Twoje dziecko wreszcie zrozumie, czym są głoski. Wystarczy jeden przykład i gotowe
Z nami bez stresu wytłumaczysz dziecku, czym są głoski i jak odróżnić je od liter. Pokażemy, jak łatwo rozpoznać i policzyć głoski, a proste przykłady i ćwiczenia sprawią, że nauka stanie się prawdziwą przyjemnością.
Wyjaśniamy, czym są głoski w języku polskim i jak odróżnić je od liter. Ta wiedza jest bardzo ważna podczas nauki głoskowania, czyli dzielenia słów na głoski. Umiejętność ta ma szczególne znaczenie dla dzieci, które zaczynają naukę czytania. Dzięki naszym wskazówkom przekonasz się, że rozpoznawanie głosek i dzielenie słów na głoski może być dziecinnie proste. Spis treści: Co to są głoski? Czym różnią się od liter? Jak liczyć głoski? To wcale nie jest trudne Podział głosek w języku polskim Głoski: dużo przykładów do ćwiczeń Co to są głoski? Czym różnią się od liter? Głoski to najmniejsze, niepodzielne dźwięki mowy. Najprościej można powiedzieć, że głoska jest dźwiękiem, a litera zapisem graficznym. Głoska od litery różni się tym, że głoskę słyszymy i wymawiamy, a literę widzimy i zapisujemy. Wszystkie głoski występujące w języku polskim to: <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/male-dziecko/wychowanie/samogloski-w-jezyku-polskim-jakie-sa-wymowa-i-podzial-samoglosek-33916-r1/">samogłoski: a, ą e, ę, i, o, u, y, <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/male-dziecko/wychowanie/co-to-sa-spolgloski-miekkie-wszystkie-spolgloski-miekkie-duzo-przykladow-33549-r1/">spółgłoski: b, c, ć, cz, d, dz, dż, dź, f, g, h, j, k, l, ł, m, n, ń, p, r, s, ś, sz, t, w, z, ż, ź. Przykłady głosek Przykładowy podział na głoski warto zacząć od krótkich słów, np. dom: d – o – m (3 głoski: d, o, m), miś: m – i – ś (3 głoski: m, i, ś), kot: k – o – t (3 głoski: k, o, t), mama: m – a – m – a (4 głoski: m, a, m, a), kotek: k – o – t – e – k (5 głosek: k, o, t, e, k). Kiedy widzimy, że podział na głoski idzie dziecku coraz lepiej, można sięgać po coraz trudniejsze przykłady. Na przykład takie, w których liczba głosek wcale nie będzie równa liczbie liter. Jak liczyć głoski? To wcale nie jest trudne Bywa, że głoska odpowiada literze, np. w wyrazie „moneta” – jest 6 głosek i 6 liter. Czasami jednak jedna głoska zapisywana jest za pomocą dwóch liter, czyli jest tzw. dwuznakiem. Na przykład w wyrazie „deszcz” mamy 4 głoski („d”, „e”, „sz”, „cz”), ale liter jest 6. W tym wyrazie znajdują się dwie głoski, które są dwuznakami. Wszystkie dwuznaki w języku polskim to: „sz”, „rz”, „cz”, „dż”, „dź” oraz „ch”. Przykłady wyrazów, w których liczba głosek jest inna niż liczba sylab: dach: d – a – ch (3 głoski: d, a, ch; 4 litery: d, a, c, h), szum: sz – u – m (3 głoski: sz, u, m; 4 litery: s, z, u, m), rzeczka: rz – e – cz – k – a (5 głosek: rz, e, cz, k, a; 7 liter: r, z, e, c, z, k, a), czapeczka: cz – a – p – e – cz – k – a (7 głosek: cz, a, p, e, cz, k, a; 9 liter: c, z, a, p, e, c, z, k, a). Kłopot z podziałem na głoski mogą sprawiać wyrazy, które zawierają głoskę „i”. Zależy bowiem kiedy występuje „i” oraz jaką funkcję pełni w danym wyrazie. Głoska „i” zawsze pełni funkcję zmiękczającą, ale jeśli występuje pomiędzy spółgłoskami i słychać ją wyraźnie – traktujemy ją jako głoskę. Tak jest w poniższych przykładach: wigwam: w – i – g – w – a – m (6 głosek: w, i, g, w, a, m; 6 liter: w, i, g, w, a, m), bilet: b – i – l – e – t (5 głosek: b, i, l, e, t; 5 liter: b, i, l, e, t), wizyta: w – i – z – y – t – a (6 głosek: w, i, z, y, t, a; 6 liter: w, i, z, y, t, a), pingwin: p – i – n – g – w – i – n (7 głosek: p, i, n, g, w, i, n; 7 liter: p, i, n, g, w, i, n). Może być jednak tak, że „i” nie jest samodzielną głoską, ponieważ występuje między spółgłoską a samogłoską i jej rola polega jedynie na zmiękczaniu spółgłoski, np.: biega: b’ – e – g – a (4 głoski: b’, e, g, a; 5 liter: b, i, e, g, a), sięga: s’ – ę – g – a (4 głoski: s’, ę, g, a; 5 liter: s, i, ę, g, a), tysiąc: t – y – s’ – ą – c (5 głosek: t, y, s’, ą, c; 6 liter: t, y, s, i, ą, c), miesiąc: m’ – e – s’ – ą – c (5 głosek: m’, e, s’, ą, c’; 7 liter: m, i, e, s, i, ą, c). Bodaj najtrudniejsze przykłady wyrazów do podziału na głoski to takie, wśród których występują zarówno dwuznaki, jak i „i” niebędące samodzielną głoską, np.: dźwięk: dź – w’ – ę – k (4 głoski: dź, w’, ę, k; 6 liter: d, ź, w, i, ę, k), wierzgać: w’ – e – rz – g – a – ć (6 głosek: w’, e, rz, g, a, ć; 8 liter: w, i, e, r, z , g, a, ć), dźganie: dź – g – a – n’ – e (5 głosek: dź, g, a n’, e; 7 liter: d, ź, g, a, n, i, e), pieczenie: p’ – e – cz – e – n’ – e (6 głosek: p’, e, cz, e, n’, e; 9 liter: p, i, e, c, z, e, n, i, e). Podział głosek w języku polskim Wszystkie głoski, które występują w języku polskim, dzielą się na kilka kategorii. Podział głosek wynika z tego, jak podczas ich wymawiania układają się narządy mowy. Chodzi o: <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/uczen/gloski-dzwieczne-i-bezdzwieczne-co-to-jest-jak-je-odroznic-przyklady-37423-r1/">głoski dźwięczne i bezdźwięczne, <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/uczen/edukacja/jpolski/gloski-twarde-i-miekkie-czym-sa-jak-je-rozpoznac-przyklady-38485-r1/">głoski miękkie i twarde, <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/uczen/edukacja/jpolski/gloski-miekkie-i-twarde-co-je-odroznia-jak-je-wymawiac-38474-r1/">głoski ustne i nosowe. Przypatrzmy się poszczególnym grupom głosek. głoski dźwięczne – takie, przy których artykulacji czujemy drgania na wysokości krtani; głoski dźwięczne to wszystkie samogłoski oraz spółgłoski b, d, dz, dż, dź, g, j, l, ł, m, n, ń, r, w, z, ż, ź; głoski bezdźwięczne – artykulacja ich nie wywołuje drgań (c, ć, f, p, t, s, ś, cz, sz, ś, k, ch/h); głoski twarde – to takie, które podczas artykulacji nie wywołują unoszenia języka, pozostaje on na dnie jamy ustnej; znaczna większość polskich głosek jest twarda; głoski miękkie – artykułując je, środkowa część języka unosi się w kierunku podniebienia twardego; głoski miękkie to: ć, dź, ś, ź, ń oraz j. Są też głoski zmiękczone (p', b', f', w', m', l', k', g', ch', h'); głoski ustne – to takie, przy których wymawianiu języczek podniebienny jest podniesiony i umożliwia swobodny przepływ powietrza do jamy ustnej; większość głosek w języku polskim to głoski ustne (z wyjątkiem 6 głosek nosowych opisanych niżej); głoski nosowe – przy ich