Za 5 z matmy pochwała, za 5 z plastyki pobłażliwe spojrzenie. Edukacja artystyczna to „zapchajdziura”, a tracą na tym dzieci
„Dzieci szybko uczą się, co jest cenione przez dorosłych. Za piątkę z matematyki dostaną pochwałę, za tę samą ocenę z plastyki jedynie pobłażliwe spojrzenie” - mówi edukatorka muzyczna Aleksandra Białczak. Dzieci utalentowane plastycznie i muzycznie czują się gorsze od rówieśników, bo edukacja muzyczna traktowana jest jak przedmiot drugiej kategorii. A w rzeczywistości może dać naszym pociechom więcej niż sądzimy.
Dorośli ludzie doskonale wiedzą, w czym są dobrzy, a z czego całkowicie wolą zrezygnować, bo nie czują się komfortowo, gdy muszą wykonywać jakieś zadanie. Dzieci nie mają jednak takiego wyboru. Gdy idą do szkoły, muszą uczyć się różnych przedmiotów, często niezwiązanych z ich talentami, umiejętnościami, tym, co naprawdę lubią robić. Oczywiście po to są lekcje, aby nauczyć się podstawowych umiejętności i odkryć w sobie te pasje. Tylko nie wszystkie przedmioty i dziedziny są traktowane w równy sposób. Bo o ile języka polskiego, matematyki czy fizyki w szkole mamy kilka godzin tygodniowo, o tyle edukacja artystyczna jest traktowana po macoszemu. A dzieci utalentowane plastycznie lub muzycznie czują się gorsze na tle rówieśników o np. matematycznym umyśle. „Czułam się gorsza, ale muzyka mi pomogła” Wiele mówi się na temat tego, że najszczęśliwsi ludzie to ci, którzy łączą pracę ze swoją pasją. Problemem jest jednak to, że mało kto ma takie możliwości. Bo zbyt późno zdajemy sobie sprawę z tego, co tak naprawdę lubimy robić. Przez 12 lat edukacji, zamiast rozwijać pasje i przekonywać się, co przychodzi nam z łatwością i sprawia nam przyjemność, wkuwamy kolejne daty, nazwiska, pojęcia i wzory matematyczne, a nasze talenty spychane są na dalszy plan. Plastyka i muzyka są traktowane zamiennie – raz muzyka, na której oglądamy filmy, raz plastyka, gdzie malujemy obrazki lub po prostu rozmawiamy. Sztuka w szkołach powszechnych jest traktowana jak przedmiot drugiej kategorii, choć powinna być tym miejscem, które rozwija talenty młodych ludzi i popycha je dalej w kierunku ich rozwoju. - Utarło się przekonanie, że edukacja artystyczna jest jedynie mniej wartościowym dodatkiem do „prawdziwej” edukacji - przyjemnym hobby czy formą rozrywki. Znacznie większy nacisk kładzie się, z dość oczywistych względów, na przedmioty ścisłe czy językowe, a muzykę i plastykę zostawia się w formie dodatku. Tymczasem jest mnóstwo badań, które pokazują, że takie zajęcia nie rozwijają wyłącznie umiejętności artystycznych – tłumaczy Aleksandra Białczak, edukatorka muzyczna oraz założycielka Neuro Art & Music - inicjatywy edukacyjnej, która pokazuje, że nauka sztuki może być dostępna dla każdego, niezależnie od sposobu funkcjonowania, neuroróżnorodności czy niepełnosprawności. Przedmioty artystyczne traktowane są jako hobby, a nie coś, co może przynieść uczniom prawdziwe i przydatne kompetencje. W rzeczywistości np. muzyka poprawia koncentrację i pamięć. Wraz z plastyką może pobudzać kreatywność. Oprócz tego takie przedmioty pomagają rozwiązywać problemy w życiu i regulować emocje. A umiejętność współpracy, która także jest kluczowa przy zajęciach muzycznych czy plastycznych, może później okazać się przydatna w życiu zawodowym. Ale co na etapie szkolnym? Dzięki sztuce uczniowie mogliby o wiele łatwiej przyswajać wiedzę z języka polskiego, matematyki, chemii i innych przedmiotów uważanych za te „przydatne”. - Od początku nauki w szkole byłam raczej przeciętnym uczniem, ale zawsze ciągnęło mnie do muzyki. W zwykłej szkole czułam się „gorsza” niż osoby o ścisłych umysłach - tłumaczy Alicja Tarnowska, była uczennica szkoły muzycznej, a dziś instruktorka wokalna i wokalistka w zespole Instrukcja Obsługi Nocy. - Skojarzenia związane z muzyką i plastyką mogą pomagać np. w nauce przedmiotów ścisłych. Ja, próbując uczyć się wierszy z języka polskiego na pamięć, tworzyłam do nich linie melodyczne, aby lepiej je zapamiętywać. Dlaczego zatem ta sztuka nadal jest traktowana po macoszemu? Otóż problem tkwi w systemie oceniania. W przypadku muzyki i plastyki nie wpiszemy się w „jeden dobry klucz”, nie będziemy mogli ocenić umiejętności w sposób zerojedynkowy, bo jak to zrobić? O wiele łatwiej skategoryzować tak umiejętności związane z naukami ścisłymi, które jesteśmy w stanie sprawdzić przy pomocy klasówki. A praca plastyczna? Utwór muzyczny? Tu już nie jest tak prosto. - Tu nie ma wyników, które są dobre albo złe, nie ma zerojedynkowości. Co mamy ocenić? Efekt końcowy? Umiejętności? Zaangażowanie? A może kreatywność? Dzieci szybko uczą się, co jest cenione przez dorosłych. Za piątkę z matematyki dostaną pochwałę, za tę samą ocenę z plastyki jedynie pobłażliwe spojrzenie. W końcu sztuka według wielu jest prosta i… niepotrzebna. Niejednokrotnie spotkałam się ze stwierdzeniem: „z muzyki nie wyżyjesz” albo „skończysz na rynku, rysując karykatury”. To pokazuje, jak niewielka jest świadomość tego jak wiele możliwości i ścieżek rozwoju daje wykształcenie artystyczne - tłumaczy Aleksandra Białczak. Deprecjonowanie możliwości artystów w przyszłości to jedno. Do tego dochodzą krzywdzące stereotypy. Paradoksalnie to właśnie artyści - wbrew łatce „przewrażliwionych” - nierzadko potrafią radzić sobie z emocjami lepiej niż osoby o ścisłych umysłach. Artyści są oderwani od rzeczywistości? Potrzymaj mi gitarę Utarło się, że sztuka jest dla wrażliwców. Stereotypy głoszą, że pisarze są nieżyciowi, malarze oderwani od rzeczywistości, a muzycy fochaści i nadwrażliwi. W rzeczywistości jednak to osoby, które jak nikt inny potrafią regulować emocje. I to kolejny kluczowy element, dla którego w szkołach powszechnych powinien być położony większy nacisk na edukację artystyczną. - Edukacja artystyczna rozwija w dzieciach kreatywność i wrażliwość. Muzyka czy sztuka uczy o emocjach, relacjach i poprawia samopoczucie. Często dzieci odnajdują w nich bezpieczne miejsce do wylania smutku, złości czy radości - mówi Alicja Tarnowska. A Aleksandra Białczak dodaje, że muzyka i plastyka rozwijają w młodych ludziach ogrom wartości. - Należy na pewno wspomnieć o kreatywności, wyobraźni, wrażliwości estetycznej, pewności siebie, dyscyplinie, samoświadomości, ale też percepcji, motoryce małej czy koordynacji. To elementy niezbędne do prawidłowego rozwoju młodego człowieka. A przecież poprzez sztukę budujemy również poczucie własnej wartości, tak ważne i zaniżone wśród dzisiejszych dzieci. Oczywiście nie zależy nam na deprecjonowaniu innych nauk. Wręcz przeciwnie. Chodzi o to, aby każde dziecko mogło rozwijać się w tym kierunku, w którym jest utalentowane. Bo jeden ma zdolności matematyczne i potrafi mnożyć w ciągu kilku sekund. Inny będzie pisał piękne wypracowania i eseje, bo niezwykłe słowa w jego głowie układają się o każdej porze dnia i nocy. A jeszcze inny będzie szedł przez życie po pięciolinii, bo właśnie dźwięki sprawiają, że jego codzienność nabiera sensu. - Sztuka jest przestrzenią, w której dziecko rozwija umiejętności wyrażania emocji, współpracy, budowania własnej wartości. W świecie, w którym dzieci i młodzież coraz częściej mierzą się z presją i stresem, pozwala im zatrzymać się, poznać siebie, skupić się na emocjach i wyrazić je. Sztuka jest językiem, nieco transcendentnym, wyjątkowym i innym niż wszystkie nam znane. Dla niektórych, szczególnie neuroatypowych, może okazać się doskonałym sposobem komunikacji z własnym wnętrzem, jak również z innymi - tłumaczy edukatorka Aleksandra Białczak. Dla wielu dzieci utalentowanych artystycznie to właśnie sztuka jest sposobem na poznawanie świata, własnych emocji, ale też próby skomunikowania się z innymi. Problem pojawia się wtedy, gdy nikt nie rozpoznaje ich talentów i jednocześnie sprawia, że iskierka zamiast rozbłysnąć pięknym płomieniem, powoli się wygasza, a młody człowiek pozostaje zagubiony - sam ze swoją wrażliwością i poczuciem, że jest gorszy od innych. Tak może się stać z dwóch powodów. Pierwszy to właśnie pomijanie edukacji artystycznej w szkole. Drugi to stawianie czoła presji, która pojawia się, gdy rodzice chcą pielęgnować pasje dziecka i posyłają je do… prawdziwej szkoły artystycznej. W edukacji artystycznej wciąż króluje „stara szkoła” - W edukacji artystycznej wciąż króluje tzw. stara szkoła, w myśl której tylko surowość i bardzo wysokie wymagania prowadzą do sukcesu. Wbrew pozorom niełatwo jest trafić na nauczycieli „z powołania”. Mnóstwo jest osób wypalonych i takich, dla których nauczanie to zło konieczne i plan B, który został powzięty z przymusu, nie z wyboru - opowiada Aleksandra Białczak. Szkoły artystyczne od lat rządzą się swoimi prawami. Najpierw dzieci muszą mierzyć się z absurdalnie wysoką poprzeczką podczas rekrutacji. Bo nie od dziś wiadomo, że dostanie się do szkoły artystycznej - czy to muzyczna, czy plastyczna - wymaga wcześniejszego przygotowania i jest dla młodzieży niezwykle stresujące. - Egzaminy wstępne potrafią być bardzo wymagające i koncentrują się na rozwiniętym warsztacie, a nie tylko na pasji czy naturalnych predyspozycjach. W efekcie dzieci, które nie uczęszczają na dodatkowe zajęcia czy prywatne lekcje, mają mniejsze szanse na pozytywny wynik rekrutacji. Nie tak dawno sama przygotowywałam kilkoro uczniów do egzaminów wstępnych w państwowych szkołach muzycznych. Byłam zaskoczona poziomem wymagań, które stawia się przed małym artystą - dodaje Aleksandra Białczak. Więc tu również kluczowe jest przygotowanie przez szkołę, aby dziecko mogło pójść dalej i bardziej profesjonalnie kształcić się w kierunku swojej pasji. Później edukacja zamienia się w walkę o przetrwanie. Wielu nauczycieli w klasycznych szkołach muzycznych, zapomina, że ma do czynienia z dziećmi, które stawiają swoje pierwsze kroki w kierunku rozwoju talentu, a nie z profesjonalnymi muzykami operowymi. - Początkowo nauka w szkole muzycznej była w porządku, bardzo fajnie się tam bawiłam. Natomiast z biegiem czasu zaczęłam czuć presję, zaczęłam czuć się po prostu źle w tej szkole. Pomijając fakt, że nauczyciele w szkołach klasycznych, co jest już powszechną opinią, po prostu traktują swoją pracę, jakby byli w niej za karę - wspomina Alicja Tarnowska. - Ja w pewnym momencie straciłam ochotę, żeby chodzić do szkoły muzycznej, jak byłam w 4. klasie, chciałam ją rzucić. Gdyby nie moi rodzice, to że mama zachęcała mnie, żebym jednak „przecierpiała” te kolejne 3 lata, to pewnie bym rzuciła i więcej nie wróciła do muzyki. I moje życie potoczyłoby się zupełnie inaczej. Alicja ostatecznie ukończyła państwową szkołę muzyczną i zdecydowała się kontynuować naukę w kierunku rozwoju swojej pasji oraz talentu w prywatnej szkole muzycznej, a później na studiach. Jednak nie wszystkie dzieci utalentowane muzycznie lub