Wielu rodziców robi to odruchowo. „To było nasze pierwsze all inclusive. Przez własne dzieci stałam się obiektem kpin”
„Dwa lata odkładaliśmy na ten wyjazd, a tu taki wstyd! Dopiero gdy zobaczyłam reakcję innych gości i usłyszałam, co powiedział kelner, zrozumiałam, że złamałam jedną z zasad, o której nikt wcześniej mi nie powiedział” – pisze nasza czytelniczka.
Pierwszy wyjazd na wakacje all inclusive potrafi zaskoczyć nie tylko bogatym bufetem, ale także zasadami, które dla stałych bywalców wydają się oczywiste. Nasza czytelniczka przekonała się o tym podczas rodzinnego wyjazdu do Egiptu. Jak sama przyznaje, chciała dobrze, a skończyło się ogromnym wstydem. „Na ten wyjazd odkładaliśmy pieniądze przez dwa lata” Dzień dobry, ja i mój mąż nigdy nie należeliśmy do osób, które co roku latają na egzotyczne wakacje. Mamy dwójkę dzieci – pięcioletnią córkę i siedmioletniego syna. Żeby polecieć do Egiptu, odkładaliśmy pieniądze prawie dwa lata. Dla nas to był naprawdę duży wydatek i spełnienie marzeń. Wszystko było dla nas nowe. Ogromny hotel, kilka basenów, restauracje, przekąski, lody. Dzieci były zachwycone i co chwilę chciały coś zjeść. Raz frytki, raz owoce, raz ciastko. Myślałam, że skoro wszystko jest w cenie, to mogę po prostu zabrać coś do pokoju albo nad basen. Nie przyszło mi do głowy, że robię coś niewłaściwego. Tamtego wieczoru siedzieliśmy przy kolacji, a córka zjadła tylko kilka kęsów. Powiedziała, że teraz nie chce, ale na pewno zgłodnieje po kąpieli. Pomyślałam, że szkoda będzie znowu iść z mokrymi dziećmi przez pół hotelu do restauracji. Wzięłam więc kilka bułeczek, trochę sera, dwa banany i zawinęłam w serwetkę. Nie robiłam tego po to, żeby coś wynosić na zapas. Po prostu chciałam mieć coś dla dzieci później. „Nikt wcześniej mi tego nie powiedział” Kiedy wychodziliśmy z restauracji, podszedł do mnie kelner. Był bardzo uprzejmy. Uśmiechnął się i powiedział po angielsku, że jedzenie z restauracji powinno być spożywane na miejscu i nie można go wynosić do pokoju. Zrobiło mi się gorąco. Oddałam wszystko bez słowa. Najgorsze było jednak to, że kilka osób siedzących przy stolikach spojrzało na mnie z takim uśmiechem, jakby właśnie zobaczyli kogoś, kto próbuje wynieść pół bufetu i kradnie w dodatku. Naprawdę miałam ochotę zapaść się pod ziemię. Przez resztę wieczoru czułam się okropnie. Dopiero następnego dnia rezydent wyjaśnił nam, że w wielu hotelach obowiązuje zasada, zgodnie z którą jedzenie z głównej restauracji powinno być spożywane właśnie tam. Chodzi między innymi o względy higieniczne, bezpieczeństwo żywności i ograniczenie marnowania jedzenia. Przyznam szczerze, że wcześniej nie miałam o tym pojęcia. Nie chciałam nikogo oszukać. Nie wynosiłam jedzenia dla sąsiadów ani na drogę powrotną. Chciałam po prostu mieć banana i bułkę dla dzieci, kiedy zgłodnieją godzinę później. Dzisiaj wiem, że następnym razem po prostu poszłabym z nimi do baru z przekąskami albo sprawdziła, co jest dostępne między głównymi posiłkami. Mam tylko nadzieję, że jeśli ktoś przeczyta mój list przed pierwszym wyjazdem na all inclusive, uniknie takiego wstydu. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Zasady dotyczące wynoszenia jedzenia z restauracji różnią się w zależności od hotelu. W wielu obiektach jedzenie z głównego bufetu powinno być spożywane na miejscu, a personel może zwrócić uwagę gościom próbującym wynosić posiłki. Powody są różne – od kwestii higienicznych i bezpieczeństwa żywności, przez ograniczanie marnowania jedzenia, po wewnętrzny regulamin hotelu. Jednocześnie w wielu hotelach działających w formule all inclusive przez dużą część dnia dostępne są bary z przekąskami, owocami, lodami czy napojami. Warto już pierwszego dnia zapytać obsługę lub rezydenta o godziny ich otwarcia i obowiązujące zasady. Dzięki temu łatwiej uniknąć nieporozumień i w pełni cieszyć się wakacjami. Zobacz także: Z all inclusive w Turcji wróciła zawstydzona. „Dzieci chciały iść do restauracji. Spojrzeli na nas na wejściu i od razu wyprosili” „Chciałam odpocząć od dzieci, więc pojechaliśmy z mężem na luksusowe wczasy all inclusive w Grecji. Los z nas zakpił” „Na rodzinnym all inclusive w Egipcie czułam się jak gość drugiej kategorii. Dopiero inna mama z Polski zdradziła mi, dlaczego patrzą na mnie z pogardą”
Strój na zakończenie roku szkolnego: galowy, czyli jaki?
Jak się ubrać na zakończenie roku szkolnego? Najlepiej sprawdzi się biała koszula z granatowymi lub czarnymi spodniami albo spódnicą. Zamiast koloru granatowego lub czarnego dopuszczalny jest również szary. W chłodniejsze dni całość można uzupełnić sweterkiem, żakietem lub marynarką.
