Jak nie krzyczeć na dziecko? Porady psychologa [WIDEO]
Jeśli zastanawiasz się, jak nie krzyczeć na dziecko, najważniejszy krok do sukcesu masz już za sobą, bo wiesz, że tak nie należy postępować. Krzyczenie na dziecko przynosi fatalne skutki i wyrabia w dziecku nawyk rozwiązywania problemów podniesionym głosem. To nie jest dobry kapitał na przyszłość. Psycholog wyjaśnia, jak przestać krzyczeć na dziecko.
Czy można krzyczeć na dziecko? Nie, na dzieci nie warto i nie powinno się krzyczeć, i jest ku temu kilka ważnych powodów. Krzyczenie nie ma właściwie żadnych plusów poza tym, że rodzic w ten sposób wyładowuje swoją frustrację i złość (ale to można zrobić w inny sposób). Każdy rodzic, który podnosi głos w kontaktach z córką czy synem, i to niezależnie od ich wieku, powinien nauczyć się panować nad sobą. Krzyczenie na dziecko nie sprawi, że dziecko zacznie nas słuchać. Krzyk nie uczy też niczego dobrego. Ma za to negatywny wpływ na mózg dziecka. Nauka panowania nad sobą nie jest łatwa i wymaga czasu, ale przy odrobinie samozaparcia z pewnością przyniesie efekty. I to z korzyścią dla obu stron. Jak przestać krzyczeć na dziecko, wyjaśnia dr Magdalena Śniegulska, psycholog, psychoterapeuta, wykładowca akademicki. Spis treści: Dlaczego krzyczę na dziecko? Jak przestać krzyczeć na dziecko (i przy dziecku)? Co jeszcze zrobić, żeby nie krzyczeć na dziecko? Krzyczenie na dziecko: skutki Krzyk na dziecko: konsekwencje prawne Dlaczego krzyczę na dziecko? Chociaż nie chcemy krzyczeć na dziecko, to jednak zdarza się, że w sytuacjach podbramkowych nie dajemy rady i to robimy. Dzieje się tak, ponieważ w sytuacjach wyczerpania emocjonalnego odwołujemy się do zachowań wyniesionych ze swojego dzieciństwa – tłumaczy dr Magdalena Śniegulska. Wchodząc w rolę mamy czy taty, odwołujemy się do swoich własnych doświadczeń, np. wiemy, co się nam podobało w naszych własnych rodzicach i co byśmy chcieli robić tak jak oni, a jakich ich błędów chcielibyśmy uniknąć. I nawet kiedy wiemy, czego na pewno nie chcielibyśmy robić, np. używać krzyku wobec dzieci, to nie wiemy, jak to osiągnąć. Niestety, w sytuacji ograniczonej ilości czasu, silnych emocji, wyczerpania, wracamy do schematów, które są nam najlepiej znane. Jak tłumaczy ekspertka – możemy się przeciw tym schematom buntować, ale kiedy nie mamy alternatywy, to właśnie je zastosujemy. Jak przestać krzyczeć na dziecko (i przy dziecku)? Zastanawiasz się, co zrobić, żeby przestać krzyczeć na dziecko? Pierwszy krok masz już za sobą – zdajesz sobie sprawę, że mówienie do dziecka podniesionym głosem, nie jest dla niego dobre. Teraz jest czas na to, aby wyrobić w sobie nowe nawyki w sposobie komunikacji z dzieckiem. Nie licz na to, że z dnia na dzień przestaniesz raz na zawsze krzyczeć, zwłaszcza jeśli żyjesz w stresie albo/i w twoim domu rodzinnym dużo się krzyczało. Warto jednak nad tym pracować. Dr Magdalena Śniegulska podkreśla, że wypracowanie nowych technik radzenia sobie z silnymi emocjami wymaga od nas cierpliwości. „Jeżeli mam jakieś zachowania w swoim repertuarze, to mam je od lat. Nie jest tak, że jak poznam jakąś technikę, to od razu ją wprowadzę. To wymaga czasu i ćwiczenia, żeby to stało się moją naturą” – tłumaczy. Jak przestać krzyczeć na dziecko - co może pomóc: 1. Zadeklaruj dziecku, że nie będziesz już więcej krzyczeć Powiedz dziecku, że postanowiłaś/postanowiłeś już na nie nie krzyczeć. Wyjaśnij, że będziesz nad tym pracować i masz nadzieję, że to się wkrótce definitywnie skończy. 2. Przeproś dziecko za to, że zdarzało ci się na nie nakrzyczeć Za każdym razem, gdy zaczniesz krzyczeć mimo swoich starań, jak najszybciej się opanuj, przeproś dziecko i powiedz mu, że tym razem ci nie wyszło, ale nadal nad sobą pracujesz. 3. Pamiętaj, że dziecko jest tylko dzieckiem Uświadom sobie, że twoje dziecko jest... dzieckiem. I dostosuj do tej wiedzy swoje oczekiwania. Staraj się więcej wyjaśniać, częściej przypominać o swoich oczekiwaniach, obowiązujących zasadach. A własne niezadowolenie, a nawet złość, wyrażać ze spokojem bez krzyku. 4. Nie reaguj od razu, gdy coś cię zdenerwuje Gdy czujesz, że zaraz wybuchniesz, zrób trzy spokojne, długie wdechy i wydechy. Dadzą ci czas na zapanowanie nad emocjami i refleksję – jest duża szansa, że nie zaczniesz krzyczeć, tylko zareagujesz spokojnie. 5. Naucz się rozpoznawać własne emocje Jeśli zauważysz, że jesteś podenerwowana/podenerwowany (pracą, niemiłą rozmową z innym dorosłym, spóźnieniem partnera), weź to pod uwagę, gdy dziecko zacznie cię denerwować. Pomyśl wtedy, czy masz ochotę krzyczeć, bo jesteś wkurzona/wkorzony od rana, a dziecko tylko wyzwoliło złość? 6. Nie kumuluj złych emocji Na bieżąco rozwiązuj swoje problemy. Nie czekaj, aż przy byle okazji „pękniesz” i podniesiesz głos. Naucz się skutecznie rozładowywać złe emocje – swoje i dziecka. Skutecznie pomaga w tym na przykład aktywność fizyczna. 7. Zadbaj o swoje potrzeby Zacznij uprawiać sport i zdrowo się odżywiaj. Taka kombinacja sprawi, że będziesz w lepszej formie – psychicznej i fizycznej, co zapewni większe pokłady cierpliwości. Co jeszcze zrobić, żeby nie krzyczeć na dziecko? Jeżeli masz świadomość, że twoje zachowanie jest nieodpowiednie i nie sprawdza się w relacjach z dziećmi, to jest to dobry sygnał, aby poszukać pomocy. Dobrym pomysłem jest zapisanie się na warsztaty dla rodziców. Tam można między innymi zobaczyć, jak inni radzą sobie w trudnych momentach. Dr Magdalena Śniegulska zachęca do poszerzania umiejętności w radzeniu sobie z trudami macierzyństwa: –Warto rozbudować sobie »skrzynkę z narzędziami«, która może być użyteczna na różnych etapach rozwoju naszego dziecka. Metody wychowawcze dobieramy do wieku dziecka. Coś, co się sprawdzało, jak dziecko było małe, może nie być efektywne, kiedy dziecko będzie starsze. Jak mam więcej technik wychowawczych, to będę bardziej kompetentnym rodzicem” – podkreśla psycholog. Krzyczenie na dziecko: skutki Mówienie do dziecka podniesionym głosem nie przynosi żadnej korzyści, a może wręcz narobić wiele szkód. Oto konsekwencje krzyczenia na dziecko: Krzycząc na dziecko, niszczysz jego komórki mózgowe – do miliarda przy każdej awanturze (badania przeprowadzone przez Lisę Giliot z Uniwersytetu Medycznego w Chicago). Gdy krzyczysz, dziecko słyszy wyłącznie krzyk, a nie to, co chcesz mu przekazać. Regularny krzyk sprawia, że dziecko robi się bardziej agresywne werbalnie i fizycznie. Krzycząc, uczysz dziecko, że dopiero wtedy, gdy podniesiesz głos, masz mu coś ważnego do powiedzenia. Podnosząc głos, pokazujesz dziecku, że krzyki i kłótnie to norma – nie dziw się, że gdy będzie nastolatkiem, zacznie się buntować i krzyczeć. Krzyczenie w połączeniu z obelgami jest przemocą wobec dziecka (emocjonalną), która skutkuje u dziecka spadkiem poczucia własnej wartości i wzrostem agresji. Krzyczenie na dziecko: konsekwencje prawne Samo krzyczenie na dziecko nie niesie ze sobą konsekwencji prawnych. Trzeba jednak pamiętać, że w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym jest mowa o różnych formach przemocy wobec dzieci, w tym także o zaniedbywaniu jego potrzeb emocjonalnych. Zagrożenie dobra dziecka (celowo niezdefiniowane przez ustawodawcę – sąd rodzinny i opiekuńczy indywidualnie ocenia każdą sytuację) to przesłanka, by uruchomić drogę postępowania rodzinnego. To ważne, jeśli wziąć pod uwagę, że z krzykiem na dziecko często wiąże się też ubliżanie, wyśmiewanie, wyszydzanie i inne formy przemocy emocjonalnej. Stąd już tylko krok do przemocy fizycznej. Z kolei w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy tak określono przemoc w rodzinie: to „jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa, lub dobra osobiste, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą”. Karą za fizyczne bądź psychiczne znęcanie się jest pozbawienie wolności na okres od 3 miesięcy do 5 lat. Konsultacja: dr Magdalena Śniegulska, psycholog, psychoterapeuta, wykładowca na Uniwersytecie Szkoły Wyższej i Psychologii Społecznej oraz w Szkole Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności oraz Uniwersytetu Warszawskiego Źródło: Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z 29.7.2005 r., Dz. U z 2005 r., nr 180 poz. 1493, art. 2 Zobacz też: Mindfulness, czyli uważność dla rodziców: naucz się spokoju [WYWIAD] Bunt 4-latka: ile trwa, jak sobie radzić, a czego nie robić? [OBJAWY] Wychowanie bezstresowe: pomocne czy krzywdzące? Definicja, wady i zalety, skutki
Jak radzić sobie z dziecięcymi emocjami?
