Szkoła zakazała uczniom chodzenia w dresach. „Niemcy i Anglicy znają zasady kultury, tylko Polaczki robią problem”
Nowy rok szkolny i nowe zasady. Jedna z nich szczególnie zaskoczyła Joannę Kamińską, Polkę mieszkającą w Belgii. Jej syn wrócił ze szkoły i oznajmił, że uczniowie nie mogą już przychodzić w dresach. Problem w tym, że właśnie takie ubrania rodzina kupiła dziecku przed rozpoczęciem roku. Pod wpisem szybko rozgorzała dyskusja. Część osób przyznała mamie rację, ale inni wytknęli jej, że szkoła może przecież uczyć także tego, jak ubrać się stosownie do okazji.
„Zaczął się nowy rok szkolny, więc oczywiście zaczęły się też... nowe absurdy” – rozpoczęła swój wpis Joanna Kamińska. Jak opisała, 1 września syn wrócił ze szkoły i już na dzień dobry przekazał jej nową zasadę. Kobiecie trudno było ukryć zdziwienie. Przed rozpoczęciem roku szkolnego kupiła synowi kilka nowych, wygodnych kompletów. Jak podkreśliła, zrobiła to również dlatego, że dresy są bardzo popularnym strojem wśród chłopców z jego klasy. Autorka zastanawia się więc, dlaczego właśnie ten element garderoby stał się dla szkoły problemem. „Nie wiem, czym dokładnie zagrażają szkolnej społeczności spodnie dresowe. Może obniżają poziom matematyki? Może utrudniają naukę niderlandzkiego?” – ironizowała. Jej zdaniem trudno pogodzić taki zakaz z problemami, z którymi szkoła mierzyła się wcześniej. Jak wspomina, w ciągu ostatnich dwóch lat zdarzało się, że 20–30 proc. lekcji nie odbywało się z powodu braku nauczycieli, a dzieci zamiast na zajęciach spędzały czas na świetlicy. „Ale spokojnie. Najważniejsze, żeby nie siedziały w dresach” – podsumowała z przekąsem. Jednocześnie zaznaczyła, że zupełnie inaczej patrzy na zakaz używania telefonów podczas lekcji. Ten uważa za rozsądny, bo uczniowie powinni się uczyć, zamiast scrollować TikToka pod ławką. „Szkoła uczy. Właściwy strój do właściwego miejsca” Nie wszyscy komentujący podzielili jednak oburzenie mamy. Jedna z kobiet zwróciła uwagę, że problem może nie dotyczyć samych dresów, lecz tego, czego szkoła chce nauczyć dzieci. „Szkoła to nie sala ćwiczeń fizycznych, gdzie wymagany jest dres. Bardzo dobrze. Mieszkam w Holandii i z odległości poznaję rodaków, którzy chodzą w dresach” – napisała. Jej zdaniem w Holandii strój sportowy traktowany jest przede wszystkim jako ubranie do ćwiczeń, biegania czy uprawiania sportu. Na co dzień wiele osób wybiera jeansy lub spodnie materiałowe. Podobne argumenty pojawiły się w innych komentarzach. Jedna z internautek zwróciła uwagę, że szkoła może być miejscem, w którym dzieci uczą się również zasad dotyczących wyglądu. „Szkoła uczy. Właściwy strój do właściwego miejsca. Dresy – strój sportowy. Zapraszamy na WF” – stwierdziła. Jako przykłady podała teatr, operę czy uroczyste okazje. Jej zdaniem fakt, że wygodny strój nie przeszkadza w wykonaniu jakiejś czynności, nie