Strój na zakończenie roku szkolnego to ubranie ani zbyt wyszukane, ani takie, w którym dziecko chodzi na co dzień. W dniu rozdania świadectw obowiązuje tzw. strój galowy. Spis treści: Strój na zakończenie roku szkolnego dla dziewczynki Strój na zakończenie roku szkolnego dla chłopca Stylizacje na zakończenie roku do liceum Strój dla rodziców uczniów na zakończenie roku szkolnego Strój na zakończenie roku szkolnego dla dziewczynki Najbardziej pożądanym strojem na zakończeniu roku jest biała koszula lub bluzka z długim lub krótkim rękawem oraz czarna lub granatowa spódnica o długości mniej więcej do kolan. Krój koszuli i spódnicy powinien być dość klasyczny, czyli koszula z kołnierzykiem, natomiast spódnica plisowana lub ołówkowa. Do tego pantofle z zakrytymi palcami, a więc nie sandałki. Dziewczynka może być też ubrana w sukienkę, np. granatową z białym kołnierzykiem albo biało-granatową czy biało-czarną. Czy dziewczynka na zakończenie roku może być ubrana w sukienkę? Tak, pod warunkiem że będzie to np. granatowa lub czarna, prosta sukienka z białym kołnierzykiem. Warto pamiętać, że klasyczny strój galowy wyklucza choćby najpiękniejsze i najmodniejsze sukienki: kolorowe, wzorzyste, zbyt krótkie lub zbyt długie, z falbankami, etc. Choć z uroczystości zakończenia roku szkolnego raczej nikt nikogo nie wyrzuci za nieodpowiedni strój, to najlepiej unikać: spódnic i sukienek typu mini, szortów, codziennych T-shirtów (choćby tych białych), bluzek na ramiączkach lub zbyt mocno wydekoltowanych, sandałków, bardzo obcisłych sukienek, jaskrawych barw, koronek, falbanek, kwiatowych printów, cekinów. Strój na zakończenie roku szkolnego ma być elegancki. Nie powinien być taki, o którym kiedyś mówiło się, że jest wyzywający. Nie powinien być też zanadto strojny. W podręcznikach do savoir-vivre możemy przeczytać, że jednym z wyznaczników kultury osobistej jest dostosowanie stroju do okazji. Na zakończenie roku szkolnego nie warto więc stawiać na ubranie, które pasuje raczej na przyjęcie w ogrodzie, wyjście na lody, koncert czy rower. Wybierając strój galowy, warto pamiętać również o dopasowanej do niego fryzurze i dodatkach. Nieumyte lub nieuczesane włosy, krzykliwa biżuteria czy makijaż... nie będą współgrać z charakterem eleganckiego ubioru. Strój na zakończenie roku szkolnego dla chłopca Chłopiec może na zakończenie roku szkolnego założyć garnitur i białą koszulę lub białą koszulę, eleganckie ciemne spodnie oraz ciemne półbuty. Coraz częściej też akceptowana jest mniej oficjalna wersja stroju na zakończenie roku dla chłopca – eleganckie spodnie można zastąpić ciemnymi dżinsami, a półbuty trampkami lub sneakersami. Do białej koszuli i ciemnych spodni można chłopcu dodać kamizelkę oraz muszkę lub krawat. Lepiej zrezygnować z: codziennych T-shitrów, koszul w kratę, koszulek typu bokserka, bluz sportowych, spodni dresowych, krótkich spodenek. W ulubione, wygodne ubranie można przecież wskoczyć zaraz po powrocie z zakończenia roku. Stylizacje na zakończenie roku do liceum Nastolatki mają nieco większy wybór ubrań, z których mogą skorzystać, ubierając się na zakończenie roku szkolnego w liceum. Dziewczyny mogą założyć damski garnitur lub kostium albo spódnicę, koszulę i marynarkę. Dobrym rozwiązaniem może być nawet elegancki kombinezon. Warto jednak pamiętać, aby trzymać się dość klasycznych kolorów, takich jak granat, czerń, grafit, szarości. Można też założyć biały top na ramiączkach, ale wtedy warto dołożyć do tego żakiet lub marynarkę. Jeśli chodzi o buty, to najlepiej wybrać takie z zakrytymi palcami – czółenka, szpilki, pantofle na płaskim obcasie, a nawet baleriny. Chłopcy na zakończenie roku w liceum mogą ubierać się garnitury lub koszule i ciemne spodnie, a do tego półbuty lub sneakersy, jeśli wybór padł na dżinsy. W przypadku garnituru można do koszuli dołożyć krawat, który sprawdzi się też, jeśli do dżinsów chłopiec planuje założyć marynarkę. Krawata czy muszki raczej lepiej nie zakładać, jeśli strój galowy ma składać się z dżinsów i białej koszuli ze sportowymi butami. Strój dla rodziców uczniów na zakończenie roku szkolnego Planujesz towarzyszyć swemu dziecku podczas zakończenia roku i zastanawiasz się, jak się ubrać? Nie musisz ubierać się jak na egzamin. W przypadku mam i cioć najlepiej sprawdzi się letnia sukienka (niekoniecznie mini i z dekoltem w stylu carmen) lub klasyczne spodnie i bluzka. Panom proponujemy (długie) spodnie i koszulę lub klasyczny T-shirt. Wystarczy, że przed wyjściem spojrzysz w lustro i uznasz, że prezentujesz się jak rodzic ucznia, który odbiera świadectwo, a nie jak osoba, która wybiera się na randkę, plażę, jogę, siłownię lub koncert ulubionego zespołu. Zobacz też: Życzenia dla nauczycieli od uczniów – śmieszne, rymowane, wierszyki, cytaty Cytaty na zakończenie roku szkolnego Przemówienia na zakończenie 8. klasy
Zwroty grzecznościowe – przykłady, zastosowania w mowie i piśmie
Umiejętność stosowania zwrotów grzecznościowych należy do zasad dobrego wychowania. Choć większość osób zna wszystkie typowe zwroty grzecznościowe w języku polskim, to nie każdy umie z nich odpowiednio korzystać. Sprawdź, na co zwrócić uwagę, stosując zwyczajowe zwroty grzecznościowe w mowie i piśmie.
