Najgorsze NOPy zdarzają się rzadko. Te objawy po szczepieniu to już alarm!
Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) to niepożądana reakcja organizmu na otrzymaną szczepionkę. W zdecydowanej większości są to łagodne przypadki w postaci zaczerwienia, opuchlizny, obrzęku w miejscu ukłucia. Może wystąpić także poważniejsza reakcja: omdlenie lub wysoka gorączka. Bardzo poważne NOP, np. poszczepienne zapalenie opon mózgowych, zdarzają się bardzo rzadko, raz na setki tysięcy szczepień. W Polsce prowadzi się rejestrację przypadków NOP.
NOP po szczepieniu może się zdarzyć. Czasem rodzice odmawiają szczepień, gdyż boją się niepożądanych odczynów poszczepiennych. W bardzo potocznej opinii są one utożsamiane z poważnymi powikłaniami, zagrażającymi zdrowiu dziecka. To w żaden sposób nie odpowiada stanowi faktycznemu opartemu na wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Wyjaśniamy co to znaczy NOP, jak je odróżnić od zwykłej reakcji po szczepieniu, a także kiedy są niebezpieczne i co wtedy robić. Niepożądane odczyny poszczepienne: co to są NOP łagodne objawy poszczepienne poważne objawy NOP NOP po szczepionce MMR NOP po szczepionce 6w1 postępowanie w przypadku NOP zgłoszenie NOP zapobieganie NOP czytanie ulotek Co to są niepożądane odczyny poszczepienne (NOP)? Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP od ang. adverse event following immunization – AEFI) to reakcje organizmu, które mogą pojawić się po każdym szczepieniu. Mogą być one spowodowane samą szczepionką, niewłaściwym jej podaniem lub nietypową reakcją układu odpornościowego dziecka, której wcześniej nie da się przewidzieć. Ale zaliczamy do nich także przypadkowo występujące objawy zaburzenia zdrowia występujące w tym samym czasie co szczepienie. Za niepożądany odczyn poszczepienny może być uznana każda reakcja organizmu, która pojawi się w czasie do 4 tygodni od podania szczepionki, a w przypadku szczepionki przeciw gruźlicy (BCG) – w ciągu 12 miesięcy od jej podania. W przypadku znakomitej większości szczepień nie występują żadne działania uboczne, a jeśli się pojawią jakieś niepożądane objawy poszczepienne, utrzymują się do 3-4 dni, są lekkie i przemijające. Zdarza się, że reakcja występująca po szczepieniu nie jest niepożądanym odczynem poszczepiennym, tylko zwykłą fizjologiczną reakcją po szczepieniu, która ma prawo się wydarzyć. Dobrym przykładem jest zmiana w postaci grudki, a potem strupka w miejscu podania szczepionki BCG. Może się utrzymywać nawet przez kilka miesięcy i jest prawidłową odpowiedzią na szczepienie. Niepożądane odczyny poszczepienne można podzielić na odczyny łagodne, poważne oraz ciężkie, które potencjalnie mogą nawet zagrażać życiu. Prawidłowo przeprowadzony wywiad lekarski przed podaniem szczepionki, jak i badanie dziecka, zmniejszają ryzyko wystąpienia odczynów poszczepiennych. Rodzic przed szczepieniem powinien zostać poinformowany przez lekarza o możliwości wystąpienia reakcji po szczepieniu i o tym, jak jej zapobiec. Programem Szczepień Ochronnych objętych jest w Polsce ok. 7-8 mln dzieci i młodzieży. Przy szczepionkach stosowanych w Polsce jeden NOP występuje przeciętnie raz na 10 tys. szczepień. Najczęściej ma postać łagodną. W 2018 roku zgłoszono 3,5 tys. NOP, z czego 80 proc. stanowiły odczyny łagodne. Niepożądane odczyny poszczepienne – łagodne objawy po szczepieniu Światowa Organizacja zdrowia i Brighton Collaboration (organizacja międzynarodowa ze Szwajcarii) zdefiniowały stany, które trzeba uznać za NOP. Niepożądany odczyn poszczepienny można podejrzewać, gdy w miejscu szczepienia występują duże odczyny miejscowe, zaczerwienienie, opuchlizna, obrzęk. Czasem dotyczy ono całego ramienia lub całej nóżki, w którą dziecko zostało zaszczepione. To może być miejscowy NOP. Najczęstsze odczyny poszczepienne to pojawiające się w miejscu ukłucia: zaczerwienienie, ból kończyny, obrzęk, w także powiększenie węzłów chłonnych. Znacznie rzadziej są to: gorączka (ok. 38 stopni Celsjusza), drażliwość, apatia, niepokój, płacz. Niepożądane odczyny poszczepienne – poważne objawy po szczepieniu Po szczepieniach, w bardzo rzadkich przypadkach, może dojść do poważnych odczynów poszczepiennych. Poważne NOP to: omdlenie lub zaburzenia przytomności, bąble pokrzywkowe lub uogólnione zaczerwienienie skóry, kłopoty z oddychaniem – pojawiają się w ciągu 30 minut po szczepieniu, świadczą o ciężkiej, natychmiastowej reakcji uczuleniowej, wysoka gorączka (powyżej 40 st. C) w ciągu 2 dni po szczepieniu, trudny do uspokojenia płacz (krzyk) trwający co najmniej 3 godziny w ciągu 2 dni po szczepieniu, znacznie zmniejszone napięcie mięśni (dziecko staje się wiotkie), utrudniony kontakt z dzieckiem lub bladość skóry (w ciągu 2 dni po szczepieniu), drgawki (w ciągu 2 dni po szczepieniu), zaburzenia przytomności lub wyraźna, niepokojąca zmiana zachowania dziecka (apatia, brak kontaktu), krew w stolcu lub wymioty zawierające żółć w ciągu miesiąca (a zwłaszcza w ciągu 7 dni) po podaniu szczepionki doustnej. Bardzo rzadko mogą wystąpić inne niepożądane odczyny poszczepienne, takie jak poszczepienne <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://edipresse.hit.gemius.pl/hitredir/id=nA6Q0siFNw0uGBm8gcOCb5QKXoXin3rKHpoejJbLB_v.R7/stparam=pkhrlximsl/fastid=ncuubvygzetiwmddsmubndmslnmm/nc=0/url=mamotoja.pl/zapalenie-opon-mozgowych-przyczyny-rodzaje-objawy-i-leczenie,choroby-i-dolegliwosci-malego-dziecka-artykul,24422,r1p1.html">zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, wstrząs anafilaktyczny. Ciężkie NOP występują niezwykle rzadko i wynoszą ok. 0,1 proc. w odniesieniu do zgłoszonych NOP w danym roku. Ciężki odczyn poszczepienny, jakim jest wstrząs anafilaktyczny, występuje u 1-3 osób na jeden milion podanych dawek szczepionki. W ciągu ostatnich 20 lat w Polsce nie zanotowano zgonu, który mógłby mieć związek z podaniem szczepionki. NOP po szczepieniu MMR Po podaniu szczepionki MMR (przeciwko odrze, śwince i różyczce) może wystąpić na ciele dziecka wysypka. Powinna ustąpić po maksymalnie 2 tygodniach i nie wymaga leczenia. Reakcje miejscowe po podaniu szczepionki MMR występują raz na 10 podanych dawek. Po szczepionce MMR mogą także wystąpić drgawki gorączkowe w okresie 5-14 dni od podania dawki. Częstotliwość występowania oceniana jest na jeden epizod na 3-4 tys. zaszczepionych dzieci. NOP po szczepionce 6w1 Szczepionka 6w1 zmniejsza liczbę potrzebnych wkłuć, a do tego chroni przed aż 6 chorobami: błonicą, tężcem, krztuścem, Hib, polio, WZW B (wirusowym zapaleniem wątroby typu B). NOP, czyli niepożądany odczyn poszczepienny, zdarza się rzadko. W przypadku szczepionek 6w1 występuje nawet rzadziej, ponieważ te szczepionki zawierają nowoczesny bezkomórkowy antygen krztuśca. Refundowane szczepionki z kolei zawierają całokomórkowy antygen krztuśca, co zwiększa ryzyko wystąpienia NOP. NOP po szczepieniu – co robić? Jeżeli podejrzewamy u dziecka wystąpienie NOP trzeba jak najszybciej powiedzieć o tym lekarzowi, a jeżeli jest taka potrzeba, wezwać pogotowie. Lekarz, po zbadaniu dziecka, w odpowiedni sposób zareaguje. Jeżeli będzie podejrzewać odczyn poszczepienny, to oprócz pomocy dziecku, wypełni formularz zgłoszenia NOP i przekaże go do sanepidu. Aby uśmierzyć ból w miejscu ukłucia, warto zrobić okład z roztworu sody oczyszczonej (łyżeczka sody na pół szklanki letniej wody). Nasączaj okład co pewien czas. Jeżeli wystąpi gorączka przekraczająca 38 stopni, podaj dziecku lek przeciwgorączkowy. Zwykle takie objawy, jak zaczerwienienie, bolesność, płacz, trwają zaledwie kilka godzin (maksymalnie 24-48 godzin). O każdym takim objawie poinformuj lekarza przy najbliższej wizycie. Może to mieć znacznie przy kolejnym szczepieniu. NOP może wystąpić po każdym rodzaju szczepionek: monowalentnych i skojarzonych. Liczba antygenów zawartych w szczepionce nie jest czynnikiem ryzyka występowania NOP-ów. Sposób postępowania z przypadku wystąpienia NOP: Zgłaszanie odczynów poszczepiennych Monitorowanie niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) jest kluczowym narzędziem służącym ocenie bezpieczeństwa szczepionek stosowanych w kraju. W Polsce od ponad 20 lat jest obowiązek zgłaszania przypadków wystąpienia NOP do Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych. Są one następnie przesyłane do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny. Jeżeli badania potwierdzą szkodliwość szczepionki, PZH występuje o wycofanie z obrotu danej serii szczepionki. Zapobieganie niepożądanym odczynom poszczepiennym Dziecko przed szczepieniem powinno być zawsze dokładnie zbadane przez lekarza. Pediatra powinien zwrócić uwagę, czy u dziecka nie występują objawy infekcji. Nie powinno się szczepić dziecka, jeżeli: jest chore, ma gorączkę, kaszel, katar, zachowuje się inaczej niż zwykle. Ważny jest także wywiad z rodzicami. Istotne są informacje dotyczące rozwoju dziecka i historia jego zdrowia, np. czy w przeszłości dziecko nie miało drgawek, problemów neurologicznych lub innych niepożądanych objawów. Lekarz powinien przeprowadzić z rodzicami wywiad alergiczny, sprawdzając, czy dziecko nie jest na nic uczulone. Dopiero po tak dokładnym badaniu można podjąć decyzję, czy można szczepić dziecko, czy nie. NOP – przeczytaj ulotkę szczepionki Szczepionki, które dostają dzieci, są bardzo dokładnie badane, zanim znajdą się w aptekach i w czasie, gdy są używane. Nie każda szczepionka jest jednak dobra dla każdego dziecka. Dlatego przed zaszczepieniem warto dokładnie przeczytać ulotkę dołączoną do preparatu. Znajdziemy w niej informację, o tym, jakie są przeciwwskazania do szczepienia: trzeba sprawdzić, czy u naszego dziecka nie występują żadne z nich. Jeżeli mamy wątpliwości, porozmawiajmy na ten temat z pediatrą. Dopiero potem podejmijmy decyzję o szczepieniu. W ulotce znajdziemy też informacje o możliwych odczynach poszczepiennych. Tiomersal jest alergenem, który może powodować reakcje skórne, ale występują one bardzo rzadko. Od ponad 13 lat w Polsce obowiązuje zalecenie, aby w ulotce dołączonej do każdej szczepionki, która zawiera tiomersal umieszczona była informacja o możliwości wystąpienia reakcji uczuleniowej. Materiał został zaktualizowany przez redakcję w 2025 roku. Zobacz także: Czy szczepić dziecko MMR? A co z autyzmem? Czy szczepionki 5w1, 6w1 są bezpieczne? Czy szczepić dziecko przeciw grypie? Konsultacja merytoryczna dr Aneta Górska-Kot Pediatra, ordynatorka Oddziału Pediatrycznego im. prof. dr med. Jana Bogdanowicza
Szczepionka DTP to potrójna ochrona przed błonicą, tężcem i krztuścem, ale jakie są skutki uboczne?
DTP to szczepienie podawane w siedmiu dawkach – od 2. miesiąca do 19. roku życia. Szczepionka DTP chroni przed błonicą, tężcem i krztuścem. Aby odporność trwała przez całe życie, zaleca się dodatkowe doszczepianie co 10 lat w dorosłym życiu. Wyjaśniamy, czy szczepienie DTP ma skutki uboczne.