oznacza jeszcze, że jest odpowiedni w każdym miejscu. „Uczmy dzieci: właściwe ubranie do właściwego miejsca” – podsumowała. Jeszcze inna komentująca porównała podejście do ubioru w Polsce i Wielkiej Brytanii. Napisała: „Zastanawia mnie, czemu w Polsce wszystkie dzieci nie mogą wyglądać jednakowo schludnie bez oceny bez kombinacji” i dodała, że w brytyjskich szkołach uczniowie często od początku edukacji noszą określone stroje lub ubrania utrzymane w ustalonej kolorystyce. Z czasem dochodzą marynarki, koszule czy krawaty z logo szkoły. Czy szkoła powinna decydować, co wypada założyć? Dyskusja pod postem pokazuje, że za pozornie błahym zakazem kryje się większy spór. Czy szkoła powinna przede wszystkim zapewniać dzieciom wygodę, czy również uczyć zasad dotyczących wyglądu? Z jednej strony trudno zaprzeczyć, że dres jest wygodny. Dziecko może w nim siedzieć przez kilka godzin, biegać podczas przerwy i bez problemu uczestniczyć w różnych aktywnościach. Sam fakt, że spodnie są wykonane z miękkiego materiału i mają sportowy krój, nie wpływa przecież na to, czy uczeń będzie uważał na lekcji. Z drugiej strony szkoła jest jednym z miejsc, w których dzieci uczą się funkcjonowania w społeczeństwie. A jego częścią są również niepisane zasady dotyczące stroju. Tak jak uczymy dziecko, że na WF zakłada się strój sportowy, a na ważną uroczystość można wybrać coś bardziej eleganckiego, tak samo można rozmawiać o tym, że różne miejsca mają różne wymagania. Tyle że im starsze dziecko, tym trudniej sprowadzić ubranie wyłącznie do zasad i schludności. Ubranie pomaga wyrażać siebie Dla młodzieży ubiór jest często sposobem na wyrażanie siebie. Nastolatek nie zakłada określonych spodni czy bluzy wyłącznie dlatego, że jest mu w nich wygodnie. Strój może być częścią jego stylu, przynależności do grupy, zainteresowań, a czasem także sposobem na pokazanie niezależności. Dlatego szkolne zasady dotyczące ubioru mogą być potrzebne, ale dobrze, jeśli nie kończą się na prostym komunikacie: „tego nie wolno nosić”. Warto wyjaśnić młodym ludziom, dlaczego dana zasada obowiązuje i czego właściwie ma ich nauczyć. Można nauczyć dziecko, że na konkretną okazję zakłada się konkretny strój, nie odbierając mu jednocześnie prawa do własnego stylu. A dres? Cóż, może rzeczywiście nie jest najlepszym wyborem na każdą okazję. Ale trudno też uznać, że sam w sobie jest miarą tego, czy uczeń szanuje szkołę, nauczycieli i naukę. Zobacz także: „Syn wrócił ze szkoły i zapytał, czy jesteśmy biedni”. Matka zajrzała do plecaka i zamarła
Zwróciła uwagę dzieciom demolującym altanę śmietnikową. Ich odpowiedź to dowód, że bezstresowe wychowanie nie działa
Dzieci mogą być głośne, mają prawo do popełniania błędów i robienia niezbyt rozsądnych rzeczy. Od tego jest dzieciństwo. Problem pojawia się wtedy, gdy nikt nie pokazuje im, gdzie kończy się zabawa, a zaczyna wandalizm.