Emocje towarzyszą każdemu człowiekowi. Dzieci mają czasem trudności z radzeniem sobie z nimi, gdyż ich układ nerwowy jest jeszcze nie w pełni dojrzały. O tym, jak pomóc dzieciom nazywać i wyrażać emocje opowiada ambasadorka akcji Widzę, Czuję, Słyszę, Wiem – psycholog Dorota Zawadzka.
Dorośli powinni pomagać maluchom radzić sobie z emocjami. Ale by to zrobić, trzeba zdawać sobie sprawę, że każdy dorosły powinien również sam radzić sobie z emocjami, czyli m.in. ze złością, frustracją i gniewem. Dopiero wtedy można pomagać. Warto też pamiętać, aby nie hamować emocji dziecka i nie mówić mu „Przestań”, „Uspokój się” itp. Zamiast tego opiekunowie powinni wyposażyć malucha w kompetencje, czyli m.in. w to, jak ono może się zachować w sytuacji występowania konkretnej emocji. Chcesz wiedzieć, jak radzić sobie z dziecięcymi emocjami? Zobacz nasze wideo. Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Każdy problem można rozwiązać! Poznaj nową serię komiksów „Smerfy i świat emocji”
Chociaż o dzieciństwie zwykle mówi się, że jest beztroskie, to… maluchy także mają swoje lęki i problemy. Strach przed ciemnością, brak wiary w siebie czy bycie odrzuconym przez rówieśników to tylko niektóre z nich. Jak wspierać przedszkolaki w ich trudnościach? Jednym ze sposobów jest wspólne czytanie nowej serii komiksów wydawnictwa Egmont Polska – „Smerfy i świat emocji”.
Świat emocji jest zawiły i nierzadko skomplikowany. Szczególnie trudno jest się w nim odnaleźć… najmłodszym. Patrząc, jak mierzą się z różnymi trudnościami i lękami, jako dorośli chcemy im pomóc, niestety zdarza się, że nie wiemy, jak to zrobić. Jeśli chcesz wspierać malucha, rób to razem ze Smerfami! Gdy stają się bohaterami opowieści, maluchowi łatwiej jest zrozumieć, co przeżywa, a także, jak może rozwiązać problem, z którym się zetknął. Nowa seria komiksów to świetna lektura zarówno dla przedszkolaków i ich rodziców, jak również dzieci starszych, które potrafią już samodzielnie czytać. Rozwiąż problem ze Smerfami Każdy album serii „Smerfy i świat emocji” podzielony jest na dwie części. Pierwsza z nich jest komiksowa. Właśnie tutaj dziecko zapoznaje się z opowieścią, w której ktoś z bajkowego świata spotkał się z trudną sytuacją. – Dzięki takiej budowie historii, łatwiej jest dziecku zrozumieć to, co samo przeżywa, bo bohater opowiadania opisuje i przeżywa to co dziecko. Daje to dziecku poczucie, że nie ma nic dziwnego w tym, co czuje, że jest to powszechne i inni też tak mają – zaznacza Sylwia Jatczak, psycholożka i pedagożka pracująca na co dzień z dziećmi w wieku przedszkolnym – Papa Smerf odgrywa w opowieści rolę terapeuty. Szuka pomysłu na rozwiązanie sytuacji, uświadamia Smerfowi, czyli dziecku, że jest w stanie sobie poradzić i przezwyciężyć lęki czy trudne emocje. Opowiadanie zawsze dobrze się kończy – dodaje ekspertka. W drugiej części książki znajdują się wskazówki, które posłużą zarówno dzieciom, jak i rodzicom. Dzięki temu, że opracowała je Diana Drory, psycholożka dziecięca i psychoanalityczka, porady są skuteczne, co skutkuje zrozumieniem problemu, a co ważne, również pomaga okiełznać emocje i poradzić sobie z lękami. View oEmbed on the source website Nowości już w sprzedaży! Już 24 marca br. ukazały się dwa pierwsze tomy cyklu to: „Smerf, który bał się ciemności” oraz „Smerf, który był niezdarny”. Pierwsza z nich opowiada o Strachusiu, który boi się wszystkiego, jednak najbardziej – ciemności. Nie jest jednak tylko jego problem… W nocy krzyczy z przerażenia, dlatego budzi przy tym całą wioskę. Oprócz tej komiksowej historii w tomie 1. znajdują się także wskazówki, jak poradzić sobie w sytuacji, która spotkała Strachusia, a może mieć miejsce również u maluchów. – Dzieci bardzo często boją się ciemności i nocy. Obawiają się zostać wieczorem same w pokoju, zasypiać odseparowane od rodziców. Lęki, które odczuwają, są dla nich bardzo trudne do pokonania. Dla nas, dorosłych, problem z samodzielnym zasypianiem dzieci często jest wielkim wyzwaniem. Jeśli twoje dziecko nie zasypia samo, boi się ciemności, jest lękliwe w różnych sytuacjach, to ten komiks może wam pomóc to przezwyciężyć – zachęca Sylwia Jatczak. Z kolei w 2. tomie przedstawiona jest historia Ciamajdy, który wszystko robi nie tak… To z kolei sprawia, że z czasem staje się smutny, niepotrzebny i przestaje wierzyć w siebie. Na szczęście wszystko kończy się dobrze i historia pokazuje, że każdy ma swoje mocne strony, co pozwala osiągać wymarzone cele. – Część poradnikowa tego albumu wyjaśnia dziecku, skąd się biorą porażki i że tak naprawdę jest to zupełnie naturalne, bo często na początku wiele czynności jest dla nas trudnych i po prostu nam się nie udaje – podkreśla Sylwia Jatczak. – Pomaga dziecku zrozumieć reakcje otoczenia na jego nieudane próby, a także poradzić sobie z nimi. Wyjaśnia, skąd się biorą i dlaczego denerwują innych lub są przez nich wyśmiewane – dodaje psycholożka. Dowiedz się więcej o superksiążkach terapeutycznych „Smerfy i świat emocji” >>> TUTAJ Materiał powstał we współpracy z wydawnictwem Egmont Polska View Ediplayer on the source website
Wstydliwe, wrażliwe lub nieśmiałe dziecko. Jak wspierać je w rozwoju? [LIVECZAT z ekspertem]
Czy moje dziecko jest wysoko wrażliwe? Jak poradzić sobie z nieśmiałością u dziecka? Dlaczego warto rozwijać empatię? Zobacz nasz liveczat z psycholog Dorotą Zawadzką organizowany w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem” i rozwiej swoje wątpliwości!