Poniżej tłumaczymy, na co jest szczepionka DTP. To szczepionka skojarzona przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Choroby te w przypadku małych dzieci są szczególnie niebezpieczne. Nazwa szczepionki pochodzi od pierwszych liter łacińskich nazw chorób, którym DTP zapobiega: diphtheria (błonica), tetanus (tężec) i pertussis (krztusiec). Rodzice często zastanawiają się, czy szczepionka DTP ma skutki uboczne, czyli NOPy, i kiedy nie wolno szczepić dziecka. Wyjaśniamy, po co wykonuje się szczepienie na błonicę, tężec i krztusiec. Spis treści: DTP – szczepionka błonica, tężec, krztusiec Rodzaje szczepionek DTP Szczepienie DTP na błonicę, tężec, krztusiec – kiedy się je wykonuje? DTP szczepionka – skutki uboczne Po co jest szczepionka na błonicę? Po co jest szczepionka na tężec? Po co jest szczepionka na krztusiec? DTP: szczepionka błonica, tężec, krztusiec Szczepionka skojarzona DTP to tzw. szczepionka nieżywa (inaktywowana), jej zadaniem jest zmobilizowanie organizmu do wytworzenia przeciwciał, które będą chroniły przed zachorowaniem na błonicę, tężec i krztusiec. Zawiera anatoksynę błoniczą i tężcową oraz martwe bakterie Bordetella pertussis i uodparnia na zakażanie spowodowane maczugowcem błonicy, bakteriami Bordetella pertussis i laseczką tężca. Szczepionka znana jest także pod nazwą Di-Te-Per. Niestety szczepionka DTP nie daje odporności na całe życie, a zaledwie na kilka lat. Aby odporność trwała, trzeba systematycznie się doszczepiać. W przypadku dorosłych rekomenduje się przyjmowanie dawki przypominającej co 10 lat, wszystkie szczepienia DTP dla dzieci ujęte są w Programie Szczepień Ochronnych. Rodzaje szczepionek DTP Wyróżnia się dwa typy szczepionki DTP: DTPw – szczepionka całokomórkowa, zawiera całe, ale nieżywe bakterie krztuśca. Podawana jest dzieciom bezpłatnie w ramach szczepień obowiązkowych, DTPa lub DTaP – szczepionka bezkomórkowa, zawiera jedynie tylko kilka oczyszczonych białek charakterystycznych dla komórek krztuśca. Białka te zawarte są także w szczepionkach wieloskładnikowych (np. Pentaxim, Infanrix hexa, Infanrix-IPV+Hib, Hexacima). Szczepionki DTPw podaje się dzieciom do 3. roku życia, starszym podaje się DTPa. Użycie szczepionki bezkomórkowej (DTPa) zamiast całokomórkowej (DTPw) należy rozważyć wtedy, gdy po podaniu DTPw wystąpiły ogólnoustrojowe poważne reakcje poszczepienne (wysoka gorączka, drgawki, długi i trudny do ukojenia płacz, bladość i zwiotczenie mięśni) oraz wtedy, gdy dziecko zagrożone jest ryzykiem wystąpienia objawów neurologicznych, np. drgawek. Dostępne są także szczepionki Tdap lub dTap – bezkomórkowe przeznaczone dla dzieci powyżej 4. roku życia (np. Boostrix, Adacel). Stosuje się je w ramach szczepień przypominających. Zawierają toksoid tężcowy, toksoid błoniczy w zmniejszonej dawce oraz zmniejszoną dawkę bezkomórkowych antygenów krztuśca. Gdy ktoś z powodu trwałych powikłań nie może być szczepiony przeciw krztuścowi (oraz jako dawkę przypominającą w ramach kalendarza szczepień), podaje mu się szczepionkę dT (np. Clodivac). Szczepienie DTP na błonicę, tężec, krztusiec: kiedy się je wykonuje? Szczepionka DTP zaliczana jest do grupy obowiązkowych szczepień ochronnych i jest darmowa. Zgodnie z obowiązującym w Polsce kalendarzem szczepień, DTP podaje się: w 2 miesiącu życia – pierwsza dawka (DTPw), w 3-4 miesiącu życia – druga dawka (DTPw), w 5-6 miesiącu życia – trzecia dawka (DTPw), w 16-18 miesiącu życia – czwarta, uzupełniająca (DTPw), w 6 roku życia podaje się szczepionkę przypominającą (DTPa), w 14 roku życia podaje się szczepionkę przypominającą (DTPa), w wieku 19 lat (dT obowiązkowe lub zalecane Tdap). DTP szczepionka: skutki uboczne Skutki uboczne szczepienia DTP, czyli niepożądane odczyny poszczepienne (NOP), mogą się pojawić tak samo, jak w przypadku podania każdej innej szczepionki. Niepokojące objawy pojawiają się najczęściej w czasie od 48 godzin do 7 dni po podaniu szczepionki. Mniej niepożądanych odczynów poszczepiennych daje szczepionka DTPa, która bezpłatnie podawana jest tylko dzieciom, które mają przeciwwskazania do użycia szczepionki DTPw, np. wcześniakom urodzonym przed 37. tygodniem ciąży. Wśród NOP po szczepieniu DTP wymienia się: najczęściej występują: obrzęk i zaczerwienienie w miejscu iniekcji, niewysoka gorączka, senność, rzadko występują: wysoka gorączka w ciągu 48 godzin po szczepieniu, tzw. nieutulony płacz przez co najmniej 3 godziny w ciągu 48 godzin od szczepienia, bardzo rzadko występują: drgawki z gorączką lub bez gorączki – w ciągu 24 godzin po szczepieniu, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny – dziecko jest blade, wiotkie, nieobecne; wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia neurologiczne, reakcja uczuleniowa. Szczepionka DTP zapobiega trzem chorobom, które mogą być szczególnie niebezpieczne dla małych dzieci. Po co jest szczepionka na błonicę? Błonica (defryt) to ostra choroba zakaźna wywoływana przez bakterię – maczugowca błonicy. Bakteria wytwarza toksynę, która wnika przez uszkodzone błony śluzowe i dostając się do krwiobiegu, może uszkadzać wiele narządów wewnętrznych, takich jak: nerki, nadnercza, serce, wątroba, ośrodkowy układ nerwowy. Błonica to choroba mocno obciążająca organizm. W latach 50. XX wieku w Polsce było ok. 40 tys. zachorowań na błonicę rocznie, umierało z tego powodu ok. 3 tysiące osób. Dzięki wprowadzeniu obowiązkowych szczepień w ostatnich latach w Polsce odnotowano jedynie pojedyncze przypadki błonicy. Po co jest szczepionka na tężec? Tężec to schorzenie, które występuje jako powikłanie po skaleczeniu lub zranieniu. W konsekwencji zakażenia może dojść do porażenia mięśni całego ciała, także mięśni oddechowych. Początkowe objawy tężca to: uczucie rozbicia, bezsenność, bóle głowy, zwiększone napięcie mięśniowe (nogi, brzuch), pocenie się, niepokój. Później dochodzą: wzmożone napięcie mięśni twarzy, prowadzące do szczękościsku, trudności w połykaniu, wzrost napięcia mięśni mimicznych (charakterystyczny grymas). Kolejne mięśnie, które ulegają porażeniu, to mięśnie szyi, karku, dochodzi do wzmożenia ich napięcia i drgawek. Może dojść do porażenia mięśni oddechowych, co powoduje objawy duszenia się. Przebieg zakażenia jest ciężki, w ok. 30 proc. przypadków odnotowanych w Polsce kończy się śmiercią. Po co jest szczepionka na krztusiec? Krztusiec to choroba zakaźna, którą wywołuje zakażenie bakterią Bordatella pertussis. Charakterystyczny objaw kokluszu to kaszel, napadowy, duszący, z charakterystycznym świszczącym wdechem przypominającym pianie koguta. Szczególnie groźny jest dla noworodków i niemowląt. U 6 na 100 chorych dzieci występują powikłania po krztuścu (zwykle u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia). Najczęstsze powikłania to: bezdech, niedotlenienie, sinica, wymioty, bóle brzucha, drgawki, powstawanie przepuklin, np. przepukliny pępkowej, wyniszczenie organizmu (wskutek wymiotów). Może też dojść do powikłań zagrażających życiu i wymagających hospitalizacji: zapalenia płuc, uszkodzenia mózgu spowodowanego niedotlenieniem. Uwaga! Nie można szczepić przeciw krztuścowi dzieci, które miały reakcję wstrząsową po poprzedniej dawce szczepionki lub mają uczulenie na którykolwiek składnik szczepionki. Nie można też szczepić przeciw krztuścowi dzieci chorych (infekcja, zwłaszcza z gorączką), mających zaburzenia neurologiczne (nawet przemijające). Zobacz też: Krup: co to za choroba? Czy krup jest niebezpieczny? Pokrzywka u dzieci: ten jeden objaw może zagrażać życiu (zdjęcia) Mononukleoza zakaźna u dzieci: objawy łatwo pomylić, a to groźne! Tak wygląda wysypka
Kalendarz szczepień dziecka 2024: szczepienia obowiązkowe i zalecane [Program Szczepień Ochronnych]
Kalendarz szczepień dziecka to spis wszystkich szczepień obowiązkowych i zalecanych dla dzieci przez Narodowy Instytut Zdrowia. Przedstawiamy aktualny harmonogram szczepień według wytycznych GIS (zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na rok 2024).
Kalendarz szczepień dziecka publikuje każdego roku Narodowy Instytut Zdrowia — Państwowy Zakład Higieny. Znajdziesz w nim wszystkie szczepienia, które powinno przyjąć dziecko od urodzenia do 18. roku życia. Poniżej znajdziesz też informacje o szczepionkach przygotowane wspólnie z pediatrą. Kalendarz szczepień 2024: Kalendarz szczepień noworodka i niemowlaka Kalendarz szczepień wcześniaka Kalendarz szczepień 1-6 lat Kalendarz szczepień 6-19 lat Kalendarz szczepień dziecka 2024 Kalendarz szczepień uwzględnia wszystkie szczepienia, które oferowane są dzieciom w Polsce. Dzielą się one na szczepienia: obowiązkowe (są bezpłatne) – realizowane w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego bez dodatkowych opłat (w tabeli zaznaczone na czerwono) zalecane (odpłatne) – wskazane w celu rozszerzenia zakresu ochrony dziecka lub zmniejszenia liczby zastrzyków (np. szczepionka 6w1), ale nierefundowane z budżetu państwa. Rodzice muszą zakupić szczepionkę we własnym zakresie w punkcie szczepień lub w aptece na podstawie recepty wystawionej przez lekarza (w tabeli zaznaczone na żółto). W poniższych tabelach znajdziesz szczepienia obowiązkowe i zalecane, a także informacje, kiedy należy zaszczepić dziecko. Kalendarz szczepień noworodka i niemowlaka Do obowiązkowych szczepień dla noworodka podawanych tuż po narodzinach, należą szczepienie: przeciw gruźlicy szczepienie przeciw WZW B. W kolejnych miesiącach niemowlę będzie szczepione w 2. miesiącu życia, na przełomie 3. i 4. oraz 5. i 6. miesiąca, a także w 7. miesiącu życia. W poniższej tabeli znajdziesz dokładnie rozpisane szczepienia dla dzieci w 1. roku życia wraz z terminami, w których te szczepienia powinny się odbyć. Legenda: Od 7. miesiąca życia można zaszczepić dziecko przeciwko grypie. Szczepienie to należy do szczepień zalecanych, płatnych. Innym z zalecanych szczepień od 7. miesiąca życia jest szczepionka przeciw COVID-19. Wydrukuj kalendarz szczepień niemowląt z miejscem na własne notatki. * obowiązkowe dla dzieci urodzonych po 31.12.2020 r. Szczepionka doustna, preparat 3-dawkowy. 1. dawka po ukończeniu 6. tygodnia życia (nie później niż 12. tygodnia życia), kolejne dawki do ukończenia 22. tygodnia życia (schemat 3-dawkowy). W wyjątkowych sytuacjach ostatnia dawka przed ukończeniem 32. tygodnia życia. Odstępy między dawkami nie dłuższe niż 4 tygodnie. Dla dzieci urodzonych przed 1.01.2021 r. szczepienie przeciw rotawirusom jest szczepieniem zalecanym. Do wyboru szczepienie w schemacie 2- lub 3-dawkowym. ** od 2. miesiąca — można szczepić później, dawki podaje się według zaleceń producenta szczepionki Uwaga. Szczepionką zalecaną dla dzieci powyżej 6. miesiąca życia jest również szczepionka przeciw COVID. Szczepienie jest dobrowolne i bezpłatne. Maluchom w wieku od pół roku do 4. roku życia podawana jest szczepionka Corminanty (Pfizer), w specjalnej dawce pediatrycznej. Dzieci przyjmują 3 dawki - 2 w odstępie 3 tygodni i 3 dawki po 8 tygodniach od dnia przyjęcia drugiej dawki. Kalendarz szczepień wcześniaka Wszystkie szczepionki z obowiązkowego programu szczepień dla niemowląt (patrz wyżej) są podawane w tym samym czasie i według tego samego schematu również wcześniakom, z następującymi różnicami: WZW B – u dzieci z masą urodzeniową mniejszą niż 2000 g szczepienie przeciw WZW typu B stosuje się cztery dawki szczepionki w wieku 0, 1, 2 i 12 miesięcy. gruźlica (BCG) – szczepienie przeciw gruźlicy u wcześniaków wykonuje się, gdy osiągnie masę ciała powyżej 2000 g błonica, tężec i krztusiec – wcześniaki urodzone przed 37. tygodniem ciąży szczepione są DTaP, zawierającą bezkomórkowy komponent krztuśca pneumokoki – zamiast dwóch, wcześniaki otrzymują trzy dawki szczepionki podstawowej w 1. roku życia i 1 dawkę uzupełniającą w 2. roku życia. Szczepienie wcześniaka powinno odbywać się zgodnie z jego wiekiem chronologicznym (liczonym od dnia narodzin), przy czym zaleca się, aby pierwsze szczepienia (BCG, WZW typu B, DTaP, IPV, Hib, PCV) u dzieci urodzonych przed skończonym 32. tygodniem ciąży odbywały się jeszcze w szpitalu, jeśli pozwala na to zdrowie dziecka. Wydrukuj kalendarz szczepień wcześniaków z miejscem na własne notatki. Szczepienia po 1 roku życia (do 6 lat) Do 6. roku życia dziecko będzie otrzymywać dawki przypominające szczepień, które przyjęło w pierwszym roku. Po pierwszych urodzinach dziecko można także szczepić przeciw WZW typu A, ospie wietrznej czy odkleszczowemu zapaleniu mózgu. Legenda: Możesz też wydrukować kalendarz szczepień dla dzieci 1-6 lat z miejscem na własne notatki. * Pierwszą dawkę szczepionki można podać między 12. a 18. miesiącem życia; drugą dawkę po co najmniej 6 tygodniach. ** Szczepionka zalecana po 1. roku życia: w dowolnym okresie, po konsultacji z lekarzem (liczba dawek zależy od rodzaju szczepionki). *** dawkę przypominającą podaje się w 6. roku życia dla dzieci urodzonych w 2016 roku. Dzieci z roczników 2014 i 2015 powinny uzupełnić brakujące szczepienie jak najszybciej, nie później niż do ukończenia 19. roku życia **** Szczepionka przeciw grypie jest zalecana co roku, po konsultacji z lekarzem. Jednym z zalecanych szczepień dla dzieci jest szczepienie przeciw grypie. W Polsce dostępne są cztery rodzaje szczepionki przeciw tej chorobie, trzy w formie zastrzyków oraz szczepionka donosowa. Zapytaj lekarza, którą z nich może przyjąć twoje dziecko. Szczepienia dzieci 6-18 lat Dzieci w ramach obowiązkowych szczepień ochronnych otrzymują dawki przypominające szczepionek przeciw odrze, śwince i różyczce (6. rok życia) oraz błonicy, krztuścowi i tężcowi (6 lat). Zalecane szczepienie w tym czasie to m.in. szczepienie przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), szczególnie dla dzieci po 11. roku życia (zarówno w przypadku chłopców jak i dziewczynek — kluczowe jest szczepienie przed rozpoczęciem współżycia). Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 849), obowiązkowe szczepienia ochronne u osoby, która ukończyła 6. rok życia, a nie osiągnęła pełnoletności, można przeprowadzić bez obecności osoby sprawującej prawną pieczę nad tą osobą albo opiekuna faktycznego, po uzyskaniu ich pisemnej zgody i informacji na temat uwarunkowań zdrowotnych mogących stanowić przeciwwskazanie do szczepień. Legenda: * Jeśli dziecko do tej pory nie było szczepione, po 1 r. życia można je zaszczepić w dowolnym czasie (2 dawki szczepionki) ** Do 10. roku życia – 2 dawki, po 10. roku życia – 3 dawki *** W dowolnym czasie – 3 dawki **** Dzieci do 9. r. ż., które wcześniej nie były szczepione przeciw grypie – 2 dawki szczepionki w odstępie min. 4 tygodni. Jeśli dziecko było wcześniej szczepione przeciw grypie – 1 dawka szczepionki. Wydrukuj kalendarz szczepień dla dzieci 6-18 lat z miejscem na własne notatki. Źródło: Kalendarz szczepień ochronnych dla dzieci i młodzieży 2024 Zobacz także: Co wiesz o szczepieniach – Quiz Pierwsze szczepienie dziecka Ospa w ciąży — czy jest groźna, czy można się zaszczepić? Konsultacja merytoryczna dr Paweł Grzesiowski Pediatra, immunolog, prezes Fundacji „Instytut Profilaktyki Zakażeń”, ekspert Naczelnej Rady Lekarskiej ds. COVID-19, autor wielu publikacji na temat profilaktyki, immunologii i szczepień
Kiedy nie zaleca się szczepić dziecka? Przeciwwskazania do szczepień
Czy katar i podwyższona temperatura to objawy, które uniemożliwiają wykonanie szczepienia u dziecka? Czy istnieją uniwersalne przeciwwskazania? Na te i wiele innych pytań odpowiada w naszym wideo ekspertka – dr Aneta Górska-Kot.
