siebie, czasem nawet z jedzeniem. Wszystko dlatego, że są stale wyręczane. Kilkulatek, który ma obowiązki, staje się bardziej zaradny (a więc i pewny siebie), potrafi zadbać o siebie i swoje otoczenie. Samodzielność dziecka przynosi korzyści także tobie – masz więcej czasu dla siebie, jesteś spokojniejsza, nie musisz ciągle dziecko upominać, strofować, wygłaszać mu kazań. Odpowiedzialność Dziecko, które ma obowiązki, uczy się tego, że od niego zależy coś ważnego: „Jeśli nie naleję wody do psiej miski, Scooby nie będzie miał co pić”. Uczy się także tego, że i ono powinno dawać coś od siebie, działać dla wspólnego dobra. Bo przecież porządek w domu to nie sprawka dobrej wróżki, tylko stoi za nim praca innych – rodziców, a także jego samego. Czytaj też: Praktyczne sposoby na bałaganiarza, czyli o obowiązkach przedszkolaka Systematyczność Kwiatki trzeba podlewać regularnie, a nie od czasu do czasu, bo zwiędną. Lepiej sprzątać zabawki codziennie, bo dzięki temu nie powstaje wielki bałagan, z którym trudno się później szybko uporać. itd, itp. Taka systematyczność bardzo się przyda, gdy dziecko pójdzie do szkoły – nie zrobi sobie zaległości w nauce, nie zostanie mu przypięta łatka małego leniuszka, będzie bardziej lubiane przez nauczycieli i rówieśników. Cierpliwość i wytrwałość Dziecko dzięki obowiązkom uczy się, że czasem trzeba robić nie tylko to, co sprawia frajdę, a rozpoczęte zadanie należy dokończyć. Te umiejętności także przydadzą się w szkole, a później także w dorosłym życiu. Czytaj też: Obowiązki przedszkolaka – jakie można mu przydzielić? Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
8 lekcji na wakacje dla przyszłego przedszkolaka
Warto je odrobić, by dziecku, które wkrótce wpadnie w tryby edukacji (pójdzie do przedszkola), po prostu ułatwić start.
Pójście do przedszkola to rewolucja w życiu dziecka. I choć wydaje nam się, że czeka go tam tylko zabawa, to dla kilkulatka jest to przeżycie i wysiłek. Zmiana trybu życia kosztuje go sporo nerwów. Bo nowe miejsce, koledzy, obowiązki… Przydadzą się wtedy umiejętności, które pozwolą mu się odnaleźć w nieznanej rzeczywistości, a przynajmniej sprawią, że stres debiutanta będzie mniejszy. Zapytałam Beatę Chrzanowską, psychologa z Uniwersytetu dla Rodziców w Warszawie, co warto poćwiczyć z dzieckiem, zanim pójdzie do przedszkola. 1. Wycieranie pupy Czynność tę potraktuj jak coś, co każdy robi i każdy musi się nauczyć. Dlatego nauki nie zaczynaj od słów: „Dziś czeka cię wielki dzień”, tylko od: „Spróbuj sam”. Odrywać kawałki papieru (można używać też jednorazowych chusteczek), podcierać się, wrzucać papierek do nocnika lub muszli, podciągać majtki, umyć ręce. Na początku malec nie doczyści pupci, więc trzeba będzie po nim poprawić. Naukę można zacząć, gdy maluszek zacznie załatwiać się do nocniczka. Zobacz też: Niezbędnik malucha na pożegnanie z pieluszką 2. Samodzielne ubieranie się Nie licz na to, że trzylatek będzie zapinał guziki i wiązał sznurówki. Ale twój smyk może już sprawnie zdejmować spodnie na gumce, zakładać skarpetki, koszulkę, buciki. Jednak jeśli nie masz czasu na naukę, zrezygnuj z lekcji, bo pośpiech nie jest dobrym nauczycielem. Co robić? Ubieranie można ćwiczyć na lalkach, ale pamiętaj, że inaczej zakłada się spodenki na misia, a inaczej na siebie. Przyda się też zabawka, która oswoi malca z zapinaniem, przewijaniem, otwieraniem... Przyda się zabawka z naszytymi guzikiem, suwakiem, ze sznurówką i zatrzaskiem. Świetnym ćwiczeniem jest zamykanie i otwieranie słoików, butelek, a także zabawa z kamykami, grochem (ukryj w woreczku pełnym grochu małą zabawkę i pozwól, by malec ją znalazł, zanurzając rękę w kuleczkach). Na wakacjach szukaj okazji, by ćwiczyć wiązanie, przewijanie, np. na sieci rybackiej wieszanie muszelek na sznurkach… Wszystko to sprawia, że paluszki stają się bardziej sprawne i precyzyjne. UWAGA! Kup spodenki na gumkę, sandałki na rzepy – są łatwiejsze do obsługi niż suwaki czy guziki. Pozwól dziecku na samodzielność, nie wyręczaj go, a raczej pokaż, że zawsze może skorzystać z twojej pomocy (jeśli smyk sobie nie radzi – po wielu próbach! – powiedz: „Chodź, to zapnę ci sweterek”, ale nie: „Nie radzisz sobie”). Zobacz też: Niezbędnik przedszkolaka - o tym nie możesz zapomnieć! 3. Mycie rączek To taka sama czynność jak podcieranie pupy – trzeba się jej nauczyć, ćwicząc. Pokaż dziecku, co trzeba zrobić: podciągnąć rękawki (by sobie ich nie zmoczył), odkręcić kurek, wziąć mydło, namydlić dłonie, opłukać, strząsnąć wodę, „oklepując” brzeg umywalki (by nie rozchlapać wody na podłogę), wytrzeć ręce. Powtarzajcie to, by nawyk się utrwalił. [CMS_PAGE_BREAK] 4. Samodzielne jedzenie Już kilkumiesięczny malec próbuje jeść sam. Pozwól mu na to, na mazanie po stole, wkładanie rączek do zupy, bo kolejnym krokiem w tej nauce jest już trzymanie łyżki. Niestety, niektórzy rodzice przegapiają tę gotowość dziecka, karmiąc je (bo tak jest szybciej, czyściej). Inni kroją wszystko na kawałki, nawet kanapki, by ułatwić maluchowi jedzenie. Albo trzylatkowi podają zupę mleczną w butelce. Efekt? Smyk nie umie odgryźć kęsa, nie wie, że zupę je się łyżką. A przecież w przedszkolu będzie musiał sam jeść, nikt nie będzie go karmić. I jeszcze jedno: w przedszkolu wszyscy jedzą to samo, nie ma wyboru, dlatego warto przyzwyczaić dziecko do różnorodności, by nie kręcił noskiem na kaszę z truskawkami, a nie malinami. Co robić? Jeśli smyk nie umie jeść samodzielnie, spróbuj karmić go na dwie łyżki, tzn. jedną łyżkę dzierżysz ty, a drugą smyk. Raz ty podajesz jedzenie, a raz on… Pokazuj też, że jedzenie jest różnorodne. Zabierz malca na bazarek, niech sam wybierze produkty i zróbcie z tego obiad. Zgadujcie nazwy, wymyślajcie swoje, gotujcie wspólnie... 5. Zostawanie z obcymi To może być dla dziecka trudne: nowe dzieci i obce panie. Dlatego zacznij przyzwyczajać go do tego, że opiekować się nim mogą inne osoby (wybrane przez rodziców), a nie tylko mama czy babcia. Co robić? Poproś kogoś z rodziny (rzadko widywanego), by zajął się malcem, gdy ty wyjdziesz z domu. Przez kwadrans, pół godziny… Każdego dnia dłużej. A później zaprowadź dziecko do nowej opiekunki, by czas spędził poza domem. 6. Przebywanie z dziećmi Jeżeli dziecko spędzało czas tylko z dorosłymi, może mieć trudność w odnalezieniu się w grupie maluchów. Co robić? Zabieraj go na place zabaw, imprezy, gdzie jest dużo dzieci, inicjuj wspólne zabawy. To okazja, by malec nauczył się, że ktoś może chcieć jego zabawki albo że inne dziecko może nie chcieć oddać swojej (wtedy pokaż mu, że jest alternatywa, równie interesująca, np. zabawa na huśtawce). UWAGA! Im trudniej smykowi wchodzić w relacje z innymi dziećmi, tym częściej powinien je spotykać. Nie rezygnuj z tego, bo malec ma trudność w odnalezieniu się w grupie. I tak będzie musiał się tego nauczyć. 7. Korzystanie z pomocy Nikt w przedszkolu nie będzie zgadywał, czego potrzebuje, dlatego naucz go, by mówił o swoich potrzebach. Co robić? Pytaj go często: „W czym ci pomóc?”. Poczekaj, niech powie, co chce. 8. Reagowanie na STOP Od tego, czy dziecko zareaguje na: „Stój! Stop”, zależy jego bezpieczeństwo. I już. Co robić? Zaproponuj zabawę, by zawsze, gdy usłyszy STOP, STÓJ, zrobił to, nieważne, czy w coś się bawi. Zobacz też: Czy twoje dziecko jest gotowe na pójście do przedszkola? - test
Czujesz, że nadal łączy cię z maluszkiem niewidzialna pępowina? To zupełnie naturalne. Ale weź pod uwagę, że jeśli czasem się rozdzielicie, dziecko będzie uczyć się samodzielności i niezależności.