Tym razem, podczas spotkania z Dorotą Zawadzką prowadzonego przez redaktorkę mamotoja.pl Katarzynę Imiołek, rozmawialiśmy o empatii i wrażliwości. Warto pamiętać, że pierwsza z nich znacząco pomaga w życiu. Z badań wynika, że wcale nie inteligencja racjonalna, czyli IQ, ułatwia osiągnąć sukces życiowy, a właśnie inteligencja emocjonalna. Opłaca się zatem pracować z dzieckiem i rozwijać również w tym obszarze. Ekspertka odpowiadała na pytania rodziców w tym temacie przez ponad 40 minut. Co trzeba wiedzieć o empatii? Chociaż nadal często jest ona mylona z sympatią, to coraz więcej rodziców ma świadomość, że jest bardzo ważna i należy ją rozwijać u dziecka. W skrócie – empatia to zdolność do rozpoznawania i współodczuwania stanów emocjonalnych i psychicznych innych ludzi. Aby korzystanie z niej było możliwe, należy przede wszystkim poznać swoje emocje oraz umieć je od siebie rozróżniać. W szerszym rozumieniu empatia to jedna ze składowych inteligencji emocjonalnej. Dzięki tej umiejętności możemy postawić się w sytuacji drugiej osoby. Aby to zrobić, musimy jednak rozpoznawać emocje, rozumieć je i zarządzać nimi, a do tego konieczne jest sięganie do własnych zasobów. To z kolei nie zawsze jest proste, a czasami jest wręcz niemożliwe… Dlatego też warto pamiętać, by od małego rozwijać w dzieciach empatię, a także tłumaczyć im, że to nie one muszą rozwiązać trudną sytuację, w jakiej znalazła się druga osoba, a najważniejsze jest, by rozumieć i dać jej to zrozumienie poczuć. Czy emocje są niezbędne do życia? Ekspertka zauważyła, że rodzice bardzo często wymagają od dziecka tego, by było grzeczne. W ich rozumieniu zwykle chodzi o to, by nie przeżywało nadmiernie zarówno tych pozytywnych, jak i trudnych emocji. Powinno być raczej stonowane i w żadnym razie nie nadmierne w żadną ze stron. Tym czasem psycholog podkreśliła również, że przecież dziecko obserwuje, chłonie i uczy się swoich emocji także poprzez emocje dorosłych. A przecież widzi, jak się złościmy, płaczemy, smucimy czy ekscytujemy… Dlatego też warto pamiętać, że chociaż temat emocji jest trudny i często mierzymy się z nim przez całe życie, to są one niezbędne w życiu dzieci i dorosłych. Kluczowe jest jednak, by umieć je rozpoznawać i pokazywać w sposób akceptowalny społecznie. Dziecko wysoko wrażliwe? Taki maluch wszystko przeżywa wielokrotnie mocniej i głębiej niż przeciętnie, a także zwykle mocniej i głębiej niż rodzic jest w stanie znieść... I chociaż jest to trudne dla dorosłych, ekspertka podkreśliła, że w żadnym razie nie można bagatelizować sytuacji, w których np. dziecko przeżywa koniec świata zanosząc się histerycznym płaczem. Oczywiście rodzic może nie rozumieć powodu płaczu, jednak istotne jest, by zrozumieć jego potrzeby i być z nim w jego trudach. Warto także pamiętać, że dzieci wysoko wrażliwe lub tzw. high need baby mają wyjątkowe potrzeby, które nie są kara bądź niczym złym dla dziecka. Istotne jest, by mama i tata takiego malucha zauważyli, że ich dziecko widzi i czuje świat bardziej. Z takich pociech wyrastają wrażliwi i empatyczni dorośli, dlatego warto pielęgnować ich wyjątkowość. Jak poradzić sobie z dziecięcą nieśmiałością? Przede wszystkim warto dać dziecku przestrzeń i nie wywierać na nim presji. Trzeba zdawać sobie sprawę, że im nachalniej będziemy je zachęcać, tym spotkamy się z większym oporem. Ekspertka podkreśliła, że bardzo ważne jest, by to dziecko decydowało na jakich warunkach np. wejdzie do nowej grupy lub zmierzy się z nowym doświadczeniem. I tak np. jeśli dziecko przyszło na zajęcia i przez nieśmiałość nie chce w nich uczestniczyć, rodzic może np. usiąść z nim i wspólnie obserwować, co się dzieje w nowej przestrzeni. Warto wspierać w tym malucha, być obok niego i mieć w tym wszystkim dużo cierpliwości i tolerancji. Nieśmiałym dzieciom niezwykle pomocny może okazać się trening umiejętności społecznych. To fantastyczne zajęcia, które pokazują dzieciom, jak zachować się w różnych sytuacjach i co najważniejsze – na wiele różnych sposobów. Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz nasz liveczat!
Jak okiełznać lęk, złość i… inne, trudne emocje? [LIVECZAT z ekspertem]
Dlaczego moje dziecko wpada w histerię? Czy medytacja dla dzieci pomaga je wyciszyć? To tylko niektóre z pytań nurtujących rodziców przedszkolaków… Zobacz nasz liveczat z psycholog Dorotą Zawadzką organizowany w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem” i zrozum lepiej emocje malucha!
Tym razem, podczas spotkania z Dorotą Zawadzką prowadzonego przez redaktorkę mamotoja.pl Katarzynę Imiołek, staraliśmy się znaleźć metody na to, by oswoić emocje i zachowania, które z nich wynikają. Ekspertka opowiadała o tym, jaką rolę w tym wszystkim odgrywają zmysły oraz co jest pomocne, by przedszkolak łatwiej nazywał to, co czuje… Dorota Zawadzka odpowiadała na pytania rodziców w tym temacie przez ponad 40 minut. Co jest postawą panowania nad emocjami i zachowaniem? Rodzice małych dzieci na początku powinni przede wszystkim uświadomić sobie to, że nie wiedzą one, czym są emocje, a także nie potrafią ich nazwać. Ponadto nie potrafią ich zaobserwować nie tylko u siebie, ale także u innych. Dlatego też należy zdać sobie sprawę, w jak trudnej sytuacji znajduje się taki maluch – jest bombardowany informacjami z zewnątrz przy pomocy zmysłów, a także od wewnątrz, gdy szaleją w nim emocje będące odpowiedzią na różne sytuacje, z którymi się styka. To wszystko sprawia, że na początku wyjątkowo ciężko mu funkcjonować i rozróżnić, co można, a czego nie, a także, jakie polecenia są ważne, a jakie mniej istotne. Dopiero, gdy rodzice wyjaśnią, jak działają emocje i pokażą, jak z nich właściwie korzystać, maluch będzie powoli uczył się, jak je wyrażać. Zadanie nie jest jednak proste, bo dziecko uczy się poprzez przykład… Ekspertka zwróciła uwagę, że nierzadko również rodzice nie potrafią prawidłowo wyrażać emocji. A przecież maluchy się nam przyglądają i czerpią wiedzę od najbliższych. Bunt w miejscu publicznym. Jak mu zaradzić? Częstym i bardzo trudnym dla rodziców momentem jest nagła histeria dziecka. Trzeba pamiętać, że jeśli wpada w nią np. w sklepie lub parku i reaguje autoagresją, czyli np. drapie skórę do krwi, wyrywa sobie włosy bądź uderza głową o posadzkę, trzeba zareagować fizycznie i przytrzymać je w taki sposób, by nie zrobiło sobie krzywdy. Autoagresja może być bardzo niebezpieczna, dlatego konieczne są tu zdecydowane sposoby. Jeśli jednak bunt polega na tym, że maluch siada na podłodze, wymachuje rękami i krzyczy, że nigdzie nie pójdzie, to trzeba mu pozwolić się wyzłościć. Rodzic powinien wtedy być obok niego i poinformować malucha, że rozumie jego zdenerwowanie. Ekspertka podkreśliła, że chociaż jest to trudne, to dziecko ma prawo również do tych emocji i należy nauczyć je właściwie je przeżywać. Co jest w tym istotne? Dorota Zawadzka zwróciła uwagę na to, by strategie reakcji wypracowywać w domu. Zwykle jest tak, że w histerie wpadają one nie tylko w miejscach publicznych, ale również w domowej przestrzeni. Tym samym bardzo ważne jest, by właśnie wtedy szukać sposobów, które pomogą maluchowi w tej sytuacji i później stosować je również podczas histerii w sklepie, parku itd. „Dlaczego moje dziecko bije inne dzieci?” Jedna z mam podzieliła się problemem, w którym opisała, że jej przedszkolak bije inne dzieci w sytuacji, gdy chce np. dostać zabawkę, którą akurat bawi się jego kolega. Co można wtedy zrobić? Nasza ekspertka zwróciła uwagę, aby w takich sytuacjach postawić się na miejscu dziecka i spojrzeć na nią jego oczami. Maluch zauważył, że taka strategia sprawia, że osiąga swój cel. Chociaż nie jest akceptowana społecznie, to jednak jest skuteczna. Co za tym idzie, nawet jeśli rodzic tłumaczy, że tak nie wolno, bo krzywdzi innych itd., do dziecka to nie dociera, bo przecież osiąga to, co chce. Aby wybrnąć z takiej sytuacji konieczne jest zatem nie tłumaczenie, a pokazanie konkretnych strategii działania. Rodzic w takiej sytuacji powinien powiedzieć przedszkolakowi, że skuteczne mogą okazać się słowa takie jak: „Podoba mi się Twoja zabawka, dlatego chce się nią pobawić. Mogę?” albo zwyczajnie poprosić „Czy mogę pobawić się twoją zabawką?” Oczywiście może być tak, że to będzie nieskuteczne, dlatego warto pokazać dziecku, że wtedy może udać się o pomoc do osoby dorosłej. Problem z emocjami? Postaw na gimnastykę zmysłów Żyjemy obecnie w trudnym czasie. Trzeba podkreślić, że pandemia wpływa nie tylko na dorosłych, ale też na dzieci. Dlatego nasze emocje mogą być teraz wzburzone i jeszcze skuteczniej musimy szukać sposobów, by umiejętnie nad nimi panować i móc się wyciszyć. Wśród skutecznych są np. książki, zarówno te dla rodziców, jak i dla dzieci, a jedną z nich jest np. „SELF-REF” Stuarta Shankera. Stanowi ona świetną pomocą dla dorosłych i zawiera triki, które pomagają dzieciom się samoregulować. Pomocna jest także medytacja dla dzieci, która ma formę relaksujących gier i zabaw. Można także spróbować treningu kognitywnego, potocznie nazywanego nurobikiem lub fitnessem mózgu, który polega na różnych ćwiczeniach i aktywnościach angażujących wszystkie zmysły, co też korzystnie wpływa na oswajanie emocji i zachowań, które z nich wynikają. Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz nasz liveczat!