Jak stwierdziła specjalista, wydaje się, że lekarze zbyt często nie kwalifikują dzieci do szczepień. Dlaczego tak się dzieje? Może to wynikać m.in. z przekonania, że przewlekający się katar czy łagodna infekcja wirusowa według wielu jest przeciwwskazaniem do szczepienia, co nie jest zgodne z obowiązującymi zaleceniami. Dowiedz się, w jakich sytuacjach nie należy szczepić dziecka, a w jakich jest to dla niego w pełni bezpieczne. Czy łagodniejsze reakcje alergiczne, zwłaszcza w postaci wysypki na skórze, stanowią przeciwwskazanie do szczepienia dziecka? Według ACIP, czyli Komitetu Doradczego ds. Szczepień Ochronnych funkcjonującego w USA, odczyny poszczepienne dzieli się na trzy grupy: 1. odczyny miejscowe, czyli to wszystko co się dzieje wokół miejsca podania szczepionki, 2. odczyny ogólnoustrojowe np. gorączka, 3. odczyny alergiczne, przy czym tu mamy na myśli ciężkie odczyny alergiczne, łącznie ze wstrząsem anafilaktycznym. – Zarówno odczyny miejscowe, jak i ogólnoustrojowe, jeśli nie miały one ciężkiego przebiegu, nie są przeciwwskazaniami do podania kolejnej dawki szczepionki. Pamiętajmy jedną ważną rzecz: to, że po szczepionce A wystąpił odczyn poszczepienny, nie oznacza, że przy kolejnej dawce szczepionki A również wystąpi. To absolutnie nie ma związku. Tak samo, jeśli po szczepionce A nie wystąpił odczyn poszczepienny, nie oznacza to, że po kolejnej dawce szczepionki A, też nie wystąpi. To wszystko jest „jak los chciał” tak naprawdę i warto o tym pamiętać – podkreśla dr Aneta Górska-Kot. Ekspertka podkreśla także, by rozważyć bilans korzyści i strat. Jeśli po jednej stronie mamy gorączkę trwającą dobę czy dwie, rozdrażnienie dziecka, obrzęk w miejscu podania szczepionki, a na drugiej szali mamy ryzyko zachorowania na poważną chorobę, przed którą może nas uchronić szczepienie, odpowiedź wydaje się być oczywista. Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz nasze wideo.
Szczepienia – fakty i mity. Jak zapewnić dzieciom najlepszą ochronę?
Na kolejnym spotkaniu Warsztatów Mamo, To Ja rozmawiamy z dr Justyną Tymińską na temat szczepień. Obalamy mity i potwierdzamy fakty, aby rodzice mogli podjąć właściwą decyzję i zapewnić tym samym najlepszą ochronę swoim dzieciom. Zobacz nasze wideo!
Rodzice maluszków nierzadko mają wątpliwości co do tego, jakimi preparatami szczepić dzieci, a także, kiedy to robić – czy np. warto czekać aż ich układ odpornościowy „dojrzeje”. Należy pamiętać, że o wszystkich obawach warto porozmawiać w gabinecie z lekarzem, zamiast szukać odpowiedzi na forach czy grupach społecznościowych. Niektóre mity obalamy z pediatrą w naszej rozmowie. Szczepienia przeciążają układ immunologiczny? Czy to kolejny mit? – Nic bardziej mylnego. Noworodek już od pierwszych chwil życia jest gotów do tego, żeby walczyć z infekcjami. Mechanizm działania układu immunologicznego polega na tym, że organizm identyfikuje antygen, wtedy układ immunologiczny uczy się, jak ten antygen wygląda i wytwarza przeciwko niemu przeciwciała do walki z chorobą. Antygenem może być wirus, bakteria, mogą być też produkty tych drobnoustrojów i proszę mi wierzyć, że układ immunologiczny dziecka jest w stanie odpowiedzieć w jednym momencie aż na milion antygenów. W związku z tym szczepionki nie są w stanie przeciążyć układu immunologicznego. One angażują mniej niż jeden promil zdolności reagowania układu odpornościowego dziecka – podkreśla dr Justyna Tymińska. Czy szczepienia skojarzone nie są dobrym pomysłem i za bardzo przeciążają organizm dziecka? Ekspertka przypomniała, że są one efektem rozwoju medycyny. Kiedyś na każdą chorobę musieliśmy szczepić się osobno, dzisiaj można robić to podczas jednego ukłucia. Tym samym dziecko nie musi tak często przebywać w placówce, a mniejsza liczba iniekcji jest dla niego mniej stresująca. Tym samym to kolejny mit, który nadal funkcjonuje powszechnie i który działa na niekorzyść najmłodszych. Jakie są inne, znane fakty i mity na temat szczepień? Zobacz nasze wideo!
Jak przebiega wizyta szczepienna w przychodni? Odpowiada ekspert
Podczas kolejnego spotkania w ramach Warsztatów Mamo, To Ja rozmawialiśmy m.in. o tym, jak wygląda szczepienie i o czym najczęściej zapominają rodzice podczas takiej wizyty. Wątpliwości rozwiewała nasza ekspertka – dr Justyna Tymińska. Zobacz nasze wideo!
Szczepienie zwykle przeprowadzane jest w pomieszczeniu odizolowanym od reszty przychodni. Poprzedza je badanie lekarskie, które powszechnie nazywane jest kwalifikacją do szczepienia. Czy wiesz, jak krok po kroku przebiega procedura szczepienia? W rozmowie ze specjalistką odpowiadamy na najczęstsze pytania rodziców, które pojawiają się w związku z nimi. Jak dobrze przygotować się do szczepienia? Ekspertka podkreśliła, że ważnym elementem jest książeczka zdrowia, gdyż to właśnie w niej znajdują się informacje na temat: wykonanych wcześniej szczepionek, dat szczepień oraz preparatów, jakimi zostały one wykonane. – Każdy preparat ma swój schemat, czyli ustaloną przez producenta liczbę dawek szczepionki, ale też odstępy między tymi dawkami. Więc aby móc prawidłowo zakwalifikować dziecko do szczepienia, ta wiedza jest nam niezbędna. Bez książeczki zdrowia nie jesteśmy w stanie zaszczepić. To, co jeszcze trzeba zrobić przed wizytą, to zastanowić się i podjąć decyzję, jakim preparatem chcemy zaszczepić dziecko – podkreśliła dr Tymińska. W jaki sposób finansowane są szczepienia? Ponadto specjalistka przypomniała, że w Polsce mamy 3 sposoby realizacji programu szczepień ochronnych. Po pierwsze — rodzice mogą wszystkie szczepienia wykonać bezpłatnie, preparatami finansowanymi przez Ministerstwo Zdrowia. Mogą też część preparatów wybrać z tych finansowanych przez Ministerstwo Zdrowia, a za część zapłacić, czyli wybrać wariant częściowo bezpłatny i płatny. Opiekunowie mogą podjąć decyzję o samodzielnym finansowaniu szczepienia. Czy szczepienia u niemowląt i starszych dzieci wyglądają tak samo? Jakich szczepionek rodzice obawiają się najbardziej? Dowiedz się więcej – zobacz nasze wideo!
Szczepienia przeciw pneumokokom – o co najczęściej pytają rodzice?
Jak działa szczepionka przeciw pneumokokom? Jakie choroby mogą wywołać te bakterie? Na te pytania oraz wiele innych odpowiada ekspert Warsztatów Mamo, To Ja – dr Aneta Górska-Kot, pediatra. Zobacz nasze wideo!
Szczepionka przeciw pneumokokom chroni przed zakażeniami dróg oddechowych. Najczęściej występującą, nieinwazyjną infekcją jest zapalenie ucha środkowego. Należy zdawać sobie jednak sprawę, że bakterie mogą wywoływać także groźne choroby, które wymagają hospitalizacji. Właśnie dlatego to szczepienie jest obowiązkowe i refundowane. Dlaczego warto szczepić dzieci przeciw pneumokokom? Pneumokoki to bakterie, które zwykle bytują w jamie nosowo-gardłowej człowieka, nie wywołując u niego choroby. Jeśli jednak odporność słabnie i następuje czas wzmożonych infekcji wirusowych, patogeny przedostają się do dalszych odcinków dróg oddechowych, wywołują zakażenia. – Szczepienie chroni przed tymi rodzajami pneumokoków, które mogą wywołać groźną chorobę u dziecka, czyli chorobę pneumokokową. Ona może mieć niejako dwie postacie. Choroba inwazyjna, jak sama nazwa mówi, jest to groźna choroba, i tu rozumiemy pod tym pojęciem takie choroby jak: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, sepsę i ciężkie zapalenie płuc, które wymagają hospitalizacji. I mogą być też tzw. zakażenia nieinwazyjne, czyli te łagodne infekcje dróg oddechowych typu infekcja ucha, zatok, zwykłe przeziębienie, zapalenie oskrzeli – podkreśla dr Aneta Górska-Kot. Aby uchronić dzieci przed pneumokokami, należy je zaszczepić. Opiekunowie mogą zdecydować się na refundowaną, 10-walentną szczepionkę (PCV-10), która chroni przed dziesięcioma najbardziej zjadliwymi serotypami. Szerszą ochronę daje jednak szczepionka 13-walentna. Czy szczepionki przeciw pneumokokom są bezpieczne? Jakie jest ryzyko niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP-u)? Dowiedz się więcej, oglądając nasze wideo.
Naczelny Sąd Administracyjny, do którego jakiś czas temu odwołała się matka – przeciwniczka szczepień, orzekł, że przekonania rodziców nie mają znaczenia, a służby sanitarne mają prawo egzekwować wykonanie szczepień u dziecka. Co to tak naprawdę oznacza i jakie szczepienia dzieci są obowiązkowe w Polsce? Wyjaśniamy!
Szczepienia obowiązkowe wciąż budzą kontrowersje. Przykład? Jakiś czas temu matka nie zgłosiła się z dzieckiem ani na wizytę kwalifikacyjną, ani na szczepienie. Nie przedstawiła też zaświadczenia od lekarza o czasowym lub stałym przeciwwskazaniu do szczepienia dziecka. W związku z tym wszczęto postępowanie, aby wyegzekwować szczepienie. Na matkę nałożono grzywnę. Niedawno NSA wydał wyrok w tej sprawie, w którym stwierdził, że szczepienie dziecka nie jest prywatną sprawą rodziców i że szczepienia są uzasadnione medycznie oraz epidemiologicznie. Obowiązkowe szczepienia dzieci Wyrok sądu jest więc jasny: w Polsce obowiązują przepisy nakazujące, by szczepić dzieci. Poza tym z Konstytucji wynika, że władze mają obowiązek zwalczania chorób epidemicznych i obowiązek ten nie jest sprzeczny z poszanowaniem życia prywatnego jednostki. Jest to kolejny wyrok sądu, który zadaje cios antyszczepionkowcom i potwierdza, że obowiązek szczepień nie podlega dyskusji – dzieci po prostu trzeba szczepić i już. Czy należy się szczepić? Ponieważ przekonania rodzica nie mają znaczenia, dziecko powinno być szczepione, szczególnie jeśli chodzi o szczepienia obowiązkowe. Bo jak sama nazwa wskazuje: są obowiązkowe! Ale najważniejszy argument jest taki, że szczepienia chronią dzieci przed groźnymi chorobami i powikłaniami. Poza tym zabezpieczają też inne osoby, które nie mogą być w danym momencie zaszczepione (np. noworodki, dzieci z obniżoną odpornością). Planując obowiązkowe szczepienia dzieci, warto sprawdzić kalendarz szczepień 2022. Ustawa o obowiązkowych szczepieniach Szczepienia obowiązkowe są realizowane w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego bez dodatkowych opłat. Określa je: Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 20.10.2020 poz. 1845, Obwieszczenie marszałka Sejmu RP z dnia 8 października 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Ustawa określa zasady i tryb rozpoznawania i monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie poprzez szczepienia ochronne. Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz. U. 2020 r. poz. 1964). Rozporządzenie, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób zobowiązane do poddawania się tym szczepieniom oraz kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne. Określa też sposób przeprowadzania i dokumentowania szczepień ochronnych. Jakie szczepienia są obowiązkowe w Polsce? Jeśli chodzi o szczepienia obowiązkowe, wiek dziecka ma znaczenie. Oto lista szczepień, które dostaje dziecko w pierwszym roku i w kolejnych latach życia: Wiek: 0-1 rok WZW B gruźlica błonica, tężec, krztusiec (DTP) Hib rotawirusy pneumokoki polio Wiek: po 1. roku odra, świnka, różyczka (MMR) dodatkowo dawki przypominające: pneumokoki, DTP, Hib, polio, MMR Dzieci w wieku szkolnym w ramach obowiązkowych szczepień ochronnych otrzymują dawki przypominające szczepionek przeciw odrze, śwince i różyczce, WZW B, błonicy i tężcowi. Ile jest szczepień obowiązkowych dla dzieci w Polsce? Zgodnie z aktualnym kalendarzem szczepień dziecko musi dostać 8 szczepionek. Większość wymaga podania dodatkowych dawek przypominających. Źródło: politykazdrowotna.com Zobacz też: Pierwsze szczepienie dziecka Niepożądane odczyny poszczepienne - co to jest, kiedy reagować COVID u dzieci - objawy różnych wariantów, ryzyko
Czy szczepić dziecko MMR? A co z autyzmem?
Odra, świnka i różyczka to choroby bardzo zaraźliwe, które dają poważne powikłania. Szczepienie MMR zapobiega ich wystąpieniu.