plastycznie mają takie szczęście, bo może brakować im motywacji, łatwiej się poddają, nie są w stanie wytrzymać presji lub po prostu nie mają wsparcia w domu, aby taką presję przetrwać. - Znam bardzo dużo osób, które w związku z podejściem nauczycieli i ogólnie szkoły muzycznej do rozwoju uczniów zrezygnowało z edukacji artystycznej i już nie wiążą swojej przyszłości z muzyką. Szkoda, że te przygody kończyły się na pierwszym stopniu, bo później to wygląda zdecydowanie inaczej. Uważam, że ja, nie idąc na klasyczny drugi stopień, podjęłam najlepszą decyzję. Na pewno poprawiło to moje podejście do szkoły muzycznej - dodaje Alicja. I tu kluczowa jest rola nauczycieli w normalnej szkole oraz rodziców. Bo tylko dorośli są w stanie dać młodym ludziom wsparcie do tego, aby rozwijali swoje pasje i się nie poddawali. - Warto odróżnić spadek motywacji od sytuacji, w której dziecko cierpi. Każdy ma gorsze dni czy okresy, nie zawsze mamy ochotę ćwiczyć czy tworzyć, ale powinien być to stan przejściowy. Jeśli jednak dziecko reaguje lękiem, pojawiają się objawy psychosomatyczne i wyraźnie traci radość z nauki, warto się zatrzymać i zadać sobie niezwykle ważne pytanie: czy problemem jest sama sztuka, czy też sposób jej nauczania? Czasami nie trzeba rezygnować z pasji, lecz zmienić tempo pracy, oczekiwania lub… nauczyciela - informuje Aleksandra Białczak. A może zmienić szkołę? Wierzę w to, że w państwowych szkołach muzycznych są też nauczyciele z powołania, którzy potrafią zaszczepić pasję w młodych ludziach i pomóc im rozwijać skrzydła. Niestety wiele przypadków sprawiło, że ta forma nauczania nie cieszy się dziś powszechnym szacunkiem. Tym bardziej że muzyka klasyczna, na którą kładzie się tam główny nacisk, bywa dla młodego człowieka archaiczna. - Większość dzieci i młodzieży zdecydowanie bardziej interesuje się muzyką rozrywkową niż klasyczną, więc edukacja w tym zakresie w szkołach spowodowałaby, że dzieci bardziej interesowałaby muzyka oraz lekcje muzyki - tłumaczy Alicja Tarnowska. I przyznaje, że sama jako instruktorka ma zupełnie inne podejście. - Na pewno nie chcę wywierać na uczniach żadnej presji. Muzyka nie jest przestrzenią, w której powinniśmy porównywać się do innych, bo przecież każdy z nas jest inny i czuje inaczej. Przede wszystkim nie każdy musi być muzykiem, więc jeśli już ktoś przychodzi do mnie pełen pasji do muzyki, to ja jako instruktor jestem ostatnią osobą, która mogłaby zniechęcić takiego człowieka do muzykowania. Kluczowe jest dawanie dziecku przestrzeni do poznawania siebie. Być może, gdyby więcej szkół muzycznych było profilowanych - tak jak np. ogniska muzyczne - wówczas dzieci miałyby więcej możliwości, aby wiedzieć, co tak naprawdę je interesuje. Bo dla jednego muzyka klasyczna i granie np. na skrzypcach może być super. Ale ktoś inny prawdziwe emocje poczuje, słysząc gitarowe riffy w rockowym kawałku. Podobnie w przypadku plastyki - jeden będzie uwielbiał malować pejzaże, podczas gdy inny najchętniej skupi się na portretach. - Idealna szkoła artystyczna to taka, w której wysoki poziom nauczania idzie w parze z szacunkiem, empatią i życzliwością. Bezpieczna przestrzeń o wysokiej dostępności, również dla osób neuroróżnorodnych, niepełnosprawnych czy w kryzysie, w której sukces nie jest mierzony liczbą dyplomów, lecz tym, czy uczeń kocha sztukę i chce do niej wracać - podkreśla Aleksandra Białczak. Do tego potrzebny jest dobry instruktor, który sprawi, że dzieci nie będą chciały rezygnować, nie będą bały się chodzić na lekcje, tylko z uśmiechem na ustach pójdą na zajęcia, a rozwijanie pasji będzie sprawiać im radość. Ale tu wracamy do punktu wyjścia. Łatwo eksperymentować ze szkołami, profilami i nauczycielami, jeżeli decydujemy się na lekcje prywatne. Niestety wielu rodziców nie stać na to, aby za takie zajęcia płacić, bo są one też dość kosztowne. Dlatego idealnym wyjściem byłoby potraktowanie edukacji artystycznej w szkołach „na serio”, a nie pobieżnie jako „zapchajdziurę”. Z pewnością wiele dzieci by na tym skorzystało - nie tylko tych uzdolnionych muzycznie czy plastycznie, ale również tych, które chcą uczyć się efektywniej oraz rozwinąć swoją kreatywność i wrażliwą stronę.
Mocne strony dziecka – jak je odkryć i wspierać?
Wśród mocnych stron dziecka chyba na pierwszym miejscu należy wymienić plastyczność jego mózgu. Jednak poza nią, każde dziecko ma wyjątkowe zdolności, które dotyczą zarówno jego rozwoju fizycznego jak i charakteru.
Dziecko to wyjątkowa osoba. Naukowcy już jakiś czas temu stwierdzili, że dziecko nie jest małym dorosłym. Aby nim się stać, potrzebuje troskliwej opieki, wsparcia i wspierania swoich mocnych stron. Każdy maluch, a nawet nastolatek ma własne unikatowe zdolności. Warto je odkryć i wspomagać rozwój mocnych stron dziecka, aby wyrosło na pewnego siebie i szczęśliwego dorosłego. Spis treści: Jakie są mocne strony dziecka? Mocne strony małego dziecka Mocne strony dziecka w wieku przedszkolnym Mocne strony dziecka w wieku szkolnym Jak rozwijać mocne strony dziecka Jakie są mocne strony dziecka? Mocne strony dziecka to wszystkie jego zdolności, które są ponadprzeciętne. To coś, czym dziecko wyróżnia się na tle innych dzieci. Często na odkrycie mocnych stron dziecka trzeba trochę poczekać – czasami kilka lat. Często nie sposób stwierdzić, że dziecko jest w czymś dobre, dopóki nie znajdzie się w sytuacji, która ujawni jego zdolności. Dlatego warto chodzić z dziećmi na różne wydarzenia artystyczne, kulturalne, zapisywać na zajęcia sportowe, muzyczne, plastyczne, czytać mu książki, podsuwać mądre zabawki i programy telewizyjne. To wszystko może służyć ujawnieniu dzięcięcych mocnych stron. Każdy rodzic powinien odkryć mocne strony swojego dziecka. Pomóc mogą w tym też obserwacje dokonywane przez opiekunki i nauczycielki w żłobkach, przedszkolach i szkołach. Mocne strony dziecka – przykłady Jakie mogą być mocne strony dziecka? Uzdolnienia dzieci należą do różnych obszarów, np. nauki, sztuki czy umiejętności społecznych. Jakie zatem uzdolnienia może przejawiać dziecko? Oto przykłady: ponadprzeciętna sprawność fizyczna (później dzieli się ja np. na: wytrzymałość, gibkość, siłę, szybkość), słuch absolutny, poczucie rytmu (uzdolnienie muzyczne), wyobraźnia przestrzenna, uzdolnienia matematyczne, uzdolnienia językowe, uzdolnienia plastyczne (np. rysunek, rzeźba, malarstwo), wyjątkowe zdolności manualne, zdolności aktorskie, łatwość nawiązywania i utrzymywania kontaktów z innymi. Dzieci różnią się od dorosłych pod wieloma względami. W pierwszym roku życia dziecka jego mózg ma największą plastyczność, czyli jest w stanie dobrze radzić sobie z różnymi problemami związanymi z funkcjonowaniem układu nerwowego. Lekarze twierdzą, że największą plastycznością odznaczają się mózgi dzieci do drugiego roku życia. Dlatego wszelkie terapie dzieci z niepełnosprawnościami powinny rozpoczynać się jak najszybciej, aby ich efekty były najlepsze. Mocne strony małego dziecka Nawet u małych dzieci można już czasami zauważyć to, czym różnią się od swoich rówieśników. Jedne dzieci nauczą się szybciej mówić, inne zaczną wcześniej chodzić, biegać, jeździć na rowerze, wspinać się i skakać. Jeszcze inne mogą wyróżniać się tym, że potrafią dłużej koncentrować się na jednej czynności, a jeszcze inne bardzo łatwo będą nawiązywać kontakty z rówieśnikami i chętnie się z nimi bawić. Wczesne dzieciństwo to ważny czas, gdy wspieranie mocnych stron dziecka będzie najbardziej procentować w przyszłości. Właśnie teraz kształtują się zdolności dziecka do nauki, zapamiętywania i opanowywania różnych umiejętności. Mocne strony dziecka w wieku przedszkolnym Różnorodne zajęcia, jakie prowadzone są w przedszkolach, sprzyjają odkrywaniu zdolności malucha. Zajęcia plastyczne, muzyczne, ruchowe, matematyczne, językowe, aktorskie i wiele innych – to okazja do ujawnienia mocnych stron dziecka. Właśnie zwykle w przedszkolu okazuje się, że dziecko np. ma uzdolnienia plastyczne, muzyczne czy jest wyjątkowo sprawne fizycznie. Uwaga! Dla rodziców ważna informacją są także słabe strony dziecka w wieku przedszkolnym. Jeśli maluch wyraźnie pod jakimś względem odstaje od reszty dzieci, nie należy tego bagatelizować. Warto zwrócić na to uwagę i zachęcać dziecko do wykonywania czynności, w których jest słabsze, aby taki deficyt zmniejszyć lub zlikwidować. To ważne, żeby w przyszłości dziecko mogło się wszechstronnie rozwijać i dobrze uczyć. Mocne strony dziecka w wieku szkolnym Tak to już jest, że lubimy robić to, w czym jesteśmy dobrzy. Dziecko w wieku szkolnym już doskonale zdaje sobie sprawę z tego, czym wyróżnia się na plus i chętniej właśnie temu poświęca czas. Dlatego warto się tym zainteresować. Czasami jednak jest i tak, że dziecko idąc za przykładem kolegów czy koleżanek zaczyna interesować się czymś, co nie idzie w parze z jego zdolnościami. Nie szkodzi! To nie jest czas stracony. Dzieci muszą próbować robić różne rzeczy, aby się przekonać, z czym radzą sobie dobrze, a z czym słabiej. W wieku szkolnym dziecko zwykle wykazuje już konkretne uzdolnienia. Np. lubi matematykę, bo z łatwością radzi sobie z przyswajaniem logicznej wiedzy albo uwielbia zajęcia plastyczne czy WF, a nauk ścisłych nie darzy sympatią. Warto wspomagać dziecko w rozwijaniu zdolności, zapisując je na dodatkowe zajęcia, które leżą w kręgu jego zainteresowań. Jak rozwijać mocne strony dziecka Po pierwsze trzeba dziecku dać możliwość robienia różnych rzeczy, czyli tworzyć okazje do tego, aby mogło próbować swoich sił w różnych obszarach. Aleksandra Piotrowska, psycholog, twierdzi, że żeby wykryć talenty dziecka, potrzebna jest jedynie uważność i obserwacja, a nie drogie zabawki czy sprzęt elektroniczny. „Wystarczy zwrócić uwagę, czy pewnymi rodzajami działań lub dziedzinami dziecko zajmuje się chętniej niż innymi”. Po drugie, trzeba zachęcać je do podążania za tym, w czym są dobre, czyli podsuwać tematycznie związane z ich uzdolnieniami książki, programy, zajęcia dodatkowe, wydarzenia (wystawy, przedstawienia itp.). Po trzecie, trzeba dziecko chwalić i podziwiać, jeśli poświęca swój czas i siły na zajęcia związane z tym, co lubi. To bardzo wspiera rozwój mocnych stron dziecka. Co jeszcze wspiera odkrywanie i rozwój mocnych stron dziecka: wycieczki, mądre zabawy, głośne czytanie i rozmawianie, zabawy ruchowe, wspólne spędzanie czasu, ograniczenie ilości czasu, jakie dziecko spędza przy komputerze, telefonie, tablecie, włączanie dziecka w wykonywanie wspólnych zadań (gotowanie, majsterkowanie, szycie na maszynie itp.). Przeczytaj też: Jak rozwijać talent u dziecka Czy masz wyjątkowo uzdolnione dziecko? Test Jakie uzdolnienia ma twoje dziecko – ta metoda pozwala to sprawdzić
Mateusz Pawłowski – jak teraz wygląda i co robi serialowy Kacperek z serialu „Rodzinka.pl”?