Możesz spać z dzieckiem, ale możesz też nauczyć je zasypiania we własnym łóżeczku. Możesz wziąć z nim wspólną kąpiel w dużej wannie, ale możesz też włożyć je do jego wanienki. Możecie razem udzielać się towarzysko – albo wybrać opcję: maluch zostaje z tatą, mama idzie na imprezę. Co wybrać? Podpowiadamy, co będzie najlepsze dla was obojga. Kąpiel w wannie Nasza trzymiesięczna Anielka zaczęła protestować podczas kąpieli. Moja mama poradziła, aby kąpać się z małą w dużej wannie. Pomysł mi się spodobał, ale nie jestem pewna, czy wspólna kąpiel na pewno jest zdrowa dla dziecka. Karolina z Piaseczna Taka wspólna kąpiel jest nie tylko zupełnie bezpieczna, ale i bardzo przyjemna! Maleństwo jest wtedy z tobą bardzo blisko, dzięki czemu czuje się bezpiecznie i łatwo się odpręża po dniu pełnym wrażeń. Usiądź wygodnie w wannie i poproś męża, aby podał ci malucha. Oprzyj jego plecki o swoją klatkę piersiową, tak aby nóżki i pupa były zanurzone w wodzie (o temperaturze ok. 37°C). Możesz też ugiąć kolana i ułożyć maluszka przodem do siebie, opierając jego plecy o swoje uda. Dzięki takiej pozycji możesz swobodnie kontrolować poziom zanurzenia. Zanim zaczniesz myć dziecko, możecie przez kilka chwil się pobawić. Weź jego dłoń i np. uderzaj nią o powierzchnię wody, tak aby wokół rozpryskiwały się krople. O tym pamiętaj! Zanim nalejesz wody do wanny i włożysz do niej malucha, weź prysznic, aby zmyć z siebie kurz i pot. Zrezygnuj ze wspólnej kąpieli z dzieckiem, jeśli masz infekcję pochwy albo problemy dermatologiczne. Wyjście do kawiarni Dzięki piaskownicy i placom zabaw poznałam kilka świetnych dziewczyn! Mamy dzieci w tym samym wieku i dobrze się nam rozmawia. Zastanawiałam się, czy nie urządzić naszego spotkania w pobliskiej kawiarni, ale dwie znajome uważają, że to zły pomysł. Anita z Warszawy Przekonanie, że mama musi z dzieckiem siedzieć w domu, już dawno odeszło do lamusa! W naszych czasach na szczęście coraz częściej wyjście z maluszkiem do kawiarni, kina albo muzeum to nic dziwnego. Takie aktywne spędzanie czasu jest bardzo korzystne i dla dziecka, i dla ciebie. Wyjście na kawę to okazja, by przełamać rutynę i porozmawiać na tematy inne niż dziecięce albo przeciwnie – wymianę doświadczeń macierzyńskich. O tym pamiętaj! Zanim wejdziesz z malcem do kawiarni, upewnij się, że będziecie tam mile widzianymi gośćmi. Zadzwoń i zapytaj o salę dla niepalących, o to, czy wewnątrz jest wydzielony kącik zabaw, gdzie maluch będzie mógł raczkować oraz czy będziesz mogła wypożyczyć krzesełko dla dziecka albo postawić wózek obok stolika. [CMS_PAGE_BREAK] Do sklepu z maluchem Mój mąż pracuje do późnego wieczora, dlatego wszystkie sprawy domowe, płacenie rachunków na poczcie albo zakupy załatwiam sama. Zwykle biorę ze sobą Julkę, ale ostatnio, kiedy byłyśmy w supermarkecie, jedna pani głośno skrytykowała moje zachowanie. Czy naprawdę robię Julce krzywdę, biorąc ją do sklepu? Katarzyna z Bielska-Białej Prawda, jak to często bywa, leży pośrodku. Rzeczywiście, ostre światło i głośna muzyka – tak częste w dużych sklepach – źle wpływają na układ nerwowy małego dziecka. Do tego kilkumiesięczny maluszek w supermarkecie kontaktuje się z wieloma, często zakatarzonymi lub przeziębionymi ludźmi, a to może skończyć się chorobą. Ale wystarczy przemyśleć zakupy, aby zmniejszyć ryzyko chorób i płaczu malca. Jeśli nie masz wyjścia i musisz zabrać dziecko na zakupy, spróbuj wybrać się na nie przed południem, kiedy w sklepach jest mniej klientów. Zrezygnuj z dużych supermarketów – zakupy w nich zabierają o wiele więcej czasu. No i jeszcze jedno: nie wahaj się prosić o przepuszczenie w kolejce, zwłaszcza przy kasach prze-znaczonych dla mam z dziećmi. Dzięki temu będziecie w sklepie krócej. Zastanów się także, czy nie mogłabyś robić zakupów przez internet. O tym pamiętaj! Nie traktuj zakupów jako rodzinnej rozrywki. Postaraj się na spacerach nie wstępować do sklepów np. po batonika albo chrupki – wejście do klimatyzowanego pomieszczenia z gorącego dworu sprawia, że temperatura gwałtownie się zmienia i maluch może się przeziębić. W dodatku wychodzicie nie po to, aby wciąż coś kupować, ale aby spędzić więcej czasu ze sobą i pooddychać świeżym powietrzem. Wspólne łóżko Śpimy z Adasiem, odkąd się urodził. Bardzo to sobie chwalę, bo nie muszę wstawać do karmienia. Jednak teraz, kiedy synek skończył już pół roku, mąż stwierdził, że nadszedł czas przeprowadzki do łóżeczka. Iwona z Płocka Kiedy kilkumiesięczny maluch budzi się kilkakrotnie w ciągu nocy, wspólne spanie może być najlepszym wyjściem dla karmiącej piersią mamy. Nie musisz wtedy wstawać, karmić, a potem na powrót usypiać go w łóżeczku. Wystarczy, że podciągniesz koszulkę i podasz dziecku pierś. Podczas takiego nocnego karmienia być może uda ci się zdrzemnąć, dzięki czemu rano będziesz bardziej wyspana. Dla malucha spanie we trójkę też ma wiele zalet. Dziecko, które czuje zapach mamy, słyszy znajome bicie serca, czuje się bezpiecznie. Są też badacze (np. amerykański profesor James J. McKenna), którzy są pewni, że spanie z mamą zmniejsza ryzyko śmierci łóżeczkowej niemowlęcia. Jeżeli jednak maluch śpi niespokojnie i płytko, spanie obok chrapiącego taty może go budzić częściej niż zwykle. O tym pamiętaj! Porozmawiaj z mężem, dlaczego wolałby, aby malec już przeniósł się do swojego łóżeczka. Może brakuje mu okazji do bycia z tobą sam na sam? Zanim zdecydujecie o przenosinach, ustalcie np., w jaki sposób rozwiążecie sprawę nocnych pobudek. Pamiętaj też, że nie wolno spać z dzieckiem, jeśli któreś z rodziców bierze silne leki nasenne albo uspokajające, piło alkohol, śpi mocno albo niespokojnie. [CMS_PAGE_BREAK] Bajka w telewizji Gdy włączam telewizor, mój roczny Michaś patrzy na ekran jak zaczarowany! Chociaż pewnie nic nie rozumie, fascynują go migające kolorowe obrazki. Poza tym gdy on ogląda, ja mogę sobie odpocząć. Ada z Rzeszowa Tutaj nie ma wątpliwości: telewizja tak, ale bez malucha! Specjaliści zalecają, by dzieci do trzeciego roku życia nie oglądały nawet bajek, bo migające obrazki (te same, od których maluch nie może oderwać wzroku) źle wpływają na system nerwowy dziecka i przeciążają nadmiarem bodźców. Dla maluszków najważniejsze jest poznawanie świata bezpośrednio i to za pomocą wielu zmysłów – powinny dotykać, smakować, wąchać, słuchać, patrzeć i przede wszystkim działać. W tym wieku telewizja nie pomaga w rozwoju, a przeciwnie – ogranicza go. O tym pamiętaj! Gdy chcesz odpocząć, postaraj się robić to razem z dzieckiem. Na pewno znajdziesz takie zajęcia, które cię relaksują. Jeśli nudzą cię codzienne spacery, być może odprężysz się podczas rysowania albo tańca z maluszkiem. Gimnastyka dla dwojga Dwa miesiące temu urodziłam Natalkę. Teraz, gdy już odzyskałam siły, marzę, by wrócić do ćwiczeń. Przed ciążą chodziłam do klubu fitness, ale nie wyobrażam sobie, aby wziąć tam ze sobą córkę. Julita z Warszawy Tu możliwy jest złoty środek: gimnastyka razem z dzieckiem. Coraz więcej klubów fitness prowadzi zajęcia dla mam z małymi dziećmi. Zwykle takie zajęcia odbywają się w małych grupach, przy łagodnej muzyce. Nie obawiaj się, że maluszek zacznie płakać: zwykle widok mamy robiącej pajacyki albo brzuszki sprawia dzieciom wielką przyjemność. Instruktorzy na zajęciach dla młodych mam pokazują zwykle również ćwiczenia, które możesz robić, nosząc albo kołysząc dziecko. O tym pamiętaj! Jeśli doskwiera ci brak ruchu, możesz zapisać się razem z dzieckiem na lekcje pływania. Wcześniej spytaj lekarza, czy nie ma przeciwwskazań, aby zabierać dziecko na basen.