Szczepionka MMR (ang. measles-mumps-rubella, czyli odra-świnka-różyczka) to szczepionka skojarzona. Chroni jednocześnie przed zachorowaniem na trzy choroby: odrę, świnkę i różyczkę. Jest szczepionką obowiązkową. Dzieci w Polsce są nią szczepione dwa razy. Kiedy podaje się szczepionkę MMR? Zgodnie z kalendarzem szczepień szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce powinna być podana dwukrotnie w 13. miesiącu życia oraz dawką przypominającą w 6. roku życia (do 2019 roku dawkę podawało się w 10. roku życia). Szczepienie szczepionką MMR jest zalecana także: dorosłym, którzy nie byli szczepieni przeciw odrze w dzieciństwie (kobiety co najmniej 3 miesiące przed zajściem w ciążę), osobom, które w przeszłości otrzymały tylko jedną dawkę szczepionki, młodym kobietom, zwłaszcza pracującym w środowiskach dziecięcych (przedszkola, szkoły, szpitale, przychodnie). Szczepionkę MMR podaje się podskórnie, w formie zastrzyku. W opakowaniu znajdują się dwie fiolki. W jednej z nich jest proszek zawierający żywe wirusy odry, świnki i różyczki, w drugiej fiolce jest natomiast rozpuszczalnik służący do wykonania roztworu przeznaczonego do wstrzyknięcia. MMR czy Piorix – jaką szczepionkę wybrać? W Polsce są dostępne dwie szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce: MMRVAX Pro i Priorix. Obydwie to szczepionki skojarzone. Obydwie zawierają żywe wirusy odry, świnki i różyczki – tzw. szczepy atenuowane, czyli osłabione. Szczepionka działa poprzez pobudzenie układu immunologicznego do wytwarzania przeciwciał przeciwko tym trzem wirusom. Oznacza to, że jeżeli dziecko ma kontakt z jedną z tych chorób, system odpornościowy ją rozpoznaje i natychmiast wytwarza przeciwciała potrzebne do jej zwalczania. Dostępna jest także szczepionka poczwórnie skojarzona Priorix-Tetra, która chroni przed odrą, świnką, różyczką oraz dodatkowo przed ospą wietrzną. Nie jest ona w obowiązkowym kalendarzu szczepień. Jeśli rodzice chcą zaszczepić nią dziecko, muszą zapłacić za szczepionkę. MMRVAX Pro i Priorix są uznawane za tak samo bezpieczne. Nie można ich jednak podawać dzieciom, które: są uczulone na którykolwiek ze składników szczepionki, w tym neomycynę. przyjmują leki zmniejszające aktywność układu odpornościowego, mają niektóre choroby krwi, nowotwory, niedobory odporności w następstwie choroby lub leczenia. Czasowo przeciwwskazaniem do szczepienia są infekcje i zaostrzenia chorób przewlekłych. NOP po szczepieniu przeciw odrze, śwince, różyczce Ze względu na to, że zarówno szczepionka MMR i Priorix są szczepionkami żywymi, mogą częściej niż inne wywoływać niepożądane odczyny poszczepienne. Występują one jednak rzadko i nie są bardzo poważne. Po podaniu szczepionki przeciw odrze, śwince, różyczce, mogą wystąpić odczyny miejscowe, charakteryzujące się łagodnym przebiegiem i utrzymujące się 1-2 dni. Są to na przykład: zaczerwienienie, ból, obrzęk w miejscu podania szczepionki, krótkotrwałe uczucie palenia i/lub kłucia w miejscu podania szczepionki. Po szczepieniu MMR mogę też wystąpić odczyny ogólne: stan podgorączkowy lub niewysoka gorączka (pojawia się zazwyczaj w 6-12. dniu po szczepieniu i utrzymuje około 2 dni), nietypowy płacz, wysypka na skórze (zwykle pojawia się w 6-12. dniu po szczepieniu i utrzymuje około 2 dni), łagodne powiększenie węzłów chłonnych, obrzęk ślinianki przyusznej. Bardzo rzadko mogą pojawić się ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne: jak drgawki (zwykle po podaniu pierwszej dawki, ustępujące bez trwałych następstw w rozwoju dziecka), krwotoczne plamki na skórze (do 2. miesięcy po szczepieniu), łagodne zapalenie mózgu (potwierdzono 1 przypadek na 1.800.000 dawek). Autyzm a szczepionka MMR Przeprowadzono wielu analiz naukowych, których wyniki zaprzeczają jednoznacznie twierdzeniu, że istnieje związek pomiędzy podaniem szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce a występowaniem objawów ze spektrum autyzmu. Teoria związku szczepienia przeciw odrze, śwince i różyczce z autyzmem ma już prawie 20 lat – wtedy w czasopiśmie medycznym "Lancet" opublikowano artykuł nieznanego wówczas naukowca dr. Andrewa Wakefielda. Publikacja spowodowała zainteresowanie mediów. W późniejszych latach udowodniono, że badania Wakefielda były wykonywane nierzetelnie, a wyciągane wnioski fałszywe. Ostatecznie lekarz został pozbawiony prawa wykonywania zawodu lekarza – za oszustwo i złamanie etyki zawodowej. Mit o związkach szczepionki z autyzmem spowodował, że w wielu krajach część rodziców zaczęła odmawiać szczepienia dzieci szczepionką przeciw odrze, śwince, różyczce. Spowodowało to w wielu krajach nagły wzrost zachorowań na odrę. Zobacz także: Jakie są objawy różyczki? Wszystko, co warto wiedzieć o różyczce <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/male-dziecko/zdrowie/autyzm-przyczyny-zaburzen-ze-spektrum-autyzmu-w-rozwoju-dziecka-26813-r1/">Przyczyny autyzmu Konsultacja merytoryczna lek. Aleksandra Symonides Lekarka, pracuje na Oddziale Neonatologii Uniwersyteckiego Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Dodatkowe punkty za szczepienie na rekrutacji do przedszkola? Sąd zdecydował
Niektóre przedszkola publiczne wprowadzały dodatkowe punkty przy rekrutacji, promując dzieci zaszczepione. Spotykało się to z ostrym protestem niektórych rodziców i wojewodów, więc sprawy trafiały do sądu. Teraz zapadł kolejny wyrok, tym razem w Tychach.
Sprawa dotyczy uchwały radnych z Tychów, którzy w grudniu 2019 roku postanowili, że pierwszeństwo w przyjęciu do publicznego przedszkola będą miały dzieci zaszczepione. „Kandydaci do przedszkoli, którzy przeszli obowiązkowe bezpłatne szczepienia ochronne lub posiadają długotrwałe odroczenie obowiązkowego szczepienia ochronnego”, mogą liczyć w czasie naboru na 9 punktów. Wojewoda śląski jednak zaskarżył tę uchwałę do sądu. Czy to dyskryminacja? Wojewoda twierdził, że uchwała jest najprawdopodobniej niezgodna z prawem oświatowym. W 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przyznał mu racji. Zdecydował, że uchwała nie dyskryminuje i zapewnia wszystkim dzieciom równe prawo do wychowania przedszkolnego. Wojewoda nie pogodził się z wyrokiem i wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ten właśnie oddalił skargę, podtrzymując wyrok Sądu Wojewódzkiego. Uchwała Rady Miasta pozostanie zatem w mocy, sprawiając, że dzieci zaszczepione będą promowane podczas rekrutacji do przedszkoli na rok 2022/2023 w Tychach. To ważny wyrok! Wyrok ten może być podstawą do wprowadzenia podobnych przepisów w innych miastach. Były już takie próby, w dodatku sądy orzekały na korzyść radnych, którzy wprowadzali premiowanie dzieci zaszczepionych. Tak było np. w Gliwicach. Także w Częstochowie sąd poparł szczepienia dzieci. Na wyroki czekają jeszcze radni z Piastowa, Sosnowca oraz Poznania. Wyroki dotychczasowe, a więc i ten najświeższy z Tychów, mogą stać się podstawą do orzekania w takich sprawach na korzyść radnych i zdrowia publicznego. Trzeba się więc liczyć z tym, że liczba miast, które będą chciały promować dzieci zaszczepione podczas rekrutacji do żłobków i przedszkoli, będzie rosnąć. Źródło: money.pl Sprawdź także: Kalendarz szczepień dla dzieci w Polsce Co wiesz o szczepieniach zalecanych? – quiz Czy szczepić dzieci na COVID
Meningokoki – dlaczego ważne są szczepienia przeciwko wszystkim typom?
Jako pediatra, prawie codziennie spotykam się z rodzicami zainteresowanymi zaszczepieniem ich pociech przeciwko groźnym meningokokom. Najczęściej słyszeli już o chorobie wywoływanej przez te bakterie (zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych lub posocznicy, czyli sepsie), i wiedzą, że skutki tych schorzeń są bardzo poważne. Niestety, bardzo często ci sami rodzice są zdziwieni, gdy proponuję im dwie różne szczepionki – przeciwko serogrupom B i serogrupom ACWY oraz że zachęcam, by podać je równocześnie. Chciałbym wytłumaczyć dlaczego to jest standardowe postępowanie na całym świecie.
Meningokoki to grupa bakterii o różnych serogrupach, czyli gatunkach. W Polsce występują serogrupy A, B, C, Y i W, a najczęstsza to z „grupa B”– odpowiadała za ok. 55% potwierdzonych przypadków w 2020r1. Rodzice najczęściej słyszeli o szczepionce przeciwko tej serogrupie, gdyż w poprzednich latach wyemitowano wiele reklam poświęconych meningokokom B i ukazały się liczne artykuły w prasie dla rodziców. Słyszeli np. w telewizji, że zapalenie opon mózgowych potrafi doprowadzić do zgonu dziecka w ciągu 24 godzin od pojawiania się pierwszych objawów – co potwierdzam. Jako przykład podam Anglię, gdzie w latach 2008-2015 65% zgonów wywołanych przez meningokoki miało miejsce w tym oknie czasowym2. Taki piorunujący przebieg choroby, na początku z niejednoznacznymi objawami, np. sennością czy gorączką, powoduje, że ta choroba jest wyjątkowo groźna. Największe szanse na przeżycie mają te osoby, które otrzymują specjalistyczną opiekę w bardzo krótkim czasie. Dzięki wspomnianym akcjom informacyjnym zwiększono wyszczepialność w naszym kraju. W efekcie widzimy spadek zachorowań z roku na rok1. Niestety, statystyki KOROUN* (monitoruje m.in. epidemiologię bakteryjnych zakażeń ośrodkowego układu nerwowego w Polsce) pokazują niepokojący trend – coraz większy udział innych serogrup meningokoków w potwierdzonych zakażeniach, szczególnie serogrupy ‘W’. W 2014r. odpowiadała ona za ok. 2% potwierdzonych zakażeń w naszym kraju, natomiast w 2020r. wskaźnik ten był już na poziomie 19%1. Dlaczego jest to znaczące? Meningokoki serogrupy ‘W’ mają tendencję do wywoływania nietypowego przebiegu choroby, z wyższą śmiertelnością niż pozostałe meningokoki. W badaniu z Niderlandów oszacowano, że ta serogrupa odpowiadała za 68% wszystkich zgonów wywołanych przez meningokoki w latach 2015-20183. Zaszczepienie dziecka przeciwko wszystkim występującym w Polsce typom meningokoków daje mu największy poziom bezpieczeństwa, ale to nie jest jedyna grupa pacjentów, którą chcemy zabezpieczyć. Nie u każdego, kto miałby kontakt z tą bakterią, pojawi się ostra choroba. Często stajemy się nosicielami tego patogenu, który bytuje w naszych drogach oddechowych nie wywołując choroby. Nie bada się zdrowych osób pod kątem nosicielstwa meningokoków. Będąc nosicielem, na pierwszy rzut oka zdrowa osoba może przenieść bakterię na dziecko lub osobę w podeszłym wieku, z ryzykiem wywołania ostrej choroby. Grupy wiekowe, w których jest największe prawdopodobieństwo zarażenia innych, to nastolatkowie i młodzi dorośli. Dane naukowe z całego świata pokazują, że szczepiąc te grupy, zmniejsza się nosicielstwo tej bakterii, co w efekcie redukuje ryzyko zarażenia nieuodpornionej osoby. Podsumowując, zachęcam do szczepienia przeciwko wszystkim serogrupom meningokoków, i to nie tylko u najmłodszych, ale także pozostałych członków rodziny. Ponadto u osób wcześniej nieszczepionych, bez względu na wiek, można równocześnie podać obie szczepionki przeciwko grupom B oraz ACWY w celu ochrony nie tylko osoby szczepionej, ale i także innych w otoczeniu. KOROUN* - Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego autor: dr Okruciński Bibliografia: 1. Dane z KOROUN 2020, opublikowane 24.03.2021, <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://edipresse.hit.gemius.pl/hitredir/id=nA6Q0siFNw0uGBm8gcOCb5QKXoXin3rKHpoejJbLB_v.R7/stparam=xgogkknnkz/fastid=bmvdbicdogekkzahphvjqyxjzbkr/nc=0/url=koroun.nil.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/Inwazyjna-choroba-meningokokowa-IChM-w-Polsce-w-2020-roku.pdf" target="_blank" rel="noopener">koroun.nil.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/Inwazyjna-choroba-meningokokowa-IChM-w-Polsce-w-2020-roku.pdf dostęp 05.2021 2. Beebeejaun K, Parikh SR, Campbell H, Gray S, Borrow R, Ramsay ME, Ladhani SN. Invasive meningococcal disease: Timing and cause of death in England, 2008-2015. J Infect. 2020 Mar;80(3):286-290. doi: 10.1016/j.jinf.2019.12.008. Epub 2020 Jan 2. PMID: 31904388. 3. Loenenbach AD, van der Ende A, de Melker HE, Sanders EAM, Knol MJ. The Clinical Picture and Severity of Invasive Meningococcal Disease Serogroup W Compared With Other Serogroups in the Netherlands, 2015-2018. Clin Infect Dis. 2020 May 6;70(10):2036-2044. doi: 10.1093/cid/ciz578. PMID: 31556938; PMCID: PMC7201410. Artykuł sponsorowany przez Pfizer Polska Sp. z o.o. PP-NIM-POL-0090 View Ediplayer on the source website
Dlaczego szczepienia zalecane (w tym przeciwko meningokokom) są ważne w dobie pandemii COVID-19?
W codziennej pracy w poradni pediatrycznej podczas pandemii zauważyłem niepokojącą tendencję, że mniej rodziców decydowało się na szczepienia obowiązkowe i zalecane. Rozumiem ich lęk związany z pandemią gdyż w przychodniach mogą przebywać osoby chore więc niektórzy myślą, że można „odrobić” zaległe szczepienia gdy sytuacja epidemiologiczna się unormuje. Skutki takich opóźnień mogą być groźne, jak przedstawię na przykładzie meningokoków.