Mateusz Pawłowski był gwiazdą serialu „Rodzinka.pl”. Młody aktor skończył niedawno 18 lat. Czym się teraz zajmuje, jak wygląda?
Mateusz Pawłowski w serialu „Rodzinka.pl” wcielał się w postać Kacpra Boskiego – syna Natalii (Małgorzata Kożuchowska) i Ludwika (Tomasz Karolak). W serialu zadebiutował w wieku 7 lat. Od tej chwili minęło jednak sporo czasu, młody aktor osiągnął pełnoletność i bardzo się zmienił. Spis treści: Mateusz Pawłowski – wiek, rodzina, zainteresowania Kariera aktorska Mateusza Pawłowskiego Ciekawostki o Mateuszu Pawłowskim Jak dziś wygląda Mateusz Pawłowski? Mateusz Pawłowski – wiek, rodzina, zainteresowania Mateusz Pawłowski urodził się 3 czerwca 2004 roku w Warszawie. Jest synem Katarzyny Majchrzak-Pawłowskiej i Mariusza Pawłowskiego. Ma młodszą siostrę – Natalię. Aktualnie Mateusz jest uczniem jednego z warszawskich liceów. Pasjonuje się sportem, a zwłaszcza pływaniem i kitesurfingiem, zimą jeździ na nartach. Jest również fanem piłki nożnej i filmów o superbohaterach. Kariera aktorska Mateusza Pawłowskiego Mateusz Pawłowski pierwszy raz pojawił się przed kamerami, gdy miał zaledwie 4 lata. Wziął udział w programie „Mini Szansa”. Wykonał tam piosenkę z repertuaru zespołu De Mono. Jako aktor zadebiutował w serialu „Rodzinka.pl”. W roli Kacpra Boskiego widzowie mogli oglądać go na ekranie aż przez 10 lat. Mateusz Pawłowski był także jednym z głównych bohaterów programu edukacyjnego „Opowieści Kota Śpiocha”. Młody aktor użyczał również swojego głosu w produkcjach filmowych. Dubbingował tytułowego bohatera serialu „Pinokio”. Jego głos można było też usłyszeć w świątecznym filmie „Uwolnić Mikołaja”. Kariera Mateusza Pawłowskiego prężnie się rozwijała - w 2017 roku aktor współprowadził program „Petersburski Music Show”, zadebiutował w filmie „Dwie korony”, a także wystąpił w kilku produkcjach reklamowych. Ciekawostki o Mateuszu Pawłowskim Mateusz Pawłowski jakiś czas temu zorganizował Q&A (questions and answers) na swoim profilu na Instagramie. Dzięki odpowiedziom na pytania zadane przez internautów jego fani dowiedzieli się między innymi, że: Mateusz Pawłowski utracił swój charakterystyczny śmiech, którym bawił przed laty widzów serialu „Rodzinka.pl”. Nastolatek nadal utrzymuje kontakt ze swoimi serialowymi braćmi oraz tatą Ludwikiem, w rolę którego wcielił się Tomasz Karolak. 18-latek aktualnie uczęszcza do trzeciej klasy liceum i jest w klasie o profilu humanistycznym z przedmiotami okołoartystycznymi. Serialowy Kacperek jest aktualnie singlem. Jak dziś wygląda Mateusz Pawłowski? Mateusz Pawłowski publikuje na Instagramie zdjęcia, na których możemy zobaczyć, jak bardzo wyrósł i zmienił się na przestrzeni ostatnich lat. Otwórca roli serialowego Kacpra bardzo wydoroślał, jednak ciągle możemy podziwiać jego znak rozpoznawczy – bujną czuprynę. Na profilu młodego aktora znajduje się wiele zdjęć z innymi bohaterami serialu „Rodzinka.pl” – Tomaszem Karolakiem, Małgorzata Kożuchowską, Magdaleną Stużyńską, Adamem Zdrójkowskim, Julią Wieniawą, Maciejem Musiałem czy Emilią Dankwą. Ostatnio fani Mateusza Pawłowskiego mogli zobaczyć na jego Instagramie zdjęcie z urodzinowym ciastem z okazji jego 18-stych urodzin. Źródło: Instagram, filmweb.pl, rozrywka.radiozet.pl, pudelek.pl Zobacz także: Sara James - kim jest utalentowana 14-latka, której śpiew wzrusza i zachwyca? 9-latka zachwyciła jurorów „Mam Talent”. To nie zdarzyło się nigdy wcześniej! Niewidomy 6-latek gra na pianinie i śpiewa światowe hity. Co za talent! „Muzyka jest w jego ciele”
Sara James - kim jest utalentowana 14-latka, której śpiew wzrusza i zachwyca?
Sara James wzięła udział w przesłuchaniu do programu „America's Got Talent”. Do sieci trafiło nagranie, które naprawdę wyciska łzy! Kim jest ta utalentowana 14-latka, skąd pochodzi, jakie konkursy już wygrywała?
Sara James to młoda wokalistka, która swoim głosem zachwyca cały świat. Ostatnio znowu stało się o niej głośno za sprawą fantastycznego występu w amerykańskim „Mam Talent”. Co wiemy o tej niezwykle utalentowanej nastolatce? Skąd pochodzi, po kim odziedziczyła pasję do muzyki, jakie sukcesy ma już na swoim koncie? Spis treści: Rodzina Sary James Edukacja i początki kariery muzycznej Sara James – sukcesy nastolatki Wspaniały występ Sary James w Ameryce Rodzina Sary James Sara James urodziła się 10 czerwca 2008 roku w Słubicach, wiele osób może więc zadziwić jej bardzo młody wiek i to, ile już osiągnęła. Rodzice Sary to Arleta Dancewicz i John Egwu James. Tata dziewczynki ma nigeryjskie korzenie, przyjechał do Polski na studia, a potem postanowił tutaj zostać. Mama Sary jest Polką. Dziewczynka na co dzień mieszka z mamą w Ośnie Lubuskim. Rodzice Sary mocno wspierają córkę w realizowaniu marzeń. Nastolatka ma też przyrodnie rodzeństwo, które bardzo jej kibicuje – Michelle James, Johna Jamesa Juniora oraz Kubusia. Ojciec młodej wokalistki również związany jest z muzyką – w 2011 roku był uczestnikiem programu „X Factor”, a rok później wystąpił w programie „Bitwa na głosy”, gdzie dołączył do chóru rapera Mezo. Później John Egwu-James podpisał profesjonalny kontrakt z wytwórnią Sony Music Poland, a w 2012 roku razem z raperem Mezo skomponował utwór pod tytułem „Jedyna”. W 2019 roku tata Sary w duecie z Loui wydał piosenkę „Dance Until The Morning” oraz nową wersję przeboju Stinga – „Englishman” (w 2021 roku). Edukacja i początki kariery muzycznej Sara James swoją przygodę z muzyką rozpoczęła w wieku 6 lat. To właśnie wtedy wygrała konkurs wokalny w ramach Festiwalu Kolęd, Pastorałek i Piosenek Bożonarodzeniowych w Szczecinku. „Od tego momentu jeździmy na ten festiwal co roku. Od trzech lat jest on organizowany w Krakowie. Sara zawsze wraca stamtąd z jakąś nagrodą lub wyróżnieniem. Udział w tym konkursie to już taka nasza coroczna tradycja” - powiedziała mama Sary w rozmowie z portalem „I Love Słubice”. Aktualnie dziewczynka uczęszcza do Szkoły Podstawowej w Ośnie (woj. lubuskie), a także do Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia w Słubicach, gdzie uczy się gry na fortepianie. Sara James swój talent wokalny rozwija również w słubickim Miejskim Ośrodku Kultury SMOK. Śpiew i muzyka zajmują pierwsze miejsce w życiu nastolatki. Sara cały czas rozwija swoje umiejętności i próbuje sił w nowych konkursach muzycznych. Sara James – sukcesy nastolatki Polscy widzowie poznali Sarę James w 2021 roku dzięki jej udziałowi w czwartej edycji „The Voice Kids”. Młoda wokalistka trafiła do drużyny Tomsona i Barona. Dziewczynka wygrała tę edycję programu i zyskała liczne grono fanów. W sierpniu 2021 roku Sara wydała wspólnie z Kubą Szmajkowskim singiel pt. „Czarny młyn”, a 18 listopada tego samego roku miał premierę świąteczny minialbum dziewczynki, który składał się z czterech utworów (dwóch autorskich oraz dwóch coverów). Sara wystąpiła również w specjalnej edycji „Szansy na Sukces” i to właśnie dzięki udziałowi w tym programie wywalczyła sobie prawo, by reprezentować Polskę w 19. Konkursie Piosenki Eurowizji dla Dzieci w 2021 roku. Młoda wokalistka wykonała autorską piosenkę „Somebody” i była o włos od zwycięstwa w Paryżu. Nastolatka zajęła drugie miejsce, tuż za Malénie z Armenii, która zwyciężyła z przewagą zaledwie sześciu punktów nad reprezentantką Polski. Sara uzyskała w sumie 218 punktów od widzów i jury. Wspaniały występ Sary James w Ameryce 30 maja 2021 roku Sara James pochwaliła się na swoim Instagramie, że wzięła udział w amerykańskim odpowiedniku „Mam talent”. „W końcu mogę wam ogłosić coś, co długo było tajemnicą! Poleciałam jakiś czas temu do Los Angeles i wzięłam udział w przesłuchaniach do »America's Got Talent«. Już jutro startuje najnowszy sezon” – napisała 14-latka. Młodziutka wokalistka z Polski zachwyciła amerykańską widownię, a przede wszystkim jury programu „America's Got Talent”. Sara James dostała Złoty Przycisk od Simona Cowella, co jest naprawdę ogromnym wyróżnieniem, wielkim sukcesem i oznacza, że dziewczynka ma pewne miejsce w półfinale. Fragment występu Sary James trafił do sieci – jej wykonanie zostało opublikowane na oficjalnym koncie YouTube programu „America's Got Talent”. Ten występ naprawdę wzrusza i zachwyca! View oEmbed on the source website Młoda wokalistka na przesłuchanie do programu wybrała piosenkę Billie Eilish „Lovely”. Jeszcze przed występem nastolatka powiedziała, że ma nadzieję, że jej wybór spodoba się wszystkim. Miała rację, ponieważ jej śpiew oczarował jury. Źródło: muzyka.interia.pl, glamour.pl, zyciorysy.info Piszemy też o: Tiktokerka wyjaśnia, dlaczego kobiety rodzą, leżąc na plecach. Król tak chciał! Prawdziwy cud: wody odeszły 13 tygodni przed porodem, a dziecko przeżyło! Katarzyna Sokołowska o późnym macierzyństwie: „Wierzę, że będę tańczyła na weselu syna”
Jakie cechy pomogą rozwijać talenty malucha?