Kolka niemowlęca to niewątpliwie trudny czas. Nie tylko dla dziecka, ale również dla jego rodziców. Wiele mówi się o tym, jak ulżyć maluszkowi w cierpieniu i jak zapobiegać atakom kolki, ale to, przez co przechodzą opiekunowie, często pozostaje na drugim planie.
Płacz niemowlaka z powodu bólu brzuszka zawsze niepokoi i martwi rodziców. To dla wielu nie lada stres. O emocjach towarzyszących rodzicom w tym trudnym okresie redaktorka Mamotoja.pl, Katarzyna Imiołek rozmawia z Martyną Pstrąg-Jaworską, mamą Krzysia. Temat tabu Psychologowie podkreślają, jak ważne jest rozmawianie o emocjach i nie tłumienie ich w sobie. To u świeżo upieczonych mam może prowadzić nawet do depresji poporodowej. Nie ma chyba rodzica, który nie miałby czasem ochoty wyjść z siebie i stanąć obok. Bardzo ważne jest zachowanie dystansu i powstrzymywanie nerwów na wodzy. Stres może wywoływać w nas ogromną frustrację, która przekłada się na negatywne emocje całej rodziny. Jak odzyskać równowagę nie ulegaj emocjom i staraj się je opanowywać, myśl pozytywnie - negatywne emocje rodzica udzielają się dziecku, znajdź przestrzeń dla siebie, aby chwilę odpocząć, ukoić skołatane nerwy i nabrać sił, poproś o pomoc w opiece nad maluchem. Nie miej oporów, by powierzyć dziecko bliskiej osobie, choćby na kilka minut, znajdź swój własny sposób, który pomoże ci „ochłonąć” w trudnych momentach. Może to być nie tylko przysłowiowy, ale i dosłowny zimny prysznic, nie unikaj rozmów. Staraj się „wygadać” partnerowi czy przyjaciółce. Pamiętaj, że kolka niemowlęca mija samoistnie, a to, co właśnie przeżywasz jest tylko chwilowym i na swój sposób cennym doświadczeniem.
11 niezawodnych zwrotów, które ukoją płacz dziecka
Rodzice często nie wiedzą, jak reagować, gdy maluch płacze. Tymczasem to okazja do nauki radzenia sobie z trudnymi emocjami. Sprawdź, jak powinieneś reagować, gdy pojawiają się łzy.
Gdy maluszek przychodzi na świat, nikt nie oczekuje, że noworodek powie, co mu dolega lub na co ma ochotę. To oczywiste, że płacząc, próbuje dać znać, że jest głodne, potrzebuje bliskości lub coś mu dolega. Gdy dziecko rośnie i zaczyna się coraz sprawniej się komunikować i oczekujemy, że samo poradzi sobie z emocjami i nie będzie płakać "bez powodu". W pierwszych latach życia dziecko wyraża uczucia całym sobą. Również natężenie reakcji emocjonalnych często jest niewspółmierne do siły bodźca. Przedszkolak w niewielkim stopniu jest zdolny do kontrolowania swoich emocji. Zadaniem rodzica jest nauczenie dziecka panowania nad własnymi emocjami i nie chodzi tu o ich tłumienie, a pomoc w ich zrozumieniu i kształtowaniu skutecznych sposobów ich regulacji. Dlaczego płacze? Warto wiedzieć, że łzy niekoniecznie muszą oznaczać smutek. Płacz może być efektem gniewu, frustracji, strachu, podniecenia, zamieszania, niepokoju, a nawet szczęścia. Najczęściej rodzice zadają pytanie "Co się stało?", tymczasem maluch tego nie wie. Brak wystarczających umiejętności werbalnych sprawia, że nie potrafią wyjaśnić, co czują. Nieistotne, jak trywialny jest według ciebie powód płaczu, brak odpowiedniej reakcji pozbawi cię szansy, by nauczyć dziecko, jak radzić sobie ze wszystkimi emocjami, nawet tymi trudnymi. Najgorsze, co możesz zrobić w takiej sytuacji, to powiedzieć "Nie płacz". To nie tylko nie rozwiąże sytuacji, ale wręcz może zaszkodzić. Dajesz do zrozumienia, że emocje nie są ważne i nie rozumiesz, co czuje. Jak reagować na płacz? Badania wykazały, że mózg rodzica natychmiast reaguje na płacz dziecka. Opiekun staje się bardziej uważny i gotowy do działania. Podwyższone tętno i motywacja do działania, często sprawiają, że zachowanie dziecka nas złości. Tymczasem naszym zadaniem jest wspieranie dziecka w zakresie samoregulacji emocjonalnej. Możemy to robić tylko, gdy podchodzimy do dziecka z empatią i zrozumieniem. Następnym razem, gdy maluch się popłacze, posiwięć mu uwagę i czas. Zastanów się, jak się czujesz. Jeśli sama jesteś spięta i zdenerwowana, nie pomożesz dziecku. Weź dwa oddechy. Gdy będziesz gotowa, zamiast "nie płacz" spróbuj jednego z poniższych zwrotów. "Jestem przy tobie, pomogę ci" - nawet jeśli dziecko nie chce twojej pomocy, daj znać, że jesteś gotowa, by to zrobić. Niech poczuje twoje wsparcie. "Widzę, że to dla ciebie trudne" - pokaż, że widzisz i rozumiesz swoje dziecko, a także emocje, jakie nim targają. "Rozumiem, że jesteś smutny/rozczarowany/przestraszony/niespokojny/szczęśliwy. To, co czujesz, jest ok" - taka wypowiedź wzmacnia przekonanie dziecka, że ma prawo do przeżywania emocji, bez względu na to, jakie one są. "To było smutne/ frustrujące/ rozczarowujące" - chodzi, nie tylko o emocje, ale i o zauważenie sytuacji, która wzbudziła w dziecku takie, a nie inne odczucia. "Kocham cię, jesteś przy mnie bezpieczny" - zachęca to do bliskości. Niektóre dzieci potrzebują przytulenia, trzymania za rękę, by poczuć, że nie są same, gdy targają nimi trudne emocje. "Zróbmy przerwę" - nie zawsze dziecko potrzebuje bliskości. Czasem usunięcie się jest lepszą metodą na wyciszenie. Separacja może pomóc, ale nie może być metodą samą w sobie. "Czy potrzebujesz pomocy/ przerwy/ chcesz spróbować jeszcze raz?" - jeśli płacz wywołała frustracja, twoje dziecko potrzebuje jednej z trzech rzeczy: pomocy w wykonaniu zadania, przerwy w jego wykonywaniu lub podjęcia ponownej próby, być może z pomocą. Pytając dziecko, czego chce, pozwalasz mu poczuć się ważnym. "Słyszę, że płaczesz, ale nie wiem, czego potrzebujesz, czy możesz mi pomóc zrozumieć" - nawet jeśli maluch nie potrafi jeszcze wytłumaczyć, co się dzieje, warto podejmować takie próby, to dobry trening. Jeśli wiesz, co dzieje się z dzieckiem, warto nazywać te emocje, by w przyszłości umiało je samodzielnie nazywać. "Pamiętam kiedy..." - dziecko w silnych emocjach nie jest w stanie słuchać. Odnosząc się do czasu, gdy było spokojne i szczęśliwe pomagasz mu przygotować mózg do racjonalnego myślenia. "Wymyślmy razem rozwiązanie" - ostatecznie chcemy pomóc dziecku w rozwijaniu umiejętności rozwiązywania problemów. Pokazując dziecku różne wyjścia z sytuacji, pomagasz przetwarzać emocje, obiektywnie patrzeć na to, co się wydarzyło, a także docelowo znajdować rozwiązanie. Zachowaj ciszę i otocz miłością - czasem słowa są zbędne. Okaż empatię, bądź wsparciem i ostoją dla swojego dziecka. View Burdaffi on the source website View Burdaffi on the source website Źródło: mother.ly
Jak oswajać dziecięce lęki i inne trudne emocje? [Wideo]
Złość, zazdrość czy strach, to trudne emocje, z którymi prędzej czy później będą musiały zmierzyć się nasze dzieci. Są jednak sposoby na to, aby pomóc maluchom radzić sobie z trudnymi sytuacjami. Jakie? Zobacz film!