wymawianiu języczek podniebienny jest opuszczony i tylko część powietrza wpływa do jamy ustnej, a część do jamy nosowej; głoski nosowe to: ą, ę, m, mi, n oraz ni. Głoski: dużo przykładów do ćwiczeń Nauka podziału na głoski przyniesie pożądane efekty, gdy dziecko będzie ćwiczyć podział na wyrazach, które zna i lubi. Im więcej czasu poświęcimy na trening utrwalenia tego, co to są głoski – tym mniej problemów sprawiać będzie podział na głoski i litery. By ćwiczyć słuch fonematyczny dziecka, warto jak najczęściej bawić się w dzielenie wyrazów nie tylko na głoski i litery, ale też na sylaby. Wbrew pozorom, dobrze, gdy dzielenie na sylaby utrwalają sobie nie tylko dzieci w wieku przedszkolnym, ale i starsi uczniowie. Ćwiczenie 1. Podziel na sylaby wyrazy: dom, kot, brat, płot, grzmot, świst, mama, lalka, domek, ciastko, sernik, mamusia, laleczka, ciasteczko, gałązka. Ćwiczenie 2. Przeliteruj dziecku wybrane słowo i niech maluch zgadnie co to za wyraz, np.: m – a – m – a (mama), p – i – e – s – e – k (piesek), sz – a – r – l – o – t – k – a (szarlotka). Ćwiczenie 3. Podziel słowo na głoski, a dziecko niech zgadnie co to za wyraz: cz – a – s (czas), m’ – a – s – t – o (miasto), p’ – e – r – n – i – cz – e – k (pierniczek). Ćwiczenie 4. Podaj 3 wyrazy jednosylabowe i sprawdź, ile mają głosek, a ile liter, np.: most: m – o – s – t (4 głoski i 4 litery: m, o, s, t), płot: p – ł – o – t (4 głoski i 4 litery: p, ł, o, t), koń: k – o – ń (3 głoski i 3 litery: k, o, ń), kosz: k – o – sz (3 głoski i 4 litery: k, o, s, z), szok: sz – o – k (3 głoski i 4 litery: s, z, o, k), szczur: sz – cz – u – r (4 głoski i 6 liter: s, z, c, z, u, r). Ćwiczenie 5. Podaj 3 wyrazy 2-sylabowe i sprawdź, ile mają głosek, a ile liter, np.: tut – aj: t – u – t – a – j (5 głosek, 5 liter), pie – sek: p’ – e – s – e – k (5 głosek, 6 liter), śnie – żek: ś – n’ – e – ż – e – k (6 głosek, 7 liter), pier – nik: p’ – e – r – n – i – k (6 głosek, 7 liter), gwiazdka: g – w’ – a – z – d – k – a (7 głosek, 8 liter). Ćwiczenie 6. Wymyśl po jednym wyrazie jedno-, dwu- i trzysylabowym, a następnie podziel je na głoski i litery, np.: dom: d – o – m (3 głoski, 3 litery: d, o, m), do – mek: d – o – m – e – k (5 głosek, 5 liter: d, o, m, e, k), do – me – czek: d – o – m – e – cz – e – k (7 głosek, 8 liter: d, o, m, e, c, z, e, k) Ćwiczenie 7. Podzielcie na sylaby, głoski i litery imiona osób z waszej rodziny lub z grona przyjaciół. Po serii tego typu ćwiczeń szukajcie własnych przykładów słów, których liczby sylab, liter i głosek różnią się od siebie. Materiał został zaktualizowany przez redakcję w 2025 roku. Zobacz także: Już nie pomylisz podmiotu z orzeczeniem. Wystarczy zadać 2 proste pytania i wszystko staje się jasne Mądre książki dla 6-latka, które dziecko musi znać. Najlepsze tytuły: ranking TOP 9 Nie ma mądrzejszej bajki na Netfliksie. Po 1 odcinku 5-latek wytłumaczył mi, jak działa GPS
Głoski twarde i miękkie: czym są, jak je rozpoznać [PRZYKŁADY]
Głoski to najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi. Dzielą się one na samogłoski i spółgłoski, wśród których dodatkowo można wyróżnić głoski dźwięczne i bezdźwięczne, ustne i nosowe oraz twarde i miękkie. Wyjaśniamy, czym charakteryzują się głoski twarde i miękkie.
Nie wiesz, jak odróżnić głoskę twardą od miękkiej? Temat twardości i miękkości głosek w języku polskim może wydawać się skomplikowany, ale na szczęście taki nie jest. Wyjaśniamy, jak w prosty sposób nauczyć dziecko rozpoznawania głosek miękkich i twardych, aby nie miało problemu z poprawną pisownią. Jak rozpoznać głoski twarde i miękkie? Do głosek twardych należy większość spółgłosek występujących w języku polskim: b, c, cz, d, dz, f, g, h, j, k, l, ł, m, n, p, r, s, sz, t, w, z, ż. Głoskami miękkimi nazywa się głoski, które mają zmiękczenie. W języku polskim są to głoski, które w wymowie mają słyszalne „i”. Głoski miękkie zapisuje się za pomocą kreski nad literą (np. ć, ś, ń, ź). Oprócz głosek miękkich w języku polskim mamy też głoski zmiękczone. To głoski, przy których wymowie słychać zmiękczenie, ale w ich zapisie nie ma kreski nad literą. Głoski zmiękczone występują przed literą i (ona je zmiękcza). Głoski zmiękczone w języku polskim to spółgłoski bi, ci, dzi, fi, gi, mi, ni, si, zi. ZAPAMIĘTAJ: Wszystkie głoski miękkie w języku polskim to: spółgłoski z kreseczką: ś, ń, ć, ź, dź, spółgłoska: j spółgłoski zmiękczone przez i: bi, ci, dzi, fi, gi, mi, ni, si, zi Głoski twarde to większość spółgłosek: b, c, cz, d, dz, f, g, h, j, k, l, ł, m, n, p, r, s, sz, t, w, z, ż. WAŻNE: Samogłoski nie zaliczają się ani do głosek miękkich, ani do twardych (np. a, e, i, o, u, ó, y, ą, ę) Przykłady słów z głoskami miękkimi: dźwig (dź) ślub (ś) śledź (ś, dź) dzień (ń) jajo (j, j) Przykłady słów z głoskami twardymi Hej (h, j) Blok (b, l, k) Foka (f, k) Mama (m, m) Prosto (p, r, s, t) Czemu (cz, m, u) Warto wiedzieć: Istotną rolę w rozpoznawaniu twardości i miękkości głosek gra słuch. To dzięki niemu można rozpoznać, czy dana głoska jest miękka, czy też twarda. Gdy wymawiamy głoski miękkie, środek języka podnosi się w kierunku podniebienia twardego. Z kolei podczas wymawiania głosek twardych środek języka pozostaje nisko, ewentualnie dotyka zębów. Głoski twarde i miękkie – ćwiczenia Najłatwiejszym sposobem na rozpoznanie czy dana głoska jest miękka czy twarda, jest słuchanie. Samo słuchanie jednak nie wystarczy, aby nauczyć dziecka rozróżniać głoski. Poproś dziecko, aby powoli mówiło alfabet, zapisując wymówione głoski. Przy każdej wypowiedzianej głosce poproś, aby rozpoznało, czy jest miękka, czy twarda. Jeśli będzie miało z tym problem, poproś je, aby powtórzyło głoskę i zwróciło uwagę, w jaki sposób układa się jego język w trakcie wymawiania. Jeszcze lepszym sposobem będzie wydrukowanie wszystkich liter alfabetu na kartce wraz z polskimi znakami. Wówczas, w trakcie wymawiania głosek, dziecko będzie mogło zaznaczyć, czy głoska jest miękka lub twarda. Takie ćwiczenie to połączenie słuchania, pisania i mówienia, co znacznie ułatwi proces zapamiętywania podziału głosek. Zobacz też: Co to są spółgłoski miękkie? Wszystkie spółgłoski miękkie [PRZYKŁADY] Spółgłoski twarde: co to, jakie są? Czym różnią się od spółgłosek miękkich? Co to są głoski? Czym różnią się od liter? Przykłady i ćwiczenia
Głoski ustne i nosowe: co je odróżnia, jak je wymawiać?