Ledwo się do czegoś przyzwyczai, a już przed nim kolejne wyzwania. Życie małego człowieka to pasmo nowości. Dzięki tobie łatwiej je oswoi.
Pierwsze lata życia dziecka to wielka seria niekończących się zmian. Jedne są mało znaczące, np. nie było ząbków, nagle są, a inne wielkie i trudniejsze do zaakceptowania, jak spanie w oddzielnym łóżeczku, rozstanie z mamą, która wraca do pracy, czy rozpoczęcie przedszkolnej kariery. To jak dziecko je przyjmie, może zależeć od jego temperamentu – niektóre dzieci po prostu nie lubią żadnych nowości. Dzięki twoim staraniom na pewno łatwiej będzie je oswoić. Pożegnanie z piersią, czyli drugie odcięcie pępowiny Niektóre dzieci same rezygnują z tej przyjemności. W większości przypadków jednak zakończenie karmienia piersią to pomysł mamy. Maluchowi może być trudno z tym się pogodzić, bo pierś nie tylko zaspokaja głód. Ssanie jej wiąże się też z błogimi chwilami w ramionach mamy, które zaspokajają dziecięcą potrzebę bliskości. Jak to zrobić? Konsekwentnie, bez pośpiechu i radykalnych rozwiązań. Dobre efekty przyniosą: - Stopniowe działania. Np. zrezygnowanie z karmienia piersią w porze obiadu, a potem opuszczanie kolejnych karmień – zastępowanie ich daniami ze słoiczka lub mlekiem modyfikowanym, by posiłki coraz mniej kojarzyły się dziecku z piersią. - Większe porcje. Aby dziecko było syte i miało mniej okazji, by domagać się piersi. - Atrakcyjne posiłki. Ładne kompozycje na talerzyku, kolorowe sztućce pomogą odwrócić uwagę dziecka od mamy karmicielki. - Konsekwencja w nocy. Gdy maluch domaga się karmienia, nie ulegaj, zaproponuj wodę do picia. A może powinien więcej jeść na kolację? - Więcej bliskości. Częściej przytulaj dziecko, pieść, także podczas nocnych pobudek, w ten sposób zrekompensujesz mu brak chwil przy piersi. Przeprowadzka do własnego łóżeczka Dopóki karmisz piersią, spanie z dzieckiem jest po prostu wygodne. Stopniowo jednak warto przyzwyczajać go do własnego łóżeczka. Na początek może to być np. kołyska ustawiona w waszej sypialni. Gdy maluch z niej wyrośnie, czeka go kolejny etap – przenosiny do łóżeczka, a potem do własnego pokoju. Jak to zrobić? Im szybciej sama dojrzejesz do tej myśli, tym przeprowadzka będzie łatwiejsza. To naturalny etap w rozwoju każdego dziecka. Powinnaś się jednak przygotować na to, że maluch będzie budził się w nocy i płakał, dopóki ktoś do niego nie przyjdzie. Tak może się dziać nie tylko tuż po przeprowadzce, ale i trochę dłużej. - Nocne dyżury. Ustal, kto w tym tygodniu wstaje do dziecka, aby posiedzieć przy nim, dopóki znów nie zaśnie. Jemu to też pomoże, gdy będzie to raz mama, raz tata. - Rytuały. Ułatwią wieczorne zasypianie w nowym miejscu. Starszemu dziecku możesz czytać książeczki, z młodszym je oglądać, słuchać ich. Sprawdzi się też śpiewanie kołysanek, słuchanie muzyki, trzymanie za rączkę, zostawianie zapalonej lampki lub uchylonych drzwi. - Świętowanie. Jeśli do własnego pokoju przenosisz starsze, np. dwuletnie dziecko, zrób z tego święto. Zaplanuj otwarcie pokoju z przecięciem wstęgi, wizytą gości. Maluch poczuje dumę z jego posiadania. Będzie ona jeszcze większa, jeśli wcześniej zaangażowałaś go w pomoc przy urządzaniu pokoiku. [CMS_PAGE_BREAK] Domowa rewolucja, czyli powrót do pracy Kiedyś musi to nastąpić. Są mamy, które wracają do pracy z końcem urlopu macierzyńskiego, są i takie, które odwlekają decyzję o powrocie, aż dziecko pójdzie do przedszkola. I jedne, i drugie planują przygotowania do tego wydarzenia. Jak to zrobić? Nie lekceważ wrażliwości i przyzwyczajeń malucha. Jeśli dziecko do tej pory spędzało cały czas tylko z tobą, weź pod uwagę: - Nie tylko mama. Przyzwyczajaj dziecko, że nie tylko ty jesteś na świecie, że inni mogą zająć się nim równie troskliwie, np. tata, babcia, zaufana sąsiadka. - Trening znikania. Wychodź z koleżanką do kina, a może zapiszesz się na aerobik. Malec zda sobie sprawę, że mama nie znika na zawsze, bo wkrótce się pojawi. - Czas na oswojenie. Jeśli chcesz zatrudnić nianię, szukanie jej zacznij dużo wcześniej. Potrzebujesz około dwóch tygodni, a czasem nawet miesiąca, by dziecko ją zaakceptowało. To okres, kiedy niania powinna razem z tobą zajmować się maluchem. Więcej nas, czyli narodziny rodzeństwa Pojawienie się kolejnego dziecka wywraca do góry nogami życie całej rodziny. Rodzicom przybywa obowiązków, a dziecko traci pozycję jedynaka. Rośnie mu konkurencja, na którą może różnie reagować. Idealnie byłoby, gdyby szybko ją zaakceptował. Jak to zrobić? To czy starsze dziecko szybko pogodzi się z faktem posiadania młodszego brata lub siostry, zależy od jego wrażliwości, układów w rodzinie i różnicy wieku pomiędzy rodzeństwem. - Bez przesady. Wmawianie dwu-, trzylatkowi, że młodszy brat lub siostra to wielkie szczęście, nie ma sensu. Lepiej tłumaczyć, że fajnie mieć rodzeństwo, bo można się nim chwalić w przedszkolu, bo jest ktoś, kto mniej umie i można się nim opiekować. - W zgodzie z uczuciami. Jeśli dziecko zacznie zwracać na siebie uwagę, okazywać zazdrość czy złość, pozwól na to. Mów, że rozumiesz, jak jest mu teraz trudno. - Regres – to się zdarza. Jeśli różnica wieku nie jest duża, może się zdarzyć, że starsze dziecko znów zechce ssać smoczek albo pić mleko z piersi. Spróbuj obrócić sprawę w żart. Przypomnij dziecku, jak było dzidziusiem, jak nosiło pieluszkę, podkreśl, jakie teraz jest duże i mądre. - Dopieszczanie. Mimo nawału obowiązków znajdź czas, by codziennie pobyć z dzieckiem sam na sam. Przypominaj mu o tym, jak je kochasz i jak wielką radością jest dla was. [CMS_PAGE_BREAK] Wypływamy na szerokie wody, czyli maluch idzie do przedszkola Niezależnie od tego, jak otwarty i chętny do kontaktów z dziećmi jest twój maluch, pierwsze dni mogą być trudne. Dobre przygotowanie do przedszkolnej kariery pozwoli szybciej się oswoić z nowym miejscem. Jak to zrobić? Wybranie dobrego przedszkola to tylko początek. - Oswajanie przez oglądanie. Pokazuj dziecku przedszkole i wesołe, bawiące się w nim dzieci. Wybierz się na dzień otwarty i obowiązkowo na dni adaptacyjne. - Dobre miejsce. Mów o przedszkolu tylko dobre rzeczy, nigdy nie strasz malucha, który np. zostawia zupę na talerzu, że pani w przedszkolu to się nie spodoba. - Próba generalna. Ucz dziecko ubierania, rozbierania, samodzielnego jedzenia, informowania o swoich potrzebach i chwal za przejawy samodzielności. Przedszkolanki pomagają dzieciom, ale wiara we własne umiejętności doda pewności siebie. - Kamienna twarz. Na początku dziecko może rano płakać. Nie żegnaj się za długo w szatni, nie doprowadzaj do rozdzierających scen. Często maluchy mniej dramatycznie rozstają się z odprowadzającym je tatą. Zaufaj nauczycielkom, one wiedzą, jak pocieszyć debiutantów. Zwykle łzy wysychają, gdy rodzic znika za progiem. Konsultacja: dr Aleksandra Jasielska, psycholog, pracuje na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Czy ty jesteś gotowa na zmiany? - test Nie wiesz? Zobacz, jak reagujesz w rożnych sytuacjach (jeśli się jeszcze z nimi nie zetknęłaś, wyobraź sobie, jak się zachowasz).