Jak oswajać dziecko z trudnymi emocjami? Najlepiej poprzez wytłumaczenie maluchowi, że ma on prawo do ich odczuwania. Następnie warto spróbować nazwać daną emocję i pomóc dziecku uporać się z problemem. Ale dziecko może też samodzielnie oswajać lęki i trudne emocje - np. z pomocą wartościowych bajek. Pokazują one najmłodszym, jak różni bohaterowie radzą sobie z oswajaniem lęków. Przykładem tego jest choćby uroczy króliczek Bing, którego przygody możemy śledzić na kanale Mini Mini+. Pod koniec każdej historii, zwraca się on bezpośrednio do dzieci i w prostych słowach opisuje sytuację, która mu się przydarzyła oraz jakie wnioski wyciągnął z tej lekcji. "Mądre bajki mogą pełnić w życiu dziecka rolę terapeutyczną, pokazując maluchowi, że bohaterowie mają dokładnie takie same trudności i przeżycia, jak ono" - mówi dr Aleksandra Piotrowska, psycholog. Jakiego typu bajki będą zatem najbardziej wartościowe dla dziecka? Takie, które pokazują zwykłe, codzienne życie i które dają dziecku (a także i rodzicom) wskazówki, jak radzić sobie w różnych sytuacjach. Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat? Obejrzyj nasze wideo!
Co robić, kiedy czujesz się wypalona w macierzyństwie? - radzi psycholog [WIDEO]
Dziecko trzeba usamodzielniać już od momentu jego narodzin - mówi psycholog dr Magdalena Śniegulska. Zobacz film, w którym psycholog radzi, jakimi sposobami uniknąć kryzysu podczas zajmowania się dzieckiem.
W tym odcinku cyklu mamotoja.pl "Jak mogę pomóc?", w którym psycholog odpowiada na problemy naszych czytelniczek, poruszyliśmy problem wypalenia się emocjonalnego i fizycznego rodziców podczas opieki nad dzieckiem. Dziecko uczy się samodzielności poprzez kontakt z innymi Oto fragment jednej z takich wypowiedzi: "Zupełnie się przez te 4 lata wypaliłam. Nie chce mi się z nimi bawić, wymyślać zabaw, najchętniej zamknęłabym ich w pokoju na cały dzień, aby mieć spokój, ciszę i porządek. (...) Każdego wieczoru obiecuję sobie, że następnego dnia dam im więcej z siebie, nie krzyknę, będę cierpliwa, wszystko wytłumaczę, a rano znów to samo. Ich krzyk, moje nerwy i odliczanie godzin do wieczora. Kocham ich bardzo, ale nie daję sobie rady, ani z nimi, ani z sobą samą"- napisała na forum zmęczona mama. Psycholog Magdalena Śniegulska podkreśla, że poczucie wypalenia, poczucie, "że już nie mam wpływu na swoje życie, że ktoś mi je ukradł" jest doświadczeniem wielu rodziców. Aby uniknąć tego stanu, albo przynajmniej zmniejszyć jego skalę, warto pamiętać o kilku sprawach. Po pierwsze, trzeba mieć świadomość, że potrzeby dziecka bardzo szybko się zmieniają i już od momentu narodzin warto uczyć je samodzielności. "Już od momentu porodu, kiedy zaczyna się nasza rola rodzica, warto ułożyć sobie w głowie, że już od tego momentu uczę swoje dziecko samodzielności, która przygotuje je do niezależnego życia w świecie na zewnątrz" - mówi psycholog. Bo - jak podkreśla - dziecko przez większość swojego życia będzie musiało żyć i dogadywać się z innymi ludźmi. "Rodzic jest bazą, wsparciem" - tłumaczy. Rodzic helikopter sprawdza się do 3 roku życia Badania pokazują, że rodzic nadmiernie skupiony na dziecku, tzw. rodzic helikopterowy, sprawdza się do 3 roku życia - tłumaczy psycholog. Po tym czasie wręcz możemy wzmacniać w dzieciach zachowania lękowe. Możemy spowodować, że dziecko nie będzie wiedziało jak funkcjonować w świecie zewnętrznym. Stąd kolejna rada psycholog, aby od małego uczyć dziecko organizowania sobie czasu, bez pomocy rodzica. "Musi się nauczyć samo sobie zorganizować zabawę i ten czas bycia samo ze sobą musi się stopniowo wydłużać" - mówi dr Śniegulska. Proponuje, aby po stronie dziecka było wymyślanie zabaw i żeby nauczyło się czekać, kiedy będziemy mogli mu poświęcić uwagę. Zadbaj o swoje zasoby W opiece nad dzieckiem musisz mieć czas na zadbanie o siebie, o zregenerowanie swoich zasobów, tak, aby móc troszczyć się o swoje dziecko - radzi ekspert. "Obserwujmy siebie i kiedy już widzimy, że to jest ten moment, kiedy nie dajemy rady, musimy zadbać o siebie" - mówi. I jak podkreśla psycholog, nie ma to nic wspólnego z egoizmem. Wręcz na odwrót. Chodzi o to, że jeżeli nie zadbamy o swoje potrzeby, to nie będziemy w stanie sprawować rzetelnej opieki nad dzieckiem. Dr Magdalena Śniegulska, psycholog, psychoterapeuta, wykładowca na Uniwersytecie Szkoły Wyższej i Psychologii Społecznej oraz w Szkole Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności oraz Uniwersytetu Warszawskiego. Czy podczas waszego macierzyństwa dopadł was problem wypalenia się emocjonalnego i fizycznego podczas opieki nad dzieckiem? Podzielcie się swoimi przeżyciami w komentarzach! Zobacz też: Wyznanie nadopiekuńczej mamy: "Będę niańczyć moje dziecko, bo tego chcę" Kwadrans dla mamy: 6 sprawdzonych patentów na samodzielną zabawę malucha Tablet i telefon – pozwalać dziecku na zabawę nimi? – wyjaśnia Dorota Zawadzka (film)
Skąd ta złość na dziecko i jak sobie z nią radzić
Zdarza ci się złościć na dziecko? Dlaczego tak się dzieje, skoro je kochasz? Przeczytaj, jak sobie z tą złością poradzić.
Dziecko - kochasz je nad życie, ale czasami doprowadza cię do wściekłości. Podnosisz głos, a za chwilę masz wyrzuty sumienia widząc jego wykrzywioną w podkówkę buzię. Obiecujesz sobie, że już nigdy nie nakrzyczysz na dziecko, nie stracisz panowania nad sobą. Do następnego razu. Dzieci marudzą, płaczą, zachowują się irracjonalnie. Odmawiają współpracy, kiedy trzeba się spieszyć. W takich sytuacjach czujesz złość na dziecko. Znowu to robi – myślisz sobie. Robi mi na złość. Już nie mogę. Nie wytrzymam, mam dość. I wybuchasz. Krzyczysz, twoje dziecko się boi, a ty czujesz się podle. Chcesz nauczyć dziecko panowania nad emocjami, ale czujesz, że sama nie jesteś dobrym przykładem. Skąd bierze się ta złość, którą odczuwasz w stosunku do dziecka? Złość nie jest zła Wyobraźmy sobie taką sytuację: codziennie rano budzisz dziecko, żeby iść z nim do przedszkola. Potem biegniesz do pracy. I każdego ranka powtarza się ten sam scenariusz: najpierw dziecko nie chce wstać, potem nie chce się ubrać, potem rozlewa na siebie mleko, potem płacze, bo nie chce wyjść z domu albo zaczyna się czymś bawić i nie chce tej zabawy przerwać. A minuty nieubłaganie mijają. Wiesz już, że znowu wyjdziecie za późno i znowu spóźnisz się do pracy. Boisz się reakcji szefa. Do tego jesteś niewyspana. Co robisz? W którymś momencie pękasz: może już przy ubieraniu, może dopiero przy rozlanym mleku: zaczynasz krzyczeć. Jesteś zła, sfrustrowana i zestresowana. Złość bierze górę. Złość sama w sobie, jako uczucie, nie jest zła. Zły może być sposób, w jaki ją wyrażamy - i to tutaj jest pole do pracy nad sobą. Odczuwamy całe spektrum różnych emocji – niektóre są przyjemne, inne nie. Każda ma jakiś cel, czemuś służy. Złość jest sygnałem ostrzegawczym: coś mi nie pasuje, czuję się zagrożona, moje potrzeby są zaniedbywane. Złość motywuje do zmiany sytuacji na lepsze. Pozwól ją sobie czuć i pozwól dziecku ją odczuwać. Dlaczego moje dziecko mnie złości? Oto kilka przyczyn złości na dziecko: Zmęczenie. Kiedy jesteśmy zmęczeni, mamy mniejszą możliwość panowania nad swoimi emocjami i impulsami. Łatwiej nam myśleć o zachowaniu dziecka w kategoriach: "znowu", "zawsze", "to jest skierowane przeciwko mnie" - wtedy łatwo o wybuch. Brak satysfakcji z życia, spowodowany niezaspokojonymi potrzebami: naszymi, nie dziecka. Tak koncentrujemy się na zaspokajaniu potrzeb najbliższych, że zapominamy, iż same też je mamy, a niezaspokojone w pewnym momencie będą się na nas (i naszych najbliższych) mścić. Jeśli nie czujemy się usatysfakcjonowane, łatwiej odczuwamy irytację, a stąd prosta droga do myślenia: Dlaczego ja? Dlaczego to mnie spotyka? Ileż można? Nie da się być spokojnym człowiekiem, kiedy czegoś nam brakuje. Zbyt wysokie oczekiwania. Często zakładamy, że nasze dziecko powinno coś robić, coś rozumieć, umieć itd. Jeśli nasze oczekiwania są zbyt wysokie, nieadekwatne do rozwoju dziecka, czujemy złość, gdy rzeczywistość im nie odpowiada. Doszukujemy się złej woli u dziecka, zamiast szukać powodów na zewnątrz. Przykład? Dziecko nie płacze dlatego, że chce nam zrobić na złość – tylko dlatego, że jest zmęczone. Jeśli będziemy tak tłumaczyć zachowanie dziecka, łatwiej będzie nam zapanować nad złością. Sposób na złość: higiena życia Psychologowie radzą, żeby zaopiekować się sobą i swoim życiem, jeśli chcemy lepiej radzić sobie ze złością na dzieci (i w ogóle). Aby osiągnąć równowagę życiową, należy zająć się tymi 4 sferami: 1. Rodzina. Jako matka stawiasz ją zapewne na pierwszym miejscu, a dobre relacje między wszystkimi jej członkami są dla ciebie bardzo ważne. 