Głoski to najmniejsze i niepodzielne części mowy. Od liter różnią się tym, że głoski się wymawia, a litery zapisuje się lub czyta. Głoski podzielone są na spółgłoski, samogłoski, a także na głoski twarde i miękkie oraz głoski ustne i nosowe. Skupimy się na ostatnim zagadnieniu: głoskach ustnych i nosowych. Wyjaśniamy, czym są i jak je rozpoznać?
Głoski nosowe to głoski, w których wymowie bierze udział zarówno jama ustna, jak i jama nosowa. Powietrze podczas wymawiania głosek nosowych przepływa przez oba te narządy. Głoskami ustnymi określa się głoski, przy których wymowie powietrze dostaje się tylko i wyłącznie do jamy ustnej. Czynnikiem, który determinuje, którędy popłynie powietrze i w jaki sposób będzie wymawiana głoska, jest tzw. podniebienie miękkie (to ruchoma część podniebienia zakończona języczkiem). W przypadku głosek ustnych podniebienie miękkie przylega do tylnej ściany jamy gardłowej, zamykając przejście powietrza do jamy nosowej. W przypadku głosek nosowych podniebienie miękkie odchyla się od tylnej ściany jamy gardłowej, wskutek czego powietrze dostaje się do jamy nosowej. Dlatego też łatwo jest odróżnić głoski nosowe od ustnych – różnica pomiędzy nimi jest wyraźnie słyszalna. Jak rozpoznać głoski ustne, a jak nosowe – ćwiczenia Głoski nosowe, jak sama nazwa wskazuje, brzmią, jakby były mówione przez nos. Przykłady głosek nosowych to ą, ę, m, m’ („m” zmiękczone) n, ń. Głoski nosowe są wyraźnie mówione za pomocą ust – poza wymienionymi głoskami nosowymi, cała reszta głosek to głoski ustne. Jak nauczyć dziecko rozpoznawać głoski ustne, a jak nosowe? Wystarczy proste ćwiczenie. Poproś dziecko, aby powiedziało alfabet, zatykając nos. Te, których wymowa będzie zniekształcona, to głoski nosowe. Powinno zauważyć, że w trakcie wymawiania ą, ę, m i n nie głoski nie będą brzmiały wyraźnie, a powietrze będzie usiłowało wydostać się przez nos. Z kolei te, które będą brzmiały normalnie w trakcie zatykania nosa to głoski ustne. To możliwie najprostsze i zarazem najskuteczniejsze ćwiczenie podziału głosek na ustne i nosowe – tuż obok nauczenia się ich na pamięć. Głoski nosowe i ustne – przykłady wyrazów Głoski nosowe: ą, ę, m, m’ („m” zmiękczone) n, ń. Głoski ustne: a, b, c, d, e, f, g, g, i, j, k ( i reszta alfabetu, nie wliczając, ą, ę, m, m’, n, ń) Przykłady wyrazów z użyciem głosek nosowych: minął (m', n, ą), wzięłam (ę, m), nos (n), koń (n), zasnąłem (n, ą, m), zaczęłam (ę, m), uśmiechnęłam (m', ę, m), płynęłam (n, ę, m), słońce (ń), kąt (ą), męczyć (m, ę), mącić (m, ą), niosę (n', ę), mówię (m, ę), mówią (m, ą) Przykłady wyrazów z użyciem głosek ustnych: plaża (p, l, a, ż, a) marzyć (m, a, rz, ć) laska (l, a, s, k, a) nos (n, o, s) taczka (t, a, cz, k, a) wiara (w, i, a, r, a) usta (u, s, t, a) meble (m, e, b, l, e) płot (p, ł, o, t) patron (p, a, t, r, o, n) okno (o, k, n, o) róża (r, ó, ż, a) Piszemy także o: Co to są głoski? Czym różnią się od liter? Przykłady i ćwiczenia Głoski nosowe: czym są, jak powstają [PRZYKŁADY] Słuch fonematyczny: co to jest i jak go rozwijać? Jakie są objawy zaburzeń słuchu fonemowego?
Głoski nosowe: czym są, jak powstają [PRZYKŁADY]
Na to, jak wymawiamy daną głoskę, wpływa wiele czynników. W procesie mowy biorą udział nie tylko usta, ale i krtań, płuca i nos. Gdy przy wymawianiu poszczególnych głosek powietrze wydostaje się przez jamę ustną i nos, wówczas mamy do czynienia z głoskami nosowymi.
Jak rozpoznać, jaka głoska jest nosowa, a jaka ustna? To prostsze, niż ci się wydaje. Wyjaśnimy, czym są głoski nosowe, w jaki sposób się je wymawia oraz jakie głoski w języku polskim zaliczamy do tej kategorii. Podajemy również przykłady słów zawierających głoski nosowe. Co to są głoski nosowe? Głoski nosowe to głoski, w których wymowie bierze udział zarówno jama ustna, jak i jama nosowa. Powietrze podczas wymawiania głosek nosowych przepływa przez oba te narządy. W trakcie wymawiania głosek nosowych kluczowe jest ułożenie podniebienia, a dokładniej – podniebienia miękkiego (jest zakończone tzw. języczkiem). W trakcie wymawiania głosek nosowych podniebienie miękkie odchyla się do tylnej ściany jamy gardłowej, wskutek czego powietrze dostaje się do jamy nosowej. Sprawia to, że wymawiana głoska zyskuje charakterystyczne nosowe brzmienie. W polskim alfabecie jest niewiele głosek nosowych – jest ich zaledwie 6. Jakie są głoski nosowe? Głoski nosowe występujące w języku polskim to: ą, ę, m, m’ („m” zmiękczone) n, ń. Cała reszta głosek to głoski ustne. Język polski jest jednym z dwóch języków słowiańskich, obok kaszubskiego, w którym zachowały się samogłoski nosowe. Co ciekawe polska samogłoska nosowa ą to tak naprawdę nosowe o, a nie a (taki zapis utrwalił się w trakcie rozwoju języka polskiego). Zapamiętaj: Wszystkie głoski nosowe w języku polskim to: samogłoski nosowe: ą i ę. spółgłoski nosowe: m, m’, n, ń. Wyrazy z głoskami nosowymi – przykłady Przykłady wyrazów, które zawierają głoski nosowe: minął (m', n, ą), wzięłam (ę, m), nos (n), koń (n), zasnąłem (n, ą, m), zaczęłam (ę, m), uśmiechnęłam (m', ę, m), płynęłam (n, ę, m), słońce (ń), kąt (ą), męczyć (m, ę), mącić (m, ą), niosę (n', ę), mówię (m, ę), mówią (m, ą). Zobacz też: Głoski dźwięczne i bezdźwięczne – co to jest, jak je odróżnić, przykłady Słuch fonematyczny: co to jest i jak go rozwijać? Jakie są objawy zaburzeń słuchu fonemowego? Wady wymowy u dziecka: skąd się biorą, czy to wina rodziców?
Czy uszy mogą zwiędnąć? [LIVECZAT Z EKSPERTEM]
Rodzice uroczych, jeszcze niemówiących maluchów czekają niecierpliwie na pierwsze „mama”. A z czasem… kto z nas nie marzył o zabawie w „króla ciszy”? Miasteczko Zmysłów odwiedziła jego ambasadorka, Dorota Zawadzka, która tym razem odpowiadała na pytania związane ze zmysłem słuchu.