Czym są meningokoki? To grupa bakterii, które bytują w ludzkim nosie i gardle. Szacuje się, że 10-35%1 osób jest nosicielem tej bakterii, najczęściej nie wywołując choroby u nosiciela. Największa grupa nosicieli są nastolatkowie i młodzi dorośli2. Jeżeli przedostaną się do osoby nieuodpornionej drogą kropelkową lub poprzez kontakt ze śliną, szczególnie u tych w skrajności wieku (niemowlęta i dzieci do drugiego roku życia oraz osoby starsze), mogą wywołać piorunującą infekcję – sepsę lub zapalenie opon mózgowych. Z przykrością piszę, że 65% zgonów w przebiegu meningokokowego zapalenia opon mózgowych następuje w ciągu pierwszych 24 godzin od pojawienia się objawów3. U niektórych konieczna jest amputacja palców lub kończyn, a u ozdrowieńców częste są długotrwałe powikłania neurologiczne i psychiatryczne, w tym padaczka, głuchota, ślepota lub obniżenie ilorazu inteligencji4. Co do szczegółów, w Polsce występuje kilka serogrup meningokoków. Serogrupa to ‘B’ odpowiada za ponad połowę wszystkich potwierdzonych przypadków w naszym kraju5. Pozostałe serogrupy – A, C, Y i W, są również groźne, szczególnie serogrupa ‘W’ która wywołuje nietypowy przebieg choroby z większym odsetkiem zgonów6. Polskie statystyki pokazują, że od kilku lat grupa ‘W’ odpowiada za co raz więcej potwierdzonych przypadków zapaleń opon mózgowych, szczególnie u dzieci poniżej pierwszego roku życia5. Istnieje możliwość zabezpieczenia pacjenta przeciwko wszystkim tym serogrupom meningokoków – na polskim rynku są dwie szczepionki, które podane razem dają istotną ochronę przeciwko tym bakteriom. Można je podać od drugiego miesiąca życia by chronić najmłodszych, do czego gorąco zachęcam wszystkich rodziców. Dzieci poniżej drugiego roku życia odpowiadały za 1/5 wszystkich potwierdzonych przypadków meningokokowego zapalenia opon mózgowych w Polsce w 2020r.5, dlatego ich ochrona jest kluczowa. Zachęcam także do zaszczepienia starszych dzieci i dorosłych, gdyż istnieją dane naukowe, że w krajach, gdzie wprowadzono powszechne szczepienia przeciwko meningokokom u nastolatków, zaobserwowano zmniejszenie liczby przypadków w całej populacji, w tym u osób nieszczepionych7. W trakcie pandemii COVID-19 warto zadbać o ochronę najbliższych szczególnie, że ta ochrona jest nie tylko tymczasowa, lecz liczą się lata ochrony. Gdy osoba staje się nosicielem meningokoka, może nieświadomie zarażać innych przez lata, w tym najmłodszych dzieci w rodzinie. Na szczęście Polskie dane epidemiologiczne5 wskazują, że w 2020 roku zaobserwowano zmniejszenie ilości przypadków zapaleń opon mózgowych w porównaniu z poprzednimi latami, prawdopodobnie związane z restrykcjami. Mimo tego, ta choroba została z nami i powinniśmy zaopatrzyć się i nasze dzieci w szczepienia, które im zapobiegają, gdyż prawdopodobnie nigdy nie wrócimy do tak surowych restrykcji jak z 2020r. Proponuję udać się na wizytę do swojego pediatry lub lekarza rodzinnego, by omówić szczepienia zalecane i zapytać jakie szczepionki można podać by zapobiec zarażenia meningokokami. autor: dr Okruciński Bibliografia: 1. Caugant DA, Maiden MC. Meningococcal carriage and disease--population biology and evolution. Vaccine. 2009 Jun 24;27 Suppl 2(4):B64-70. doi: 10.1016/j.vaccine.2009.04.061. Epub 2009 May 21. PMID: 19464092; PMCID: PMC2719693. 2. Burman C, Serra L, Nuttens C, Presa J, Balmer P, York L. Meningococcal disease in adolescents and young adults: a review of the rationale for prevention through vaccination. Hum Vaccin Immunother. 2019;15(2):459-469. doi: 10.1080/21645515.2018.1528831. Epub 2018 Oct 29. PMID: 30273506; PMCID: PMC6422514. 3. Beebeejaun K, Parikh SR, Campbell H, Gray S, Borrow R, Ramsay ME, Ladhani SN. Invasive meningococcal disease: Timing and cause of death in England, 2008-2015. J Infect. 2020 Mar;80(3):286-290. doi: 10.1016/j.jinf.2019.12.008. Epub 2020 Jan 2. PMID: 31904388. 4. Christie D, Rashid H, El-Bashir H, Sweeney F, Shore T, Booy R, Viner RM. Impact of meningitis on intelligence and development: A systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2017 Aug 24;12(8):e0175024. doi: 10.1371/journal.pone.0175024. PMID: 28837564; PMCID: PMC5570486. 5. Dane z KOROUN 2020, opublikowane 24.03.2021, koroun.nil.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/Inwazyjna-choroba-meningokokowa-IChM-w-Polsce-w-2020-roku.pdf dostęp 05.2021 6. Loenenbach AD, van der Ende A, de Melker HE, Sanders EAM, Knol MJ. The Clinical Picture and Severity of Invasive Meningococcal Disease Serogroup W Compared With Other Serogroups in the Netherlands, 2015-2018. Clin Infect Dis. 2020 May 6;70(10):2036-2044. doi: 10.1093/cid/ciz578. PMID: 31556938; PMCID: PMC7201410. 7. Dane z Public Health England, 2019, Artykuł sponsorowany przez Pfizer Polska Sp. z o.o. PP-NIM-POL-0089 View Ediplayer on the source website
Te bakterie są groźne nie tylko dla dzieci… Jak ustrzec się przed pneumokokami?
Pneumokok to bakteria gram dodatnia, inaczej nazywana dwoinką zapalenia płuc. Posiada ok. 100 serotypów, czyli rodzajów, ale tylko 20 z nich jest chorobotwórczych i zdolnych zaszkodzić człowiekowi. W jaki sposób możemy się chronić przed pneumokokami? Czy są one groźne tylko dla maluszków?
WHO zaleciło jak największej ilości osób szczepienie m.in. przeciw pneumokokom. Jest to istotne, gdyż warto pamiętać, że podobnie jak koronawirus SARS-CoV-2, wywołują one zakażenia dróg oddechowych, które chociaż mogą mieć łagodny przebieg, mogą również zakończyć się groźnym i wymagającym hospitalizacji pobytem w szpitalu. – Zakażenia pneumokokami dotyczą najsłabszych członków naszej populacji, czyli maluchów do 2. roku życia, gdyż ich układ immunologiczny jest niedojrzały, oraz seniorów, gdyż z kolei u nich układ ten już się starzeje i staje się niewydolny. Dlatego właśnie te dwie grupy społeczne są najbardziej zagrożone inwazyjną chorobą pneumokokową – podkreśla dr Aneta Górska-Kot, ordynator Oddziału Pediatrycznego Szpitala Dziecięcego im. prof. dr med. Jana Bogdanowicza w Warszawie. Zastanawiasz się, czy warto się zaszczepić? Koniecznie obejrzyj nasze wideo! Pamiętaj! Przed podaniem szczepionki lekarz przeprowadza kwalifikację. To właśnie specjalista każdorazowo decyduje, czy można ją podać w danym momencie czy też nie.
Szczepienie noworodka: odmowa szczepienia w szpitalu. Czy można nie szczepić noworodka?
Szczepienie noworodka to dla wielu rodziców kontrowersyjny temat. Niektórzy zastanawiają się nawet, jak uniknąć szczepienia w pierwszej dobie. W Polsce dziecko po urodzeniu w szpitalu dostaje szczepienie przeciw żółtaczce typu B i przeciw gruźlicy. W innych krajach dzieci dostają te szczepionki później. Czy można nie szczepić noworodka i przełożyć szczepienie na później?
Szczepienie noworodka czasem budzi obawy: niektórzy rodzice nie chcą zaszczepić dziecka po porodzie i nie rozumieją, dlaczego szczepi się noworodki jeszcze w szpitalu. W Polsce noworodek w pierwszych dobach życia powinien być zaszczepiony przeciw WZW typu B i gruźlicy. Czy odmowa szczepienia noworodka w szpitalu jest możliwa? Szczepienie noworodka: czy można uniknąć szczepienia przeciw WZW typu B (żółtaczka typu B)? Szczepionka przeciw WZW typu B (wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, popularnie żółtaczce typu B) chroni przed jedną z najgroźniejszych i najbardziej poważnych chorób zakaźnych. Wirus rozwija się w organizmie długie lata w postaci utajonej, może spowodować poważne powikłania, m.in. marskość wątroby, niewydolność wątroby, nowotwór wątroby. Po co szczepi się noworodka? Jeśli noworodek zarazi się WZW B w okresie okołoporodowym, jest ogromne ryzyko, że w ciągu kilku lat rozwinie się u niego ciężka niewydolność wątroby. Najczęściej noworodek może zarazić się od mamy, jeśli w czasie ciąży miała świeże zakażenie WZW typu B. „W Polsce wciąż nie wszystkie kobiety w ciąży sprawdzają, czy mają odporność przeciw WZW typu B i czy nie mają świeżego zakażenia. Jeśli takie badanie byłoby wykonane, to moglibyśmy opóźnić to szczepienie i poczekać np. do 3. miesiąca, jak to jest np. w Szwecji (tam szczepi się dzieci przeciw WZW typu B w 3., 5. i 12. miesiącu życia)” – mówi dr Paweł Grzesiowski, pediatra, ekspert ds. szczepień. Szczepienie noworodka przeciw WZW typu B można opóźnić: jeśli lekarz uzna, że jest to wskazane ze względów medycznych (ze względu na stan zdrowia dziecka); na odpowiedzialność rodzica: można uniknąć szczepienia noworodka, jeśli kobieta w ciąży miała wykonane wszystkie badania w kierunku WZW typu B i nie miała świeżego zakażenia. Konieczna jest jednak wtedy rozmowa z lekarzem. Informacja o przełożeniu szczepienia jest przekazywana do sanepidu. Szczepienie noworodka: czy można nie szczepić na gruźlicę? W Polsce szczepi się noworodki na gruźlicę w pierwszej dobie życia, gdyż zachorowania na tę chorobę są wciąż częste (w Niemczech średnio na gruźlicę chorują 2 osoby na 100 tys., w Polsce – 20 na 100 tys.). Aby można było zrezygnować z obowiązkowych szczepień przeciw gruźlicy, liczba zachorowań powinna spaść poniżej 5 na 100 tys. Co roku jest w Polsce ok. 20 tys. nowych zachorowań na gruźlicę: to znacznie mniej niż kilkadziesiąt lat temu, niestety nadal istnieje ryzyko, że dziecko zostanie zarażone gruźlicą. Dlaczego zdarzają się odmowy szczepienia noworodka na gruźlicę? Szczepionka przeciw gruźlicy jest szczepionką żywą. Jej podanie może być niebezpieczne dla dziecka z wrodzonymi niedoborami odporności. „Na każde 100 tysięcy dzieci urodzi się jedno z wrodzonym niedoborem odporności, czyli w Polsce takich dzieci jest rocznie 3-4. A to oznacza, że co roku w Polsce dostanie tę szczepionkę 3-4 dzieci, które nie powinny jej dostać” – mówi dr Paweł Grzesiowski. Niestety, nie ma badania, dzięki któremu można by było sprawdzić, czy dziecko nie ma wrodzonych niedoborów odporności. Epidemiolodzy uważają jednak, że ryzyko gruźlicy jest większe niż ryzyko, że dziecko będzie miało wrodzony niedobór odporności. To jeden z powodów, dla których w Polsce wciąż szczepi się przeciw gruźlicy noworodki w pierwszej dobie życia. Szczepienia noworodka przeciw gruźlicy w pierwszej dobie życia można uniknąć: jeśli lekarz uzna, że jest powód medyczny, by przełożyć szczepienie; na odpowiedzialność rodzica. Wcześniej jednak trzeba porozmawiać z lekarzem, czy możliwe będzie późniejsze zaszczepienie dziecka (zwykle jest to możliwe tylko w specjalistycznych punktach konsultacyjnych ds. szczepień: szczepionka przeciw gruźlicy nie jest dostępna w przychodniach dla dzieci). Zobacz też: WZW B: choroba, którą łatwo się zarazić Dlaczego noworodki szczepi się przeciw gruźlicy? <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/zdrowie/szczepionka-na-rotawirusy-chroni-niemowle-przed-groznym-odwodnienieniem-28952-r1/">Szczepionka na rotawirusy: kiedy, ile dawek? Czy jest skuteczna?
Segregacja dzieci w przedszkolu: najpierw będą przyjmowane zaszczepione maluchy?
Możliwe, że już wkrótce zaszczepione dzieci będą miały większą szansę dostać się do przedszkola i żłobka. Jeśli plan wejdzie w życie, w trakcie rekrutacji będzie wymagane zaświadczenie o szczepieniu.
Wiele wskazuje na to, że w żłobkach, klubach dziecięcych i przedszkolach szykują się wielkie zmiany. Rodzic, który będzie ubiegał się o przyjęcie dziecka do danej placówki, na etapie rekrutacji będzie musiał przedstawić oświadczenie lub zaświadczenie o tym, czy maluch przyjął podstawowy pakiet szczepień. Tym samym zaszczepieni będą mieli większe szanse, by dostać miejsce. Tak wynika z senackiego projektu nowelizacji ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat trzech oraz prawa oświatowego. Jak podaje „Rzeczpospolita”, projekt ma poparcie rządu. Zlikwidowana ma być luka prawna Jak czytamy w „Rzeczpospolitej”, do tej pory niektóre gminy decydowały się na wprowadzenie ulgi dla zaszczepionych, ale były zaskarżane do sądów administracyjnych. Ostatecznie wygrywały, ale sprawa jest jeszcze bardziej skomplikowana: „Nie powinny wymagać od rodziców przedkładania zaświadczeń, bo lekarze nie mają podstaw, by je wydać. Prawo pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej i udzielonych mu świadczeń zdrowotnych nie oznacza bowiem prawa do żądania takiego dokumentu, który rodzic mógłby przedłożyć w procesie rekrutacji do przedszkola”. Jeśli nowy projekt wejdzie w życie, lekarze będą mieli prawo wydawać zaświadczenia konieczne do przeprowadzenia rekrutacji. W przedszkolach od dawna brakuje miejsc Przypominamy, że choć gminy mają obowiązek zapewnić miejsce w przedszkolach wszystkim dzieciom od trzech do sześciu lat (jeśli rodzice chcą zapisać je do placówki), w publicznych przedszkolach niekiedy brakuje miejsc. Jeśli ustawa wejdzie w życie, nie będzie dotyczyła sześciolatków objętych obowiązkowym wychowaniem przedszkolnym (czyli zapisywanych do tzw. zerówki). Co sądzicie o tym pomyśle? Zobacz też: SKANDAL! Przedszkole zamknięte, a płacić trzeba Zasiłek na dziecko: ile dostaniesz, jeśli zamkną przedszkole? Różnice między przedszkolem publicznym i niepublicznym. Które wybrać?