Maluch drepcze za tobą krok w krok jak mała kaczuszka za matką kaczką? Psycholog wyjaśnia, czemu dwulatek wciąż stara się być blisko ciebie.
Maluch umie już samodzielnie jeść i pić z kubeczka, sięgnąć po zabawkę, przejść z jednego kąta w drugi. Wydawałoby się więc, że teraz, kiedy jest już taki duży i samodzielny, powinien potrzebować cię już coraz mniej. Tymczasem jest zupełnie odwrotnie. Gdzie ty – tam i on. Chodzi za tobą do kuchni, pakuje się do twojego łóżka, wpycha między ciebie a gazetę, którą czytasz. A o samotnym pobycie w łazience możesz tylko pomarzyć. Nic dziwnego, że zaczynasz się zastanawiać, czy to przywiązanie, czy raczej uzależnienie? Na szczęście takie zachowanie jest przejściowe i… naturalne. W psychologii ten okres nazywa się kryzysem powtórnego zbliżenia. Niespełna dwuletni maluch jest rozdarty między potrzebą samodzielności a strachem przed (nieznaną dotąd!) niezależnością. Zaczyna rozumieć, że mama nie zawsze będzie przy nim. Usamodzielnianie się dziecka trwa wiele miesięcy, bądź zatem cierpliwa dla swojej przylepki. Pamiętaj jednak, że więź między wami powinna stopniowo się rozluźniać – to ważne dla rozwoju indywidualności malucha. Zachęcaj do samodzielnej zabawy, zostaw na kilka godzin sam na sam z tatą. Nie biegnij, gdy tylko usłyszysz płacz – daj dziecku szansę, aby uspokoiło się samo. Ale uwaga! Nie przesadzaj też w drugą stronę. Pamiętaj, że jeśli będziesz poświęcała dziecku za mało uwagi, ono będzie coraz natarczywiej jej się domagało. Ekspert odpowiada: Aleksandra Jasielska, psycholog, wykładowca w Instytucie Psychologii UAM w Poznaniu. → Co robić, jeśli dziecko nie pozwala się uśpić, przewinąć albo nakarmić nikomu innemu tylko mamie? Może wystarczy przeczekać, aż malec dorośnie? Większość dzieci w pierwszych latach życia woli towarzystwo mamy. Nie znaczy to jednak, że należy czekać, aż maluch sam zdecyduje o tym, że jest już gotowy, aby usypiał albo przewijał go tata. Czasem jednak mama w głębi duszy wcale nie chce dzielić się podziwem i miłością dziecka, a tacie wygodnie jest z takim monopolem. Warto zdawać sobie sprawę, że jeśli tylko mama tuli do snu i daje buziaki, zaś tata np. wyciera nos i czyści uszy, maluch łatwo dostrzeże zależność: mama wiąże się z przyjemnością, tata – wprost przeciwnie. Dobrze jest też powstrzymać się od sporów wychowawczych przy dziecku – nawet jeśli sądzimy, że ono nic nie rozumie. Nauka niezależności Choć pępowina została przecięta już wiele miesięcy temu, maluch nadal zachowuje się, jakby był z tobą złączony. Jak pomóc mu przeżyć wasze pierwsze rozstania? - Zaproponuj coś w zamian. Zanim znikniesz w kuchni, poproś dziecko, aby np. nakarmiło misia w trakcie twojej nieobecności albo ułożyło najwyższą na świecie wieżę. - Nie uciekaj. Wtedy maluch na pewno zacznie cię gonić. - Zachowaj spokój. Podniesiony głos może zasugerować, że malec zrobił coś złego, i wzbudzić w nim poczucie winy. - Utrzymuj kontakt. Smażysz kotlety, a maluch na gwałt domaga się twojej obecności? Możesz mu śpiewać na odległość piosenki albo opowiadać o tym, co właśnie robisz. - Chwal dziecko jak najczęściej. Kiedy malec ma poczucie własnej wartości, łatwiej mu zostać na chwilę sam na sam ze sobą.
Wijące się sznurówki, zbyt giętkie łyżeczki, śliskie mydełka – to nie są sprzymierzeńcy malucha. Wystarczy jednak trochę ćwiczeń, a dziecku uda się je okiełznać. Z twoją pomocą, rzecz jasna.
Bądź cierpliwa, bo maluch nie stanie się z dnia na dzień mistrzem w sznurowaniu butów czy jedzeniu widelcem. Nauka samodzielności rozciąga się nie na miesiące, ale na lata. Zobacz, jak zachęcić malca, aby stawił czoła wyzwaniom. JEDZENIE Już ośmiomiesięczne dziecko może samo gryźć np. biszkopcik albo ugotowany kalafiorek. Uważaj jednak, aby się nie zakrztusiło. - Na początek podaj papkę. Do nauki jedzenia wybieraj pokarmy o gęstej, gładkiej konsystencji, np. budyń czy zupę krem. - Licz się z bałaganem. Znajoma mama opowiadała mi, że przed posiłkami rozbierała rocznego synka do pieluszki, rozkładała na podłodze gazety i pozwalała mu jeść samemu. Malec plamił wszystko wokół, ale gdy skończył dwa lata, jadł jak dorosły! MYCIE Kiedy twoja pociecha nauczy się siedzieć, zachęcaj ją do aktywnego uczestniczenia w porannej i wieczornej toalecie. Może myć brzuszek, buzię albo rączki. Na początku niech robi to samą wodą, bo mydlana piana „lubi” wpadać do oczu. - Podstaw podnóżek. Wspinanie się na paluszkach do umywalki nie ułatwia dziecku mycia rąk i buzi. Zadbaj, aby podnóżek był stabilny. - Bądź cierpliwa. Mycie rączek może zająć dwulatkowi całe wieki. Jasne, że ty zrobiłabyś to i szybciej, i lepiej – ale przecież sęk w tym, że maluszek musi nauczyć się myć samodzielnie. UBIERANIE Najłatwiej jest z czapeczką – już roczny malec umie wcisnąć ją na głowę. Dwulatek będzie natomiast gotowy na walkę ze spodenkami, bucikami i koszulką. Zachęcaj go do samodzielnego ubierania się, bo to fantastyczne ćwiczenie dla rączek i paluszków. - Kupuj luźne ubranka. Najlepsze są bluzki z szerokim otworem na głowę i spodnie na gumkę. Dwulatkowi kup butki na rzepy i bluzę z dużym suwakiem, ale ucz go także zapinania guzików i wiązania sznurówek. Te czynności świetnie wpływają na rozwój połączeń nerwowych w mózgu. - Wskazuj kolejność. Rób to stale i nie zrażaj się, gdy malec nawet po kilku próbach nie pamięta „co po czym?”. - Oznacz: przód–tył. Wybieraj bluzki i majteczki z kolorowymi aplikacjami. Ucz też zasady: „metka z tyłu”. - Ćwiczcie „na sucho”. Namów dziecko, aby np. podczas zmiany pościeli zapinało guziki w poszwie na kołdrę (są duże i nawet trzylatek łatwo da sobie z nimi radę). Dyskutuj na forum: Co potrafi nasze dziecko? [CMS_PAGE_BREAK] ZABAWA Kiedy maluch bawi się sam, uczy się koncentracji, a jego główka pracuje na najwyższych obrotach. - Wymyśl zabawę. Taką, która długo się nie nudzi maluchowi (np. układanie klocków albo malowanie farbkami). - Usiądź obok. Dzieci, które widzą mamę, są spokojniejsze i łatwiej godzą się na samodzielną zabawę. SPRZĄTANIE To zajęcie rozwija systematyczność i pomaga dziecku zrozumieć, że każda czynność, która ma początek, ma też i koniec (świadomość tego przyda się malcowi w szkole). - Policz zabawki. Gdy lalek i klocków jest za dużo, malec czuje się nimi przytłoczony i nie umie się skupić na zabawie. No i ten bałagan... - Sprzątajcie na wesoło. Ustawianie książek zmieńcie np. w „budowanie muru”, zaś rozrzucone na dywanie klocki to skarby, które można włożyć do „pirackiej skrzyni”. Wychować niezdarę Czy wiesz, jak skutecznie zniechęcić dziecko do nauki samodzielności? To wyjątkowo łatwe. Wystarczy: - Popędzać malca. Po prostu stań nad głową malca i powtarzaj: „szybciej!”. Na pewno maluch zacznie się spieszyć, a wtedy już nic mu nie będzie wychodziło. - Ciągle go strofować. Zapamiętaj pomocne hasła: „Nie poplam się”, „Trzymaj inaczej!”, „Nie tak!”. Gwarantujemy: maluch będzie coraz bardziej zestresowany, aż w końcu wybuchnie płaczem i lekcja samodzielności się skończy. - Krytykować wysiłki. „Znowu nie uważałeś”, „Spójrz, co narobiłeś!”, „Wszystko robisz źle” – takie słowa to skuteczne zaklęcia. Słysząc je, nawet najbardziej samodzielne dziecko zaczyna coraz częściej popełniać błędy. Konsultacja: Aleksandra Jasielska, psycholog, wykładowca w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dyskutuj na forum: Co potrafi nasze dziecko?