W każdym dziecku drzemią talenty. Odpowiednio pielęgnowane będą miały szansę się rozwijać i pozwolą malcowi odnosić sukcesy w różnych dziedzinach. Ale dobrze, gdy talent idzie w parze z ciężką pracą i odpowiednimi cechami. Tak, tak – istnieją takie, które mogą pomóc dzieciom w rozwijaniu ich pasji!
Niektóre aktywności uczą i wykształcają w pociechach cenne umiejętności. Inne cechy, wrodzone, przydają się w rozwijaniu zamiłowań. O jakich mowa? View Ediplayer on the source website Przydadzą się w sporcie… Twoje dziecko kocha balet? Uwielbia jeździć konno? Marzy o tym, by zostać zawodowym pływakiem? Świetnie! Warto pielęgnować w nim wytrwałość, uczyć regularności i radzenia sobie z porażkami. Z pomocą może przyjść któryś z aktywnych fizycznie Smerfów – Deskorolkarz lub Biegacz. Obaj pokazują, że sport daje mnóstwo przyjemności, ale wiąże się z nim ciężka praca. Przydadzą się w rozwoju artystycznym… Dominującą cechą wielu artystów jest kreatywność. Warto wspierać jej rozwój u dzieci niezależnie od tego, jaką planują przyszłość. Otwartość umysłu i wychodzenie poza schematy to cechy, które mogą sprzyjać każdej drodze rozwoju. Co nie musi oznaczać wolnego, artystycznego zawodu. Warto spojrzeć na Smerfetkę Architektkę, która niewątpliwie słynie z kreatywności, ale i realizuje konkretne projekty. Pokazuje nieszablonowe rozwiązania, a tym, co robi, pobudza wyobraźnię pozostałych, mieszkających w wiosce Smerfów! Przydadzą się w rozwoju naukowym… W wiosce Smerfów mieszka Smerfetka Ogrodniczka. Zajmuje się jednak nie tylko uprawą ogródka, ale przede wszystkim procesami produkcji zdrowej żywności oraz zrównoważoną konsumpcją. Cechy, które pomagają jej realizować się i spełniać na tym polu, to przede wszystkim dbałość o detale, cierpliwość oraz umiejętność pracy przy długoterminowych projektach. Jeśli widzisz je w swoim dziecku, może to oznaczać, że maluch ma potencjał naukowy! Przydadzą się w pracy z ludźmi… Jeśli zauważasz, że twoje dziecko jest gadatliwe, zaradne w kryzysowych sytuacjach, nie jest wycofane – pielęgnuj w nim te cechy. Kto wie, może przydadzą się w późniejszej pracy np. w sektorze usług lub doradztwa? Mogą być także podstawą w pracy w zawodach ratujących życie. W wiosce Smerfów mieszka zarówno Doktor, jak i Strażak. Obu niebieskich bohaterów cechuje odwaga, empatia, ale też opanowanie i umiejętność panowania nad emocjami. Niezbędne w wielu zawodach. Warto zwracać na te cechy uwagę dzieci. Przydadzą się w pracy nad sobą… Nie zapominajmy, że niezwykle ważna jest w życiu umiejętność dokonywania wyborów i podejmowania decyzji najlepszych dla siebie. Warto się tego nauczyć. Dbać o takie cechy, jak indywidualizm, pewność siebie i asertywność. Na kim się wzorować? Przede wszystkim na niezwykle odpowiedzialnym, troskliwym i uważnym szefie wioski, a więc Papie Smerfie. To, jak dba o pozostałe Smerfy, jak buduje swój autorytet i staje się dla nich wzorem, może być inspiracją nie tylko dla najmłodszych… O czym jeszcze warto pamiętać? Nigdy nie jest za wcześnie ani za późno na wzmacnianie silnych stron malucha. Pamiętajmy jednak, że najlepszą lekcją będzie dawanie dzieciom przykładu. Jeśli to my, ich rodzice i opiekunowie, potrafimy znajdować wyjścia z trudnych sytuacji, dajemy sobie prawo do przeżywania emocji i szczerze cieszymy się z sukcesów, jest spora szansa, że dla naszego dziecka będzie to naturalne. Powodzenia! Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Zobacz, jak Anna Dereszowska znalazła talent w sobie i co odkryła u swojej córki! [WIDEO]
"Szkoliłam rysunek, bo miałam być architektem" – mówiła aktorka podczas spotkania w Akademii 5.10.15. Zdradziła jedną ważną rzecz, która pomogła jej znaleźć klucz do tego, co chce w życiu robić!
Aktorka była specjalnym gościem Akademii 5.10.15., projektu znanej firmy odzieżowej dla dzieci i młodzieży 5.10.15., którego celem jest aktywne wspieranie rodziców w codziennych wyzwaniach związanych z posiadaniem dzieci. Zobacz naszą relację WIDEO ze spotkania w Warszawie poświęconego odkrywaniu i wspieraniu talentów u dziecka. Każdy ma jakiś talent "Talent to nie jest jakiś wyjątkowy dar" – uważa psycholog dziecięcy Małgorzata Ohme, ekspertka Akademii. Jej zdaniem, talent to jest jakieś szczególne zainteresowanie w człowieku, w którym się wyróżnia i które daje mu przyjemność. "Każdy człowiek coś takiego w sobie ma, tylko trzeba to w sobie odnaleźć" – powiedziała. "Żyjemy w takich czasach, że talent utożsamiany jest z sukcesem i sławą" – przestrzegała. "Wywieramy presję na dzieciach, że mają być lekarzami, prawnikami, a to rodzi w nich frustrację i stres, bo nie robią tego, co chcą i są nieszczęśliwe" – dodała Anna Dereszowska. Utalentowana jak mama "Miałam wspaniałych rodziców, bo dawali mi szanse wszystkiego posmakować" – powiedziała artystka. "Aktorstwo było na samym końcu" – zdradziła. Chciała być architektem, ale postanowiła iść za głosem serca i wybrała studia aktorskie. "Jaką mamą jest aktorka? Jej 9-letnia córeczka Lena ma bardzo duże zdolności wokalne i szkoli je. "Muzyka jest jej pasją" – mówi. Ale córka gra też w piłkę nożną i chodzi na Legię na zajęcia piłkarskie. "Jeżeli to jest miłość i daje jej to szczęście, to niech to robi" – mówi z uśmiechem. Talent ujawniony przez przypadek W spotkaniu udział wzięła 13-letnia Roksana Węgiel, zwyciężczyni pierwszej polskiej edycji The Voice Kids. U Roksany talent do śpiewania ujawnił się przypadkiem, 5 lat temu, podczas wakacji na obozie judo w Chorwacji, gdzie wzięła udział w konkursie karaoke. I to był ten strzał. Okazało się, że jej śpiew wzbudził zachwyt. Jak sobie radzi z popularnością? "To bardzo miłe" – ocenia. A nieprzyjemne komentarze w internecie? "Jestem silna psychicznie, każdy ma prawo wyrazić swoje zdanie" – odpowiedziała. "Brawo. Dzieci są mądrzejsze od nas" - skomentowały ze śmiechem jednocześnie Dereszowska i Ohme. Roksana przyznaje, że ma dużą pomoc rodziców, którzy towarzyszą jej w przyjazdach do Warszawy (na co dzień mieszka w Jaśle). Obecnie pracuje już w studio Universal nad piosenkami do własnej płyty. A co ze szkołą? "Jestem na bieżąco, uzupełniam lekcje, mam wsparcie nauczycieli" – mówi. Co jest kluczem do szczęścia? Jedną z twarzy wiosennej kolekcji ubrań dla dzieci 5.10.15 jest Roksana Trzasko. Dziewczynka ma 8 lat i oprócz modelingu, ma za sobą udział w kilku filmach kinowych i serialach. Jej siłą jest uroda i naturalność. Miała 4 lata, kiedy wystartowała w pierwszym castingu. "Sprawia mi to przyjemność. Chciałabym być aktorką i wyjechać do Ameryki" – powiedziała. Anastazja Borowska, właścicielka agencji modeli dziecięcych Pink Wings zdradziła, jakimi cechami powinno się wyróżniać dziecko chcące wziąć udział w sesji zdjęciowej czy filmie. "Patrzymy, jak dziecko reaguje na kamerę, czy jest w nim odwaga, śmiałość, radość, bo tego potrzebujemy w modelingu dziecięcym" – powiedziała. A więc co jest najważniejsze w odkrywaniu talentu dziecka? – padło pytanie na koniec. "Talent to zaledwie niewielka część sukcesu, potrzebna jest determinacja i praca" – odpowiedziała Dereszowska. Jej zdaniem kluczem do spełnienia w życiu jest ciekawość świata. "Bardzo ryzykowne jest postawienie wszystkiego na jednego konia. Rodzice powinni dawać dzieciom możliwość próbowania. Obserwujmy swoje dzieci i nie wywierajmy na nie presji" – radzi Małgorzata Ohme. A wy jak wspieracie swoje dzieci? Czy dajecie im do wyboru różne zainteresowania i czekacie, aż któreś przerodzi się w pasję, czy też może zapisujecie na różne zajęcia dodatkowe i w ten sposób dajecie szansę rozwoju ich talentu. Podzielcie się swoim zdaniem w komentarzach! Zobacz też: Jak wspierać inteligencję dziecka? – 7 sprawdzonych rad 7 sposobów, by mieć inteligentne dziecko, zacznij już teraz Czy talent się dziedziczy? – wyjaśnia Dorota Zawadzka
Jak wybrać dziecku zajęcia dodatkowe? - film
Taniec, gra na gitarze, plastyka, piłka nożna... jeśli chodzi o zajęcia dodatkowe dla dzieci, to jest w czym wybierać. Nie każde zajęcia będą jednak odpowiednie dla twojego dziecka. Psycholog radzi, na co zwracać uwagę przy wyborze i kiedy wypisać malucha z dodatkowych aktywności.