Zmiany w kalendarzu szczepień – jakie możliwości zyskali rodzice najmłodszych dzieci?
Z początkiem 2021 roku zaszły zmiany w Programie Szczepień Ochronnych dla dzieci. Jedną z poważniejszych jest rozszerzenie listy szczepień obowiązkowych o profilaktykę zakażeń rotawirusowych.
Szczepienie to było do tej pory płatne, a otrzymywało je już co czwarte dziecko w Polsce – wynika z badań przeprowadzonych przez instytut Kantar23. Jako że finanse stanowią barierę w dostępie do szczepień dodatkowych, to zwolnienie rodziców z ponoszenia części tego kosztu oznacza większe możliwości realizacji u dzieci pozostałych szczepień zalecanych20, 24, np. przeciwko groźnym meningokokom8. Dotychczas szczepienia przeciwko rotawirusom były tzw. szczepieniami zalecanymi, a więc dostępnymi odpłatnie. Zmienia to rozporządzenie podpisane przez ministra zdrowia, zgodnie z którym wszystkie dzieci urodzone po 31 grudnia 2020 r. zostają objęte obowiązkowymi szczepieniami przeciw rotawirusom. Co ważne, szczepienia te powinny być podane w określonym okresie życia dziecka, tj. między 6 a 32 tygodniem1. Szczepienia przeciwko rotawirusom są realizowane w poradniach POZ i oddziałach neonatologicznych, preparatem doustnym (w płynie), w schemacie 3-dawkowym4. Zakażenie rotawirusowe co najmniej raz w życiu przechodzi niemal każde dziecko do 5. roku życia, a niektóre nawet kilkukrotnie3. Przebieg infekcji bywa różny, od bezobjawowego po ciężki, kiedy to z powodu odwodnienia konieczny jest pobyt w szpitalu4,5. Zwykle jednak choroba trwa 3-6 dni i przy właściwym nawadnianiu objawy stopniowo ustępują. Natomiast szczepienia ochronne zapobiegają tym najcięższym przypadkom zakażeń, których do tej pory było rocznie 20-30 tys.6 Więcej profilaktyki Rozszerzenie listy szczepień obowiązkowych (w praktyce bezpłatnych) o rotawirusy pomoże w zwiększeniu dostępności do innych szczepień zalecanych. Szczepienia zalecane są bowiem w Polsce odpłatne, co stanowi barierę w dostępie do nich dla części rodziców małych dzieci20. W momencie gdy koszt realizacji jest refundowany, w domowym budżecie pozostaje więcej środków na ochronę przed innymi chorobami zakaźnymi. Już od ukończenia 2. miesiąca życia zaleca się profilaktykę przeciwko zakażeniom meningokokowym1. Nie jest to jednolita grupa bakterii. W Polsce najwięcej zakażeń wywołują meningokoki typu B, zarówno w całym społeczeństwie (66%), jak i wśród dzieci w 1. roku życia (75%). Dlatego eksperci zalecają, by niemowlę lub małe dziecko mieszkające w naszym kraju w pierwszej kolejności było szczepione przeciwko meningokokom typu B7,8. Pozostałe, nieco rzadziej występujące serotypy meningokoków to A, C, W oraz Y9. Dlaczego meningokoki? Profilaktyka zakażeń meningokokowych wskazana jest w możliwie wczesnym wieku, ponieważ najczęściej chorują z tego powodu najmłodsze dzieci, w 1. roku życia8. A meningokoki są jednymi z najgroźniejszych bakterii, jakie mogą zaatakować człowieka9. Wywołują inwazyjną chorobę meningokokową (IChM), która przebiega najczęściej pod postacią sepsy, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR) lub obu tych stanów jednocześnie10. Choroba rozwija się błyskawicznie i w ciągu zaledwie 24 godzin może doprowadzić do śmierci11. Niestety, jej rozpoznanie jest utrudnione – pierwsze objawy mogą przypominać infekcje górnych dróg oddechowych, tj. przeziębienie, grypę12. Natomiast konsekwencje zakażenia meningokokami mogą być bardzo poważne: co szósty chory umiera8, a trwałe następstwa (głuchota, amputacje, powikłania psychiczne13) dotykają co piątego11. W ciągu kilku ostatnich lat wydłużyła się lista państw europejskich, w których szczepienia przeciwko meningokokom typu B są realizowane w ramach powszechnych programów szczepień i finansowane ze środków publicznych. Jako pierwsza wprowadziła je Wielka Brytania, następnie Irlandia, Włochy14, Litwa15, Czechy16 i Portugalia17. Refundacje tych szczepień są również realizowane na poziomie regionalnym w – hiszpańskiej Kastylii i na Wyspach Kanaryjskich18. W Polsce bezpłatny dostęp do szczepień zalecanych, w tym przeciwko meningokokom, oferują swoim mieszkańcom niektóre samorządy. Te programy szczepień cieszą się popularnością – korzysta z nich średnio 80 proc. grupy docelowej19. W 2019 roku refundację szczepień przeciwko meningokokom typu B rozpoczęło miasto Szczecin20, w 2020 roku województwo mazowieckie (co najmniej jedną dawką szczepionki otrzymało w ubiegłym roku 1 919 dzieci)21, a w tym roku ma dołączyć do nich Małopolska, której Sejmik w budżecie województwa na 2021 uwzględnił ten wydatek. Warto porozmawiać z lekarzem na temat profilaktyki szczepiennej. Artykuł powstał w ramach kampanii "Wyprzedź meningokoki" NP-PL-MNX-PRSR-210001, kwiecień 2021 Referencje: 1 Program Szczepień Ochronnych na 2021, https://szczepienia.pzh.gov.pl/program-szczepien-ochronnych-na-2021/?wersja=dla-pacjentow (dostęp: marzec 2021) 2 Kalendarz szczepień na 2020 rok, https://gov.pl/attachment/a836a4ed-3a05-4cd9-bd06-124658d8551b (dostęp: marzec 2021) 3 Szczepionka przeciw rotawirusom, https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/rotawirusy/; (dostęp: marzec 2021) 4 Jackowska T.et al. Zakażenie rotawirusowe – aktualne zalecenia I propozycje dotyczące zapobiegania; Pediatria Polska, tom 89, Nr 3, Maj-Czerwiec 2014. 5 Pierwsze 2 lata życia dziecka. Przewodnik dla rodziców. Praca Zbiorowa. Medycyna Praktyczna 2012; s.229-230. 6 Pociecha W., Bałanda A., Marszalec M., Powikłania choroby rotawirusowej u dzieci – obserwacje własne, opisy przypadków, w: Forum Zakażeń 2013; 4(1):21-27 7 Inwazyjna Choroba Meningokokowa w pytaniach i odpowiedziach (wywiad z prof. J. Wysockim), Praktyka Lekarska, Zeszyty Specjalistyczne nr.143 8 Raport KOROUN. Inwazyjna choroba meningokokowa (IChM) w Polsce w 2019 roku. http://koroun.nil.gov.pl/wp-content/uploads/2020/06/Inwazyjna-choroba-meningokokowa-IChM-w-Polsce-w-2019-roku.pdf (dostęp: marzec 2021) 9 Konior R., Szczepienia przeciwko meningokokom [w:] Inwazyjna Choroba Meningokokowa, PZWL, Warszawa 2016 10 Siewert B., Stryczyńska-Kazubska J., Wysocki J., Inwazyjna choroba meningokokowa w: Pediatria po Dyplomie, Medical Tribune Polska, czerwiec 2017 11 WHO, „Health topics: Meningitis, http://www.who.int/topics/meningitis/en/(dostęp: marzec 2021) 12 Jackowska T, Wagiel E. Inwazyjna choroba meningokokowa – praktyczne wskazówki dla lekarzy. Postępy Nauk Medycznych 2014; XXVII:44–50 13 Siewert B., Stryczyńska-Kazubska J., Wysocki J., Inwazyjna choroba meningokokowa w: Pediatria po Dyplomie, Medical Tribune Polska, czerwiec 2017 14 Programy powszechnych szczepień przeciwko meningokokom w Europie, https://www.mp.pl/szczepienia/specjalne/186450,programy-powszechnych-szczepien-przeciwko-meningokokom-w-europie (dostęp: kwiecień 2020) 15 Ministerstwo Zdrowia Republiki Litewskiej, 2018. Zarządzenie V-757. https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/f4a925d0f50f11e79a1bc86190c2f01a?positionInSearchResults=0&searchModelUUID=1561434a-b283-4be2-87f5-4f556ad37c32 (dostęp: kwiecień 2020) 16 Czechy: Česká vakcinologická společnost ČLS JEP, 2020. News: Payment for vaccination of children against meningococci from 1.5.2020. https://www.vakcinace.eu/ (dostęp: kwiecień 2021) 17 Portugalia: PNV 2019. https://dre.pt/application/conteudo/127608823 (dostęp: kwiecień 2021) 18 Asociación Española de Pediatría de Atención Primaria (AEPap), 2020. Kalendarze hiszpańskie. https://www.aepap.org/vacunas/calendarios-espanoles (dostęp: kwiecień 2021) 19 https://bipold.aotm.gov.pl/assets/files/oopz/2018/OP-0029-2018.pdf (dostęp: luty 2020) 20 https://www.termedia.pl/poz/Szczepienia-przeciwko-meningokokom-dzieki-samorzadom,39370.html (dostęp: marzec 2021) 21 https://www.mazovia.pl/zdrowie/riorytetowedziaaniawojewdztwamazowieckiegowobszarzezdro/program-polityki-zdrowotnej/szczepienia-przeciwko-meningokokom/ (dostęp: kwiecień 2021) 22 https://malopolska.in/aktualnosci/przyjeto-budzet-wojewodztwa-malopolskiego/52253 (dostęp: marzec 2021) 23 Szczepienia dziecięce. Postawy i stosowanie przez kobiety w ciąży i młode matki. Raport z badania 2019, https://pl.gsk.com/media/877045/mb_tracking_matek_040719.pdf (dostęp: maj 2021) 24 http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2016/06/pnm_2016_380-385.pdf (dostęp: maj 2021) View Ediplayer on the source website
Pneumokoki – krótka droga do zakażenia. Co trzeba o nich wiedzieć?
Czym właściwie są pneumokoki? W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Warto wiedzieć, że bakterie te, podobnie jak koronawirus SARS-CoV-2, wywołują zakażenia dróg oddechowych, które chociaż często mają łagodny przebieg, mogą wymagać także hospitalizacji i być groźne w skutkach. Dowiedz się, jak dochodzi do zakażenia!
Pneumokoki to bakterie gram dodatnie, które ze względu na różną budowę podzielono na około 100 serotypów (gatunki). Dla człowieka groźnych jest tylko 20 serotypów – pozostałe są na tyle łagodne, że nie szkodzą ludzkiemu organizmowi. Aby zapobiec ciężkiemu przebiegowi zakażenia pneumokokowego, które może mieć postać sepsy, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych bądź ciężkiego zapalenia płuc, warto zdecydować się na szczepienie przeciw pneumokokom. – Pneumokoki „pomieszkują” w jamie nosowo-gardłowej i nie robią wtedy w organizmie żadnej szkody. Stan ten nazywany jest nosicielstwem – nie jest groźny i nie trzeba go leczyć. Wszystko jest dobrze do czasu… wzmożonych infekcji wirusowych. To właśnie wirusy torują drogę pneumokokom do tego, aby mogły zniszczyć nabłonek dróg oddechowych i doprowadzić do zakażeń – podkreśla dr Aneta Górska-Kot, ordynator Oddziału Pediatrycznego Szpitala Dziecięcego im. prof. dr med. Jana Bogdanowicza w Warszawie. Zastanawiasz się, jak dochodzi do zakażenia pneumokokami? Koniecznie obejrzyj nasze wideo! Pamiętaj! Przed podaniem szczepionki lekarz przeprowadza kwalifikację. To właśnie specjalista każdorazowo decyduje, czy można ją podać w danym momencie, czy też nie.
Jakie szczepienia w dobie pandemii COVID-19 są szczególnie ważne?
Chociaż w czasie pandemii zasoby ochrony zdrowia skupiają się w dużej mierze na przeciwdziałaniu COVID-19, to należy pamiętać, że nie jest to czas wolny od innych chorób zakaźnych. Dlatego eksperci przypominają, aby również teraz wykonywać szczepienia ochronne u dzieci, jak i u dorosłych, i zdecydowanie przestrzegają przed odkładaniem ich w czasie.