Lekcje niezależności: ssanie kciuka, kryzys 8. miesiąca – i co jeszcze?
Pierwszy samodzielny oddech był dla noworodka pierwszą lekcją niezależności. Drugą będzie odkrycie, że zamiast piersi albo smoczka można ssać swój własny kciuk. Zobacz, jak przebiegają kolejne lekcje.
Poczucie odrębności rodzi się powoli i w bólach. Przez pierwsze tygodnie po porodzie noworodek jest tak silnie zespolony z mamą, że nie postrzega siebie jako odrębnej istoty. Według psychologów dziecięca potrzeba bycia z mamą jest olbrzymia. Nawet zdrowe i dobrze pielęgnowane niemowlę, jeśli zostaje pozbawione obecności mamy (lub innej osoby, która pełni rolę podstawowego opiekuna), zacznie gorzej się rozwijać, wolniej przybierać na wadze a nawet może zapadać na przewlekłe choroby. Dopiero pod koniec 1. roku dziecko uczy się w miarę dobrze radzić sobie bez mamy i doceniać swoją niezależność. Zanim jednak do tego dojdzie, dziecko musi zdobyć sporo doświadczeń i poznać wiele, nie zawsze miłych emocji. Kciuk zamiast mamy Choć niemowlę uwielbia przebywać z mamą, to jednak już w 3. miesiącu życia powoli odkrywa, że jest kimś osobnym. W tym okresie dzieci często poznają rozkosz ssania własnego kciuka. Dzięki tej sprytnej sztuczce uczą się, że same są w stanie zaspokoić jedną ze swoich podstawowych potrzeb – potrzebę ssania. Chociaż paluszek nie zamieni się w pierś pełną ciepłego mleka, to włożony do buzi potrafi przynieść (szybciej nawet niż mama!) pocieszenie i odprężenie. Czy wiesz, że… Ssanie kciuka zwykle jest dla rodziców źródłem niepokoju, a nie radości. Jednak według Erny Furman, amerykańskiej psycholożki dziecięcej, widząc kciuk w małej buzi, mama powinna być dumna ze swojego przedsiębiorczego malucha. Właśnie uczynił ważny krok na drodze do samodzielności. Kryzys 8. miesiąca W 8. miesiącu niemowlę zaczyna rozumieć, że mama może wyjść i już nie wrócić. Bardzo się tego boi. Właśnie dlatego płacze żałośnie, kiedy wychodzisz do pracy (albo na zakupy), wczepia się w twoją bluzkę i pełen ulgi... obraża się, kiedy wreszcie widzi cię z powrotem. Czy wiesz, że… Ten trudny okres (nazywany kryzysem 8. miesiąca) minie po kilku tygodniach, ale tylko pod warunkiem, że zapewnisz dziecku bezwarunkową miłość i czułość. To dla niego podstawy poczucia pewności siebie. I jeszcze jedno. Choć płacz niemowlęcia może cię stresować, nie wymykaj się ukradkiem. Takie nagłe zniknięcia bolą go najbardziej i podważają jego zaufanie do ciebie. Nieporadne, ale samodzielne… W drugim półroczu 1. pierwszego roku niemowlęta zaczynają marzyć o samodzielności. Dziecko może wyrywać ci łyżeczkę podczas jedzenia albo, kiedy zacznie raczkować, co sił w rączkach i nóżkach, uciekać przed tobą. Wspieraj te drobne manifestacje niezależności. Postaraj się być blisko dziecka, ale jeden krok za nim. Nie pędź z drugiego końca pokoju, gdy tylko upadnie na pupę podczas próby wstawania. Pozwól mu spróbować samodzielnie stanąć na nóżkach. Staraj się czasem wycofać o pół kroku, a rocznemu dziecku pozwól nawet na odrobinę samotności. Oddalanie się mamy na krótko uczy dziecko przewidywalności oraz sprzyja budowaniu poczucia odrębności: „Bez mamy nadal istnieję”. Czy wiesz, że… Rosnące niemowlę jest rozdarte między dwoma przeciwstawnymi uczuciami: pragnieniem niezależności i strachem przed tym, co ona niesie. Czytaj także: Przygotuj dom na chodzenie dziecka – zasady bezpieczeństwa Samodzielność w mówieniu: nie Roczne i ponadroczne dziecko odkrywa zalety swojej odrębności. Ot, choćby rozkosz samodzielnego decydowania o sobie. Dziecko może już tuż po 1. urodzinach zacząć się buntować: kręcić głową na swoje ulubione dania, odpychać cię w złości, wybuchać gniewem na widok wanienki. Spokojnie. Takie zachowanie świadczy jedynie o tym, że twoje dziecko… rozwija się prawidłowo. Czy wiesz, że… Dzięki negatywizmowi dziecięcemu (bo tak nazywa się ciągłe bycie na „nie”) maluch sprawdza granice, do jakich może się posunąć i ćwiczy swoją siłę oddziaływania. To bardzo ważne dla wciąż mizernego (lecz rosnącego z każdym miesiącem!) poczucia niezależności. Mama: baza bezpieczeństwa Chociaż w okolicy pierwszych urodzin dziecko już na pewno lubi towarzystwo innych osób: taty, babci, starszego rodzeństwa, to jednak jednak przez kolejne lata to do mamy będzie biegł ze stłuczonym kolanem albo burczącym z głodu brzuszkiem. I to od mamy – jej cierpliwości, czułości, wsparcia – będzie zależało również to, jak w przyszłości dziecko będzie postrzegało samo siebie i jak ułożą się później jego relacje z innymi ludźmi. Czy wiesz, że… Im czulsza będziesz dla swojego malucha (nie pomyl jednak czułości z nadopiekuńczością), tym bardziej będzie on samodzielny. Jeśli zyska pewność, że w razie niepowodzenia mama mu pomoże, nie będzie się bał podejmować w życiu coraz to innych wyzwań. Rada dla taty - bądź blisko: Jesteś dziecku potrzebny tak samo jak mama. Bo uczysz: Samodzielności – zwykle ojcowie nie są aż tak opiekuńczy jak mama, więc to z nimi dziecku łatwiej pójdzie nauka pierwszych kroków. Wiary w siebie – podczas gdy mama powtarza: „Kocham cię”, ojcowie wolą mówić: „Na pewno ci się uda!”. Dobrej zabawy – to działka wspólna: i mamy, i taty, jednak psychologowie powtarzają, że wszelkiego rodzaju zabawy siłowe zwykle dziecko ćwiczy z tatą. Konsultacja: dr Grażyna Katra, psycholog, pracuje w Zakładzie Wychowania i Rozwoju na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Czytaj także: Po co dziecku ojciec - wywiad z psychologiem
Jak przebiega rozwój sprawności manualnych dzieci? Jak można wspierać naukę samodzielnego jedzenia i picia? Kiedy dziecko powinno zacząć jeść samodzielnie? Jak go tego uczyć?