Przypadkiem trafiłam na post z lokalnej grupy na Facebooku. Jego autorka apelowała do rodziców kilku chłopców, którzy od kilku dni mieli demolować gabaryty pozostawione przy altanie śmietnikowej. Dzieci miały łamać porzucone przedmioty, skakać po nich i zostawiać po sobie bałagan. Najbardziej zastanawiająca okazała się jednak ich odpowiedź na zwróconą uwagę: skoro rzeczy są „niczyje”, można z nimi robić, co się chce. Dzieci niszczą, a dorośli mają posprzątać Dziecięca ciekawość i potrzeba odkrywania są czymś zupełnie naturalnym. Jest jednak ogromna różnica między zabawą a celowym niszczeniem rzeczy. Jeśli kilku chłopców przez kilka dni łamie przedmioty, skacze po nich i urządza sobie z nich plac zabaw, to nie jest już niewinna dziecięca psota. To zachowanie, które powinno spotkać się z reakcją dorosłych. Bo przecież ktoś później musi ten bałagan posprzątać. Ktoś musi zebrać połamane elementy, wynieść je i doprowadzić wspólną przestrzeń do porządku. Dzieci mogą tego nie rozumieć – właśnie dlatego powinien im to wytłumaczyć rodzic. Najbardziej uderza reakcja na zwróconą uwagę W tej historii jest jednak coś jeszcze bardziej niepokojącego. Nie tylko samo demolowanie, ale również sposób, w jaki chłopcy zareagowali na słowa sąsiadki, która próbowała zwrócić im uwagę. Zamiast zwykłego „przepraszam” czy choćby odejścia od altany, mieli odpowiedzieć opryskliwie, że skoro pozostawione tam rzeczy są niczyje, mogą z nimi robić, co chcą. To pokazuje problem, który wykracza poza jedną osiedlową altanę. Dziecko musi przecież wiedzieć, że dorosłej osobie, która spokojnie zwraca uwagę na niewłaściwe zachowanie, należy się szacunek. Nie każda uwaga jest atakiem, a dorosły sąsiad nie musi być rodzicem, żeby móc powiedzieć: „Przestańcie to niszczyć”. Dzieci mają prawo być głośne, bawić się i popełniać błędy. Nie mają jednak prawa traktować wspólnej przestrzeni jak miejsca, w którym nie obowiązują żadne zasady. Granice nie są wrogiem dziecka Od lat toczy się dyskusja o tym, jak wychowywać dzieci. O tym, czy karać, czy tłumaczyć, czy stawiać na łagodne rodzicielstwo, czy pozwalać dziecku na większą swobodę. Tymczasem w wielu takich sytuacjach odpowiedź jest znacznie prostsza. Dziecko potrzebuje granic. Potrzebuje wiedzieć, że pewnych rzeczy się nie robi – nawet jeśli ma na nie ochotę. Nie niszczymy. Nie śmiecimy. Nie przeszkadzamy innym. Nie wyśmiewamy osoby, która zwraca nam uwagę. Jeśli coś zrobiliśmy źle, potrafimy się przyznać i przeprosić. To nie są przestarzałe zasady. To absolutne podstawy funkcjonowania w społeczeństwie. Właśnie tutaj zaczyna się rola rodziców. Nie chodzi o to, by kontrolować każdy ruch dziecka. Chodzi o to, by reagować wtedy, gdy przekracza ono granice. Bo dziecko, któremu nigdy nie mówi się „nie wolno”, wcale nie dostaje w ten sposób większej wolności. Dostaje za to bardzo kiepską lekcję życia – że jego potrzeby, zabawa i wygoda są ważniejsze od innych ludzi. Trudno oczekiwać szacunku od nastolatka czy dorosłego, jeśli nikt wcześniej nie nauczył go, czym ten szacunek właściwie jest. Zobacz także: Pracownica zgasiła bezczelną matkę jednym zdaniem. Scena z IKEA to dowód, że wychowujemy rozwydrzone pokolenie Zaoferowała nastolatkom z osiedla 50 zł za skoszenie trawnika. Ich reakcja? „Śmiali mi się w twarz. Rośnie pokolenie gniazdowników” Wysłała 10-latka po zakupy do osiedlowego sklepu. Wrócił z płaczem przez 1 rzecz. „Rośnie nam pokolenie niebieskich ptaków”
Dantejskie sceny w Biedronce: 8-latek robił to na oczach wszystkich. Matka próbowała zachować twarz
Każdy rodzic zna ten moment, kiedy własne dziecko robi coś, czego nie powinno, a wokół nagle pojawiają się spojrzenia obcych ludzi. W domu łatwiej być konsekwentnym, w sklepie dochodzi jeszcze wstyd i myśl: „Co oni sobie o mnie pomyślą?”. Historia 8-latka, który uparcie sięgał po winogrona mimo zakazu mamy, pokazuje, jak łatwo w takich sytuacjach zgubić to, co najważniejsze – samą granicę.