Niektórym rodzicom wydaje się, że im więcej zajęć dodatkowych ma dziecko, tym lepiej. To nieprawda. Powinno być ich tyle, żeby nie były zbyt absorbujące i dziecko miało czas na zabawę – mówi psycholog Agnieszka Adamczyk-Musiał. Warto zadbać o różnorodność. Dobrym połączeniem mogą być np. język obcy i zajęcia sportowe. Dzięki temu dziecko rozwinie się zarówno intelektualnie, jak i fizycznie. Zajęcia dodatkowe to przyjemność Czym zatem kierować się przy wyborze zajęć? Głównie zainteresowaniami dziecka. To ono będzie uczęszczać na zajęcia dodatkowe i musi czerpać z nich przyjemność. Nic na siłę. Oczywiście dokonany wybór może okazać się błędny. Poznamy to po tym, że dziecko niechętnie chodzi na zajęcia dodatkowe i daje odczuć, że mu się nie podobają – nie opowiada o nich w domu, wraca zmęczone po zajęciach. Usiądźmy wtedy i porozmawiajmy. Warto zachęcać dziecko do wytrwałości – być może z czasem polubi zajęcia. Jeśli jednak widzimy, że nasza pociecha zupełnie straciła zapał i chce zrezygnować, pozwólmy na to. Zajęcia dodatkowe mają służyć aktywnemu spędzaniu czasu wolnego przez dziecko, a nie realizacji niespełnionych ambicji rodziców. Przy wyborze przede wszystkim należy zachować zdrowy rozsądek. „Czasami spotykam się z rodzicami, których dzieci codziennie uczęszczają na różne zajęcia [...]. Dziecko po szkole wymienia tylko plecak i wychodzi. Wraca o godzinie 19.00 lub później i nie ma siły na nic, po prostu pada ze zmęczenia” – mówi ekspertka. Pamiętajmy też o tym, że zbyt duża liczba zajęć dodatkowych odbija się na zdrowiu dziecka. Źródło: InfoWire.pl Zobacz: Gry do nauki angielskiego
Zdolne dzieci - zobacz, jak je rozpoznać
O tym, że dzieci są różne, nikogo nie trzeba przekonywać. Nawet rodzeństwo może bardzo różnić się swoimi zdolnościami. Starsza siostra tenisistka a młodszy brat muzyk - to nic dziwnego. Jak w porę odkryć szczególne predyspozycje dziecka, jak nie zmarnować potencjału małego geniusza. Wszystkie zdolniaki na szczęście mają kilka cech wspólnych.
1. Są ciekawskie – zdolne dzieci chcą wiedzieć, o czym rozmawiają dorośli, zadają mnóstwo pytań, a z uzyskanych odpowiedzi sprytnie tworzą logiczną całość. Dostrzegają podobieństwa i różnice. Zdobyta wiedza pozwala im płynie wypowiadać się na różne trudne tematy: np. o polityce, śmierci. 2. Nie są aniołkami – są żywiołowe, bardzo wymagające, ich wychowanie może kosztować sporo trudu (bo, żeby coś uzyskać, małego mądralę trzeba sprytnie do tego przekonać). 3. Umieją się skupić – i to już od najmłodszych miesięcy – na oglądaniu książeczek, słuchaniu pozytywki. Gdy je coś zainteresuje, masz wrażenie, że przez pewien czas nie ma w domu dziecka. 4. Nudzi je rutyna – mali geniusze nie lubią powtarzalnych czynności, bo nie stawiają przed nimi nowych wyzwań, nie przepadają za kolorowankami czy rysowaniem dziesiątego szlaczka z kółeczek. Starają się wprowadzić zmiany do tego, co mają zrobić. 5. Wolą dorosłych – lub starsze dzieci niż zabawę z rówieśnikami. Młodsi są nudniejsi, a od dorosłych zawsze można się czegoś dowiedzieć. 6. Mają poczucie humoru – bo widzą zdecydowanie więcej powodów do radości. Poczucie humoru może ujawniać się już u niemowląt, bawi je np. twoja wielka stopa w zestawieniu z dziecięcą malutką czy ochlapywanie cię wodą podczas kąpieli. 7. ...I pasje – i to już od najawcześniejszych lat, ich temat z czasem może się zmieniać, np. astronomia, skoki narciarskie, dinozaury, zegary. Często towarzyszy im żyłka kolekcjonerska. 8. Nie boją się pomagać – nie patrzą na to, co pomyślą inni, bronią słabszego, mają silne poczucie sprawiedliwości, więc kiedy zostaną niesprawiedliwie ocenione, zaciekle protestują. 9. Wcześnie zaczynają mówić (ale nie jest to regułą). Zanim skończą dwa lata, mówią wyraźnie i pełnymi zdaniami, mają bogate słownictwo, które stosują ze zrozumieniem.
„To geniusz!” – z przekonaniem mówi dziadek o Kamilu. „Jest taka śliczna, że musi zostać modelką” – zachwycają się rodzice Oli. Czy obserwując dziecko, można przewidzieć jego przyszłość?
Małe dziecko to dla rodziców wielka niewiadoma. Patrząc na nie, zastanawiamy się, jakie będzie za dwadzieścia, trzydzieści lat. Kim zostanie? Jak będzie wyglądało? Obserwujemy szkraba, cieszymy się z jego zalet, staramy się nie przeoczyć mocnych stron. Czasem (mniej lub bardziej świadomie) wyznaczamy mu ścieżkę, którą powinien kroczyć. Czy w stwierdzeniach typu: „Moje dziecko to urodzony sportowiec/aktor/naukowiec” albo: „Ono na pewno wyrośnie na ślicznotkę/dwumetrowego koszykarza” jest ziarno prawdy? Jak możemy wpłynąć na przyszłość syna lub córki? Czego nie robić? Jak poznać, że nasze dziecko to geniusz? Kamil dużo szybciej niż jego rówieśnicy zaczął gaworzyć, wkładać klocki do wiaderka, rozumieć słowo „nie”. Teraz ma półtora roku i najbardziej kocha tekturowe książeczki. Szybko uczy się nowych rzeczy. Czy wyrośnie na kogoś wyjątkowego? Rzeczywiście może tak być, bo szybki rozwój psychoruchowy to pierwszy sygnał szczególnych uzdolnień. – Warto wspierać malca, zapewnić mu warunki do rozwijania talentów. Ale uwaga: nie można z tym przesadzić, by nie „przestymulować” dziecka i nie zniechęcić nadmiernymi oczekiwaniami. Sukces w życiu nie zależy wyłącznie od zdolności, ale także – a może nawet przede wszystkim – od inteligencji emocjonalnej. – Ktoś, kto ma kilka fakultetów, nie musi stać się superspecjalistą od zarządzania dużą grupą osób czy wspaniałym lekarzem. Do tego potrzeba znajomości ludzi, umiejętności współpracy. A skąd je wziąć, jeśli dotąd siedziało się z nosem w książkach? – mówi pani psycholog. W przypadku bardzo uzdolnionych dzieci często jest tak, że rozwój intelektualny znacznie wyprzedza rozwój emocjonalny. Na przykład trzylatek potrafi czytać, ale nie wie, po co na świecie są inne dzieci, nie potrafi z nimi się bawić ani znaleźć wspólnego języka. By uniknąć takich pułapek, warto zgłosić się z malcem do ośrodka specjalizującego się w pracy z dziećmi szczególnie zdolnymi. Można się tam dowiedzieć, jak rozwijać zdolności szkraba i co zrobić, by nie nudził się w przedszkolu i szkole. Śliczny maluch wyrośnie na piękną kobietę? Roczna Ola ma duże, błękitne oczy, słodkie dołeczki i złote loczki. Będzie piękną kobietą? Trudno powiedzieć, bo właściwie co to jest uroda? Dla jednych piękne są kobiety w typie Barbie (regularne rysy, „słodki” wygląd), dla innych takie, które – jak Kayah – mają w sobie to „coś”, co sprawia, że trudno od nich oderwać wzrok. Jedyne, co możemy zrobić, to „nie zepsuć” urody dziecka. Odmrożone policzki, niewyleczona próchnica, niewyprostowany w porę zgryz, nieskorygowane wady postawy, nadwaga – wszystko to może wejść w paradę najkorzystniej skonfigurowanym genom. Możemy również sprawić, by nasze dzieci lubiły siebie i swój wygląd. Nawet dziewczyna o regularnych, delikatnych rysach nie zostanie uznana za piękną, jeśli będzie zgarbiona i schowana w sweter przypominający worek. I odwrotnie: ktoś o „radiowej” urodzie może być uważany za pięknego ze względu na magnetyczną osobowość. Co robić? Trzeba akceptować dziecko i jego wygląd. Nie krytykować, podkreślać to, co piękne. Każdy przecież ma w sobie coś ładnego! [CMS_PAGE_BREAK] Uwielbia być w centrum uwagi – czy to materiał na gwiazdę? Lidka kocha popisy. Przed publicznością prezentuje wszystkie swoje umiejętności. Uwielbia być w centrum uwagi. Będzie kiedyś sławną osobą? Jeśli dziewczynka często ma ochotę na popisy, to wspaniale: warto jej na nie pozwalać, nagradzać ją brawami. – Nie można jednak robić z dziecka małpki. Wszystkie te „Powiedz cioci wierszyk”, „Zaśpiewaj piosenkę wujkowi” to horror. Dla słuchaczy zmuszonych do oglądania występów, a prędzej czy później także dla samego malucha – ostrzega pani psycholog. – Zdarza się, że poprzez dziecko rodzice próbują realizować własne ambicje. Ciągną swoje pociechy z castingu na casting, narażają je na potężny stres i frustrację, gdy coś idzie nie tak. Malec może nie zrozumieć, że odpadł, bo nie pasował do wizji reżysera. A jeśli uzna, że nie jest dość dobry? Na porodówce synek był największy – czy tak już zostanie? Staś urodził się długi – miał aż 61 cm. Dziś ma rok i nadal jest najwyższy wśród rówieśników. Czy zawsze będzie bardzo wysoki? – Możliwe, zwłaszcza jeśli rodzice także są wysocy – mówi prof. dr hab. Barbara Hulanicka, dyrektor Zakładu Antropologii PAN we Wrocławiu. – To dlatego, że za wzrost w dużej mierze odpowiadają geny, więc dziecko wysokich rodziców ma dużą szansę być wysokie. Jednak nie jest to aż takie proste, jak się nam wydaje. Wzrost to cecha wielogenowa, można go odziedziczyć także po dziadku czy praprababci. Ważny jest też np. sposób żywienia. Dziecko wychowane przez mamę, która zna zasady prawidłowego żywienia, ma o wiele większą szansę na wykorzystanie swojego potencjału niż maluch z kraju, w którym się głoduje, czy nawet jego sąsiad rówieśnik, który je głównie chipsy i słodycze. Wrodzone czy nabyte? Z niektórymi cechami rodzimy się, inne możemy po prostu wyćwiczyć. Sprawdź w czym możesz pomóc swojemu dziecku. - Inteligencja emocjonalna (czyli m.in. wiara w siebie, umiejętność radzenia sobie z emocjami i współpracy z innymi). Można się jej nauczyć. To bardzo dobra wiadomość, bo tak naprawdę właśnie ten rodzaj inteligencji ma największy wpływ na przyszłość naszego dziecka. - Talenty. Nie jesteśmy w stanie wpłynąć na to, czy nasz malec będzie miał zdolności plastyczne, muzyczne itd., ale możemy mu pomóc odkrywać i rozwijać talenty, które w nim drzemią. - Temperament. To cecha wrodzona, choć oczywiście podlega wpływowi otoczenia. Można np. „utemperować” drażliwe czy wybuchowe dziecko, nauczyć je radzić sobie z emocjami. - Inteligencja. Ją także dziedziczymy. Nie można sprawić, by malec przeskoczył samego siebie, można jednak nauczyć go wykorzystywać własny potencjał, zaszczepić ciekawość świata i sprawić, by jego umysł był bardziej elastyczny. - „Warunki fizyczne”. O wzroście, proporcjach ciała, rysach twarzy czy sprawności fizycznej w dużej mierze decydują geny. Możemy jednak nie zepsuć tego, czym obdarzyła dziecko natura (np. nie dopuścić do otyłości). Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Wyścig szczurów od kołyski - czy naprawdę trzeba brać w tym udział?
Chcemy, by nasze dzieci rozwijały swoje talenty i odnosiły sukcesy. I świetnie, ale co zrobić, żeby nie przedobrzyć?