2. Praca i rozwój zawodowy. Zadowolenie z wykonywanej pracy ma kluczowe znaczenie dla równowagi życiowej i emocjonalnej. 3. Znajomi. To bardzo ważne, by mieć przyjaciół i znajomych, z którymi widujesz się oprócz rodziny. W pierwszych latach życia dziecka często brakuje nam czasu, siły lub możliwości, żeby ich widywać. Psychologowie podkreślają jednak, że dla naszej higieny psychicznej i zadowolenia z życia powinnyśmy spotykać się z innymi ludźmi. Dzięki temu jesteśmy szczęśliwsze, a to przekłada się na harmonię (i brak złości!) w domu. 4. Hobby. Jeśli nie masz hobby, czym prędzej się za nim rozejrzyj. Znajdź coś, czego robienie sprawia ci przyjemność. Niech będzie to nordic walking, gotowanie, prowadzenia bloga, szycie – cokolwiek, co sprawi, że dobrze się poczujesz. Zdrowy egoizm w walce ze złością Brak równowagi życiowej może skutkować poważnymi problemami, w tym depresją, zaburzeniami lękowymi, chronicznym stresem. Prowadzi to także do poczucia niezadowolenia z życia, obniżonej samooceny i rozchwiania emocjonalnego – a stąd prosta droga do złoszczenia się na dziecko. Kiedy brakuje nam równowagi życiowej, trudniej nam hamować impulsywne reakcje, bo mamy mniej siły na kontrolę emocji. Dlatego oprócz sprawdzonych doraźnych sposobów na radzenie sobie ze złością na dziecko, warto włączyć zdrowy egoizm, bo szczęśliwy rodzic to spokojny rodzic i zadowolone dziecko. Zadbajmy o siebie, mamy! Zobacz też: 5 ważnych zdań, które trzeba mówić dziecku Najlepsze sposoby na dziecięcą złość, płacz, histerię Jak przestać krzyczeć na dziecko?
Mindfulness, czyli uważność dla rodziców: naucz się spokoju [WYWIAD]
Czym jest uważność i dlaczego mindfulness może przydać się rodzicom i dzieciom? Pytamy o to Eryka Ołtarzewskiego, trenera uważności.
Jako rodzice szukamy różnych sposobów na to, by mieć jak najlepsze relacje z dziećmi. Wiele uwagi poświęcamy metodom wychowawczym, diecie i edukacji dziecka. Czasami naszej uwadze umykają jednak emocje. Najtrudniej chyba poradzić sobie ze stresem: jak tu się nie denerwować i nie zamartwiać, kiedy życie tyle od nas wymaga? Kiedy jesteśmy zestresowani, zdarza nam się przenosić złe emocje na dzieci, szukać ujścia dla złości w krzyku... Jak tego uniknąć? Odpowiedzią może być trening uważności, o którym rozmawiamy z Erykiem Ołtarzewskim, socjoterapeutą, nauczycielem i ekspertem od mindfulness, czyli uważności. Mindfulness to ostatnio bardzo modny termin. Wszyscy mówią o treningach uważności. Jak długo pan się tym zajmuje? - Prowadzę zajęcia dla dorosłych od 3 lat, z dziećmi i młodzieżą pracuję trochę dłużej. Pracuję w dwóch gimnazjach. Elementy uważności pojawiają się we wszystkich zajęciach, które prowadzę: socjoterapii, lekcjach efektywnej nauki, lekcjach wychowawczych. Czym właściwie jest ta uważność? - Dla mnie uważność to zdawanie sobie sprawy z tego, co się ze mną w danej chwili dzieje. Nie pogrążam się w rozmyślaniach o tym, co będzie lub było. Kiedy pojawiają się silne emocje, jestem zazwyczaj w stanie je dostrzec i nie utknąć w nich. Jednocześnie pojawia się duża wrażliwość na innych ludzi i świadomość własnych myśli i emocji. Książkowa definicja uważności mówi, że jest to zdolność pozostawania w chwili obecnej, bycia świadomym własnych emocji, doznań fizycznych, myśli, zauważania własnych ocen i nie podsycania tych ocenach. A uważność w domu? Po co ona rodzicom i dzieciom? - Kolejne, różne sytuacje wymagają od rodziców innych reakcji. Dzieci szybko się rozwijają i to, co było dobre pół roku temu, dzisiaj już jest nieaktualne. To wymaga bycia w obecnej chwili i reagowania na bieżące okoliczności, a nie na własne wyobrażenia. Poza tym dorośli potrzebują wytchnienia od zmartwień związanych z wychowaniem dzieci. Mam wrażenie, że duża część tych zmartwień jest nierealna i wynika z pogrążania się w rozmyślaniach o tym "co by było, gdyby...". Uważam, że nie ma czegoś takiego jak trening uważności dla dzieci. Dzieci naśladują rodziców. Sposób mówienia, poruszania się, przeżywania emocji, radzenia sobie ze stresem. Jeżeli mówilibyśmy o jakichkolwiek zmianach to jest to praca dla dorosłych. Ale słyszałam sporo o treningach uważności dla dzieci... - Oczywiście. Dzieci mogą wykonywać ćwiczenia uważności, ale z dorosłymi. Mogą się uczyć strategii radzenia sobie z trudnymi emocjami, ale nie w taki sposób jak dorośli. Dzieciom do mniej więcej 12 r.ż. trudno zrozumieć, że nie są swoimi emocjami, że to tylko coś, co czują. Małe dziecko przeżywając emocje wie, że kolega jest głupi, mama jest fajna. Dorosły może skupić się na oddechu, rozluźnić się i zauważyć, że złość wynika z oceny sytuacji. Niekoniecznie trafnej. Może wynikać ze zmęczenia, z własnych uprzedzeń... Dziecko, które przeżywa lęk, potrzebuje dorosłego, który będzie przytomny w swoich emocjach i nie będzie zarażał dziecka swoimi obawami. Posłucha o lęku, spróbuje nazwać to, co się dzieje. Dzieci przychodzą do dorosłych i mówią o swoich uczuciach ponieważ potrzebują sprawdzić czy wszystko jest w porządku. Rodzic, który jest stabilny w swoich emocjach, będzie dawał poczucie bezpieczeństwa. Udział dziecka w treningu uważności może być dla niego fajną przygodą z własnym umysłem. Pozwoli poznawać siebie samego. Dla rodziców trening dziecka będzie wsparciem, ale nie rozwiązaniem trudności wychowawczych. Kontrolując własne emocje, pomożemy dzieciom radzić sobie z ich przeżyciami? - Właśnie to mam na myśli mówiąc o niezarażaniu dzieci własnymi emocjami. Jeśli będę świadomy okoliczności, w których się znajduję, to będę zauważać, że emocje są związane ze wspomnieniami lub wyobrażeniami tego, co będzie. W tym tygodniu rozmawiałem z rodzicami 14-letniej dziewczyny, która świetnie się uczy, pisze wiersze, dyskutuje o literaturze, pomaga rówieśnikom w nauce. Nie jest "kujonką". Koledzy i koleżanki strasznie ją lubią. Ta dziewczyna ma ogromną trudności w porozumieniu się z rodzicami. Jej rodzice martwią się, że nie jest wystarczająco zorganizowana, chodzi zbyt późno spać. Uważają, że potrzebuje kontroli w związku z nauką. Miałem wrażenie, jak gdyby rodzice nie zauważyli, że córka jest prawie dorosła. Jej trudności w porozumieniu się z rodzicami wynikają właśnie z tego niezauważania. Jeśli rodzic będzie bardziej świadomy okoliczności, to automatycznie będzie mniej kłótni w domu? - Tak sądzę. Jeżeli nawykową reakcją na złość jest krzyk to możliwe, że zauważę moment zanim zacznę krzyczeć i zrobię coś innego zamiast awantury. Jeden z uczestników kursu dla dorosłych opowiadał o sytuacji, w której zauważył, jak robi awanturę własnym dzieciom. W pewnym momencie zorientował się, że mówi podniesionym głosem. Uświadomił sobie, że napięcie było związane raczej z pracą, a nie z dziećmi. Wycofanie się z takiej sytuacji nie jest jakąś szczególną techniką. Raczej wynika ze zdrowego rozsądku. Jeżeli potrafimy zorientować się, co się z nami dzieje to daje nam krótką chwilę na decyzję, co zrobimy. [CMS_PAGE_BREAK] Mam jednak wrażenie, że możemy na ten temat czytać, ale jeśli tego nie wyćwiczymy to w danej sytuacji i tak zareagujemy nawykowo. - Rzeczywiście mamy tak dużo nawykowych reakcji, że potrzebujemy ćwiczeń, które pomogą odnaleźć się w tych nawykach. W treningu uważności zaczynamy od skupienia uwagi na oddechu i doznaniach fizycznych. Uczestnicy kursów zauważają, że zdolność skierowania uwagi na doświadczenia fizyczne niekoniecznie powoduje uspokojenie. Daje natomiast oparcie dla uwagi, która przestaje się tak bardzo zagłębiać w rozmyślania. Efektem może być wyciszenie. Jeżeli nie koncentruję się na złości i na sytuacji, z którą jest związana, tylko