Wielu rodziców przedszkolaków ma na swoim koncie doświadczenia związane z przynoszeniem do domu wyrazów – jak to się mówi – od których uszy więdną. Maluchy czasem powtarzają je bez zrozumienia. Lub (co gorsza) pytają nas wprost o znaczenie brzydkich, zasłyszanych gdzieś w przestrzeni słów. Co robić? Jak reagować? Czy puszczać brzydkie wyrazy mimo uszu? Jak podkreśliła ekspertka, to dorośli nadają znaczenie temu, co maluch mówi. – Gdy nasze dziecko przychodzi do domu i powtarza słowa, które zasłyszało w szkole, przedszkolu czy na podwórku, to patrzy, jak my na nie reagujemy – mówiła Zawadzka. – Jeżeli robimy to nadmiernie, wówczas dla dziecka jest to sygnał, że dane słowo jest „ważne”. I wie, że może użyć go w sytuacji, w której na przykład chce zwrócić na siebie uwagę – dodała ekspertka. Psycholożka zaznaczyła, że bardzo często dzieci nie rozumieją znaczenia danego słowa – może dla nich fajnie brzmieć, lub zostać przypisane do określonych sytuacji. – Wówczas ważne jest, by móc wytłumaczyć dziecku, że w naszym domu tak się nie mówi. A jeśli się mówi, to niestety musimy się pogodzić z tym, że młody człowiek również może takich wyrazów używać – tłumaczyła Zawadzka. Słuchać i słyszeć dziecko W trakcie liveczatu padło wiele pytań o to, jak nauczyć się słuchać dziecko. Jak podkreśliła psycholożka – ważne jest, by nie tylko słuchać, ale też słyszeć malucha. – Słowa słowami, ale należy zwracać uwagę na to, o czym dziecko chciało nam opowiedzieć i jaką treść chciało nam przekazać – mówiła ekspertka. – Gdy dziecko informuje nas, że nie lubi przedszkola, ważne jest, byśmy usłyszeli nie tylko, że go nie lubi, ale coś więcej. Być może to, że czuje się nielubiane w grupie dzieci. Słyszenie potrzeb dziecka i zaspokajanie ich oraz zwracanie uwagi na punkt widzenia dziecka, jest niezwykle istotne – tłumaczyła psycholożka. Rodzice pytali również o rozwój zmysłu słuchu, grające zabawki i kreatywne pomysły na wspólne muzykowanie (nie tylko) w domu. Nie zabrakło także „polecajek” książkowych. Cały liveczat można ponownie obejrzeć na naszym fanpage >>> TUTAJ Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Nuty, batuta, dobry słuch… spotkanie z muzykiem [Miasteczko Zmysłów]
Gościem w Miasteczku Zmysłów była Kamila Lewicka, która na co dzień prowadzi zajęcia muzyczne dla dzieci. Wspólnie z Tolą i Maksem porozmawiała (choć o wiele więcej niż rozmów było tam zabawy!) o zmyśle słuchu. Opowiedziała też o niezwykłej pracy dyrygenta i pokazała, jak nauczyć się podstaw kierowania... orkiestrą. Posłuchajcie (i popatrzcie) sami!
Tola i Maks gościli w tym odcinku Miasteczka Zmysłów Kamilę Lewicką. Ekspertka przyniosła ze sobą wiele ciekawych muzycznych rekwizytów – między innymi batutę. Dzięki opowieściom i poradom ekspertki, dzieciaki miały też możliwość sprawdzenia się w roli profesjonalnych... dyrygentów! Przy pomocy batuty pokazywali pozostałym uczestnikom spotkania, jak mają grać: wolno, szybko, cicho czy głośno. Kamila podkreślała, że regularny trening w tym zawodzie jest niezwykle ważny. „Możecie dyrygować w swoich rodzinach, w przedszkolu, na podwórku, albo właśnie bawić się w dyrygenta ze swoimi zabawkami”. Jesteście ciekawi, jakie jeszcze padły pytania? I jakie instrumenty grały na planie? Zapraszamy do obejrzenia wideo! Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Dorota Zawadzka inspiruje: 3 pomysły na zabawy rozwijające zmysł słuchu
Słuch jest tym zmysłem, który rozwija się jako pierwszy, około 8. tygodnia ciąży. Już wtedy wielu rodziców czyta maluchom, śpiewa kołysanki i puszcza gotowe nagrania. To samo warto robić, gdy maluch jest już na świecie. W ten sposób przyzwyczaja się do tembru naszego głosu i tempa, w którym mówimy. Ale dźwiękiem można się również fantastycznie bawić…
Zabawy słuchowe z maluchami dają cały wachlarz możliwości rozwojowych. To nie tylko słuchanie muzyki, śpiew czy taniec. To również… eksperymenty! Jedne z najprzyjemniejszych eksperymentów naukowych z dziećmi to te dotyczące nauki o dźwięku, wykorzystujące przedmioty codziennego użytku, aby go… ożywić. wyjaśnia Dorota Zawadzka, psycholożka i ekspertka akcji „Miasteczko Zmysłów” Jak rozwijać zmysł słuchu? Najprostszym i najbardziej skutecznym sposobem będzie… wspólna zabawa. W co się bawić z maluchem, by wspierać jego uszy? 1: Zabawy z instrumentami Nie chodzi tylko o rozpoznawanie poszczególnych instrumentów. Zabawą jest też tworzenie muzyki. Budowanie prostych instrumentów i odtwarzanie melodii i rytmów. Można grać dłońmi na blacie lub wykorzystać drewniane łyżki kuchenne i garnki. tłumaczy ekspertka. Fajną, wspólną zabawą jest również budowanie instrumentów muzycznych. Aby zrobić te najprostsze, wystarczą dwie plastikowe buteleczki oraz wypełniacze: ryż, soczewica, lub kolorowe koraliki. Sprawdźcie, jakie dźwięki wydaje każda z butelek osobno. Czy te odgłosy się czymś różnią? I jak – jesteście gotowi na mały koncert? 2: Papierowy kubek i telefon sznurkowy Telefon z papierowym kubkiem, uwielbiany przez dzieci projekt, to znacznie więcej niż zabawny i staromodny sposób komunikacji. Pokazuje, jak fale dźwiękowe mogą przemieszczać się przez strunę i zamieniać się z powrotem w słyszalny dźwięk na przeciwległym końcu. mówi psycholożka. Zobaczcie, co się stanie, gdy sznurek nie będzie odpowiednio naciągnięty. Czy wówczas będziecie się dobrze słyszeć? 3: Zobacz dźwięk Wibracje dźwiękowe rozchodzą się w powietrzu, wodzie, a nawet w ciałach stałych, ale nie można zobaczyć fal. Co by było, gdybyśmy mogli zobaczyć fale w inny sposób? Ten eksperyment z dźwiękiem sprawia, że staje się on bardziej widoczny. Potrzebna będzie folia aluminiowa, cukier lub ryż i głośnik… podpowiada Zawadzka. Zacznijcie od rozłożenia na folii przygotowanych ziarenek. Następnie połóżcie głośnik obok i włączcie go. Fala dźwiękowa przesunie to, co rozsypane na folii. Zobaczcie, co się wydarzy, gdy muzyka zagra nieco głośniej. I czy tempo utworu ma znaczenie? Czas zamienić się w słuch… Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Zabawa ćwicząca zmysł słuchu: Coś ci nie gra? Które z odgłosów wydają zwierzęta?
Dziecko uwielbia przebywać w świecie dźwięków. Aby z radością odkrywało to, co je otacza, warto wdrożyć zabawy dźwiękonaśladowcze. Znasz takie? Jeśli nie, koniecznie wypróbujcie naszą zabawę – sprawdzisz, czy twój maluch rozpozna dźwięki wydawane tylko przez zwierzęta.