Zabawki edukacyjne dla dzieci, które nie skończyły jeszcze miesiąca. Zajęcia pobudzające rozwój zmysłów, pływanie i angielski a nawet czytanie dla niemowląt. Potem żłobek teatralny, gimnastyka, cuda, wianki... A im dalej w las, tym więcej drzew. Trzeba wybrać odpowiednie przedszkole (oczywiście najlepsze z najlepszych), zapisać dziecko na balet, szachy i jakieś super warsztaty, wybrać pracownię artystyczną... Intensywne życie mają te nasze dzieci. Niektóre nawet za bardzo. Ścigać się czy nie? Są rodzice, którzy nie mają wątpliwości, że warto korzystać z tego, co oferuje współczesność. – Świat przyspieszył i trzeba się do tego dostosować – mówi Anka, mama Julki. – Poza tym, co w tym złego? Umysł dziecka jest jak gąbka, szkoda marnować taki potencjał! Można wydawać pieniądze na różne rzeczy. Ja postawiłam na edukację i uważam, że to najlepszy wybór, zwłaszcza że moja córka doskonale się przy tym bawi. Inni, tak jak Joanna, mama dwóch chłopców, wzruszają ramionami. – Dla mnie te wszystkie cuda-wianki to czysty marketing. Uważam, że najlepszą szkołą dla moich synów jest dom i plac zabaw plus wyprawy do lasu czy zabawa w teatr. Czyli normalne aktywne życie. Może nie nauczą się stepować, ale przynajmniej wiem, że za 10 lat nie będę musiała zapisywać ich na warsztaty asertywności czy twórczego myślenia – mówi. Są i tacy, którzy tak jak Iwona, mama jedynaka, są kompletnie zagubieni. – Z jednej strony wiem, że Kubie potrzebna jest swoboda i możliwość spędzenia dowolnej ilości czasu na lepieniu ślimaków z plasteliny, z drugiej myślę sobie „OK, a jak on się będzie czuł w przedszkolu, a potem w szkole, jeśli wszyscy jego koledzy będą już robić to czy tamto, a on nie?” – mówi. – Boję się, że jeśli zrezygnuję z tego wszystkiego, już na starcie odbiorę mu jakąś szansę. Boję się, że jeśli nie zrezygnuję, odbiorę mu dzieciństwo. Ciągle się waham. Przedszkole prywatne, z mnóstwem ciekawych zajęć, czy to, które mamy pod nosem? Niedzielny obiad u babci czy basen? Wojna na poduszki czy zajęcia teatralne na drugim końcu miasta? I tak w kółko. Co na to psycholog? – Jesteśmy różni, więc to naturalne, że stawiamy na różne rzeczy. Najważniejsze, by zachować w tym jakiś rozsądek, nie popadać w skrajności oraz brać pod uwagę chęci i możliwości malca – mówi Beata Płażewska, psycholog dziecięcy. – Przede wszystkim chodzi o to, by kierować się dobrem dziecka, a nie własnymi ambicjami na zasadzie: „Im moje dziecko ma większe sukcesy itd., tym lepszym jestem rodzicem”. Geniusz na życzenie? Są rodzice, którzy kupując dziecku najlepsze zabawki, ćwicząc z nim niemal od kołyski czytanie i liczenie, zapisując je na superzajęcia, do hiperprzedszkola itd. oczekują, że ich pociecha wyrośnie na geniusza: zostawi w tyle rówieśników i wygra wyścig do podium, do najlepszej szkoły w mieście (a potem do najbardziej prestiżowej uczelni, najlepszej pracy), a może nawet na pierwsze strony gazet. Gdy okazuje się, że nic z tego, nie kryją rozczarowania. Przecież zainwestowali tyle czasu i pieniędzy! Tymczasem to, że dzieci mają wyjątkowo chłonne umysły, nie oznacza, że są nieskończenie plastycznym materiałem, z którego można ulepić wszystko, co tylko się zechce. Nie z każdego da się zrobić wspaniałego malarza czy sportowca albo matematycznego geniusza, nawet jeśli włożymy w to całą swoją energię (nie wspominając o pieniądzach) i skłonimy malca do katorżniczej pracy. – To dlatego, że wszyscy jesteśmy na smyczy genów – tłumaczy prof. dr hab. Bogusław Pawłowski, antropolog. – To one w ogromnej mierze determinują naszą inteligencję, zdolności, predyspozycje, a nawet zachowania czy wybory, jakich dokonujemy. Świadczą o tym m.in. badania bliźniąt jednojajowych. Nawet jeśli były wychowywane w zupełnie różnych środowiskach, w skrajnie odmiennych warunkach, miały podobne upodobania i możliwości, podobnie postrzegały rzeczywistość. O inteligencji geny decydują aż w 50–70 procentach. Czynniki środowiskowe są również bardzo ważne, jednak nie tylko te, o których myślimy najczęściej, czyli to, jak wychowujemy dziecko, czego je uczymy, na jakie zajęcia je zapisujemy. – Czynniki środowiskowe to także te, które możemy kontrolować w mniejszym stopniu lub nie możemy tego robić wcale, np. warunki prenatalne (między innymi dostępność składników odżywczych w życiu płodowym), przebieg porodu itd., a także – już po narodzinach – sposób żywienia, infekcje itd., słowem: wszystko, co wpływa na rozwój układu nerwowego – podkreśla antropolog. Przeczytaj także: Na kogo ono wyrośnie? Na co tak naprawdę masz wpływ? Można sprawić, by dziecko lubiło się uczyć, miało duży zasób słów, podejmowało wyzwania. Można poszerzać jego horyzonty, rozwijać wyobraźnię i zrobić jeszcze wiele innych rzeczy. Ale to nie znaczy, że jesteśmy wszechmocni. – Weźmy na przykład szachy – mówi prof. Pawłowski. – Mnóstwo ludzi wysyła swoje dzieci na zajęcia szachowe. Większość z tych maluchów nauczy się grać, ale nie wszystkie zostaną w przyszłości arcymistrzami, nawet jeśli tak samo się starają i są równie intensywnie trenowane. W pewnym momencie człowiek dochodzi do kresu swoich wyznaczonych przez geny możliwości. I choćby nie wiem jak się starał, nie przeskoczy tego, nie dorówna arcymistrzowi, którego umysł został tak fantastycznie skonstruowany, że jest w stanie przewidzieć piętnaście ruchów do przodu. Smutne? Nie! – Gdybyśmy byli niezależni od genów i dałoby się nas dowolnie kształtować, można by było przeobrazić nas nie tylko w geniuszy, ale i w potwory. Wystarczyłby jeden dyktator, by ze wszystkich dzieci zrobić narzędzia, np. wychować je na morderców. Na szczęście nie da się tego zrobić. Właśnie dzięki genom! – tłumaczy prof. Pawłowski. Co się dzieje z dzieckiem, które nie jest w stanie sprostać oczekiwaniom rodziców? – Przeżywa dramat. – Dziecko musi wiedzieć, że jest kochane niezależnie od tego, czy odnosi sukcesy czy nie – tłumaczy psycholog. Przeczytaj także: Do kogo będzie podobne twoje dziecko? [CMS_PAGE_BREAK] Być rodzicem i nie zwariować A więc co robić? Uczestniczyć w tym wyścigu czy nie? Nie ma gotowej odpowiedzi, bo każdy z nas, rodziców, inaczej sobie wyobraża szczęście swojego dziecka, ma inny styl życia, inne spojrzenie na świat. Niezależnie od decyzji, jaką podejmujemy, warto jednak pamiętać o kilku ważnych rzeczach. Pamiętaj, że każde dziecko chce się uczyć Alternatywą dla superprzedszkola czy zajęć prowadzonych przez fachowców nie może być wieczna nuda albo sadzanie malca przed telewizorem. Pozwól maluchowi poznawać świat, poświęć mu trochę czasu. Nie daj się zwariować To, że dzieci twoich znajomych chodzą na judo albo do najlepszego żłobka czy przedszkola w mieście, nie oznacza, że musi to robić także twoje. Mądrze wybieraj Nie da się robić wszystkiego naraz. Obserwuj swoje dziecko, dzięki temu będziesz wiedziała, co lubi, a czego nie, co je interesuje, a przy czym ziewa, w czym jest dobre, a w czym warto mu pomóc (np. mało ruchliwe dziecko warto zapisać na zajęcia, które je trochę rozruszają, choć niekoniecznie takie, które wymagają dużej sprawności). Nie musisz od razu zapisywać je do przedszkola muzycznego czy na pływalnię, by przekonać się, czy to dobry pomysł. Zabierz je na festyn, warsztaty weekendowe, pobaw się z nim w domu. Uważaj, żeby nie przedobrzyć Dostosuj liczbę zajęć do możliwości i temperamentu dziecka. Zostaw mu czas na spontaniczną zabawę z rówieśnikami. A także na przepychanki w piaskownicy, a nawet na wykłócanie się z kolegami o to, czyj pies potrafi wyżej skakać. Dzięki temu wszystkiemu człowiek poznaje siebie samego (co lubię, a czego nie, w czym jestem mistrzem, a w czym nie?), uczy się życia wśród innych (walki o swoje, ustępowania, negocjacji), samodzielności, doświadcza intensywnych przeżyć i rozwija się na najróżniejsze sposoby. Rozwijaj talenty dziecka Niektóre, np. talent muzyczny czy sportowy, ujawniają się bardzo wcześnie, już w wieku przedszkolnym. Uzdolnione maluchy uwielbiają wykorzystywać swój dar: podśpiewują, tańczą, godzinami rysują albo lepią coś z plasteliny. Warto wówczas zapisać je na zajęcia prowadzone przez fachowców, co nie oznacza, że natychmiast trzeba kupować im fortepian albo zmuszać do żmudnych ćwiczeń. Nie zaniedbuj innych sfer życia Wspieraj dziecko, ciesz się z jego sukcesów, ale nie rób niczego na siłę i nie koncentruj się wyłącznie na tej jednej dziedzinie. Nawet świetnemu rysownikowi potrzebny jest ruch na świeżym powietrzu. Nawet uzdolnionemu matematycznie smykowi potrzebny jest kumpel do serca. Grzechy zbyt ambitnych rodziców Oto błędy, których za wszelką cenę staraj się wystrzegać. Liczenie na błyskawiczne efekty Niektórzy rodzice inwestują w dziecko, oczekując zysku w postaci błyskawicznych i spektakularnych efektów. Liczą na przykład na to, że ich pociechy już po kilku miesiącach, a najdalej roku będą prowadzić swobodną konwersację po angielsku czy tańczyć niczym zwycięzcy „You can dance”. Gdy okazuje się, że malec po roku nauki umie powiedzieć jedynie „good morning” lub myli kroki w walczyku, uważają, że coś jest nie tak. Albo z uczniem, albo z nauczycielem. Tymczasem większość zajęć dla najmłodszych ma przede wszystkim sprawiać uczestnikom frajdę i zainteresować ich jakąś dziedziną. Przesada Fundowanie dziecku tygodnia w stylu: od 8 do 17 żłobek albo przedszkole, a po nim w poniedziałek i środę angielski, we wtorek i piątek balet, gdzieś po drodze taekwondo, nauka czytania i warsztaty teatralne itd., może się skończyć naprawdę kiepsko. Wożony z zajęć na zajęcia malec będzie w końcu zbyt zmęczony, by się nimi cieszyć. – Taki maluch pada na nos, przysypia w samochodzie, marzy o chwili świętego spokoju. Ze wszystkich sił pragnie spełnić oczekiwania rodziców, nie chce ich zawieść, więc robi, co trzeba, traktując swoje zajęcia jak przykry obowiązek. Nie potrafi się jeszcze otwarcie zbuntować, ale może uciekać od nadmiaru w inny sposób: tracąc humor, chorując, odmawiając jedzenia, sprawiając kłopoty – ostrzega psycholog. Spełnianie własnych ambicji. Zapisujesz córeczkę na balet, bo sama zawsze chciałaś zatańczyć w „Jeziorze łabędzim”? Uważaj, być może twoje dziecko wcale tego nie pragnie. Może zarazić się twoją pasją, ale może być i tak, że będzie tańczyć dla ciebie, a nie dla siebie. Porównanie „Asia już potrafi czytać, choć jest od ciebie o rok młodsza”. To nie mobilizuje do wysiłku. Przeciwnie – podcina skrzydła. Ale wpajanie dziecku przekonania, że jest lepsze od innych, także nie prowadzi do niczego dobrego. Choćby dlatego, że nie zawsze i nie we wszystkim będzie lepsze. I co wtedy? Twoje dziecko uczy się od świtu do nocy! Także w w domu Dziecko rozwija się przez cały czas, a nie tylko na zajęciach prowadzonych przez specjalistów. Robi to także wówczas, gdy buszuje po wszystkich kątach, lepi z babcią pierogi, dziesiątki razy zamyka i otwiera drzwi, wspina się po drabinkach, eksperymentuje w łazience (robiąc przy okazji potop) czy wygłupia się z tatą. Pamiętaj o emocjach Intelekt czy talent to nie wszystko. Nawet najbystrzejszy i najbardziej utalentowany człowiek nie będzie szczęśliwy nie mając przyjaciół. Dlatego pamiętaj, że każdy w dzieciństwie musi mieć czas na zabawę z kolegami, na przyjaźnie. To ważne! Sprawdź dlaczego tak ważna jest inteligencja emocjonalna Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Czasem nawet (mniej lub bardziej świadomie) wyznaczamy mu pewną ścieżkę, którą powinien kroczyć. Czy możemy jednak przewidzieć jego przyszłość?