Nauka samodzielnego jedzenia to proces, który może zająć dziecku nawet nie kilka miesięcy, ale lat. To, czy niemowlę jest już w stanie jeść samodzielnie, zależy od jego umiejętności manualnych. A konkretnie od tego, na jakim etapie jest jego koordynacja oko-ręka oraz tzw. mała motoryka (czyli umiejętności rąk i palców). Kiedy dzieci zaczynają jeść samodzielnie? Na to pytanie trudno dać jedną odpowiedź. Już dziecko w 7. miesiącu życia zaczyna radzić sobie z wkładaniem np. chrupków kukurydzianych do ust, bo jego koordynacja oko-ręka jest już na dość dobrym poziomie. Do jedzenia nożem i widelcem jednak jeszcze bardzo daleko. Posługiwanie się przedmiotami zaczyna się od dużych i łatwych w „obsłudze” (plastikowa łyżeczka), stopniowo przechodząc w umiejętność korzystania z tych o wyższym stopniu skomplikowania (widelec). Najpierw dziecko oswaja się z butelką, następnie z miseczką, kubeczkiem, podczas gdy jedzenie przy pomocy sztućców stanowi etap dość zaawansowany. Do każdego z nich należy jednak podchodzić z humorem i dużą dozą cierpliwości, bo dziecko uczy się najpierw na zasadzie prób i błędów i należy mu pozwolić jej popełniać, aby w przyszłości było w pełni samodzielne i bardzo z siebie dumne. Rozwijanie umiejętności motorycznych powinno odbywać się poprzez zabawę, aby dziecko kojarzyło zdobywanie nowych umiejętności z aktywnościami, które sprawiają mu przyjemność. Sprawdź, jak uczyć dziecko picia z kubeczka. Jak wygląda rozwój zdolności manualnych u niemowląt i dzieci? Zdolności manualne i panowanie nad ciałem są jednym z przejawów inteligencji ruchowej. Jest ona w mniejszym lub większym stopniu wrodzona, lecz można ją także rozwijać poprzez zabawy ruchowe, ćwiczenia fizyczne i aktywność. U niemowląt koordynacja ruchów rąk jest mała. Niemowlę najpierw chwyci zabawkę całą rączką, a dopiero później nauczy się używać paluszków. Oczywiście im więcej ćwiczeń i stymulacji, tym dziecko staje się sprawniejsze. W przypadku niemowlęcia jeszcze bardzo niewyraźnie zaznacza się lateralizacja, czyli większa sprawność jednej strony ciała od drugiej. Lateralizacja jest postępującym procesem, kształtującym się stopniowo wraz z wiekiem i ogólnym rozwojem ruchowym dziecka. Pierwsze objawy dominacji jednej ręki rodzice mogą zaobserwować ok. 6. miesiąca życia dziecka, lecz preferencje do używania jednej z rąk pojawiają się już w życiu płodowym. Przewaga jednej ręki nad drugą staje się bardzo wyraźna u wielu dzieci około 4. roku życia. Jak można stymulować rozwój tych sprawności u dzieci? Najlepiej robić to poprzez zabawę, np. ugniatanie plasteliny lub ciasta, zbieranie klocków i coraz mniejszych przedmiotów, jak np. guziki (należy uważać, aby dziecko ich nie połknęło). Zachęcajmy dzieci do „używania” rączek i dłoni, np. klaskania, pstrykania palcami, jak i całego ciała: chodzenia, skakania, turlania, czy wspinania się na kanapę. (Poznaj najlepsze ćwiczenia dla małych rączek.) Kiedy dzieci chcą jeść już same? Około 12. miesiąca życia dziecko coraz lepiej zdaje sobie sprawę z tego, że ma możliwość wyboru. Nabiera pewności siebie i coraz częściej chce podejmować decyzje, gdy to tylko możliwe. W tej fazie rozwoju pozwólmy mu samodzielnie wybierać, co chce zjeść. Kolejnym krokiem w nauce samodzielnego jedzenia będzie zachęcenie dziecka do korzystania z umiejętności koordynacji ciała, np. trzymania butelki, kubeczka lub kartonika z napojem, samodzielnego sięgania łyżeczką po jedzenie z talerza. Te w pełni rozwinięte umiejętności posiadają już dzieci około 18. miesiąca życia i należy im pozwalać je rozwijać. Poznaj nową metodę karmienia dzieci – Bobas lubi wybór – najlepszy sposób na rozszerzanie diety [CMS_PAGE_BREAK] Jak zachęcać dziecko do nauki samodzielnego jedzenia? Rozpoczynający się po 6. miesiącu życia dziecka proces stopniowego odłączania się od rodziców stawia przed nimi nowe wyzwania. Rodzice muszą zrozumieć, uszanować i pielęgnować potrzebę autonomii małego człowieka. Od tej chwili należy subtelnie nakłaniać niemowlę do badania rzeczywistości, podkreślając jej atrakcyjność. Jednocześnie dziecko musi czuć, że rodzice stanowią dla niego bezpieczną przystań, co jest warunkiem koniecznym śmiałego odkrywania świata. Pozwól mu na podejmowania prób: tylko trening czyni mistrza. Także podczas zdobywania kolejnych umiejętności, np. sztuki chodzenia czy pod koniec 2. roku załatwiania się do nocnika, wsparcie rodziców zaspokaja jego potrzebę uznania i osiągnięć, co buduje jego poczucie własnej wartości i motywuje do dalszych starań. Co robić, aby pobudzać dziecko do samodzielności? Najlepsza metoda to po prostu: stać się trochę gorszym rodzicem! Dla dziecka wcale nie jest dobrze, jeśli mama i tata chwytają jego życzenia w lot, jeżeli wszystko mu ułatwiają albo jeśli go wyręczają we wszystkim. Jeśli dziecko po coś sięga, nie należy mu od początku wszystkiego ułatwiać. Nawet jeśli dziewięć razy mu nie wyjdzie, to ten dziesiąty, udany, będzie miał ogromne znaczenie dla jego rozwoju! Koncentrację i koordynację dziecka można ćwiczyć także poprzez zabawy rozwijające. Już z 9-10-miesięcznym niemowlęciem możesz bawić się np. w zgniatanie i rwanie papieru, zbieranie grochu, koralików z dywanu (nie spuszczaj przy tym dziecka z oczu nawet na sekundę!), układanie klocków… To nie tylko wstęp do samodzielnego jedzenia, lecz także bardzo pożyteczne ćwiczenia rączek. Czego należy się wystrzegać? Zmuszania. Dziecko najlepiej rozwija się w przyjaznych warunkach. Nie wolno go zmuszać do siadania, chodzenia, czy jedzenia, a raczej stymulować w stronę potrzeb, które naturalnie się w nim rozwijają. Na pewno nie należy dziecka poganiać ani krytykować, gdy pierwsze próby samodzielności nie okażą się udane. Na podstawie materiałów prasowych Nutricia, konsultacja: mgr Agnieszka Pluta, Katedra Neuropsychologii, Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Czy namawiając dziecko, aby choć przez chwilę pobawiło się samo, wspierasz jego rozwój? A może przeciwnie: zaniedbujesz je?