Zwroty grzecznościowe powinny być nieodłączną częścią języka mówionego i pisanego w sytuacji, gdy dochodzi do kontaktu między ludźmi. Służą wyrażaniu różnych uczuć, potrzeb i pragnień, świadczą o umiejętnościach społecznych. Prawidłowe korzystanie z form grzecznościowych świadczy o dobrym wychowaniu i umiejętności znalezienia się w każdej sytuacji. Spis treści: Jakie są zwroty grzecznościowe? Przykłady zwrotów grzecznościowych w piśmie Zwroty grzecznościowe w mowie Jakie są zwroty grzecznościowe Zwroty grzecznościowe dzieli się na kilka typów, które zależą od celu, w jakim używa się konkretnych sformułowań. Najpopularniejsze to powitania, pożegnania, prośby i przeprosiny. Ale do tej kategorii należą jeszcze dwa typy zwrotów. Wszystkie rodzaje zwrotów grzecznościowych: Zwroty powitalne – używa się ich do nawiązania kontaktu, np. dzień dobry, witam, cześć, hej, Szanowny Panie. Zwroty pożegnalne – stosowane do zakończenia kontaktu, np. do widzenia, do zobaczenia, cześć, z poważaniem, z wyrazami szacunku. Podziękowania – służą wyrażeniu wdzięczności, np. dziękuję, serdecznie dziękuje, bardzo dziękuję, składam podziękowania. Przeprosiny – używa się ich do wyrażenia swojego ubolewania, np. przepraszam, bardzo przepraszam, wybacz, przykro mi. Prośby – np. proszę, czy mogę prosić o, zwracam się z uprzejma prośbą. Gratulacje – są to wyrazy uznania z okazji sukcesu lub ważnego wydarzenia, np. gratuluję, składam gratulacje. Zaproszenie – prośba o wzięcie udziału w jakimś wydarzeniu lub przyjście na uroczystość, np. serdecznie zapraszam, będzie mi miło gościć. Przykłady zwrotów grzecznościowych Choć w ramach każdej kategorii formy grzecznościowe służą temu samemu, to nieco innych zwrotów używa się w mowie, a innych na piśmie, zwłaszcza w korespondencji formalnej, oficjalnej. Znaczenie ma też to, do kogo osoba mówiąca lub pisząca się zwraca. O ile w mowie można czasami pozwolić sobie na większą swobodę, to korespondencja wymaga bardziej oficjalnego stylu. Poniżej kilka przykładów zwrotów grzecznościowych oraz często popełniane błędy. Zwroty grzecznościowe w korespondencji Można przyjąć, że zarówno korespondencja listowna, jak i mailowa powinny rządzić się tymi samymi prawami. Na początku zawsze powinno znaleźć się powitanie. W korespondencji oficjalnej używa się w tym celu zwrotów: Szanowna Pani, Szanowny Panie, maila można także rozpocząć od Dzień dobry. Nie należy rozpoczynać korespondencji od: Witam. To dość popularny błąd, zwłaszcza w korespondencji mailowej. Zwrot ten uznawany jest za protekcjonalny. Dopuszczalny jest jedynie w sytuacji, gdy np. profesor wita się z grupą studentów. Zwrot „witam”, sugeruje pewną przewagę osoby mówiącej nad adresatem takiego powitania, nie jest więc to powitanie wyrażające szacunek. Zwroty grzecznościowe na końcu listu lub maila powinny w korespondencji formalnej brzmieć: Z wyrazami szacunku, Z poważaniem, Łączę ukłony, choć to raczej zwrot przestarzały i trudno, by ukłony łączyła kobieta pisząca do mężczyzny. Nie należy w korespondencji formalnej i oficjalnej kończyć listu czy maila zwrotem: Pozdrawiam, gdyż nie jest ono odpowiednie, gdy ktoś zwraca się do osoby o wyższym statusie oraz do nieznanego adresata. W korespondencji nieformalnej, czyli między znajomymi stosuje się zwroty swobodniejsze. Użycie tych formalnych, może tworzyć sztuczny dystans między komunikującymi się osobami. Zatem w listach i mailach znajomi powitają się następująco: Dzień dobry, Cześć, Hej. Z kolei pożegnanie znajomych może brzmieć następująco: Do zobaczenia, Uściski, Cześć, Pozdrawiam. Zwroty grzecznościowe w mowie Inne zwroty stosuje się w kontakcie z osobą obcą lub taką, której chcemy wyrazić szacunek, a inne w kontakcie ze znajomymi. Do kogoś, komu należy się szacunek mówimy: dzień dobry, do widzenia, proszę mi wybaczyć, czy mogę prosić o... Natomiast w kontakcie ze znajomymi mówimy: cześć, to na razie, przepraszam, proszę. W mowie nie stosuje się następujących zwrotów stosowanych w korespondencji: z poważaniem, z wyrazami szacunku, składam podziękowania, zwracam się z uprzejmą prośbą. Zobacz także: 20 rzeczy, których dziecko nie powinno robić przy stole Chcesz dobrze wychować dzieci? Skorzystaj z tych rad Jak wychować dziecko na dobrego człowieka
Gdy dziecko staje się problemem... dla innych ludzi
Każdy medal ma dwie strony. Kto jest prawdziwym problemem: dziecko czy jego rodzice?
Pisaliśmy już o zakazie wstępu dzieci do restauracji i rodzinie, której odmówiono noclegu w Mikołajkach. Jednak czy za to, że takie zakazy powstają, nie są po części odpowiedzialni rodzice? Czy dzieci są mile widziane w miejscach publicznych? W serwisie TreeHugger znalazłam wypowiedź mamy 3 dzieci: "Problemem są rodzice, nie dzieci. I kultura pobłażliwości, która przenika zachodnie społeczeństwo. Kiedy zachowywanie się jak dzikie zwierzęta i brak szacunku dla innych stały się akceptowalne? Kiedy rodzicielstwo straciło granice, oczekiwania, nacisk na podstawowe zasady dobrego wychowania? Wprowadzenie dzieci do przestrzeni publicznej zamieniło się w szaleństwo przypominające cyrk bez biletów wstępu, gdzie dzieci robią to, co im się podoba, a pozbawieni kręgosłupów moralnych rodzice siedzą, patrzą i milczą, kiedy ich dzieci rujnują czyjś dzień". Na początku pomyślałam, że autorka tych słów, Katherine Martinko, nie ma racji. Szybko zmieniłam zdanie. Jestem przeciwna zakazom wykluczającym dzieci z miejsc publicznych, jednak Martinko zauważa powód, dla którego takie zakazy powstają. Mówi się, że "dziecko to tylko to dziecko", więc więcej mu wolno. Czy rodzic nie powinien jednak ustalić pewnych granic, których dziecko nie może przekraczać? Granice nie są niczym złym, nie ograniczają wolności dziecka, wręcz przeciwnie: zapewniają porządek i bezpieczeństwo, także maluchowi. Nie pozwalasz dziecku stawać na parapecie. Tłumaczysz, że bawiąc się w ten sposób, może zrobić sobie krzywdę. Dlaczego w podobny sposób nie wytłumaczyć maluchowi, że będąc w restauracji, nie można kopać, krzyczeć i rzucać jedzeniem, bo to niegrzeczne, niekulturalne i można w ten sposób komuś zrobić krzywdę? Podstawy dobrego wychowania Rodzice próbują przygotować dzieci do dorosłego życia. Kupują zabawki edukacyjne, zapisują na zajęcia dodatkowe, mają obsesję na punkcie "prawidłowego rozwoju". Jednocześnie boją się, że ich dziecko nie będzie dość dobre i że sobie nie poradzi w okrutnym świecie dorosłych. Zapominają jednak, by nauczyć malucha zasad savoir-vivre'u i szacunku do drugiego człowieka, chociaż to te podstawowe wartości pozwalają nam przetrwać. Czytaj także: Nie lubię mojego dziecka!