Zabawy dźwiękonaśladowcze są szalenie potrzebne, by mądrze stymulować rozwój dziecka. Warto wiedzieć, że to właśnie dzięki naśladownictwu różnorakich odgłosów, można wspierać rozwój mowy malucha, a także ćwiczyć jego pamięć, skupienie oraz rozwój społeczny i emocjonalny. Aby przyniosło ono jednak efekty, warto regularnie ćwierkać, muczeć, beczeć bądź wydawać inne dźwięki naśladowcze. Dzięki temu twoje dziecko nie tylko będzie się rozwijać, ale również świetnie bawić i… tworzyć z tobą wspaniałą więź. View Ediplayer on the source website Jak nauczyć dziecko naśladowania odgłosów? Zabawy dźwiękonaśladowcze są proste i można się w nie bawić na wiele sposobów. Jednym z nich są książeczki dźwiękowe, które umożliwiają nie tylko zobaczyć bohaterów, ale także ich usłyszeć. Sprawdzą się także maskotki wydobywające dźwięk lub inne miauczące, rechoczące bądź szczekające zabawki. Ponadto, wychodząc na spacer, możecie uważnie nasłuchiwać i gdy np. zaszczeka obok was pies, zapytać maluszka: „Jak robi piesek?”. To świetny sposób na rozwijanie i zapamiętywanie codziennych odgłosów. A jeśli nie masz pomysłów na zabawy stymulujące słuch, przygotowaliśmy jedną z nich. Sprawdź, jak maluch poradzi sobie z tą zagadką! Zapraszamy do zabawy! Materiał powstał z udziałem KINDER Niespodzianki
Zmysł słuchu: Odgłosy jakiego zwierzątka słyszysz?
Czy wiesz, że maluch uczy się mówić właśnie poprzez dźwięki? Prawidłowe słyszenie wpływa także korzystnie na naukę czytania i pisania, a także rozwój umiejętności społecznych. Rozwijaj zmysł słuchu i zagraj z dzieckiem w naszą grę! Z pewnością mu się spodoba.
Maluch słyszy dźwięki już w brzuchu mamy. Około 31. i 33. tygodnia rozpoznaje głos mamy, a między 34. a 36. odróżnia jego tonację, co oznacza, że wie, kiedy mama mówi spokojnie, a kiedy jest np. zdenerwowana. Gdy dziecko się rodzi, ma już w pełni rozwinięty słuch. Później miesiąc po miesiącu uczy się rozpoznawania dźwięków, naśladowania ich aż wreszcie zaczyna dzięki niemu mówić. Warto także pamiętać, że zmysł słuchu pełni również ważną rolę w kształtowaniu osobowości i zachowań dziecka. View Ediplayer on the source website Jak rozwijać słuch dziecka? Zastanawiasz się, jak stymulować słuch malucha? Najprostszym sposobem jest częste mówienie do dziecka – możesz mu opowiadać, czytać, nazywać to co widzisz lub opisywać, co robisz. Na późniejszym etapie rozwoju warto bawić się w zabawy polegające na rozpoznawaniu dźwięków, reagowaniu na nie, czy też różnicowaniu ich (cichy/głośny, krótki/długi, wysoki/niski itp.). Gdy dziecko polubi świat dźwięków przydadzą się zajęcia umuzykalniające, w których będzie mógł odtwarzać usłyszane dźwięki, śpiewać czy tańczyć. Jeśli nie masz pomysłu na zabawę stymulującą słuch, przygotowaliśmy jedną z nich. Sprawdź, jak maluch poradzi sobie z tą grą! Materiał powstał z udziałem KINDER Niespodzianka
Ciiii… słyszycie? A wiecie, że nasze uszy pracują nawet gdy śpimy? Dokładnie tak – narząd słuchu jest jedynym, funkcjonującym przed 24 godziny na dobę.
Istnieje w naszym języku powiedzenie „zamieniać się w słuch*”, które oznacza słuchać kogoś bardzo uważnie. Nie odnosi się tylko do poleceń wydawanych przez mamę i tatę, czy panią nauczycielkę. Może dotyczyć również słuchania dźwięków – ptaków w lesie, szumu ulicy czy muzyki. Teraz zatem zamieńcie się w słuch i spróbujcie rozpoznać co to za odgłosy… Zapraszamy do gry! *zamieniać się (zamienić się) w słuch - słuchać kogoś (czegoś) bardzo uważnie; chłonąć każde czyjeś słowo: Dobra, ty mówisz, a ja zamieniam się w słuch i próbuję zapamiętać najdrobniejszy nawet szczegół. Później zmiana i zobaczymy, ile w mojej głowie zostało z twoich słów. Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Słyszą, ale nie słuchają… jak rozmawiać z dziećmi? [LIVECZAT Z EKSPERTEM]
Dlaczego do maluchów nie zawsze trafia to, co mówimy? I jak to się ma do rozwoju zmysłu słuchu i rozwoju dziecka ogólnie? To tylko niektóre zagadnienia poruszone podczas liveczatu na fanpage’u MamoToJa. Na pytania odpowiadała psycholog, Dorota Zawadzka. Rozmowa o słuchu zamykała cykl spotkań z ekspertką w ramach akcji Miasteczko Zmysłów.
Dorota Zawadzka rozpoczęła spotkanie od podkreślenia, jak istotne jest sprawdzanie samego narządu słuchu od samego początku. – Dzięki WOŚP wszystkie maluchy mają zagwarantowane badania przesiewowe słuchu. Dzięki nim wiemy, czy nasz maluch słyszy, czyli czy jego zmysł słuchu prawidłowo odbiera bodźce z otoczenia – mówiła ekspertka. Słyszy, ale nie słucha Wielu z nas – rodziców pewnie zauważyło, że wielokrotne powtarzanie nie działa na nasze pociechy. Podobny skutek ma podnoszenie głosu – też nie przynosi efektu. – Rodzice podkreślają, że widzą, jak maluchy wsłuchują się w ich głos, po czym robią to, co robiły do tej pory, nie reagując na komunikat, który został do nich wysłany – mówiła Zawadzka. – To jest największy problem rodziców. A jednocześnie, co się z nim wiąże, to fakt, że rodzice nie wytrzymują tego napięcia. Zaczynają się denerwować, tracą cierpliwość, bo chcieliby, aby dzieci wykonywały ich polecenia szybko. A ja przypominam, że dzieci nie rozumieją dwóch słów: szybko i czystko – tłumaczyła ekspertka. Pytania przesyłane przez rodziców, zarówno na forum, jak i w wiadomościach prywatnych do prowadzącej spotkanie redaktorki Mamo, To Ja koncentrowały się wokół tego zagadnienia – jak formułować komunikaty, aby były skuteczne i docierały do dzieci oraz… jak nie tracić cierpliwości, jeśli maluchy nie od razu wykonują rodzicielskie polecenia. Obejrzyj liveczat i zobacz, o co jeszcze pytali ekspertkę rodzice w czasie jego trwania! –Musimy dziecku dać czas na to, żeby ono usłyszało, w takim znaczeniu, żeby przyswoiło te informacje, a następnie podjęło decyzję co z tym zrobić. Zwykle my rodzice właśnie tego czasu na podjęcie decyzji nie dajemy – wyjaśniała Zawadzka. – Mamy niestety taką tendencję, że chcemy, aby dziecko było podporządkowane i żeby nie dyskutowało. Warto w tym miejscu zatem postawić pytanie: kogo my w ten sposób wychowujemy? Kogoś, kto ślepo i bezrefleksyjnie będzie wykonywał polecenia. A przecież nie chcecie takich ludzi wychowywać! – apelowała psycholog. Informujmy i używajmy argumentów – Dziecko ma nie być posłuszne, ma być rozumne – to zdanie Dorota Zawadzka podkreśliła kilkakrotnie. Tłumaczyła jednocześnie, że istotna jest perspektywa i zwróciła uwagę, że my, rodzice, często nie uwzględniamy punktu widzenia dziecka. A być może maluch akurat robi coś ważnego ze swojej perspektywy, np. buduje wieżę z klocków lub rysuje szlaczki. – My, dorośli, mamy w głowie jakiś nasz własny plan – kontynuowała ekspertka – i chcielibyśmy, żeby świat podlegał naszym wpływom. Ale tak nie jest – warto odpuścić i wyluzować! Mamy pytały również o różnicę między posłuszeństwem a partnerstwem, asertywność i stawianie granic, a także o to, jak swoje oczekiwania zestawić z tym, czego i jak chcą dzieci oraz jak się tej współpracy nauczyć. Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz nasz liveczat! Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Słyszę, czyli… jak rozwijać wrażliwość na dźwięki? [WEBINAR 3.]