Obowiązkowe oraz zalecane szczepienia chronią przed groźnymi wirusami i bakteriami. Chociaż dzięki szczepionkom liczba zachorowań na choroby zakaźne przez nie wywoływane zmalała, to warto podkreślić, że patogeny mogą ponownie zaatakować i wykorzystać „przerwę” w szczepieniach. Nie można do tego dopuścić, dlatego trzeba dbać o stały poziom wyszczepienia populacji. Jakie szczepienia warto wykonać w dobie pandemii u dzieci? Warto wykonywać wszystkie szczepienia u dzieci, zarówno obowiązkowe, jak i zalecane, które miałyby zostać planowo wdrożone. W Kalendarzu Szczepień na 2021 rok znajdują się następujące szczepienia obowiązkowe: gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby typu B, błonnica, tężec, krztusiec, poliomyelitis, haemophilus influenzae typu B, pneumokoki, odra, świnka, różyczka, rotawirusy. Oznacza to, że od tego roku dzieci są dodatkowo szczepione również przeciw rotawirusom. To korzystna zmiana, gdyż biegunka rotawirusowa może mieć bardzo gwałtowny przebieg, a dziecko z nią – wymagać hospitalizacji. Chociaż powikłania jej zdarzają się rzadko, to jednak są ciężkie i wymagają leczenia na Oddziale Intensywnej Terapii. Oprócz szczepień obowiązkowych, które budują odporność dzieci, w Kalendarzu znajduje się także lista szczepień zalecanych. Zapewniają one szerszą ochronę m.in. przed meningokokami, ospą wietrzną, grypą, KZM, WZW A i HPV. Ze względu na ich ilość, warto zdecydować się na szczepienia skojarzone 5w1 lub 6w1, które gwarantują mniejszą liczbę wkłuć. Jakie szczepienia wykonać u dorosłych? Choroby zakaźne dotyczą nie tylko dzieci, dlatego też szczepienia są równie ważne u dorosłych. Istotne jest także, by szczególną uwagę na ich wykonywanie zwracały osoby o obniżonej odporności, w tym przewlekle chorzy i seniorzy. Warto pamiętać, że odporność nabyta w dzieciństwie, nie jest na całe życie, dlatego wśród szczepień zalecany wymienia się m.in.: szczepienie przypominające co 10 lat przeciw błonnicy, tężcowi i krztuścowi, szczepienie przeciw grypie, szczepienie przypominające co 3-5 lat przeciw KZM, szczepienie przeciw meningokokom, szczepienie przeciw pneumokokom. Ponadto szczególną grupę dorosłych stanowią kobiety w ciąży, dlatego w tym okresie specjaliści zalecają szczepienie przeciw grypie oraz przeciw krztuścowi szczepionką dTap. Szczepienie przeciw COVID-19 Trwa program szczepień przeciw COVID-19, w którym szczepienie jest dobrowolne i bezpłatne. Chociaż nie jest ono obowiązkowe, to warto pamiętać, że im więcej osób się na nie zdecyduje, tym ochrona przed wirusem SARS-CoV-2 będzie wyższa. Aby się zaszczepić, należy posiadać e-skierowanie. Chcesz je uzyskać? Możesz: zadzwonić na bezpłatną infolinię Narodowego Programu Szczepień: 989 skontaktować się z wybranym punktem szczepień Znajdź punkt szczepień zapisać się, wysyłając SMS na numer 664 908 556 o treści: SzczepimySie zapisać się poprzez e-rejestrację dostępną na stronie głównej pacjent.gov.pl. Czy kobiety w ciąży i karmiące mogą szczepić się przeciw COVID-19? Zgodnie z opublikowanym 26 kwietnia br. stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników szczepionki przeciw COVID-19 powinny być oferowane ciężarnym i kobietom karmiącym. Trzeba pamiętać, że ciężarne zaliczane są do grupy zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19. Według specjalistów preferowane są w pierwszej kolejności do zastosowania u nich szczepionki mRNA (Pfizer, Moderna), co jest związane z większą liczbą obserwacji i ocen bezpieczeństwa. View Ediplayer on the source website
Rekrutacja do przedszkoli: wymagane ZAŚWIADCZENIA o szczepieniu!
Niektóre przedszkola zażyczyły sobie, aby rodzice okazali zaświadczenie o szczepieniu dziecka. Nie ma jednak podstaw, aby okazywać taki dokument – powinna wystarczyć Książeczka Zdrowia Dziecka.
Rekrutacja do przedszkoli w niektórych gminach została zmieniona: niektóre placówki umieściły w swoich wymaganiach informację o dodatkowych punktach za wykonanie wszystkich obowiązkowych szczepień. Problem polega na tym, że przedszkola życzą sobie oddzielnych zaświadczeń z przebytych szczepień, a te wymagają osobistej wizyty u lekarza. Dziecko zaszczepione. A gdzie zaświadczenie? „Sama zasada jest bez wątpienia słuszna i dobrze, że coraz więcej samorządów docenia wagę szczepień, o czym świadczą tego rodzaju uchwały gminnych rad. Natomiast wprowadzenie takich dodatkowych kryteriów rekrutacyjnych nie może się wiązać z narzucaniem obowiązku wystawienia zaświadczenia przez lekarza. Do potwierdzenia, że dziecko jest zaszczepione, wystarczy Książeczka Zdrowia Dziecka, która jest dokumentem medycznym. Każde szczepienie powinno być w niej odnotowane” – mówi Joanna Szeląg, ekspertka z Porozumienia Zielonogórskiego. Wymaganie od rodziców zaświadczeń stwarza problem – zwłaszcza w pandemii. Rodzic, aby uzyskać dokument poświadczający szczepienia (które i tak powinny zostać odnotowane w Książeczce Zdrowia), zmuszony jest do odbycia osobistej wizyty w przychodni. W obecnej sytuacji nie tylko blokuje to wizyty dla bardziej potrzebujących, ale także naraża rodziców na kontakt z koronawirusem. Joanna Szeląg zaapelowała do samorządów, aby pozbyły się zapisu o wymaganym zaświadczeniu. Źródło: rynekzdrowia.pl Zobacz też: Kalendarz szczepień obowiązkowych na 2020 rok. Co się zmieniło? Rekrutacja do przedszkoli na rok 2021/2022 Dzieci leżakują na mrozie. Szokujący pomysł jednego z przedszkoli
Szczepienia zalecane [Wirtualne Warsztaty]
Jak ochronić dziecko przed niebezpiecznymi wirusami lub bakteriami? Czy szczepienia zalecane warto wykonać u niemowląt? Na te pytania oraz wiele innych odpowiada gość kolejnej, wiosennej edycji Wirtualnych Warsztatów Mamo, To Ja – dr n. med. Aneta Górska-Kot, pediatra. Zobacz nasz materiał!
Ponad 90% polskich dzieci jest zaszczepionych szczepionkami refundowanymi w Polsce, tzw. szczepionkami obowiązkowymi. W Kalendarzu Szczepień znajduje się również lista szczepień zalecanych, czyli takich, które nie są refundowane. Obecnie lista zawiera kilkanaście szczepionek zalecanych. Warto z nich korzystać, gdyż umożliwiają zwiększenie zakresu ochrony zdrowia dziecka. Jakie szczepionki zalecane warto zastosować u starszych dzieci? U dzieci powyżej 1. roku życia warto zdecydować się na dwie szczepionki zalecane – przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A) oraz kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM). Pierwsza z tych chorób jest zwykle łagodna i przebiega u dzieci bezobjawowo. Jest to tzw. choroba brudnych rąk, gdyż do zakażenia dochodzi właśnie poprzez zakażone wirusem dłonie, pokarm i wodę. Z kolei druga związana jest z powszechnie występującymi kleszczami, które bytują nie tylko w lasach, ale nawet na placach zabaw czy w przydrożnych krzakach. U dzieci KZM zwykle przebiega łagodnie, jednak może wiązać się z wystąpieniem zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. W takiej sytuacji wymaga hospitalizacji. Ze względu na to, że nie mamy leków na KZM, jedyną ochronę przed chorobą stanowi szczepionka. Jakie szczepienia zalecane można wykonać u młodszych dzieci? Również u dzieci do 12. miesiąca życia rekomendowane są konkretne szczepienia zalecane. Jednym z nich jest szczepienie przeciw ospie wietrznej. To popularna choroba, która jest bardzo zaraźliwa i objawia się przede wszystkim wysypką, jednak może wiązać się również z groźnymi powikłaniami. Rozwiązaniem jest szczepienie przeciw ospie wietrznej w trybie dwudawkowym, które mogą być podane jeszcze przed ukończeniem 1. roku życia. Daje ona pełną ochronę przed zachorowaniem, a także powikłaniami. Kolejną szczepionką zalecaną jest ta przeciw grypie. Jest ona istotna, gdyż grypa wiąże się z takimi objawami, jak: wysoka gorączka, ból mięśni, osłabienie całego ciała. Jednak to nie wszystko – po przebyciu grypy, może dojść do powikłań. Poza zapaleniem ucha środkowego, mogą wystąpić także: angina paciorkowcowa, zapalenie płuc oraz bardzo rzadko – zapalenie mózgu i rdzenia. Warto zatem zdecydować się na szczepionkę – mogą z niej skorzystać dzieci od 6. miesiąca życia. Szczepienie przeciw pneumokokom i meningokokom Sepsa to najcięższa choroba, która może dotknąć malucha. Stan ten mogą wywoływać pneumokoki lub meningokoki. Od kilku lat w Kalendarzu Szczepień dostępna jest powszechna i bezpłatna szczepionka przeciw pneumokokom – to szczepionka 10-walentna chroniąca przed 10 rodzajami pneumokoków. Szerszą ochronę przed inwazyjnymi pneumokokami daje nierefundowana szczepionka 13-walentna, zalecana nie tylko dzieciom, ale także osobom starszym i przewlekle chorym. Kolejnym szczepieniem zalecanym jest to przeciw meningokokom. I chociaż sepsa meningokokowa zdarza się nawet 10 razy rzadziej niż pneumokokowa, to potrafi mieć gwałtowny i niebezpieczny przebieg. Czasem nawet w ciągu doby może doprowadzić do zagrożenia życia, a zaczyna się niewinnie – od bólu głowy, gorączki i kataru… Chcesz wiedzieć więcej? Dołącz do kolejnej, wiosennej edycji Wirtualnych Warsztatów Mamo, To Ja!
Infekcje dróg oddechowych u maluchów [Wirtualne Warsztaty]
Jak poradzić sobie z kaszlem, katarem i podwyższoną temperaturą, do których po 3-4 dniach dołącza ból ucha i osłabienie? To może być zakażenie pneumokokowe! Jeśli chcesz wiedzieć o nim więcej, dołącz do kolejnej, wiosennej edycji Wirtualnych Warsztatów Mamo, To Ja. Już teraz zobacz materiał, w którym o pneumokokach opowiada dr n. med. Aneta Górska-Kot, pediatra.
Mamy wiosnę i od jesieni znaczna część maluchów boryka się z różnymi przeziębieniami. Zwykle wywołują je wirusy, a objawy tych infekcji to: katar, kaszel, podwyższona temperatura i gorsze samopoczucie. Zdarza się jednak i tak, że mijają 3-4 dni, przeziębienie nie przechodzi, a dziecko zaczyna czuć się coraz gorzej... Jeśli coraz częściej się pokłada i skarży na ból ucha, może mieć to związek z nadkażeniem bakteryjnym, czyli pneumokokowym zapaleniem ucha środkowego. To właśnie pneukmokok jest jedną z trzech głównych bakterii wywołujących zakażenia dróg oddechowych u dzieci jest bakteria nazywana pneumokokiem. Co trzeba wiedzieć o zakażeniu pneumokokowym? Wywołuje je bakteria gram dodatnia, nazywana również dwoinką zapalenia płuc. W organizmie przebywa na nabłonku dróg oddechowych, gdzie przez pewien czas nie czyni dziecku żadnej krzywdy – nosicielstwo nie daje objawów, dlatego też nie trzeba go leczyć. Gdy dochodzi do infekcji wirusowych, wirusy niejako torują drogę bakteriom, a te doprowadzają do zniszczenia nabłonka dróg oddechowych malucha. Najczęściej dochodzi wtedy do zapalenia ucha środkowego, zapalenia zatok czy innych infekcji górnych dróg oddechowych. Rzadziej może wystąpić zapalenie oskrzeli lub płuc. Zdarza się, że u dziecka wystąpi inwazyjne zakażenie pneumokokowe, wówczas pneumokoki z nabłonka dróg oddechowych przechodzą do krwi czy płynu mózgowo-rdzeniowego – miejsc normalnie jałowych. Zakażenie inwazyjne może mieć ono postać sepsy, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub ciężkiego zapalenia płuc. Są to bardzo niebezpieczne choroby, dlatego zawsze wymagają hospitalizacji. Jak uchronić dziecko przed pneumokokami? Zakażenia pneumokokami mogą być groźne, dlatego warto zaszczepić malucha szczepionką przeciw tym bakteriom. Dostępne są szczepionki: PCV 10 (10-walentna) lub PCV 13 (13-walentna). W Kalendarzu Szczepień powszechną i bezpłatną szczepionką jest pierwsza z nich, chroniąca przed 10 rodzajami pneumokoków. Co 3. polskie dziecko szczepione jest szczepionką PCV 13, czyli 13-walentną, zapewniającą szerszą ochronę przed pneumokokami. Jedna i druga szczepionka chroni przed najcięższymi postaciami zakażenia pneumokokowego, czyli chorobą inwazyjną. Liczne badania pokazują jednak, że szczepionka PCV 13 skuteczniej chroni przed zapaleniem płuc oraz zapaleniem ucha środkowego, a także, co bardzo ważne, tylko ta szczepionka chroni przed nosicielstwem pneumokoków, co pozwala unikać ich kolonizacji tymi bakteriami oraz niebezpiecznych następstw nosicielstwa pneumokoków. Chcesz wiedzieć więcej? Dołącz do kolejnej, wiosennej edycji Wirtualnych Warsztatów Mamo, To Ja!
Zmiany w kalendarzu szczepień 2021 [Wirtualne Warsztaty]
Czym jest Kalendarz Szczepień? Jakie zmiany wprowadzono w nim w poprzednich latach, a co zmieniło się w tym roku? Odpowiedzi na te pytania, a także wiele innych uzyskasz biorąc udział w kolejnej, wiosennej edycji Wirtualnych Warsztatów Mamo, To Ja. Zobacz materiał, w którym o szczepieniach opowiada dr n. med. Aneta Górska-Kot, pediatra.
Program Szczepień Ochronnych, popularnie nazywany Kalendarzem Szczepień, to dokument sygnowany przez rząd danego kraju zawierający wykaz obowiązkowych i zalecanych szczepień oraz zasady ich przeprowadzania. Każdego roku opracowuje go Główny Inspektorat Sanitarny. Jakie zmiany dotyczące szczepień miały miejsce do tej pory? Każda duża zmiana w dokumencie jest poprzedzona wieloma konsultacjami ekspertów, analizą informacji, co stanie się po wprowadzeniu szczepionki oraz jak zmienia to sytuację epidemiologiczną w kraju. Szczepienia zmieniały bieg historii, dlatego warto pamiętać, że dzięki nim, na przestrzeni lat pozbyliśmy się lub zmniejszyliśmy zapadalność na wiele chorób. Znaczne zmiany w obrazie epidemiologii chorób w Polsce zaszły p[o wprowadzeniu szczepień przeciw: ospie prawdziwej, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, HiB i pneumokokom. Zmiana w Kalendarzu Szczepień w 2021 W tym roku nastąpiła kolejna zmiana. Tym razem wprowadzono powszechne i bezpłatne szczepienie przeciw rotawirusom. Dla niektórych mam są one synonimem biegunki u dzieci. I faktycznie biegunka rotawirusowa dotyka większość maluchów i charakteryzuje się częstymi, licznymi, luźnymi stolcami, a dodatkowo także obfitymi wymiotami, którym często towarzyszy gorączka. Czas wylęgania tej choroby to 12-96 godzin, po tym czasie występują objawy. Przebieg biegunki rotawirusowej może być tak gwałtowny, że dziecko będzie wymagało nawodnienia dożylnego oraz hospitalizacji. Należy pamiętać, że biegunka rotawirusowa może wiązać się z relatywnie rzadkimi, ale ciężkimi powikłaniami, w tym zapaleniem mózgu, drgawkami oraz innymi, które wymagają leczenia na Oddziale Intensywnej Terapii. Tym samym rotawirus to nie zawsze tylko łagodna biegunka. W 2021 roku wprowadzono narzędzie, które powoduje łagodny przebieg biegunki rotawirusowej, dzięki czemu dziecko nie musi być hospitalizowane. Dostępne są dwie, doustne szczepionki przeciw rotawirusom w postaci słodkiego syropu. Jedna z nich zawiera jeden szczep rotawirusa, a druga – pięć szczepów. Pierwsza wymaga podania dwóch dawek, a druga – trzech dawek. Szczepienia przeciw rotawirusom najlepiej ukończyć do końca 12. tygodnia życia, ale w przypadku szczepionki, która zawiera 5 szczepów, w sytuacjach szczególnych, można przedłużyć to do 32. tygodnia życia. Do polskiego Kalendarza Szczepień została wybrana szczepionka chroniąca przed 5 szczepami rotawirusów. Dzieci urodzone po 1 stycznia 2021 r. otrzymują ją bezpłatnie. Ponadto w kalendarzu dostępne są dla nich szczepienia obowiązkowe. Chcesz wiedzieć więcej? Dołącz do kolejnej, wiosennej edycji Wirtualnych Warsztatów Mamo, To Ja.