Jak się zachować wobec dziecka z zespołem Downa i jego rodziców - podpowiada Andrzej Suchcicki
Z zespołem Downa żyją miliony ludzi. Nie wiesz, jak się zachować, gdy spotkasz taką osobę? Normalnie! Razem z Andrzejem Suchcickim, tatą córki z zespołem Downa i współzałożycielem stowarzyszenia Bardziej Kochani, przygotowaliśmy krótki poradnik. Przeczytaj, jakie zachowania docenią rodzice dzieci z zespołem Downa.
Widzisz kogoś z zespołem Downa? Uśmiechnij się! 90 proc. ludzi widząc dziecko z zespołem Downa odwraca wzrok. Ich rodzice wiedzą, że nie wynika to ze złej woli, ale onieśmielenia innością tych dzieci. Tymczasem te dzieciaki są bardzo pogodne. Nie musisz robić nic wielkiego. Zarówno one, jak i ich rodzice naprawdę ucieszą się, jeśli poślesz im uśmiech. O zespole Downa mów wprost Kwestia nazywania dzieci z zespołem Downa bywa drażliwa. Zwłaszcza rodzice, którzy dopiero zaczynają mierzyć się z tematem, mają tendencję do unikania hasła "Down". Zamiast tego mówią "mam dziecko z zespołem", "z wadą genetyczną" itp. Z czasem zazwyczaj nabierają dystansu i mówią po prostu, że ich dziecko ma zespół Downa. Osoby postronne są w innej sytuacji. Absolutnie nie wolno używać obraźliwych określeń wobec tych dzieci: Down, upośledzony itd. są kategorycznie zakazane. Jeżeli chcesz poruszyć ten temat, mów po prostu "zespół Downa". To powszechnie obowiązująca nazwa. Dzieci, które się z nim urodziły, mają tego pełną świadomość. Dla nich zespół Downa nie jest niczym szokującym. Rodzicom dziecka z zespołem Downa zaproponuj pomoc Rodzice dziecka, które urodziło się z zespołem Downa są w trudnej, nowej sytuacji. To fakt. Nie lituj się nad nimi, nie mów im, jak bardzo ich podziwiasz lub, że bardzo im współczujesz. To im nie pomoże. Nie pytaj też "i co dalej?", nie komentuj słowami "jakie nieszczęście was spotkało!", nie pocieszaj boskim planem. Jeżeli naprawdę chcesz im pomóc, zaproponuj to. Zapytaj konkretnie – "jak mogę ci pomóc, czego potrzebujesz?". W rozmowie z osobą z zespołem Downa używaj krótkich prostych komunikatów Nawet, jeśli masz do czynienia z 20-latkiem, używaj krótkich prostych zdań. Mów konkretnie, o co ci chodzi. Nie mów "posprzątaj tu", tylko "włóż kredki do pudełka". Unikaj abstrakcji, mów jak do dziecka. Rozmowę z dzieckiem z zespołem Downa potraktuj poważnie Jeżeli chcesz z nim porozmawiać, przygotuj się na to, że taka pogawędka może potrwać naprawdę długo. Te dzieciaki często mają zaburzenia mowy, ale to im zazwyczaj nie przeszkadza – one lubią mówić. Nie lekceważ takiego dziecka, ono to wyczuje. Dobre tematy do rozmowy to np. programy telewizyjne, seriale, Violetta, ze starszymi także facebook, sportowcy i aktorzy, muzyka disco polo. Do osoby z zespołem Downa możesz mówić po imieniu Zazwyczaj tak wolą i nie rozumieją, dlaczego niektórzy tytułują ich "panią" lub "panem". Możesz też wprost zapytać, jak chce być nazywana – zwłaszcza, jeśli spotkasz kogoś starszego od siebie. Czytaj też: Zespół Downa. Najważniejsze informacje w pigułce Jakie problemy ze zdrowiem dziedziczy się po rodzicach - wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk
Szczery do... bólu – jak reagować na gafy dzieci
„Mamo, dlaczego ta pani jest taka gruba?" - pyta cię w sklepie twój przedszkolak. Co robić: zapaść się pod ziemię, nakrzyczeć na dziecko, a może spokojnie odpowiedzieć, że pani po prostu lubi jeść?
Z jednej strony uczysz swojego dziecko, że zawsze powinno mówić prawdę. Ale z drugiej chciałabyś, by pewne rzeczy przemilczało. Czy te dwa pozornie sprzeczne pragnienia można jakoś pogodzić? Szczere dziecko mówi to, co słyszy i widzi Kiedy twój synek na rodzinnym spotkaniu głośno stwierdza, że ciocia to stara panna, chciałabyś zapaść się pod ziemię. Przypomnij sobie jednak, czy przypadkiem sama kilka dni temu w rozmowie z mężem sama tak się o cioci nie wyraziłaś, a dziecko usłyszało to, bo bawiło się obok? Dziecięcy świat jest czarno-biały. Jeśli kilkulatek o czymś słyszy lub coś widzi, uważa, że ma prawo o tym mówić. Nawet, jeśli komuś z tego powodu zrobi się przykro. Dziecko bowiem nie rozumie, że prawdy oczywiste, takie jak np. fakt, że ktoś jest stary czy gruby, wypowiedziane głośno, mogą zaboleć. No bo niby dlaczego, skoro każdy o nich wie? Czytaj też: Nauka dobrych manier Małe dzieci nie potrafią dochować tajemnicy Właśnie powiedziałaś dziecku, że nie lubisz, kiedy sąsiedzi przychodzą z wizytą, bo zawsze zbyt długo siedzą, a teraz prosisz, by nie zdradziło cię przed nimi? Na sto procent przy najbliższej okazji podzieli się swoją tajemnicą z sąsiadami. Kilkulatkowi trudno trzymać język za zębami, a podkreślenie faktu, że nie powinien o czymś mówić, tym bardziej kusi do „zdrady". I nie ma w tym jego winy. Dziecko po prostu często mówi to, o czym właśnie myśli. A ponieważ na widok sąsiadów natychmiast przyjdzie mu do głowy powierzony przez mamę sekret, tajemnica szybko wyjdzie na jaw. Czytaj też: Kotlet daje porządność, czyli wychowanie oczami dorosłych i dzieci Jak nauczyć dziecko unikania gaf? Czy skoro to naturalne, że dzieci mówią, co widzą, i wyjawiają sekrety, można im na taką nieograniczoną szczerość pozwalać? Nie! To właśnie rola rodziców, by wytłumaczyć