Za nami trzeci z 6 bezpłatnych webinarów dla rodziców, organizowanych w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem” i prowadzonych przez Dorotę Zawadzką. Tym razem ekspertka opowiadała o zmyśle słuchu i o tym, jak go kształtować i o niego dbać.
Chociaż to wzrok, o którym rozmawialiśmy podczas ostatniego spotkania, najbardziej pomaga kontrolować świat, to również słuch jest niezwykle istotny w jego poznawaniu. I co ciekawe, to właśnie zmysł słuchu pojawia się jako pierwszy w życiu płodowym, dzięki czemu maluch około 20. tygodnia życia słyszy dźwięki. Badacze podkreślają, że na początku dziecko w brzuchu mamy słyszy tylko te o niskich częstotliwościach, a już w III trymestrze słyszy i rozpoznaje głos mamy oraz muzykę. Co jeszcze trzeba wiedzieć o słuchu dziecka? Gdy dziecko się rodzi, nie zdaje sobie sprawy z tego, czy słyszy, czy nie, a także czy np. słyszy tylko na jedno ucho, czy jednak na oba. Dlatego też tak ważne są, wykonywane w naszym kraju dzięki Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy, przesiewowe badania słuchu u noworodków. Po nich rodzice otrzymują wyniki w formie niebieskiej lub żółtej kartki. Pierwsza z nich oznacza, że słuch maluszka jest prawidłowy, a druga świadczy o tym, że wynik badania był niezgodny z normą, dlatego należy udać się do specjalisty i sprawdzić, co konkretnie jest nie tak. Tym samym bardzo ważne jest, by od początku opiekunowie zwracali uwagę na to, czy dziecko słyszy dobrze, czy może ze słuchem jest jakiś problem. Jest to istotne, gdyż pierwszy rok życia niemowlęcia jest najważniejszy dla tego zmysłu i powstałe wtedy zaniedbania, mogą okazać się później nie do nadrobienia… W domu pojawia się niemowlę… i co dalej? Bardzo często jest tak, że po urodzeniu maluszka, gdy rodzina powiększyła się po raz pierwszy, po wyjściu ze szpitala i wejściu do domu chodzimy na paluszkach, aby nie obudzić śpiącej pociechy. Od tego momentu ściszamy radio bądź inne sprzęty, mówimy szeptem oraz wyłączamy dzwonek do drzwi… Czy faktycznie jest to potrzebne? Czy dziecko do prawidłowego rozwoju i odpoczynku potrzebuje absolutnej ciszy? Chociaż zrozumiałe jest, że rodzice po zaśnięciu maluszka robią wszystko, by tylko się nie obudziło, to jednak trzeba pamiętać, że w środowisku dziecka nie może być zupełnej ciszy. Warto zatem nie uwrażliwiać dziecka pod tym względem, bo każdy, drobny, ale głośniejszy dźwięk nie tylko je wybudzi, ale dodatkowo może wzbudzić w nim również lęk. Nie wiesz, czy słuch dziecka rozwija się prawidłowo? Zwróć uwagę na to, czy maluch: między 3. a 6. miesiącem życia reaguje na znane odgłosy, odwraca głowę w ich stronę i zaczyna najpierw gruchać potem głużyć, czyli wydawać dźwięki inne niż pisk; między 6. a 9. miesiącem życia naśladuje odgłosy z otoczenia i gaworzy, czyli próbuje je powtarzać; do około 18. miesiąca życia, reaguje już na polecenia i sam wypowiada proste słowa. Stymulacja dźwiękowa przedszkolaka Podczas spotkania ekspertka zauważyła, że wiele maluchów w przedszkolu jest niedostymulowanych dźwiękowo. Co to oznacza? Zwykle takie dziecko reaguje nerwowo na każdy odgłos, z którym się zetknie, a dodatkowo wiele z nich budzi w nim strach. Tym samym, aby brzdąc nie reagował lękowo, konieczne jest dostarczanie mu różnych dźwięków na co dzień, tak by mógł je poznać. By rozwijać słuch malucha, warto nie tylko umożliwić mu słuchanie muzyki, ale również jej tworzenie. Wszelkie zajęcia umuzykalniające poszerzają możliwości jego rozwoju. Jest to istotne, bo obecnie mamy bardzo często do czynienia z zanieczyszczeniem dźwiękowym, które podobnie jak np. zanieczyszczenie powietrza, wpływa negatywnie na organizm, a także jego rozwój. Tym samym należy zadbać o to, by w tym okresie decydować się na zabawy takie jak: naśladowanie głosów zwierząt, odtwarzanie rytmów lub konkretnych melodii, rozpoznawanie natężenia głosu, lokalizowanie dźwięków, różnicowanie dźwięków – cichy/głośny, niski/wysoki, dużo dźwięków/mało dźwięków To, co słyszymy vs. to, jak mówimy Ponadto warto pamiętać, że rozwój słuchu nierozerwalnie jest związany z rozwojem mowy. Jeśli prawidłowo słyszymy, to też prawidłowo mówimy, a później również prawidłowo piszemy i czytamy, co przekłada się na sukces szkolny. Dlatego też nieprawidłowy słuch może wiązać się z niegramatycznym mówieniem oraz niepoprawnym konstruowaniem zdań. Warto, by w pewnym momencie rodzice wybrali się z maluchem do logopedy, aby sprawdzić, czy mówi prawidłowo. Można to zrobić, gdy brzdąc ma 2,5-3 lata.
„Muzyka i dźwięki są bardzo ważne w naszym życiu”. Dorota Zawadzka o zmyśle słuchu [WIDEO]
Maluchy słyszą pierwsze dźwięki jeszcze w brzuchu mamy. Już wtedy też możemy stymulować ten zmysł. Co ważne – nawet te pierwsze dźwięki przekładają się na jego późniejszy rozwój i mają wpływ np. na rozwój mowy. Psycholog Dorota Zawadzka mówiła w Miasteczku Zmysłów o tym, jak ważny jest zmysł słuchu i dlaczego nie należy do końca wierzyć w „efekt Mozarta”. Zapraszamy do oglądania!
– Zmysł słuchu rozwija się bardzo wcześnie, w życiu płodowym – mówiła Zawadzka. Już wtedy, jak podkreśliła psycholog, możemy do dziecka mówić, czytać mu i przyzwyczajać do swojego głosu: tembru i tempa, w którym mówimy. I jak dodała – oczywiście możemy razem z dzieckiem słuchać muzyki. Muzyka klasyczna jest niezwykle uspokajająca dla mamy i dziecka. Słuch a mowa Dorota Zawadzka podkreśliła, że niezwykle ważne jest poprawne zwracanie się do dziecka. – Mówimy tak, jak zwykle do innych domowników. Dbamy o to, żeby ten dźwięk był w miarę czysty, tzn. żeby nie mówiło za wiele osób jednocześnie i żeby nie było szumu dźwiękowego. Ekspertka przypomniała także, że należy dbać o melodię języka. – Jeżeli zadajemy pytanie, to trzeba to pytanie wyraźnie zadać i postawić znak zapytania. Jeżeli udzielamy dziecku odpowiedzi, to też musimy tę odpowiedź zakończyć kropką – wyjaśniła. I dodała, że poprawność naszej mowy będzie miała wpływ na to, jak w przyszłości dziecko będzie mówiło, czytało i nawiązywało relacje z rówieśnikami na poziomie mowy. Strefa Zabawy Miasteczka Zmysłów Dziennikarka Mamo, To Ja zapytała Dorotę Zawadzką również o dodatkowe zajęcia umuzykalniające oraz naukę gry na instrumentach. Posłuchajcie koniecznie i dowiedzcie się, jak przygotować własne instrumenty w domu! Ale tych zabaw jest więcej – przykład ćwiczenia słuchowego w pliku PDF do pobrania tutaj: Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Jak sprawić, by dziecko chciało nosić aparat słuchowy?