Roczny maluch niechętnie dzieli się zabawkami, nie umie jeszcze czekać na swoją kolej, o byle co obraża się i płacze. Krótko mówiąc, kompan do zabawy z niego kiepski. Na szczęście wcale mu to nie przeszkadza, bo... nie potrzebuje jeszcze towarzystwa rówieśników. Tak małe dziecko lubi bawić się tylko z rodzicami – i trudno mu zrozumieć, że mama akurat nie ma na to czasu czy ochoty. Aby jednak zgodziło się choć przez chwilę zostać samo, musi wiedzieć, w co może się bawić. Malec nie umie jeszcze sam zorganizować sobie czasu. Zanim więc zostawisz go w piaskownicy czy na dywanie, przez chwilę pobawcie się razem. Wymyśl coś niecodziennego: od gry na perkusji z garnków i pokrywek, przez mieszanie makaronu w plastikowej misce aż po kąpiel lalki w dziecięcej wanience (nalej do wanienki kubek wody, postaw ją na środku pokoju i podłóż pod nią złożony ręcznik). Świetnym pomysłem są zabawy, które mogą trwać bardzo długo, np. wkładanie klocków w odpowiednie otwory czy układanie i burzenie wieży z klocków. Choć może się wydawać, że tego typu zabawy nie mają wielu walorów edukacyjnych, nie współczuj swojemu małemu samotnikowi ani nie obwiniaj się, że go zaniedbujesz. Chwilowa samotność wzbogaca wyobraźnię dziecka i uczy koncentracji. Maluch, zamiast wciąż liczyć na pomysłowość mamy, uczy się samodzielnie planować i przewidywać następstwo zdarzeń. Przekonuje się też, że może być sam dla siebie świetnym towarzyszem. Wiele dwulatków umie długo bawić się obok mamy – pod warunkiem, że zabawa jest naprawdę wciągająca, a maluch czuje się bezpiecznie. Uroki samotności Aby samodzielna zabawa nie skończyła się głośnym płaczem maluszka, pamiętaj o spełnieniu kilku warunków. - Bądź w pobliżu. Dzieci zazwyczaj chętniej godzą się na samodzielność, jeśli mama siedzi nieopodal. Nawet jeśli jest akurat zajęta czymś innym. - Zadbaj o bezpieczeństwo. Pozostawione samo sobie dziecko to chodzący dynamit. Może w ciągu sekundy wpaść na jakiś szalony pomysł, który w najlepszym przypadku skończy się np. płukaniem żołądka. Co chwilę zatem zerkaj na maluszka. - Odpędzaj nudę. Kiedy dziecko zaczyna marudzić, usiądź obok niego i pokaż mu całkiem nową zabawę. Nie odchodź od razu do swoich zajęć. - Chwal za samodzielność. Już półtoraroczny maluch zrozumie, że mama jest z niego dumna. Pamiętaj, że samodzielna zabawa to ważny i wcale niełatwy etap w nauce niezależności. Ekspert odpowiada: Małgorzata Ohme, psycholog, wykłada w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej, specjalizuje się w psychologii rozwoju, mama Klary i Jurka. - Co powinna zrobić mama, jeśli śmiertelnie nudzą ją zabawy z dzieckiem, a ono wprost przeciwnie: uwielbia się z nią bawić? Najlepiej znaleźć coś, co zadowoli ich oboje. Mama nie cierpi układać klocków? Niech więc razem z dzieckiem porysuje albo pobawi się w domowy tor przeszkód. Marzy o spokojnej lekturze? Być może spodoba jej się głośne czytanie książeczki z obrazkami. Musi przygotować obiad? Niech zaprosi malca do kuchni, wręczy mu ugotowane jajko i poprosi, aby obrało je ze skorupki (dwulatkowi to zajęcie zajmie nawet kilkanaście minut). Rodzice, choć rzeczywiście mają prawo, by chwilę odetchnąć, muszą zdawać sobie sprawę, że malutkie dziecko nie umie pojąć tego, że mama jest zmęczona lub po prostu nie ma czasu.
Pamiętasz Supermana? Na co dzień sprawiał wrażenie niezguły i nieśmiałka. Nikt nie domyślał się, że tak naprawdę jest dzielny i silny! Tak samo może być w przypadku twojej małej przylepki.
Roczny bobas nie umie jeszcze obejść się bez mamy – i to jest zupełnie normalne w tym wieku. Ale już dwulatek powinien zacząć doceniać uroki samodzielności. Cóż, teoria swoją drogą, a praktyka swoją... Twój dwu- albo trzyletni malec nadal nie odstępuje cię ani na krok? Szlocha, gdy zamykasz się w łazience? Dostaje spazmów, jeśli zostaje na godzinkę z babcią? W piaskownicy marzy tylko o powrocie do domu? Hmm, pora namówić go, aby puścił wreszcie maminą spódnicę. Dzieci, które nie boją się niezależności, podejmują więcej wyzwań, szybko nawiązują nowe znajomości, łatwo radzą sobie w niecodziennych sytuacjach. Nawet jeśli maluch z natury jest lękliwy i skłonny do płaczu, możesz mu pomóc stać się trochę bardziej samodzielnym. Mamine wsparcie Jeśli twój dwulatek wstydzi się pójść sam nawet do piaskownicy, trudno, podejdź tam razem z nim. Zapytaj najbliżej siedzące dziecko o imię, zaproponuj wspólną zabawę. Na początku będziesz musiała pomagać maluchowi w pokonywaniu nieśmiałości. Bądź cierpliwa, twoja pociecha w końcu się przekona, że wyzwania, jakie przed nim stawiasz, wcale nie są ponad jej siły. Uwaga! Nie wyręczaj malca we wszystkim, przeciwnie: dostarczaj mu jak najwięcej sytuacji, w których może się sam wykazać. Zachęcaj do samodzielnego sprzątania zabawek, mycia rączek, wytarcia plamy po wylanym mleku. Doceniaj i chwal nawet te mniej udane próby. Zabawy dla strachajły Maluch najchętniej cały dzień bawiłby się klockami albo malował kolorowankę? Nic dziwnego – dzieci, którym brak pewności siebie, wolą zadania, które nie wymagają zbyt wielkiej kreatywności ani umiejętności podejmowania ryzyka. Tymczasem właśnie podczas zabawy maluch powinien ćwiczyć te umiejętności. Dlatego dziś, dla odmiany, zaproponuj wyścigi albo domowe zapasy na dywanie. Podczas takich zabaw dziecko przekonuje się o własnej sile i zwinności. Daj się pokonać, a potem głośno gratuluj zwycięstwa! Uwaga! Nie rezygnujcie jednak całkowicie z malowania i innych spokojnych zabaw. Nieśmiałe dziecko powinno jak najczęściej robić właśnie to, w czym czuje się naprawdę dobre. Sukcesy najskuteczniej wzmacniają poczucie własnej wartości. Pomoże zwierzak Kot albo pies, z którym można się bawić, ale też czasem na niego krzyknąć – to wspaniały towarzysz dla kilkuletniego nieśmiałka. Dziecko, wychowując się w towarzystwie zwierząt, staje się bardziej empatyczne. W dodatku kiedy przekonuje się, że potrafi jedną krótką komendą skłonić domowego pupila np. do podania łapy, zyskuje wiarę we własne siły. Uwaga! Zanim kupicie psa, sprawdź, czy ten, którego wybraliście, może zamieszkać z dzieckiem. Nie może być zbyt agresywny (mógłby zdominować malca) ani zbyt lękliwy. [CMS_PAGE_BREAK] ... zabawa z rówieśnikami Oswajanie z innymi dziećmi najlepiej zacząć we własnym domu. Zaproś znajomych z piaskownicy i zachęć dzieci do wspólnej zabawy. Twój maluch w dobrze znanym otoczeniu będzie czuł się trochę pewniej niż na placu zabaw. Uwaga! Nie krytykuj dziecka za jego zachowanie i nigdy nie porównuj go do innych rówieśników: „Widzisz, Antek nie płacze, gdy się przewróci”, „Ania nie wstydzi się zapytać”. Pamiętaj, że każde dziecko jest inne. Nic na siłę Bądź cierpliwa. Dwu-, trzylatek jeszcze długo będzie wolał bezpieczne towarzystwo mamy. Tylko z nią będzie umiał dobrze się bawić, tylko jej wyszepcze wierszyk do ucha. Nowe sytuacje i nieznani bliżej ludzie (nawet ciocia czy babcia) mogą doprowadzać go do łez. Nie próbuj wtedy ośmielać malca, mówiąc do niego: „Nie bądź takim beksą”, „Zazwyczaj się tak nie guzdrzesz”, „Jesteś dziś zupełnie do siebie niepodobny!”. Maluch najpewniej czuje się zawstydzony, a takie słowa wywołają w nim jeszcze większy wstyd. Uwaga! Obserwuj dziecko i dostosuj swoje wymagania do jego możliwości. Nie zachęcaj malca do nocowania u babci, skoro wiesz, że jeszcze przed północą będziesz musiała jechać, aby ukoić jego płacz. Nie wypychaj na siłę przed siebie i nie namawiaj, aby na przywitanie podał rękę nieznanej osobie. Za to często proś o pomoc i często chwal. Metoda drobnych kroczków to jedyny skuteczny sposób na nieśmiałka. RADY DLA TATY 1. Ustaw poprzeczkę. Na tyle wysoko, aby wykonanie zadania sprawiało dziecku satysfakcję, ale jednocześnie na tyle nisko, by malec nie musiał zbyt często przeżywać porażki. 2. Doceniaj wysiłek. Nie zachwycaj się wszystkim, co robi dziecko, bo w ten sposób zmniejszasz wartość pochwały. Ale kiedy malec jest dumny np. z wybudowanej wieży z klocków – ty także wyraź swój podziw. Konsultacja: Małgorzata Ohme, psycholog, wykłada w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie, specjalizuje się w psychologii rozwoju.
Dzieko może już mieć pierwsze domowe obowiązki, nawet jeśli na razie tylko bałagani w kuchni czy podlewa podłogę zamiast kwiatków.