dziecku, dlaczego niektórych słów lepiej nie wypowiadać i jak można uniknąć kłopotliwych sytuacji. Uważaj na to, co mówisz. Nawet jeśli wydaje ci się, że dziecko jest zajęte zabawą, nie rozmawiaj przy nim o rzeczach, o których nie powiedziałabyś przy innych osobach. Dziecko naprawdę nie zdaje sobie sprawy, o czym wolno mu opowiadać, a czego nie powinno zdradzać, np. na forum rodzinnym. Tłumacz, że słowa mogą sprawić przykrość. Jeśli dziecko głośno pyta cię, dlaczego pani siedząca obok w autobusie jest pomarszczona, krótko wyjaśnij, że pani ma już dużo lat. Ale gdy będziecie już sami, spróbuj wytłumaczyć mu, że nie powinno zwracać głośno uwagi na cechy innych ludzi, bo komuś może sprawić przykrość. Podaj sposoby na zaspokojenie ciekawości. Zaproponuj dziecku, żeby trudne pytania w miejscach publicznych zadawało ci na ucho. Jeśli w danym momencie nie możesz odpowiedzieć, powiedz, że wyjaśnisz mu problem później (np. w domu). Pamiętaj jednak, by nie zbywać dziecięcych pytań milczeniem. Naucz przepraszać. Jeśli dziecko powie babci, że jest strasznie gruba, przeproś ją za te słowa i wytłumacz dziecku, że także powinno przeprosić. W ten sposób uczysz je, że nawet jeśli czasami sprawi się komuś przykrość, można to naprawić. Zachowaj spokój. Gdy znajdziesz się w kłopotliwej sytuacji, bo twój przedszkolak na forum zdradzi tajemnicę albo zapyta cię o odmienność jakiejś osoby, przede wszystkim zachowaj zimną krew. Weź trzy głębokie oddechy (to pomoże ci ochłonąć i zebrać myśli) i spokojnie odpowiedz dziecku. Kilkulatek powinien wiedzieć, że zawsze może na ciebie liczyć. Nawet, jeśli zdarzy mu się mała gafa. Czy zawsze wiesz: Co dziecko chce ci powiedzieć? Jak nie wolno ci reagować na gafę dziecka? Jeśli dziecko powie coś przykrego lub zdradzi jakiś sekret, musisz panować nad swoimi emocjami. Nie obrażaj się. Dziecko naprawdę nie chce nikogo urazić. Ono po prostu jeszcze nie wie, że pewnych rzeczy nie wypada mówić. Nie zabraniaj zadawać pytań. Nawet jeśli są niestosowne, może je zadać na ucho. Pytania to ważny sposób poznawania świata. Gdy dziecko nie usłyszy odpowiedzi, poszuka jej w innych źródłach i to niekoniecznie mądrzejszych (np. u kolegów z podwórka). Nie zawstydzaj dziecka. W końcu to nie powód do wstydu, jeśli jest się czegoś ciekawym. Gorzej, gdy tej ciekawości dziecko nie ma ochoty zaspokajać. Nie zastraszaj. Nie powierzaj sekretu dziecku pod groźbą, że gdy go wyda, to się np. na nie pogniewasz. Kilkulatek nie musi umieć dochowywać tajemnicy. Czytaj też: Zachowanie dziecka może czasem dziwić Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
10 rzeczy, których dziecko nie powinno robić przy stole, czyli stołowy savoir-vivre
Wierci się, kręci, wylewa i glamie... To w końcu tylko dziecko – tłumaczysz sama sobie. Stop! Nadszedł czas nauczyć dziecko dobrych manier przy stole. Sprawdź, od czego zacząć!
Widzisz w restauracji, jak dziecko przy stoliku obok wyrzuca jedzenie, krzyczy i nieustannie się wierci. Myślisz, że rodzice nie nauczyli je podstawowych savoir-vivre? A czy ty już to zrobiłaś? W domu często zdarza nam się przymykać oczy na zachowanie naszego dziecka podczas posiłku. Warto jednak reagować i kształtować w dziecku dobre nawyki podczas codziennych posiłków, by potem np. idąc do restauracji, czy na obiad do babci nie musieć się wstydzić. Jakich zasad savoir-vivre można nauczyć dziecko w tym wieku? Dziecku w tym wieku nie powinno: siadać do stołu bez umycia rąk, kłaść na stole zabawek i książek podczas posiłku, trzymać nóg na krześle (nogi powinny być pod stołem), aby nie przewrócić się na krześle do tyłu, bujać się na krześle, odchodzić od stołu bez odnoszenia naczyń, oblizywać talerza czy noża, siorbać, glamać, oglądać telewizji, krytykować jedzenia, którego nie lubi, lekceważyć zachowania innych domowników (dziecko powinno poczekać z rozpoczęciem jedzenia, aż wszyscy dostaną swoje posiłki, i odejść od stołu, dopiero gdy wszyscy zakończą jedzenie). Jaki jest najlepszy sposób, by nauczyć dziecko dobrych manier przy stole? W tym wieku dzieci pilnie obserwują zachowanie rodziców, które to jest dla nich najlepszym przykładem do naśladowanie. Wykorzystajmy więc to, by pokazać dziecku, jak właściwie zachowywać się przy stole i nie tylko. Jedzmy wspólnie rodzinne posiłki, gdy tylko mamy taką możliwość! Wprowadźmy przyjemną atmosferę, rozmawiajmy spokojnie, bez krzyków i nieustannego pouczania dziecka. Używajmy słów: "proszę" i "dziękuję ". Nie włączajmy wtedy telewizji, nie rozmawiajmy przez telefon, nie wstawajmy ciągle od stołu, by zająć się czym jeszcze. Pokaż dziecku, że dobre maniery przy stole obejmują również okazywanie szacunku innym. W ten sposób poprzez spójne, codzienne dawanie przykładu wyrobisz w dziecku nawyki, wzmocnisz pozytywne zachowania. Zobacz też: Warto jeść razem. [CMS_PAGE_BREAK] Co robić, gdy dziecko nie przestrzega przy stole zasad savoir-vivre? Każda rodzina ustanawia swoje zasady. W jednych rodzinach nie należy np. siadać do posiłku w kostiumach kąpielowych, innym zupełnie to nie przeszkadza. Zastanów się, które z zasad są dla ciebie najważniejsze i czy chcesz, by dziecko ich wszystkich koniecznie przestrzegało. Może istnieje