Duże zmiany przy zapisach do przedszkola i żłobka: miejsca tylko dla zaszczepionych dzieci?
Możliwe, że już niedługo do przedszkoli i żłobków będą przyjmowane tylko dzieci z kompletem szczepień obowiązkowych. Tego chce Senat, który właśnie przyjął projekt odpowiedniej ustawy. Wprowadzenie zmian w zapisywaniu dzieci do przedszkoli i żłobków to reakcja na coraz większą aktywność ruchów antyszczepionkowych oraz sposób na promowanie szczepień ochronnych w warunkach pandemii.
Do przedszkoli i żłobków publicznych będą przyjmowane tylko zaszczepione dzieci − taką zmianę zakłada projekt ustawy zatwierdzonej przez Senat. To ważny krok w walce z ruchami antyszczepionkowymi w Polsce, a także próba pokazania społeczeństwu, że szczepienie dzieci niesie za sobą wymierne korzyści. Przedszkola i żłobki tylko dla zaszczepionych dzieci? W czwartek Senat przyjął projekt ustawy o zmianie ustawy „Prawo oświatowe”, ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz ustawy o podstawowej opiece zdrowotnej. „Projekt wprowadza przy zapisywaniu dziecka do żłobka lub przedszkola obowiązek przedstawienia zaświadczenia o posiadaniu przez dziecko wymaganych przepisami szczepień ochronnych lub zaświadczenia potwierdzającego przeciwskazania do odbycia szczepień zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych” − przekazało Centrum Informacyjne Senatu. Za wniesieniem projektu zagłosowało 96 senatorów, nikt nie był przeciw, a wstrzymał się tylko jeden senator. Do reprezentowania Senatu w pracach nad tą ustawą upoważniony został senator Bogdan Zdrojewski. Swoją decyzję senatorowie uzasadnili coraz częstszym uchylaniem się przez polskich rodziców od obowiązku szczepień. Z kolei spadek liczby szczepionych dzieci powoduje, że poziom tzw. wyszczepialności wynosi obecnie ok. 90%. To granica działania odporności zbiorowej. Dalszy spadek wyszczepialności będzie prowadzić do rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych (np. niebezpiecznej odry) i realnego zagrożenia epidemią. „Podstawowym skutkiem wejścia w życie proponowanego projektu będzie wzrost wyszczepialności społeczeństwa, co bezpośrednio przełoży się na znacznie mniejszą liczbę przypadków zachorowań na choroby zakaźne, a w dłuższym okresie może doprowadzić do całkowitej eliminacji niektórych chorób” – czytamy w uzasadnieniu. W ocenie senatorów proponowane zmiany doprowadzą również do zmiany sposobu postrzegania Programu Szczepień Ochronnych przez polskie społeczeństwo. Teraz dla wielu szczepienia są swego rodzaju przymusem zagrożonym konkretnymi sankcjami. Proponowany projekt ma na celu ukazanie, że stosowanie się do obowiązujących przepisów niesie ze sobą rzeczywiste korzyści – takie jak np. dodatkowe punkty przy przyjmowaniu do żłobka czy przedszkola. Senatorowie mają nadzieję, że doprowadzi to do zmiany sposobu, w jaki są postrzegane same szczepienia. Nie bez znaczenia jest także przygotowanie Polaków na program szczepień na Covid-19. Zobacz też: Odra wysypka: cechy charakterystyczne, zdjęcia Szczepionka 6w1: co zawiera, zalety, cena Szczepienia dzieci a koronawirus: aktualne zalecenia
Szczepionka przeciw polio – doustna OPV, domięśniowa IPV, powikłania i wskazania
Szczepionka na polio to skuteczna metoda zapobiegania tej groźnej chorobie wieku dziecięcego. W Polsce szczepi się dzieci szczepionką inaktywowaną, domięśniową (IPV) zgodnie z program szczepień ochronnych. Do 2016 r. dzieciom podawano doustną szczepionkę na polio.
Szczepionka przeciw polio (poliomyelitis) zapobiega tzw. chorobie Heinego-Medina. Wysoka skuteczność tej szczepionki pozwoliła praktycznie całkowicie wyeliminować chorobę z Europy. W Polsce nie występuje już ona od wielu lat, jednak na świecie nadal zdarzają się jej przypadki, dlatego szczepienie przeciw polio nadal jest bardzo ważne, a zachorowania - potencjalnie możliwe. Spis treści: Szczepionka przeciw polio – doustna czy domięśniowa? Szczepionka na polio – jak i kiedy szczepić? Szczepionka na polio – skutki uboczne, powikłania Jakie szczepionki są zarejestrowane w Polsce? Polio – co to jest? - Objawy polio Szczepionka przeciw polio – doustna czy domięśniowa? Istnieją dwa typy szczepionek przeciw poliomyelitis: domięśniowa, inaktywowana (IPV) - opracowana przez J.E. Salka, zawiera trzy typy zabitych szczepów poliowirusów, doustna, żywa (OPV) - opracowana przez A.B. Sabina i H. Koprowskiego, zawierająca trzy typy atenuowanych szczepów wirusów polio Od 2016 roku szczepienia przeciw polio przeprowadza się w Polsce wyłącznie szczepionką inaktywowaną, którą podaje się domięśniowo lub podskórnie. Pomimo tego, że podawanie szczepionki doustnej było łatwiejsze, wykryto ryzyko wydostawania się wirusa na zewnątrz. Przy tej metodzie istniała także niewielka szansa występowania zachorowań poszczepiennych. Szczepionka IPV stymuluje produkcję przeciwciał i ma bardzo wysoką skuteczność. Pełen cykl szczepień gwarantuje odporność na zachorowanie aż do końca życia. Szczepienie przeciw polio należy do szczepień obowiązkowych i jest ono bezpłatne. Szczepionka na polio – jak i kiedy szczepić? Zgodnie z kalendarzem szczepień obowiązkowych 3 dawki szczepionki powinno się podać dziecku do 2. roku życia (pierwszą w 3-4 miesiącu życia, drugą w 5-6 miesiącu oraz ostatnią w okolicach 16-18 miesiąca), a także jedną dawkę przypominającą w 6. roku życia. Dorośli, którzy otrzymali szczepionkę w dzieciństwie, nie potrzebują kolejnych, jednak należy rozważyć „przypominające” szczepienie w przypadku, kiedy: dorosły wybiera się do regionów, w których występuje choroba poliomyelitis, dorosły jest pracownikiem laboratoryjnym i ma kontakt z wieloma chorobami, dorosły jest pracownikiem służby zdrowia i miał kontakt z zarażoną osobą. Szczepionka na polio – skutki uboczne, powikłania Szczepionka IPV jest bezpieczniejsza w użyciu, ponieważ zawiera tzw. poliowirusy inaktywowane, czyli już zabite. Możliwe skutki uboczne występują bardzo rzadko, w ilości 2-3 na 1 milion podanych dawek. Mogą one obejmować lekkie zaczerwienienie, ból, stwardnienie lub opuchliznę w miejscu wkłucia. Objawy te, jeśli występują, utrzymują się zwykle ok. 1-2 dni, po czym znikają. Zdarzają się także objawy nieswoiste, czyli wieloznaczne, takie jak bóle głowy, wymioty czy biegunka, jednak nie wyjaśniono do końca przyczyn ich powstawania. Badacze podkreślają jednak, że szczepionka na polio jest bezpieczna. Jakie szczepionki są zarejestrowane w Polsce? W Polsce obecnie dostępne są dwa typy szczepionek na polio: monowalentne to tzw. szczepionki pojedyncze, które uodparniają na jedną chorobę zakaźną, poliwalentne, czyli inaczej skojarzone, uodparniają na kilka chorób w jednej szczepionce. Do szczepionek monowalentnych (pojedynczych) należą: szczepionka IMOVAX POLIO szczepionka POLIORIX (aktualnie niedostępna) Do szczepionek poliwalentnych (skojarzonych) należą: szczepionka Boostrix Polio szczepionka DULTAVAX szczepionka HEXACIMA szczepionka INFANRIX Hexa szczepionka INFANRIX-IPV + Hib szczepionka: PENTAXIM szczepionka TETRAXIM (DTPa-IPV) szczepionka INFANRIX – IPV Polio – co to jest? Choroba Heinego-Medina, znana jest w medycznej terminologii jako Poliomyelitis, a także nagminne porażenie dziecięce. Jest to choroba zakaźna, którą wywołują poliowirusy. Najczęściej można się nią zarazić poprzez kontakt z innym zakażonym. Wirusy polio rozprzestrzeniają się drogą pokarmową lub kropelkową, czyli dostają się do organizmu przez nos i usta i mogą uszkodzić układ nerwowy, prowadząc do paraliżu lub niedowładu mięśni. Przed wprowadzeniem szczepionki przeciw polio, choroba Heinego-Medina powodowała tysiące zgonów rocznie. Jeszcze więcej dzieci wychodziło z choroby z trwałym inwalidztwem. Niektóre musiały być umieszczane w tzw. żelaznych płucach. Objawy polio Symptomy polio mogą przypominać wiele innych chorób wirusowych, dlatego ważna jest czujność i odpowiednia diagnostyka. Do najczęstszych objawów należą: niewysoka gorączka i zapalenie gardła, bóle głowy, poczucie rozbicia, problemy żołądkowo-jelitowe, sztywność karku oraz pleców, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, niewydolność oddechowa. Zdarza się u niektórych chorych, że poliowirusy nieodwracalnie niszczą zwoje nerwowe. Może to doprowadzić do trwałego porażenia, dlatego tak istotna jest profilaktyka i odpowiednie zapobieganie zakażeniu. Zobacz też: Szczepionka: monowalentna, poliwalentna, skojarzona – co znaczą te określenia? Polio wraca! Wszystko przez brak szczepień! Dziewczynka dostała paraliżu na skutek wirusa polio. Nie była szczepiona
Szczepienie na rotawirusy obowiązkowe od 2021
Najmłodsze dzieci zostaną objęte obowiązkowym szczepieniem przeciwko rotawirusom –​ Minister Zdrowia podpisał rozporządzenie, które rozszerza kalendarz szczepień ochronnych. Na taką zmianę czekaliśmy od dawna.
Od 2021 szczepienie przeciwko zakażeniom wywołanym przez rotawirusy będzie szczepieniem obowiązkowym. Minister Zdrowia podpisał zmieniające rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (<a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://dziennikustaw.gov.pl/D2020000196401.pdf" rel="NOFOLLOW noopener" target="_blank">Dz.U. 2020, poz. 1964). Zgodnie z nim dzieci urodzone po 31.12.2020 zyskają za darmo ochronę przed infekcjami rotawirusowymi. Szczepienie przypadnie na okres pomiędzy 6 a 32 tygodniem życia dziecka (dokładnie – po ukończeniu 6 tygodnia, do ukończenia 32 tygodnia). Zmiana była oczekiwana od dawna. Za szczepionkę na rotawirusy rodzice musieli do tej pory płacić. Pisaliśmy wcześniej, że aż 70 proc matek chciało, aby szczepienie przeciwko rotawirusom włączyć do kalendarza szczepień obowiązkowych. Rotawirusy są groźne Zakażenia rotawirusowe są szczególnie niebezpieczne dla niemowląt i dzieci w drugim roku życia. Najciężej infekcję przechodzą niemowlaki, które nie skończyły 6 miesiąca. <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/zdrowie/leczenie-rotawirusa-co-na-biegunke-u-dziecka-24596-r1/">Wywołana rotawirusami biegunka prowadzi do groźnego dla najmłodszych odwodnienia i w wielu przypadkach wymaga hospitalizacji trwającej nawet powyżej tygodnia. Rotawirusy często również wywołują infekcje u dzieci, które przebywają w szpitalu z innego powodu. Około 11 tys. zakażeń wewnątrzszpitalnych może mieć związek z rotawirusami. Zarazić się bardzo łatwo Do 5 roku życia każde dziecko przynajmniej raz przechodzi infekcję wywołaną rotawirusami. <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/zdrowie/rotawirusy-u-dzieci-jak-leczyc-rotawirusy-4205-r1/">Zakażenie rozwija się bardzo szybko i trwa nawet do 7 dni. Dzieci nie tylko mają biegunkę, ale również wymiotują, gorączkują, boli je brzuch, są bardzo osłabione. Wszystkim tym problemom z powodzeniem można zapobiec, podając dziecku szczepionkę – szczepienie daje niemal 100 proc. pewności, że zachorowania da się uniknąć. Jedno szczepienie – dużo korzyści Dzięki wprowadzeniu szczepionki na rotawirusy do kalendarza szczepień obowiązkowych liczba hospitalizacji może spaść nawet o ponad 90 proc. – przekonywali autorzy projektu zmian w kalendarzu szczepień. Aż o 70 proc. może też zmniejszyć się częstość występowania biegunek rotawirusowych i to także u niezaszczepionych osób, np. u dorosłych. Rotawirusy mają bardzo dużą zakaźność – gdy zachoruje dziecko, infekcja często rozszerza się na całą rodzinę. Cieszymy się, że projekt rozszerzenia kalendarza szczepień o zakażenia rotawirusowe pomyślnie przeszedł proces legislacyjny. Źródło: szczepienia.pzh.gov Zobacz też: <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/zdrowie/ile-trwa-rotawirus-26263-r1/">Ile dni trwa rotawirus i jak długo dziecko zakaża innych? <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/male-dziecko/zdrowie/bol-brzucha-u-dziecka-4817-r1/">6 powodów bólu brzucha u dziecka <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/zdrowie/program-szczepien-ochronnych-na-2020-27651-r1/">Kalendarz szczepień obowiązkowych w 2020 roku