Dzieci bardzo lubią pomagać. „Ja sam”, „Ja sama” – to zdanie, które rodzice trzylatków często słyszą. Nie zawsze są jednak zachwyceni, gdy pełen zapału maluch chce myć z tatą brudny samochód lub z mamą wyrabiać ciasto. Tymczasem takie deklaracje są naprawdę bardzo cenne. Świadczą także o tym, że dziecko nie chce już pozostawać bierne wobec tego, co dzieje się wokół. Oczywiście nie możesz liczyć na to, że dziecko, które raz zaniesie swoje brudne ubranka do kosza lub pomoże w nakrywaniu do śniadania, od tej pory zawsze będzie to z ochotą robił. Rzeczy, które na początku wydają się bardzo atrakcyjne, szybko mogą mu się znudzić. Małe dzieci trzeba stopniowo i cierpliwie uczyć systematyczności. Postaraj się również nie hamować inicjatywy małego pomocnika. Zachęcaj go do prostych, realnych do wykonania przez niego czynności: przedszkolak potrafi umyć owoce, podawać tacie potrzebne narzędzia, porwać sałatę na mniejsze kawałki, zabawić młodszego braciszka, robiąc śmieszne minki. Aby malec był chętny do pomocy w domu, trzeba koniecznie dostrzec jego wysiłek, pochwalić za wszystko, co udało mu się zrobić. Przede wszystkim postaraj się, by te zajęcia kojarzyły się z czymś bardzo przyjemnym. Dziecko zawsze musi wiedzieć, że jego wysiłek został doceniony i nie poszedł na marne. Takie pozytywne wzmacnianie jest konieczne, nawet jeśli efekt nie w pełni satysfakcjonuje rodziców. Ekspert odpowiada: Małgorzata Skura, pedagog z Katedry Pedagogiki Małego Dziecka Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie Jak się zachować, gdy dziecko ociąga się z wykonaniem tego, o co się je prosi? Zazwyczaj taka sytuacja zdarza się wtedy, gdy malec jest zajęty jakąś atrakcyjną zabawą, którą trudno mu przerwać. Nie można wówczas oczekiwać, że natychmiast posłucha. Lepiej uzbroić się w cierpliwość i uzgodnić z dzieckiem, że zacznie pomagać po skończeniu zabawy. Warto dodać, że niezbyt skore do pomocy bywają dzieci wychowywane i „obsługiwane” przez opiekunki. Nic w tym dziwnego – niania za swój obowiązek uważa przygotowanie jedzenia, nakrycie do stołu i nigdy nie oczekuje od dziecka żadnej pomocy. Nie chcą też pomagać dzieci, którym kojarzy się to z naciskiem i krzykiem: „Zrób to natychmiast, ile razy mam powtarzać!”. Aby mieć w domu małego, chętnie nastawionego do działania pomocnika, zamiast gasić jego inicjatywę, warto pozwolić mu na popełnianie błędów i jak najwcześniej zachęcać do pomocy. Pomoc na miarę trzylatka Jest już wystarczająco dojrzały, by spełniać polecenia mamy i czerpać z tego radość. Oczywiście nie trzeba oczekiwać, że wszystko wykona perfekcyjnie, ale trzylatek potrafi już bardzo wiele. Podlewa kwiaty w doniczkach, najlepiej specjalną konewką. Zanosi brudne ubrania do kosza. Może to robić np. wieczorem. Pomaga nakryć do stołu. Małe dzieci powinny nosić naczynia pojedynczo. Układa serwetki przy nakryciach. Najpierw je złóż i pokaż, po której stronie talerza położyć. Odbiera telefony i przynosi potrzebne komuś przedmioty. Małe dzieci lubią robić takie przysługi. Ściera kurz ściereczką. Powinna być lekko wilgotna. Miesza sałatkę z sosem. Najlepiej, gdy od razu jej spróbuje. Pilnuje, żeby pies miał wodę. Bardziej zręczne dziecko może ją samo wlać do miski. Zobacz też: 10 rzeczy, których dziecko nie powinno robić przy stole, czyli stołowy savoir-vivre
Pochwal, jeśli malec jest zadowolony, że jedzenie tak dobrze mu idzie. Ale nie okazuj zbytniego entuzjazmu, żeby nie nabrał podejrzeń.
Jeszcze wczoraj chętnie sięgało po łyżeczkę, a dziś za nic nie chce samo jeść. Masz dość starań o jego samodzielność, kiedy ma pusty brzuszek. Zaczynasz już wpadać w panikę – jeśli nie nakarmisz grymaśnika, na pewno się zagłodzi. Podajesz mu więc do buzi trochę zupki, kotlecika... Czy w zaniechaniu samodzielnego jedzenia przez malucha nie ma aby twojej winy? Ile razy zniecierpliwiona odbierałaś mu łyżeczkę, wycierałaś umorusaną twarz i posklejane włosy, mówiąc: „Już wystarczy tej zabawy, teraz mama cię nakarmi”. Dziecko z łyżką (widelcem, talerzykiem) stwarza pewne zagrożenie, szczególnie dla czystości ścian, podłogi, ubranek. Musisz nauczyć się żyć z tym niebezpieczeństwem. „Rozbrojenie” malca ułatwiłoby ci życie, ale nie o to przecież chodzi. Nie rozwiążesz problemu, mówiąc: „A teraz jedz sam”, czy nieustannie nakłaniając do samodzielności. Dziecko w wieku około dwóch lat nie zawsze czuje taką potrzebę. Uważa za naturalne, że się je karmi. To dla niego ważny dowód uwagi i miłości rodziców. Jeśli nagle nie chcą go wyręczać, ranią jego uczucia. Malec może zupełnie przestać jeść na 2–3 dni, dłużej niż rodzice mogą przyglądać się temu bezczynnie. Kiedy ustąpią i zaczną karmić, okaże im niezadowolenie. A gdy ponownie zrezygnują, dziecko będzie już znało ich słabości i swoje silne strony. To częsty element gry o to, „kto tu rządzi”. Dwulatek powinien jak najszybciej zacząć jeść samodzielnie. Osiągnięcie tego wymaga delikatności i cierpliwości, i może potrwać kilka tygodni. Gdy odniesiesz sukces, pamiętaj o konsekwencji. Często rodzice wracają do karmienia, gdy maluch zaczyna tracić apetyt, jest chory albo gdy nie chcą mieć bałaganu lub założą dziecku czystą koszulkę. Wtedy całą pracę trzeba zaczynać od początku. Ekspert odpowiada: Małgorzata Ohme, psycholog, psychoterapeuta i wykładowca w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Dlaczego głodne dziecko nie zacznie po prostu samo jeść, tylko czeka, aż mama je nakarmi? To, co związane z jedzeniem, jest często obszarem komunikacji, wymiany emocjonalnej, bywa, że swego rodzaju gry między dzieckiem a rodzicem. Poprzez jedzenie zarówno dorośli, jak i dzieci wyrażają wiele uczuć, myśli, wrażeń. Jeśli maluch odmawia jedzenia, wymaga to czasem głębszego spojrzenia na takie zachowanie. Może nie je, aby coś zamanifestować? Może kiedy tak się zachowuje, rodzice jednoczą się przeciwko niemu i znów są razem? A może wyczuwa napięcie dorosłego, który jest coraz bardziej spięty w takich sytuacjach? Nie warto kierować zbyt dużej uwagi na takie zachowania, bo w ten sposób tylko dodaje się im znaczenia. Lepiej zadać sobie trud i spróbować jak najlepiej zrozumieć to, co mogło je spowodować. Sprytem i zachwytem Metoda działa, kiedy nie robisz nic na siłę. Maluch nie może czuć, że jedzenie to walka z tobą, bo wtedy postara się udowodnić, kto jest górą. • Podawaj posiłki złożone z ulubionych dań malca, przygotowuj je każdego dnia przez jakiś czas. Trudniej oprzeć się smakołykom. • Postaw talerz i wyjdź na minutę, dwie do kuchni czy drugiego pokoju, jakbyś czegoś zapomniała. Każdego dnia zostań tam kilka minut dłużej. • Wróć i nakarm malucha, pogodnie, bez żadnych komentarzy, jakby nigdy nic, niezależnie od tego, czy zjadł coś podczas twojej nieobecności. • Podejdź, przeproś dziecko, jeśli się niecierpliwi, gdy jesteś w drugim pokoju, i woła, żeby go nakarmić. • Zapraszaj do stołu, gdy maluch jest głodny. Ogranicz przekąski, słodkie napoje, które powodują uczucie sytości. • Nie namawiaj: jeśli chętnie zjada ziemniaki, nie nakłaniaj go do surówki.