pewne pole manewru - co ono dla ciebie i dziecka oznacza? Nie krytykuj nieustannie, ale też nie "zarzucaj" dziecka pochwałami. Jeśli dziecko poda ci ziemniaki, powiedz po prostu "dziękuję". Nie skupiaj całej swojej uwagi na zachowaniu dziecka, bo może zacząć się popisywać, by utrzymać się w centrum uwagi. Jeśli przedszkolak odchodzi od stołu, biega, sprzątnij jego posiłek i poinformuj, że skoro odszedł od stołu, to oznacza, że skończył jeść.Wyjaśnij, że jego zachowanie jest nie do przyjęcia i ma szansę poprawić się przy następnym posiłku. Jeśli wspólnie jecie w przyjemnej atmosferze to dziecko będzie chciało ją utrzymać. Następnym razem powinno dostosować swoje zachowanie do innych, by móc dzielić radość ze wspólnie spędzonego czasu z rodzicami. Co zrobić, by dziecko przestrzegało zasad savoir-vivre w restauracji? Wyjście do restauracji z pewnością będzie łatwiejsze, jeśli dziecko nauczy się dobrych manier już w domu. Przed wyjściem porozmawiaj z dzieckiem, czego może się spodziewać, uprzedź, co będzie się działo. Nastaw dziecko pozytywnie do wspólnego wyjścia. Możesz podkreślić wyjątkowość takiego posiłku. Wyjaśnij, że będzie tam wiele innych ludzi, którzy nie chcą, by im przeszkadzano, więc warto mówić nieco ciszej i kulturalnie zachowywać się przy stole. Wybierając restaurację, zwróć uwagę, by nie było tam zbyt tłoczno. Przed wyjściem dziecko powinno być wypoczęte i głodne, ale nie z pustym żołądkiem, bo trudno mu będzie wytrzymać oczekiwanie na potrawy. Warto przećwiczyć w domu różne sytuacje, z którymi dziecko może się spotkać w restauracji, np. pobawcie się we wspólne czytanie i wybieranie potraw z menu, pokaż, jak ułożyć sztućce, gdy skończy jeść lub jak się zachować, gdy spadnie talerz. Jeśli twoje dziecko zapomni o zasadach, nie karć go publicznie, lecz delikatnie o nich przypominaj. Jeżeli jednak zakłóca ono spokój innych gości i nie pozwala spokojnie zjeść, po prostu wyjdźcie z restauracji, bez większych upomnień. Po wyjściu wytłumacz, że nie mogliście dłużej zostać, bo jego zachowanie było nie do przyjęcia. Dziecko jest już na tyle duże, że powinno dostrzec związek między własnym zachowaniem, a przyjemną atmosferą przy stole. Warto pobawić się z dzieckiem np. w przyjęcie lalek czy misiów i przy okazji takich zabaw podkreślać rolę dobrych manier. A może wyjmiecie elegancki obrus, świece i wcielicie się w gości restauracji? Zabawa jest tu jak zwykle najlepszą formą edukacji. Zobacz też: Rodzinne posiłki.
Pragniesz, by twoje dziecko wyrosło na osobę kulturalną, uprzejmą i życzliwą? Chcesz, aby potrafiło się odnaleźć w każdej sytuacji? Niemal od kołyski ucz je zasad savoir-vivre’u.
Dziecko nie od razu zrozumie, dlaczego nie wypada rzucać śmieci na ulicę czy mlaskać przy jedzeniu. Jednak mówienia „pa, pa” na pożegnanie można uczyć już rocznego szkraba. Im zaś dziecko jest starsze, tym więcej reguł poprawnego zachowania potrafi sobie przyswoić. Oto wskazówki, które pomogą ci wychować małą damę i prawdziwego dżentelmena. Nauka etykiety przy stole Około 2. roku życia dziecko powinno już dość sprawnie posługiwać się łyżką, a po kolejnych 2 latach – widelcem. Sześciolatka możesz zacząć zachęcać do posługiwania się nożem. Umiejętności te jednak nie wystarczą, by dziecko prezentowało przy stole nienaganne maniery. Dlatego: Podczas posiłków pilnuj, aby dziecko jadło nad talerzem, nie siorbało, nie mówiło z pełną buzią i trzymało łokcie poza stołem – z czasem takie nawyki wejdą mu w krew. Unikaj zbytniego strofowania dziecka. Ciągłe uwagi w rodzaju: „Nie kręć się, używaj widelca” – odbiorą mu apetyt. Lepiej posłuż się pochwałami: „Trzymasz widelec jak dorosły, brawo!” albo: „Skończyłeś jeść, a na stole nie ma ani okruszka, jestem z ciebie dumna”. Dziecko będzie się wtedy jeszcze bardziej starało. Zobacz też: Pochwała – ściągawka dla rodziców Nauka szacunku dla starszych Trzylatek nie pojmuje, dlaczego seniorom należą się względy. Przedszkolak może już jednak postępować zgodnie z tą zasadą. Podpowiadaj mu więc, by: w autobusie proponował swoje miejsce stojącej obok staruszce. Wytłumacz przy tym: „Ta pani jest zmęczona, a my możemy sobie postać”; wyjmował ręce z kieszeni, gdy z kimś się wita („Bo tak robią grzeczni ludzie”); nie przerywał, gdy starsi rozmawiają („Poczekaj, aż skończymy, dobrze?”); przepuszczał zawsze dorosłych w drzwiach („Nie wypada się przepychać”). Czy wiesz: Czego mogą wymagać seniorzy od młodzieży? Nauka magicznych słów Mówienia „dziękuję”, „proszę”, „przepraszam” można wymagać dopiero od trzy–czterolatka. Warto jednak dawać dobry przykład już nawet młodszym, bo dzieci najlepiej uczą się przez naśladowanie. Dlatego: zawsze mów „proszę”, wręczając dziecku zabawkę, i „dziękuję”, gdy poda ci np. okulary, o które je poprosiłaś. A jeśli niechcący potrącisz pociechę – nie zapomnij przeprosić; uśmiechaj się, mówiąc „dzień dobry” sąsiadom i „do widzenia”, gdy wychodzisz ze sklepu. Dzięki temu dziecko bezbłędnie zacznie kojarzyć, kiedy stosuje się zwroty grzecznościowe. Dyskutuj na forum: Dziecko moich sąsiadów to wściekły bachor »
Nie wiesz, jak namówić malucha, by zamiast uciekać, złożył cioci urodzinowe życzenia? Tu znajdziesz podpowiedź.