kieruję uwagę na odczucie oddychania to emocje w końcu opadną. Wtedy pojawia się zdolność racjonalnych decyzji. Jeśli jesteśmy pobudzeni, nie ma takiej możliwości, żeby dzieci były wyciszone, prawda? - Podobnie jak trudno poczuć uspokojenie, jeżeli znajdziemy się w rozemocjonowanej grupie. Dzieci są wrażliwe na reakcje dorosłych i zdarza się, że tak jakby "przejmują" emocje rodziców. Zauważyłem, że jeżeli jestem zmęczony lub napięty i czuję niepokój to dzieci, z którymi pracuję, zaczynają podobnie reagować. I na odwrót. Kiedy zapraszam dzieci do ćwiczeń uważności, sam skupiam się na ich wykonywaniu, to zdarza się że spokojny nastrój udziela się uczestnikom. Rodzice zapytani o sposoby na dbanie o własny stan psychiczny, najczęściej odpowiadają, co robią, żeby dziecko dobrze się poczuło. Dopiero po jakimś czasie zdają sobie sprawę, że nie chodzi o to, co zrobić z dziećmi, tylko jak dbać o siebie. Myślę, że większości rodziców niełatwo jest znaleźć codziennie moment na wyciszenie się i pobycie z dziećmi bez potrzeby dawania rad, odrabiania lekcji, wykonywania jakichkolwiek zadań. Trening uważności daje zdolność rozluźnienia się w tych codziennych napięciach. Jeśli nawet jestem zmartwiony lub pobudzony, to jednocześnie mogę być przytomny i nie podsycać przynajmniej tych zmartwień. Zobacz też: Grzeczne dzieci, ale bez przesady! To musi mocno podnosić jakość życia. Rodzice ciągle się czymś martwią. - Nie wyeliminujemy zmartwień i napięć, ponieważ to część naszych ludzkich reakcji. Możemy jednak oswajać trudne emocje, mniej się angażować w rozmyślania w rodzaju "dlaczego mnie to spotyka"... To nie zmienia radykalnie życia. Ale daje przynajmniej trochę wytchnienia a to może dużo znaczyć na co dzień. Dzięki ćwiczeniom uważności będziemy wiedzieć, co zrobić, żeby dziecko było samodzielne? - Może raczej, czego nie robić. Jedno z ćwiczeń uważności dla rodzica polega na tym, że rodzic siedzi i obserwuje swoje reakcje w obecności małego dziecka. Nic nie robi przez kilka minut. Po jakimś czasie może zaobserwować własne subtelne reakcje na zachowanie dziecka. Napięcie ramion, kiedy dziecko się potknie, odruch, żeby pokazać dziecku, że jest się gotowym pomóc... W którymś momencie okazuje się, że dziecko ma już 19 lat, a my dalej mamy taki sam nawyk, żeby podtrzymać, kiedy się potknie. Widzę, że dzieci mają nieodpartą potrzebę samodzielności, więc uważam, że warto obserwować, w jaki sposób utrudniamy samodzielność. Może trzeba się powstrzymać od wiązania butów, zakładania czapki, noszenia tornistra. Pozwalać na robienie posiłków, pomaganiu w remontach mieszkania, składaniu mebli. Dzieci uwielbiają wykonywać realne prace. Są z tego dumne. To nie brzmi jak techniki uważności. Potrzeba samodzielności dotyczy również przeżyć wewnętrznych. Dzieci chcą rozwiązywać samodzielnie trudności. Rozmawiają o tym ze sobą. Również takie młodsze, 8-letnie. Zdarza się, że mówią mi o tym, że przede wszystkim potrzebują wiary dorosłych w to, że ich dzieci potrafią pokonać przeszkody. Oczywiście dorośli są niezbędni, żeby było bezpiecznie i żeby tworzyć poczucie bezpieczeństwa. Zobacz też: Kiedy pozwolić dziecku na samodzielność? 6 spornych sytuacji [CMS_PAGE_BREAK] Zwykle, kiedy dziecko ma problem z zachowaniem i emocjami, skupiamy się na nim, a umyka nam nasze własne zachowanie. - Dokładnie tak. Dzieci reagują na okoliczności, są obecne w danej chwili. Perspektywa czasu to kilka dni w przeszłość i kilka dni w przyszłość. Jeżeli zapytamy dzieci o plany na przyszłość, to te konkretne plany będą dotyczyły raczej bieżącego tygodnia. Jeżeli pojawia się konflikt, to po kilku dniach może już być zamierzchłą przeszłością. Wyobraźmy sobie sytuację, kiedy rówieśnicy w szkole dokuczają koledze. Rodzice po 3 miesiącach pytają, jak ich syn sobie radzi z dokuczaniem. Sytuacja jest już nieaktualna, ale jeżeli rodzice przejmują się i dopytują, to u dziecka może zrodzić się wątpliwość, czy aby na pewno jest nieaktualna. To z kolei wpływa na odczucie własnej pozycji w grupie. W takich sytuacjach, które niestety powtarzają się co jakiś czas, rodzice utrudniają własnemu dziecku wyjście z roli ofiary. Wiem, że tego rodzaju doświadczenia są poruszające dla rodziców. Doskonale rozumiem intencje rodziców. Nie uważam, że powinniśmy być obojętni, ale musimy odróżniać własne obawy od obaw dziecka. Być może dziecko ich nie ma. Zachęcam, żeby słuchać dzieci. Przyłapuję się na tym, że słucham raczej własnych przekonań, niż tego co dziecko próbuje przekazać. Jeżeli potrafię zrozumieć przekaz, to czasem pomagam to nazwać, a to co nazwane jest łatwiejsze do przeżywania. Czasem wystarczy tylko być obecnym i wierzyć, że dziecko poradzi sobie z trudnymi przeżyciami. Może to zabrzmieć banalnie, ale wiara w to, że się uda i życzliwe nastawienie niosą otuchę. Zobacz też: Czy wiesz, jak mówić do dziecka, żeby cię słuchało? QUIZ Życzliwość dla siebie samego? Życzliwość i akceptacja są czymś podstawowym w treningu uważności niezależnie od tego, czy uczestnikami są dzieci czy dorośli. Wstydzimy się, że nie jesteśmy dość atrakcyjni, wystarczająco inteligentni, że nie radzimy sobie z życiem tak, jak powinniśmy. Słyszymy oceny na swój temat i tworzymy własne. O sobie, o innych. Następnie traktujemy te wszystkie oceny jakby były prawdą. Dostrzeganie własnych oceniających myśli z wyrozumiałością i życzliwością dla siebie samego osłabia te oceny. Sprawia, że przestajemy być tak napięci. Podobnie dzieci. Jest takie fajne ćwiczenie życzliwości dla dzieci. Wykonujemy flagi, na których piszemy dobre życzenia: dla kota, żeby był zdrowy; dla taty, żeby był szczęśliwy; życzymy rodzicom, żeby się nie kłócili; sobie, żeby być lubianym przez kolegów. Możemy rozwiesić te flagi nad oknem. Każdy z nas lubi otrzymywać dobre życzenia, pomimo że nie są czymś materialnym. Życzliwe nastawienie wobec siebie samego pomaga dostrzegać te niefajne emocje jak złość, zazdrość, żal, smutek i nie uciekać od nich. W którymś momencie przekonujemy się, że emocje same w sobie są niegroźne i nie na wszystkie musimy reagować. Uważam, że to jedna z najważniejszych umiejętności, których mogą uczyć się dzieci i dorośli w treningu uważności. Zobacz też: Trening uważności - ćwiczenie zmysłów Dobrze, jestem rodzicem i po przeczytaniu tej rozmowy stwierdzam, że taki trening uważności to coś dla mnie. Co powinnam zrobić? Co jeśli w moim mieście nie ma odpowiednich kursów? Wydaje mi się, że w większości miast w Polsce pojawiają się już treningi uważności dla dorosłych np. najbardziej znany Trening Redukcji Stresu oparty na Uważności ( MBSR - Mindfulness-Based Stress Reduction ) lub podobne programy. Jeżeli nie ma takiego kursu to warto skontaktować się z osobami, które prowadzą takie zajęcia. Jeżeli zbierze się grupa kilku osób to można zorganizować kurs. Prowadzimy treningi uważności w kilku miastach również w formie spotkań weekendowych. Jeżeli nie ma takiej możliwości to zostają książki i samodzielne próby. Szukając książek znajdziemy pozycje z dołączonymi płytami i ćwiczeniami. Mówię o książkach i ćwiczeniach dla dorosłych. Jeżeli mamy jakiekolwiek własne doświadczenie z praktyką uważności to możemy próbować ćwiczeń z dziećmi. Jedną z moich ulubionych książek o uważności dla dzieci jest "10 minut uważności" Goldie Hawn. Rodziców, którzy są zainteresowani uważnością dla własnych dzieci gorąco zachęcam do udziału w treningu dla dorosłych. Eryk Ołtarzewski - pedagog, socjoterapeuta, nauczyciel metod efektywnej nauki. W The Mind Institute prowadzi Treningi Uważności dla osób dorosłych i dzieci oraz warsztaty umiejętności wychowawczych dla rodziców. Pracuje jako pedagog w gimnazjum. Prowadzi zajęcia socjoterapeutyczne dla młodzieży i młodszych dzieci. Organizuje i prowadzi warsztaty umiejętności społecznych z elementami survivalu i sportów rekreacyjnych. Absolwent Wyższej Szkoły Edukacji Wczesnoszkolnej w Mysłowicach, Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Grzegorzewskiej w Warszawie, Podyplomowego Studium Terapii i Treningu Grupowego na Uniwersytecie Warszawskim. Uczestniczy w programie kursów "Mindfulness Association".