Zobacz jak pewna mama sprawiła, że jej synek zaczął nosić aparat słuchowy z dumą. I inne dzieci także!
Dzieci nie lubią się różnić od rówieśników, dlatego noszenie aparatów słuchowych czy implantów ślimakowych może być dla nich problemem. Może, ale nie musi! Polecamy także: Czy moje dziecko dobrze słyszy? Sarah Ivermee, mama z Wielkiej Brytanii, sprawiła, że jej głuchy na jedno ucho synek, 4-letni Freedie, jest ze swojego aparatu dumny. I nie tylko on! By aparat słuchowy lub implant przestał być czymś, co szpeci i jest kłopotem, można zrobić z niego... fajny gadżet, który kojarzy się np. z superbohaterami. Sarah wpadła na ten pomysł, gdy jej przyjaciel skarżył się, że trudno mu było namówić córkę do noszenia aparatu. Zaproponowała ozdobienie sprzętu naklejkami do paznokci. Pomogło. Teraz kreatywna mama projektuje trwalsze ozdoby nie tylko dla synka i dzieci znajomych, ale także dla potrzebujących z całego świata. Można je obejrzeć na stronie jej firmy. (źródło: Bored Panda) Zobacz także: Tata nie chciał, by jego córka czuła się inna. Zobacz co zrobił
Jak rozwijają się zmysły twojego dziecka?
Dotyk, równowaga, węch, smak, słuch i na końcu wzrok. W tej kolejności dojrzewają zmysły u rozwijającego się w twoim brzuchu maleństwa.
Intensywny rozwój dziecka w łonie mamy nie przestaje zadziwiać. Od dwóch komórek do człowieka, który już w pięć miesięcy po poczęciu widzi, słyszy, czuje...! To wszystko jest możliwe dzięki warunkom, jakie stwarza dziecku organizm mamy. Przypatrzmy się temu procesowi – w każdej sekundzie maleństwo staje się doskonalsze. Tak łatwo to przegapić! Dotyk Ten zmysł kształtuje się i jest całkowicie kontrolowany przez mózg najszybciej, bo już w I trymestrze ciąży. Minie zaledwie dziewięć tygodni od zapłodnienia, a już drażniona dłoń twego maleństwa będzie zaciskać się w piąstkę! W 14. tygodniu następuje wzrost nerwów czaszkowych parami – po prawej i lewej stronie. To pozwala na połączenie mózgu z innymi partiami głowy i ramion. Twoje maleństwo staje się wrażliwe na dotyk z wyjątkiem czubka i boków głowy, bo te części najbardziej narażone są na ucisk podczas porodu. W 28. tygodniu ciąży powstają opuszki palców wrażliwe na dotyk. W III trymestrze dotyk już tylko się doskonali. Dziecko bada dotykiem ściany macicy, łożysko, pępowinę. Dotyka swej twarzy. Czy wiesz, że… w połowie 7. tygodnia ciąży wargi dziecka są już wrażliwe na dotyk. Ich drażnienie wywołuje ruchy tułowia. Zobacz też: Rozwój człowieka od poczęcia do narodzin Równowaga Zmysł równowagi będzie się doskonalił, gdy dziecko zacznie naukę raczkowania czy jazdy na rowerze, ale już rodząc się, smyk jest wyposażony w gotowy aparat, który przy odpowiednich bodźcach i ćwiczeniach na pewno zadziała. Błędnik bowiem kształtuje się już w 8. tygodniu ciąży, gdy powstaje ucho wewnętrzne. Na przełomie 14. i 15. tygodnia ciąży dziecko ćwiczy zmysł równowagi kołysane ruchem matki. W 5. miesiącu ciąży zmysł równowagi jest już wykształcony. Czy wiesz, że… płód niepokoi się, gdy biegniesz, natomiast kojąco wpływa na niego twój spacer, pływanie, spokojny taniec. Węch Dojrzewa jako trzeci wśród zmysłów, nic więc dziwnego, że zawiązki nosa pojawiają się już w 4. tygodniu ciąży. W 7. tygodniu widoczny jest zarys, a w 8. – koniuszek noska. W 9. tygodniu ciąży powstaje nerw węchowy i… pojawiają się dziurki w nosie. W 26. tygodniu ciąży malec zaczyna wdychać i wydychać wody płodowe przez nos (do tej pory robił to przez usta). Zaczynają się zamykać i otwierać nozdrza, co pozwoli na rozpoczęcie pracy płuc. W III trymestrze ciąży nerwy i receptory węchowe już działają. Malec reaguje na zapach płynu owodniowego (zależy od twojej diety, np. stosowanych przypraw). Tuż po przyjściu na świat będzie umiał odróżnić przyjemny zapach, np. waniliowy, od nieprzyjemnego, np. amoniaku. Czy wiesz, że… w III trymestrze nos ostatecznie się kształtuje. Jest lekko zadarty i dość płaski – doskonale dostosowany do oddychania podczas ssania maminej piersi. Przeczytaj: Twarz nienarodzonego dziecka Smak Ten zmysł, podobnie jak wszystkie inne, rozwija się w działaniu, tzn. wtedy gdy maleństwo zaczyna łykać wody płodowe. Potrafi to robić już w 13. tygodniu ciąży. Wcześniej, bo już 4. tygodnia ciąży, powstaje jama ustna, w 7. tygodniu zaczątki ust. W 5. miesiącu kubki smakowe są chemicznie aktywne. Dziecko wyraźnie wtedy łyka wody płodowe, gdy jest głodne lub gdy mu smakują. Czy wiesz, że… gdy zjesz coś słonego, maleństwo w brzuchu przestaje ssać, a kiedy zjesz coś słodkiego, wtedy ssie wody częściej, łyka je powoli, delektuje się. Słuch W 4. tygodniu ciąży powstają zawiązki uszu. W 8. tygodniu rozpoczyna się proces unerwiania ucha wewnętrznego. W okolicach szyi, po obu stronach, pojawia się maleńki krążek. Oznacza to, że ucho wewnętrzne odpowiedzialne za słuch i zmysł równowagi jest rozwinięte. W 9. tygodniu uszy przesuwają się na boki głowy. W 15. tygodniu małżowiny uszne przypominają już kształtem uszy dorosłego człowieka. Cztery tygodnie później nagły hałas powoduje u płodu przyspieszenie tętna, ruchy całego ciała. Wyraźnie maluch jest zaniepokojony. W 22. tygodniu małżowiny uszne są już ostatecznie wykształcone, a dwa tygodnie potem głośne dźwięki mogą przebudzić dziecko ze snu. W III trymestrze z czasem wrażliwość na dźwięk u płodu się zwiększa. Najpierw dziecko odbiera jedynie wibracje, potem silne pojedyncze dźwięki, na koniec także te coraz cichsze i subtelniejsze. Smyk lubi słuchać muzyki spokojnej, np. na wiolonczeli, flecie, fagocie, biegnącej w tempie, w jakim bije ludzkie serce. Czy wiesz, że… Na przełomie 7. i 8. miesiąca dziecko zaczyna przyswajać i zapamiętywać twój głos i muzykę, która dociera do niego przez powłoki brzuszne. Wzrok Zawiązki oczu powstają już w trzy tygodnie od zapłodnienia. Od 6. tygodnia można zobaczyć ich zarys. Zarodek ma wtedy główkę, tułów i ogonek, a od czubka głowy do końca wyrostka ogonowego mierzy 2–4 mm. Około 7. tygodnia mózg pączkuje, tworząc wypustki zalążków nerwów wzrokowych. Po bokach głowy pojawiają się dwie czarne plamki – to początek oczu, które potem przesuną się w dół twarzy. W 8. tygodniu zaczynają rosnąć powieki, a dwa tygodnie potem będą już gotowe i się skleją. Dziecko ponownie otworzy oczka dopiero około 28. tygodnia. Około 9. tygodnia tworzą się źrenice. Od 26. tygodnia ciąży płód reaguje na światło zmianą rytmu serca i poruszaniem się. W 6. miesiącu gałka oczna porusza się w górę, w dół oraz w bok. Dziecko wyraźnie reaguje na ostre światło. W III trymestrze ciąży płód odróżnia odcienie jasne oraz ciemne, ponieważ skóra brzucha przepuszcza światło. Czy wiesz, że… w 33. tygodniu ciąży wykształca się u płodu odruch zwężenia źrenic pod wpływem światła. W dorosłym życiu będzie występował w sytuacjach lękowych. Przeczytaj: Rozwój płodu w brzuchu - fakty i ciekawostki Co czuje twoje dziecko? Czy słyszy cię, czy coś widzi, czy boli go, jeśli przypadkiem oparłaś się o coś mocniej brzuchem? Gdy pytasz o to swoją mamę, ta twierdzi, że dziecko w brzuchu nie odbiera sygnałów z zewnątrz, że mówienie do brzucha to głupota. Nie dziw się jej – dopiero od 30 lat nauka wie więcej na ten temat. Nie tak dawno, bo w latach 60. XX wieku, ukazała się pierwsza na ten temat publikacja francuskiego położnika Fredericka Leboyera „Narodziny bez przemocy”. Wtedy świat dowiedział się, że „noworodek czuje wszystko, bez wyboru, bez filtru, bez selekcji. Zmysły noworodka funkcjonują. I to jak”. Kolejny krok to badania pediatry T. Brazeltona w latach 80. XX wieku. Udało mu się za pomocą USG podejrzeć, jak smyk w brzuchu mamy odwraca głowę, by posłuchać grzechotki, czy wpatruje się w światło latarki przyłożonej do brzucha mamy. To był przełom!