Obserwujemy naszego szkraba, cieszymy się z jego zalet, staramy się nie przeoczyć mocnych stron, porównujemy go do innych. Czasem nawet (mniej lub bardziej świadomie) wyznaczamy mu pewną ścieżkę, którą powinien kroczyć. Czy możemy jednak przewidzieć jego przyszłość? „To geniusz!” – z przekonaniem mówi dziadek o Kamilu. „Jest taka śliczna, że pewnie zostanie Miss Świata” – zachwycają się rodzice Laury. Małe dziecko to dla rodziców wielka niewiadoma. Patrząc na nie, zastanawiamy się, jakie będzie za dwadzieścia, trzydzieści lat. Kim zostanie? Jak będzie wyglądało? Czy zawsze będzie takie zdolne jak teraz? Czy w stwierdzeniach typu: „Moje dziecko to urodzony sportowiec/aktor/naukowiec” albo: „Ono na pewno wyrośnie na ślicznotkę/dwumetrowego koszykarza” jest ziarno prawdy? Jak możemy wpłynąć na przyszłość pociechy? A czego lepiej nie robić? O tym wszystkim rozmawialiśmy z panią prof. dr hab. Barbarą Hulanicką z Zakładu Antropologii PAN we Wrocławiu i z Beatą Chrzanowską, psychologiem, pedagogiem specjalnym. I teraz już wiemy... Jak poznać, że nasze dziecko to geniusz? Kamil dużo szybciej niż jego rówieśnicy zaczął śledzić wzrokiem grzechotkę, gaworzyć, wkładać klocki do wiaderka, rozumieć słowo „nie” – mówi jego mama Agnieszka. Teraz chłopiec ma półtora roku i najbardziej kocha tekturowe książeczki. Szybko uczy się nowych rzeczy. Czy wyrośnie na kogoś wyjątkowego? Rzeczywiście może tak być, bo szybki rozwój psychoruchowy to pierwszy sygnał szczególnych uzdolnień – mówi Beata Chrzanowska, pedagog specjalny, psycholog z Uniwersytetu dla Rodziców w Warszawie. – Warto wspierać malca, zapewnić mu warunki do rozwijania talentów. Ale uwaga: nie można z tym przesadzić, by nie „przestymulować” dziecka i nie zniechęcić nadmiernymi oczekiwaniami. Sukces w życiu nie zależy wyłącznie od zdolności, ale także – a może nawet przede wszystkim – od inteligencji emocjonalnej. – Ktoś, kto ma kilka fakultetów, nie musi stać się automatycznie superspecjalistą od zarządzania dużą grupą osób czy wspaniałym lekarzem. Do tego potrzeba także znajomości ludzi, doświadczenia w kontaktach z nimi, umiejętności współpracy. A skąd je wziąć, jeśli dotąd siedziało się z nosem w książkach? – mówi Beata Chrzanowska. W przypadku bardzo uzdolnionych dzieci często jest tak, że rozwój intelektualny znacznie wyprzedza rozwój emocjonalny. Np. trzylatek potrafi czytać, ale kompletnie nie wie, po co na świecie są inne maluchy, nie potrafi z nimi bawić się ani znaleźć wspólnego języka. By uniknąć tej pułapki (a także wielu innych), warto zgłosić się z maluchem do ośrodka specjalizującego się w pracy z dziećmi szczególnie zdolnymi. Można się tam również dowiedzieć, jak rozwijać zdolności malca i co zrobić, by nie nudził się w przedszkolu i szkole. Szybko biega – czy będzie sportsmenką? Weronika jest bardzo sprawna fizycznie. Ma osiem miesięcy i już od dłuższego czasu bardzo szybko biega na czworakach. Zaczęła nawet wstawać! Jej rozwój fizyczny był imponujący od samego początku. Czy to znaczy, że córeczka jest utalentowana sportowo? Być może, ale jest jeszcze za wcześnie, by planować dziecku karierę. Na sukces w sporcie oprócz „warunków” (typu układu nerwowego, budowy ciała itd.) składa się także ciężka i mozolna praca. Póki co warto zrobić wszystko, by maluch miał dużo ruchu i by ta aktywność sprawiała mu frajdę.[CMS_PAGE_BREAK] Śliczne niemowlę wyrośnie na piękną kobietę? Moja dziewięciomiesięczna Laura ma ogromne, błękitne oczy, piękne dołeczki i złote loczki. Nie ma osoby, która by się nią nie zachwycała. Czy to znaczy, że wyrośnie na piękną kobietę? Trudno powiedzieć, bo właściwie co to jest uroda? Dla jednych piękne są kobiety w typie Barbie (regularne rysy, „słodki” wygląd), dla innych takie, które – jak Kayah – mają w sobie to „coś”, co sprawia, że trudno od nich oderwać wzrok. Dzieci generalnie są ładne (duże oczy, małe noski itd.), ale nie jesteśmy w stanie wpłynąć na ich rysy w dorosłym wieku. Jedyne, co możemy zrobić, to „nie zepsuć” ich urody. Odmrożone policzki, zaniedbana próchnica, niewyprostowany w porę zgryz, nieskorygowane wady postawy, nadwaga – wszystko to może wejść w paradę najkorzystniej skonfigurowanym genom. Możemy również sprawić, by nasze dzieci lubiły siebie i swój wygląd. Nawet dziewczyna o regularnych, delikatnych rysach nie zostanie uznana za piękną, jeśli będzie zgarbiona i schowana w sweter przypominający worek. I odwrotnie: ktoś o „radiowej” w gruncie rzeczy urodzie może być uważany za pięknego ze względu na magnetyczną osobowość, własny styl i umiejętność zaprezentowania się z najlepszej strony. Co zatem robić? – Trzeba akceptować dziecko i jego wygląd. Nie krytykować, nie obrażać („Ale z ciebie kloc”, „Wyglądasz jak strach na wróble”), podkreślać to, co piękne. Każdy przecież ma w sobie coś ładnego: oczy, uśmiech, dłonie – mówi Beata Chrzanowska. – Warto sprawić, by dziecko polubiło to, co jest dla niego charakterystyczne, np. piegi. Można mu w tym pomóc, porównując je np. do gwiazdek na niebie. Dla każdego rodzica jego maluch jest najpiękniejszy. Warto jednak spojrzeć na niego całkiem obiektywnie, choćby po to, by nie narażać go na śmieszność. – Dziewczynka-urwis (typ chłopczycy) będzie wyglądać śmiesznie, jeśli mama wystroi ją w kokardki i falbanki. Tymczasem w prostej, sportowej sukience czy w spodniach wyglądałaby świetnie – mówi pani psycholog. – Podobnie jest ze zbyt grubymi kilkulatkami ubieranymi w zwiewne baletowe spódniczki itd. Nie ma co ukrywać: uroda bardzo pomaga w życiu. Jednak budowanie poczucia własnej wartości na czymś tak niepewnym i przemijającym to bardzo ryzykowna sprawa. Bo co zrobić, gdy uroda mija albo pojawia się ktoś urodziwszy? Poza tym piękny wygląd to nie wszystko. Przyzwyczajona do hołdów ślicznotka może mieć problemy, gdy okaże się, że dla rówieśników liczą się też inne cechy: umiejętność wymyślenia fajnej zabawy, poczucie humoru, lojalność itd. – Nadęte księżniczki nie są lubiane, niezależnie od tego, jak bardzo są ładne – ostrzega psycholog.[CMS_PAGE_BREAK] Uwielbia być w centrum uwagi - kandydatka na gwiazdę? Lidka kocha popisy. Przed publicznością prezentuje wszystkie swoje umiejętności: od „pa, pa” po „Taaaaka duża jestem”. Uwielbia być w centrum uwagi. Czy to znaczy, że kiedyś będzie sławną osobą? Mnóstwo dzieci uwielbia być w centrum uwagi, więc trudno powiedzieć, jaka przyszłość czeka Lidkę. Jeśli dziewczynka często ma ochotę na popisy, to wspaniale: warto jej na nie pozwalać, nagradzać ją brawami, zachęcać, by wymyślała własne przedstawienia, a gdy podrośnie – dać szansę realizowania się na różnych polach (np. w zespole tanecznym). – Nie można jednak robić z dziecka cyrkowej małpki. Wszystkie te „Powiedz cioci wierszyk”, „Zaśpiewaj piosenkę wujkowi” to horror. Dla słuchaczy zmuszonych do oglądania występów, a prędzej czy później także dla samego malucha – ostrzega pani psycholog. – Zdarza się, że poprzez dziecko rodzice próbują realizować własne ambicje. Ciągną swoje pociechy z castingu na casting, narażają na potężny stres i frustrację, gdy coś idzie nie tak. Kilkulatek może nie zrozumieć, że odpadł, bo nie pasował do wizji reżysera. Może uznać, że nie jest dość dobry. Maluszka z „temperamentem scenicznym” warto uczyć także tego, że i innym trzeba dać szansę na bycie w centrum uwagi. Na porodówce synek był największy – czy tak już zostanie? Sebastian urodził się chudy i długi – miał aż 61 cm. Dziś ma rok i nadal jest najwyższy wśród swoich rówieśników – mierzy 81 cm. Czy to oznacza, że będzie bardzo wysoki? – Możliwe, zwłaszcza jeśli rodzice także są wysocy – mówi prof. dr hab. Barbara Hulanicka, dyrektor Zakładu Antropologii PAN we Wrocławiu. – To dlatego, że za wzrost w dużej mierze odpowiadają geny, a więc dziecko wysokich rodziców ma większą szansę również być wysokie. Jednak nie jest to aż takie proste, jak się nam wydaje. Wzrost to cecha wielogenowa, można go odziedziczyć także po dziadku czy ciotecznej praprababci. – Badałam kiedyś dwóch chłopców, bliźnięta jednojajowe (a więc mające identyczny genotyp) – opowiada pani profesor. – Urodzili się z tym samym wzrostem, podobną wagą i przez pierwsze lata rozwijali się tak samo. W wieku trzech lat jeden z nich przeszedł ciężkie zapalenie ucha. Pojawiły się powikłania, leczenie trwało długo. Gdy był chory, cała energia jego organizmu była skierowana na walkę z infekcją, a nie na rośnięcie. W efekcie chłopiec jest o kilka centymetrów niższy od brata. Na wzrost człowieka wpływa także sposób żywienia. Dziecko wychowane przez mamę, która zna zasady prawidłowego żywienia, ma o wiele większą szansę na wykorzystanie swojego potencjału niż maluch z kraju, w którym się głoduje, czy nawet jego sąsiad-rówieśnik, który je głównie chipsy i słodycze. Na centymetry wpływa również... psychika. Długotrwały, silny stres może zaburzyć wzrastanie. W nocy, podczas snu, wydziela się najwięcej hormonu wzrostu. Jeśli dziecko żyje w ciągłym stresie, nie może z nerwów zasnąć, często w środku nocy budzi się, to wydzielanie tego hormonu zostaje zahamowane. Chodzi oczywiście o bardzo silny stres, którego przyczyny są poważne. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Jedni rodzice nie doceniają talentów swojej pociechy, inni – przeciwnie, przeceniają je. A jak jest w Twoim przypadku?