Twoje dziecko jest wściekłe, bo nie udało mu się dostać tego, czego bardzo chciało? Dzięki tej niemiłej sytuacji może się wiele nauczyć! Szczególnie gdy pokażesz dziecku, jak sobie sprawnie z rozczarowaniem poradzić i tak silnie tej sytuacji nie przeżywać...
Czasami chodzi o rezygnację z wyjścia na plac zabaw z powodu deszczu, innym razem o brak ulubionych ciasteczek czekoladowych w sklepie... Tak, dziecko spotyka w życiu wiele zawodów. Jednak, choćbyśmy bardzo chcieli, wielu z nich nie jesteśmy w stanie mu oszczędzić. I dobrze! Jeżeli dzieci już teraz nauczą się radzić sobie z rozczarowaniami, będą to umiały i w przyszłości. Chroniąc dziecko przed nimi, pozbawiasz je możliwości nauki ważnych umiejętności. Nie oznacza to jednak oczywiście, że masz w tych najtrudniejszych sytuacjach zostawiać dziecko samo. Jak nauczyć swoje dziecko, że mimo zawodu, wściekłości czy smutku poprosi o wsparcie, pozostanie optymistą i nie będzie się bać tego, co może przynieść życie? Na początku zastanów się, jak twój kilkulatek zwykle reaguje na drobne (i nie tylko) rozczarowania, i zakwalifikuj go do jednej z trzech głównych grup: 1. Tykająca bomba zegarowa Dziecko wybucha płaczem, gdy zabraknie w domu jego ulubionego soczku czy płatków? Albo rzuca się na ziemię i wali w nią piąstkami, gdy inny brzdąc weźmie jego zabawkę? Jeżeli twój kilkulatek przeżywa drobiazgi jak wielkie nieszczęścia i rozpamiętuje rozczarowania całymi godzinami, zacznij jego edukację panowania nad emocjami od podstaw. Wytłumacz, że są rzeczy, które można zmienić, oraz takie, na które nie mamy wpływu. Przedszkolak może po prostu nie wiedzieć, że czasami rozwiązanie problemu jest poza jego zasięgiem i nawet największa awantura tego nie zmieni. Zmniejszysz jego stres, mówiąc: „Widzę, że jesteś zdenerwowany”. Gdy dziecko się trochę uspokoi, poszukajcie razem realnych rozwiązań problemu. Prowadzaj dziecko na różne zajęcia dla przedszkolaków, aż znajdzie takie, które dadzą mu wyjątkowo dużo frajdy i uczynią w czymś prawdziwym mistrzem. Gdy dziecko wie, że jest w czymś dobre, to nawet po porażce w innej dziedzinie będzie miało poczucie, że nie wszystko, co robi, jest do kitu. I zamiast „jestem beznadziejny” pomyśli: „trudno, następnym razem mi się uda”. Nie karaj dziecka za okazywanie negatywnych emocji, gdy jest czymś zawiedzione – szczególnie kiedy płacze. Sama przecież wiesz, jak wypłakanie się świetnie pomaga na frustrację... Sprawdź: Jak wyznaczać dziecku granice? 2. Mały dąsacz Twoje dziecko łatwo się denerwuje, ale jego złość nie zamienia się w niekontrolowany wybuch wściekłości? To już połowa sukcesu. Aby pomóc dziecku uzyskać kontrolę nad emocjami, wypróbuj następujące techniki: Jeśli dziecku przydarzy się coś przykrego, postaraj się dać mu wybór, co może zrobić, by poprawić swą sytuację. Bezsilność paraliżuje, a poczucie, że o czymś mogę zdecydować daje siłę do pozbierania się. Możesz powiedzieć: „Teraz nie możemy pójść do sklepu z zabawkami, ale wybierz lalkę, którą się pobawisz”. Albo: „Pójdziemy jutro popołudniu czy rano?”. Poszukaj sposobów na to, aby to twoje dziecko pomagało innym. Bierzcie udział w zbiórce ubrań dla Czerwonego Krzyża, pozwól sobie pomagać podczas gotowania. Pomoc bliźnim już nawet takim małym dzieciom daje złapać inną perspektywę i nabrać dystansu do własnych problemów (zrobiłem coś, co spowodowało pozytywną zmianę). Zamiast koncentrować się na niwelowaniu strat (kleić nogę do lalki czy chłodzić siniaka), spróbuj umożliwić dziecku własnoręczne ich naprawienie (zabawę w lekarza, który uzdrowi lalę). Czytaj: 5 wartości, których musisz nauczyć dziecko, zanim pójdzie do szkoły [CMS_PAGE_BREAK] 3. Uosobienie tolerancji To dziecko zdaje się rozumieć, że nie ma wpływu na wszystko, co się wokół niego dzieje. Wie, że jego rozczarowania to nie zawsze czyjaś wina. I tak, gdy się dowie, że jest za niskie, by pójść na największą karuzelę, po prostu szuka innej – takiej, na której już może jeździć. Gratulujemy, takie podejście to zazwyczaj nie tylko kwestia charakteru dziecka, ale sposobu wychowywania. Oto rady, jak jeszcze bardziej możesz wspierać dziecko w radzeniu sobie z rozczarowaniami. Gdy dziecko jest rozżalone, postaw na empatię. Jeśli np. kolega odwołał zabawę u siebie w domu, opowiedz dziecku, jak tobie było przykro, kiedy koleżanka odmówiła wspólnego wypadu do kina itp. Dziecko będzie widziało, że to naturalne być wściekłym, gdy plany nie wypalają. Stwórz dziecku sieć znajomych i przyjaciół. Nie bądź jego jedynym kumplem. Badania dowodzą, że dzieci, które mają wielu życzliwych ludzi wokół siebie, w tym rówieśników, lepiej radzą sobie ze stresem, rozczarowaniami i porażkami. Więcej ludzi może im pomóc! Czytaj: Dziecko nielubiane w przedszkolu – jak możesz mu pomóc? 3 teksty, które pogorszą sytuację: Cokolwiek mówimy czy robimy, chcemy dobrze dla dziecka. Jednak kiedy dziecko płacze, krzyczy czy rzuca się wściekłe na podłogę, łatwo powiedzieć coś, co tylko pogorszy sprawę. Oto zdania, które jeszcze bardziej rozstroją kilkulatka: 1. „Zachowujesz się jak dzidzia”. Zamiast tego możesz powiedzieć: „To normalne, że się wściekasz. W tej sytuacji każdy czułby się rozczarowany.” Dlaczego? Pokazujesz dziecku, że to nic dziwnego, gdy rozczarowanie boli. Dzięki temu następnym razem malec będzie je przeżywał nieco mniej. 2. „Nie róbmy tego, ale w zamian...” Zamiast tego możesz powiedzieć: „Czy masz pomysł, co możemy zrobić zamiast tego?”. Dlaczego? Zadawanie pytań, które naprowadzą dziecko na rozwiązanie problemu, umożliwia mu poczucie się ważną osobą. Taką, która umie sobie sama radzić z kłopotami. 3. „Nie przejmuj się tym tak bardzo!” Zamiast tego możesz powiedzieć: „Wiem, że to dla ciebie trudne”. Dlaczego? Przykry zawód to dla dziecka zawsze doskonały powód do płaczu. Bagatelizowanie go będzie dla kilkulatka dowodem, że nie wiesz, co jest dla twojego dziecka ważne... Czytaj też: Bunt trzylatka – jak sobie z nim radzić? Konsultacja merytoryczna Edyta Żółtowska-Górska Psycholożka, pracuje w Gabinecie Terapeutycznym Przystań