Lubi patrzeć na pasiaste zabawki, słuchać szumu suszarki, jest delikatne jak księżniczka na ziarnku grochu, a jednak nie przeszkadza mu zapach pełnej pieluszki. Kto to? Twoje maleństwo.
ZMYSŁ DOTYKU Zmysł dotyku jest dla maluszka najważniejszy, bo właśnie dzięki niemu odbiera on większość wrażeń. Czuje temperaturę otoczenia, zaskakującą pustkę wokół siebie (w brzuchu było ciasno i przytulnie, a tu nagle – proszę – tyle wolnego miejsca!), ciężar i wilgoć napęczniałej pieluszki, lekkie kołysanie, gdy niesiesz go do łóżeczka. Najważniejsze dla niego jest ciepło twoich ramion: jak dowodzą badania, możliwość przytulenia się do kogoś jest dla dziecka ważniejsza niż cokolwiek innego, nawet jedzenie. O tym, jak ogromne znaczenie ma dotyk, świadczy fakt, że neonatolodzy zalecają mamom wcześniaków kangurowanie (czyli przytulanie „skórą do skóry”), bo dzięki temu dzieci lepiej się rozwijają. Noworodki uwielbiają także głaskanie, kołysanie i bardzo delikatnie masowanie. Lubią też być otulane kocykiem – dzięki temu mogą się poczuć jak przed narodzinami, gdy wokół nich nie było pustej przestrzeni. UWAGA! Skóra noworodka jest dużo cieńsza i wrażliwsza niż nasza (w porównaniu z maluszkami my, dorośli, jesteśmy gruboskórni jak nosorożce!), dlatego wszystko, co ma z nią kontakt (ubranka, pościel itd.), powinno być wykonane z delikatnych, miłych w dotyku materiałów. Drażnić ją może nawet to, na co my nie zwrócilibyśmy uwagi: szwy, metki, falbanki, a nawet zbyt zimny (bo nie ogrzany w dłoniach) krem. ZMYSŁ WZROKU Wzrok to najmniej „gotowy” ze zmysłów. Każdy noworodek jest krótkowidzem: wyraźnie widzi tylko to, co ma niemal przed samym noskiem (około 20–30 cm). Gdy się nad nim pochylasz, widzi twoją twarz, oczy, usta, reszta jest rozmazana. Jego uwagę zwraca światło i to, co jest w ruchu. Łatwiej mu dostrzec kontrastowe zestawienia kolorów (czerń i biel) i jaskrawe barwy, dlatego najlepsze są zabawki w duże, czarno-białe wzory (np. pasy czy szachownicę), a nie blade, łososiowo-różowe czy błękitne. Maluch nie cierpi ostrego światła, błysków flesza, ale nocną lampkę, która daje stłumione światło, pokocha natychmiast. Na początku potrafi skupić na czymś wzrok tylko przez moment, ale z czasem radzi sobie z tym coraz lepiej. Jego wzrok szybko się wyostrza, przed pierwszymi urodzinami będzie widział mniej więcej tak samo jak my. [CMS_PAGE_BREAK] ZMYSŁ SMAKU Maluszek świetnie rozpoznaje smaki. Inną minkę robi, gdy podasz mu coś słodkiego, a inną, gdy do jego ust trafi coś gorzkiego, kwaśnego czy słonego. Potrafił to jeszcze przed narodzinami. Potwierdzają to badania: gdy kobietom w ciąży podawano substancję zmieniającą smak wód płodowych na słodszy, ich dzieci połykały ich więcej niż zazwyczaj. ZMYSŁ SŁUCHU Nowo narodzone dziecko świetnie słyszy. Mało tego! Nie tylko rejestruje dźwięki, ale nawet niektóre z nich rozpoznaje. Eksperymenty nie pozostawiają wątpliwości: maleńkie dzieci potrafią odróżnić głos mamy od głosu obcych kobiet. Choć dobrze słyszą, są nieco mniej wrażliwe na dźwięki niż my: jeśli odsuniesz się trzy–cztery kroki, noworodek nie usłyszy twojego szeptu. Maluszki lubią śpiewne tony, których instynktownie używamy, rozmawiając z bobasami, bicie serca mamy, spokojne melodie, kołysanki oraz... szum suszarki, odkurzacza i innych urządzeń wydających monotonne dźwięki. UWAGA! Nie lubią jednak nagłych, głośnych dźwięków (gdy zaszczeka pies albo ktoś trzaśnie drzwiami, przestraszone rozrzucają na boki ręce i nóżki), dudniącego telewizora, zbyt wielu źródeł dźwięków (może na przykład przestraszyć je stadko rozemocjonowanych, przekrzykujących się i cmokających cioć, które przyszły z wizytą i głośno wyrażają swój zachwyt). ZMYSŁ WĘCHU Noworodki są w stanie rozpoznać po zapachu własną mamę, odnaleźć jej pierś, odróżniają też zapachy przyjemne od nieprzyjemnych. Gdy naukowcy podstawiali pod niemowlęce noski gaziki nasączone miłymi (np. aromatem bananów czy wanilii) i niemiłymi (np. odorem gnijących ryb) woniami, maluszki wyraźnie dały im do zrozumienia, co sądzą o tych pierwszych, a co o drugich. Inna sprawa, że np. zapach pełnej pieluszki wcale nie musi wywoływać u malca odrazy, bo dzieci dość długo nie zawsze dzielą zapachy według naszych, dorosłych kryteriów. Znajome, swojskie wonie są ważne dla poczucia bezpieczeństwa. UWAGA! Noworodki nie lubią intensywnych zapachów, zbyt mocnych perfum, pomieszanych silnych woni.