Zdolne dziecko to marzenie każdego rodzica. Jak ocenić możliwości dziecka? Jak z nim postępować? Czego nie robić? Zdolne dziecko - kiedy ujawniają się talenty? Poszczególne zdolności ujawniają się w różnym wieku. Uzdolnienia ogólne ujawniają się najwcześniej, bo już u dwu-, trzylatków. Takie maluchy szybciej się uczą, łatwo i dużo zapamiętują, potrafią długo skupić uwagę na czynności, która je interesuje. Mają bogatą wyobraźnię, dokładnie obserwują otoczenie, dostrzegają podobieństwa i różnice. Zanim pójdą do szkoły, recytują wierszyki, czytają, liczą do 100, dodają i odejmują. To przekracza możliwości przeciętnego przedszkolaka. Zdolności artystyczne ujawniają się równie wcześnie. Już niemowlęta potrafią zaciekawić się muzyką, kiwają się lub podskakują w jej rytm, a nawet „po swojemu” coś nucą. Dwulatki same sięgają po kredki i rysują, robiąc szybsze postępy niż ich rówieśnicy. Talent literacki ujawnia się dopiero w wieku szkolnym, ponieważ poza umiejętnością czytania i pisania wymagają obycia z językiem. Wtedy powstają pierwsze wiersze i opowiadania z niezwykłymi przygodami bohaterów. Jak postępowac ze zdolnym dzieckiem? „Rodzicom czasem trudno obiektywnie ocenić możliwości dziecka Jedni nie doceniają talentów swojej pociechy, inni – przeciwnie, przeceniają je. W ocenie rzeczywistych możliwości malucha może pomóc doświadczony psycholog: zbada jego iloraz inteligencji oraz określi rodzaj zdolności. Ale i bez takiej wiedzy warto pogłębiać wrodzone talenty”. Justyna Święcicka, psycholog z Centrum Informacyjno-Konsultacyjnego ds. Dzieci Zdolnych. Co możesz zrobić? Uważnie obserwuj dziecko. Dzięki temu będziesz wiedzieć, co je ciekawi, co mu najlepiej wychodzi, a z czym radzi sobie gorzej. Nie ukierunkowuj za wcześnie zainteresowań dziecka. W pierwszych latach rozwój przebiega szybko, więc trudno przesądzić o talentach malucha. Uzdolniony muzycznie dwulatek może okazać się genialnym matematykiem albo tenisistą. Nie staraj się, by dziecko realizowało Twoje własne, niespełnione marzenia. Pozwól mu iść własną drogą. Spróbuj zrozumieć swoje dziecko. Zdolne dziecko ma naturalną i bardzo silną potrzebę rozwoju. Nie siedzi spokojnie w kąciku zajęte zabawą, choć potrafi oddawać się z pasją różnym zajęciom. Jest dociekliwe, zadaje mnóstwo pytań i nie zadowala się prostymi odpowiedziami. Docierają do niego tylko racjonalne argumenty. Unika rutynowych czynności, bo szybko się nudzi. Ciągle interesuje się czymś nowym, chce gdzieś pójść, coś zobaczyć, czegoś się dowiedzieć. Trudno je jednak zadowolić typową wiedzą. Dość szybko zarzuca dorosłym niekompetencję i niekonsekwencję. Poszukaj dziecku Mistrza. Wychowywanie zdolnego i aktywnego dziecka jest bardzo wyczerpujące, więc rodzice często szukają dla niego dodatkowych zajęć. Nie zawsze też mogą dorównać umiejętnościom swojej pociechy. Nie warto pozostawiać malucha samemu sobie, licząc, że skoro jest zdolny, to sobie poradzi i dalej będzie się świetnie rozwijał. On potrzebuje stałej zachęty do pokonywania kolejnych kroków, wyrabiania wewnętrznej dyscypliny. Bez tego geniusz nie rozkwitnie. „Zdolny maluch powinien mieć mądrego nauczyciela, który doceni jego talent i będzie go rozwijał. A gdy nie będzie już mógł, znajdzie odpowiedniego następcę” Justyna Święcicka. Przeczytaj także: Co robić, gdy dziecko ma talent? [CMS_PAGE_BREAK] Pamietaj, że zdolne dziecko jest przede wszystkim ... dzieckiem! Choć Twoje dziecko sprawia często wrażenie doroślejszego niż rówieśnicy, ma takie same potrzeby jak oni. Pamiętaj, że: Zdolne dziecko nie chce ciężko pracować. Przez kilka pierwszych lat życia uczy się przypadkowo: przy okazji wizyty w muzeum, ciekawej rozmowy, lektury, słysząc, gdy ktoś wyjaśnia jakieś zjawisko czy wydarzenie. Poznaje świat przez ruch, działanie, manipulowanie przedmiotami. Pobudzaj jego ciekawość, proponując mu to, co sprawia mu przyjemność. Zdolne dziecko chce się rozwijać wszechstronnie i w swoim tempie. Wczesne kształcenie dzieci to nic nowego. Zmieniają się i uatrakcyjniają tylko formy, w jakich można to robić. Są kursy angielskiego dla niemowlaków, zajęcia muzyczne dla dwulatków, przedszkola językowe. Niestety, często się zdarza, że taka nauka przekracza możliwości dziecka. Zajęci pracą rodzice oczekują od malucha szybkich rezultatów, które – ich zdaniem – mają zapewnić mu lepszą przyszłość. Nie zależy im na tym, aby się wszechstronnie rozwijało, lecz by ciągle osiągało sukcesy. Kiedy dziecko nie jest w stanie sprostać ich wymaganiom, pojawia się u niego stres i frustracja. „Jeśli nauka odbywa się poprzez zabawę dostosowaną do wieku malucha, w miłej atmosferze i nie trwa zbyt wiele godzin dziennie, można zacząć ją wcześnie” – mówi Justyna Święcicka. Zdolne dziecko nie chce czuć presji. Rozwijanie pewnych zdolności wymaga wielu lat pracy, np. gra na instrumencie. Dotyczy to też oswajania się z obcym językiem. Z wiekiem dziecko traci naturalne zdolności słuchowe, dzięki którym łatwo zapamiętuje akcent i intonację zdań. Trudniej mu też wymawiać obco brzmiące wyrazy. Naukę angielskiego można rozpocząć nawet w trzecim roku życia, pod warunkiem że maluch potrafi posługiwać się ojczystą mową i często jej słucha. Obcy język będzie wtedy traktować jako coś dodatkowego, ale naturalnego. Przeczytaj także: Grzechy zbyt ambitnych rodziców Trudne, bo zdolne Zdolnym dzieciom wcale nie żyje się łatwo. Mają problemy w kontaktach z rówieśnikami. Z trudem się zaprzyjaźniają, więc są osamotnione. Zniechęcają też kolegów do siebie, bo nie potrafią wyczuwać ich nastrojów, dzielić ich zainteresowań, znaleźć z nimi wspólnego języka. Kłócą się, obrażają, narzucają swoją wolę, nie licząc się z innymi. W parze z wybitną inteligencją nie zawsze idą umiejętności społeczne, czyli inteligencja emocjonalna. A to głównie ona decyduje o powodzeniu życiowym, a nie wysokie IQ. Przeczytaj dlaczego tak ważna jest inteligencja emocjonalna. Zdolne dziecko już w wieku przedszkolnym potrzebuje pomocy psychologicznej, by mogło pozbyć się etykiety „trudnego” i zaczęło lepiej sobie radzić. Jak wygląda taka pomoc? Np. na zajęciach dla uzdolnionych pięcio- i sześciolatków na Uniwersytecie dla Rodziców dzieci nie muszą wykazywać się wiedzą ani odkrywać swoich talentów. Budują z materaców przestrzenne domy, piramidy i labirynty. Szukają nowych zastosowań dla codziennych przedmiotów, wymyślają, co by było, gdyby nie istniało przyciąganie ziemskie. W ten sposób rozwijają twórcze myślenie, które ułatwia im podejmowanie niekonwencjonalnych działań, stają się bardziej pomysłowe. Uczą się też współpracy z innymi dziećmi i dorosłymi, elastyczności w kontakcie z nimi, porozumiewania. Uświadamiają sobie, że trzeba wyjaśniać innym własne stanowisko, zamiast z góry uznawać, że jest jedyne i niepodważalne. Taka odmiana zaskakuje maluchy przyzwyczajone do tego, że najważniejszy jest ich rozwój intelektualny. Dotychczas były chwalone jedynie za sprawność myślenia i zapamiętywania, za szybkie, błyskotliwe odpowiedzi, za osiągnięcia okupione mozolną pracą. Teraz uczą się rozwijać swoją wrażliwość, serdeczność, umiejętność słuchania i pomagania innym. Wiedzą, że jeden problem ma wiele rozwiązań. [CMS_PAGE_BREAK] Zdolne dziecko - wybitny dorosły? Nie ma określonej cechy, która decyduje o rozwoju wybitnych zdolności. Niektóre dzieci mają lepszą pamięć, inne są bardziej dociekliwe, a jeszcze inne mają niezwykłą zdolność do przetwarzania rzeczywistości i wymyślania czegoś nowego. Każde z nich ma niepowtarzalne możliwości i szanse na odkrycie własnych pasji, z których także jego rodzice mogą być dumni. Jednak aby zdolne dziecko wyrosło na wybitnego dorosłego, potrzebuje dużo akceptacji, wsparcia oraz umiejętnej pomocy. Dlatego: Traktuj dziecko poważnie, nie podsuwaj mu gotowych odpowiedzi, zadawaj trudniejsze pytania, zachęcaj do wypowiadania poglądów, a także jak najwięcej mu czytaj. Stale dopinguj je do rozwoju, stawiając przed nim coraz bardziej skomplikowane zadania. Czytaj maluchowi poważniejsze książki, włączaj ambitniejszą muzykę, planuj z nim na mapie trasy wycieczek, wyjaśniaj prawa fizyki i przyrody. Pomagaj dziecku wytrwać w postanowieniach i zainteresowaniach, ucz je, jak stawiać sobie wymagania. Zwróć też uwagę, za co nagradzasz malca uśmiechem i pochwałą, czego od niego oczekujesz. W ten sposób kształtujesz jego umiejętności. Pamiętaj, że poczucie humoru, optymizm, otwartość na zmiany i elastyczność myślenia to bardzo przydatne w życiu cechy. Mogą przesądzić o przyszłych sukcesach Twojej pociechy, o jej zadowoleniu. Na szczęście można je rozwijać w każdej chwili, niezależnie od wieku. Przeczytaj także: Wyścig szczurów od kołyski. Konsultacja: Justyna Święcicka, psycholog