Uroczysty obiad u dziadków z okazji ich święta, urodziny kuzynów to okazje do spotkań i... składania życzeń. Chciałabyś, by twój trzylatek okazał się w tych chwilach prawdziwym lwem salonowym? Zacznij wprowadzać go w świat towarzyskich zwyczajów. To prostsze, niż sądzisz. Trzylatek sam z siebie nie widzi powodu, by miał składać komuś życzenia, nawet ukochanemu dziadkowi z okazji jego święta. Co więcej, w najważniejszym momencie może speszony nagle schować się za ciebie. To normalne w tym wieku. Pomóż mu traktować składanie życzeń równie naturalnie jak powitanie. Przedszkolak pewnie mówił: „Sto lat!” koledze z okazji urodzin, pamięta, jak sam odbierał życzenia. Wie, że innym mówimy w takich chwilach coś miłego. Serdeczne życzenia powinny być jak najbardziej osobiste, jednak maluch nie ma takiej wiedzy o świecie, żeby umiał życzyć starszej cioci zdrowia, a nastoletniej kuzynce sukcesów w szkole. Wystarczy, że uśmiechnie się, wręczy prezent i powie coś od siebie, np.: „Bardzo cię lubię, ciociu”. Dobrą okazją do ćwiczeń, jak składać życzenia, są zabawy w dom. W ten sposób możesz nauczyć swoje dziecko prostej formułki, np.: „Życzę ci, babciu, zdrowia i radości w nowym roku”. Jeżeli ją potem wygłosi, pochwal go koniecznie. Pamiętaj, że dzieci nie lubią obściskiwania. Jeśli podczas składania życzeń twoje dziecko nie życzy sobie całowania i przytulania, uszanuj to, wesprzyj go w tym. Może początkowo się zawstydził, a pod koniec uroczystości sam da cioci całusa? Ja się wstydzę Co zrobić, jeśli malec chowa się za mamę, gdy trzeba złożyć życzenia? Przed samą ceremonią warto dziecku wyjaśnić, po co jest taki zwyczaj. Opowiedzieć mu, jak składają życzenia dorośli, a jak dzieci. Dobrze jest zaimprowizować przebieg całej sytuacji. A gdy przyjdzie właściwy moment, małe dziecko warto wziąć na ręce, by miało kontakt wzrokowy z dorosłym, któremu składa życzenia. W ramionach mamy czy taty znacznie łatwiej mu będzie pokonać nieśmiałość. Jeżeli to nie pomoże, można po prostu powiedzieć życzenia za dziecko, ani słowem nie wspominając o jego nieśmiałości. Lekcja savoir-vivre’u Nauka składania życzeń ma sens, gdy dziecko wie, po co i jak to robić. Przed rodzinnym spotkaniem ułóżcie wspólnie miłe życzenia i poćwiczcie ich składanie, np. bawiąc się w przyjęcie dla lalek. Opowiedz malcowi o tradycjach rodzinnych i sensie uroczystości – dzięki temu zrozumie, dlaczego ma życzyć innym pomyślności. Przygotuj swoją pociechę na spotkanie z rzadko widzianymi członkami rodziny – powiedz, do kogo pojedzie, opowiedz dziecku o cioci, wujku czy kuzynie. Jeśli w strategicznym momencie malec „zatnie się”, podpowiedz: „Teraz mieliśmy życzyć cioci Hani zdrowia”, ale nie zmuszaj do tego. Uszanuj prawo dziecka do odmowy dotykania, całowania i przytulania przez kuzynów. Przygotuj się na kompletne niepowodzenie – może przy kolejnej okazji maluch przezwycięży wstyd. Na razie złóż życzenia w jego imieniu. Zobacz też: 10 rzeczy, których dziecko nie powinno robić przy stole, czyli stołowy savoir-vivre Konsultacja: Maria Kowalska, psycholog kliniczny i rozwojowy, prowadzi prywatną praktykę w Warszawie.
Czy miłe, dobrze ułożone dziecko jest istotą z zamierzchłej przeszłości – taką, o której czyta się w starych książkach, unosząc z niedowierzaniem brwi? Niekoniecznie!
Dziś nikt już nie wymaga od dzieci, by całowały ojca w rękę i zwracały się do matki w trzeciej osobie („Czy mama mogłaby…”). Nie przypominamy dzieciom na każdym kroku, że dzieci i ryby głosu nie mają, nie każemy klęczeć na grochu za to, że wstały zbyt wcześnie od stołu, nie wymagamy, by dygały albo kłaniały się w pas sąsiadom. I dobrze, jednak odrobina kindersztuby na pewno by im nie zaszkodziła. Dzięki niej i nam, i im, i wszystkim innym żyłoby się łatwiej i przyjemniej. Łatwo powiedzieć, tylko jak nauczyć manier brzdąca, któremu mnóstwo rzeczy (włącznie z galopem pod stolikami w restauracji i włażeniem dziadkowi na głowę) uchodziło dotąd płazem? I od czego zacząć? Oto nasze propozycje. Nauka nieprzerywania dorosłym Rozmawiasz z przyjaciółką, a twoje dziecko wyskakuje ze skóry, żeby ci coś powiedzieć. „Mamo, mamoooo, MAMOOOOO!” – woła coraz głośniej. A gdy to nie pomaga, szarpie cię za rękaw, bluzkę lub za spodnie, bo bardzo, ale to bardzo chciałoby mieć cię tylko dla siebie. Co robić? Najczęściej w takiej sytuacji z jednej strony napominasz dziecko, z drugiej usiłujesz rozmawiać dalej, mimo że staje się to coraz trudniejsze, a dziecko coraz natarczywiej domaga twojej uwagi? Spróbuj wyjść z tego impasu inaczej. Kucnij przy dziecku, spójrz mu w oczu i spokojnie wytłumacz, czego od niego oczekujesz: „Kasiu, rozmawiam teraz z panią, to potrwa jeszcze kilka minut. Chciałabym, żebyś mi nie przerywała”. Jeśli posłucha, koniecznie je pochwal, bo na pewno kosztowało je to wiele trudu. Jeśli nie, unieś w górę palec, dając mu w ten sposób sygnał, by zamilkło, ale nie przerywaj rozmowy. Czekanie na swoją kolej jest dla kilkulatka bardzo, bardzo trudne (kłopot z tym ma nawet wielu dorosłych!), więc licz się z tym, że taka nauka może trochę potrwać. Czytaj też: Warto rozmawiać z dzieckiem Nauka mówienia „dzień dobry” Choć dajesz dziecku dobry przykład i grzecznie pozdrawiasz znajomych lub sąsiadów, ono nie zawsze idzie w twoje ślady i często musisz mu przypominać o „dzień dobry” czy „do widzenia”. To można zmienić. Co robić? Pobawcie się w teatr. Niech dziecko wcieli się w rolę sąsiadki albo nauczycielki, którą właśnie spotkało w sklepie, a ty bądź nim. Uśmiechnij się szeroko, przywitaj, pomachaj ręką itd. A potem zamieńcie się rolami. Przy okazji wytłumacz dziecku, dlaczego ludzie się witają i żegnają. I koniecznie powiedz, że osoby młodsze zawsze powinny mówić „dzień dobry” pierwsze. Czytaj też: Złe zachowanie – 8 kół ratunkowych Nauka taktu Przedszkolak mówi czasem takie rzeczy, że człowiek ma ochotę zapaść się pod ziemię. „Dlaczego pan jest taki gruby?”, „Mamo, dlaczego ta pani ma wąsy?”, „Nie lubię cię, babciu!” – to tylko niewielka próbka możliwości kilkulatka. No cóż, dzieci dopiero uczą się empatii i często nie mają pojęcia, że mówiąc takie rzeczy, ranią innych. Nie bardzo też wiedzą, co wypada powiedzieć, a czego nie. Czasem też oglądają w TV programy, które kompletnie nie są dla nich odpowiednie, a to, czego się z nich nauczyły, testują w najgorszych z możliwych okolicznościach (np. podczas wizyty w miejscu pracy). Co robić? Rozmawiaj z dzieckiem jak najwięcej o zdarzeniach z jego życia, oglądanych wspólnie bajkach itd. „Słyszałam, jak Maciek powiedział do Jacka: ty głupku. Uważasz, że to było w porządku?”, „Czy temu panu było miło, gdy usłyszał, że jest gruby?”. Tłumacz mu, że niektóre słowa mogą ranić tak samo jak ostre narzędzia. Staraj się nie mówić przy smyku niczego, czego sama nie chciałabyś usłyszeć. Jeżeli mówisz przy nim rzeczy w stylu „Ależ ta Justyna się roztyła” albo „Mariusz to stary idiota”, ryzykujesz, że powtórzy to zainteresowanym. (Kłopoty tego rodzaju świetnie ilustruje pewien rysunkowy dowcip: mała dziewczynka siedzi na służbowym biurku mamy i wskazując szefa rodzicielki, mówi: „Czy to jest ten stary ramol, o którym opowiadałaś tacie?”). Ale nawet jeśli dziecko nigdy nie postawi cię w tak głupiej sytuacji, może uznać, że uwagi tego rodzaju są w porządku, no bo skoro robi je mama… Czytaj też: Szczery do... bólu – jak reagować na gafy dzieci [CMS_PAGE_BREAK] Nauka ustępowania starszym Kilkulatek w tramwaju czy autobusie powinien siedzieć, bo rzadko jest w stanie trzymać się wystarczająco mocno. To jednak nie znaczy, że nie może uczyć się uprzejmości. Co robić? Przede wszystkim daj dobry przykład i sama ustępuj miejsca starszym. Możesz powiedzieć dziecku: „Wezmę cię na kolana, żeby ten miły pan także mógł usiąść. Na pewno się ucieszy”. Nauka uprzejmości Dobre (albo chociaż przyzwoite) maniery obowiązują także wobec rówieśników. Kilkuletnie dziecko powinno już wiedzieć, że niszczenie innym zamków z piasku, naśmiewanie się, narzucanie swojej woli albo wyrywanie zabawek nie jest dobrym sposobem na nawiązanie i podtrzymanie znajomości. Co robić? Staraj się, by twoje dziecko miało jak najwięcej okazji do przebywania wśród rówieśników – dzięki temu będzie miało szansę na poznanie reguł, jakie wśród nich obowiązują. Wyjaśniaj mu, że trzeba pytać, czy wolno pożyczyć zabawkę, że nie zawsze można być szefem i rozkazywać itd. Nie licz, że zapamięta wszystko od razu. Dziecko powinno też rozumieć, że każdy jest inny. Nowy kolega ma prawo bać się psów, nie umieć jeździć na hulajnodze i nie wiedzieć, że Warszawa to stolica Polski. Nie wolno się z tego powodu z niego naśmiewać, nie wolno także nikogo wyzywać od grubasów czy głupków. Przestrzeganie tych reguł nie sprawi co prawda, że twoje dziecko nigdy nie pokłóci się z innymi dziećmi (i dobrze, tego również trzeba się nauczyć), ale na pewno będzie bardziej lubiane niż samolubny, nieuprzejmy gburek. Czytaj też: Kłopoty z zachowaniem w przedszkolu Nauka dziękowania za prezenty Twoje dziecko na pewno dostaje mnóstwo prezentów. Tych dużych, na przykład na urodziny, i tych malutkich, takich jak lizak od pani z warzywniaka czy czekoladka od wujka. Powinno już wiedzieć, że należy podziękować, ale czasem musisz mu o tym przypominać, prawda? Dlaczego? Może dlatego, że… nie dajesz mu szansy. Co robić? Następnym razem spróbuj inaczej. Zamiast mówić „Powiedz dziękuję”, poczekaj, aż dziecko przyjmie prezent, i powiedz „To świetny moment, żeby Jaś pokazał panu, jak bardzo podoba mu się prezent”. Dzięki temu dziecko powie coś od siebie, zamiast powtarzać jak automat. Pokaż mu także, że dziękować można na różne sposoby: dając buziaczka w policzek, rysując laurkę albo nawet małe serduszko na karteczce samoprzylepnej. Możecie także bawić się we wręczanie sobie nawzajem prezentów i mówienie „dziękuję”. Najważniejsze, by dziecko zrozumiało, że osobie, która je obdarowała, będzie miło, jeśli okaże się jej wdzięczność. Sam przykład nie wystarczy Jesteś uprzejma, ustępujesz miejsca staruszkom i nie rozpychasz się łokciami. To wspaniale, bo dajesz malcowi świetny przykład. Sam przykład jednak nie wystarczy. Dziecko jest za małe, żeby z wszystkiego, co robisz, wyłuskać reguły, niektóre rzeczy trzeba mu po prostu powiedzieć: Wycieramy nogi. Witamy się. Ustępujemy miejsca itd. Rozwiąż test, czy twoje dziecko wie, jak się właściwie zachowywać