Zaczęło się niewinnie. Chłopiec sięgnął po kiść winogron, oderwał jedno i włożył do ust. Matka od razu powiedziała, żeby przestał, bo przecież jeszcze za nie nie zapłacili. Chwilę później zrobił to ponownie – tym razem spojrzał na nią, jakby specjalnie chciał sprawdzić, czy naprawdę mu zabroni. „Odłóż to, jeszcze nie zapłaciliśmy” Kobieta zorientowała się, że chłopiec je winogrona już po pierwszym owocu. Podeszła do niego i spokojnie powiedziała, żeby odłożył kiść do koszyka. Tłumaczyła mu, że najpierw trzeba za zakupy zapłacić, a dopiero potem można jeść. Chłopiec nie wyglądał jednak na szczególnie przejętego. Oderwał następne winogrono i zjadł je na oczach matki. Ta tym razem powiedziała ostrzej: „Przestań. Mówiłam ci, że nie wolno”. Chłopiec wzruszył ramionami. Wokół zaczęli pojawiać się ludzie. Ktoś stojący przy sąsiedniej półce spojrzał w ich stronę, starsza kobieta przechodząca z wózkiem zatrzymała wzrok na chłopcu, a matka wyraźnie zaczęła się tym wszystkim przejmować. Nie dlatego, że nie wiedziała, co zrobić. Raczej dlatego, że nagle znalazła się w sytuacji, w której jej własne dziecko postanowiło sprawdzić granice dokładnie tam, gdzie granice są dość oczywiste. Chłopiec sięgnął po kolejne winogrono. Matka złapała go za rękę i powiedziała: „Naprawdę chcesz, żebym teraz przy wszystkich ci tłumaczyła, że nie wolno?”. I właśnie wtedy było widać, że bardziej niż na samym zachowaniu syna zależy jej już na tym, żeby sytuacja nie zrobiła się jeszcze bardziej niezręczna. Dziecko sprawdza, jak daleko może się posunąć Takie sytuacje są dla rodzica wyjątkowo trudne. W domu można spokojnie powiedzieć dziecku, że czegoś nie wolno, poczekać na reakcję i konsekwentnie doprowadzić sprawę do końca. W sklepie, kiedy obok stoją obcy ludzie, pojawia się dodatkowe napięcie. Rodzic zaczyna się zastanawiać, czy dziecko zaraz zrobi coś jeszcze, czy ktoś pomyśli, że nie potrafi go wychować, czy może lepiej odpuścić, żeby nie robić sceny. Tyle że dziecko bardzo szybko może zauważyć tę różnicę. Wie, że mama jest bardziej spięta niż zwykle. Widzi, że zerka na innych ludzi. I może zacząć sprawdzać, czy zakaz rzeczywiście jest zakazem, czy tylko prośbą, którą można zignorować. Bo w tej historii nie chodzi przecież o jedno winogrono. Nie chodzi nawet o to, czy ktoś kiedyś spróbował owocu przed zapłaceniem. Chodzi o prostą zasadę: jeśli rodzic mówi „nie”, dziecko powinno wiedzieć, że to coś znaczy. Wstyd rodzica nie może być granicą Najtrudniejszy moment przychodzi wtedy, gdy rodzic zaczyna bardziej przejmować się spojrzeniami innych niż samym zachowaniem dziecka. Wstyd jest naturalny. Nikt nie lubi sytuacji, w której jego dziecko zachowuje się niewłaściwie przy obcych ludziach. Ale właśnie wtedy szczególnie łatwo pomylić wychowanie z gaszeniem pożaru. Dziecko nie potrzebuje rodzica, który za wszelką cenę będzie unikał jego złego zachowania w miejscach publicznych. Potrzebuje dorosłego, który spokojnie i konsekwentnie pokaże mu, że zasady obowiązują również wtedy, kiedy ktoś patrzy. Może więc czasem lepiej pozwolić sobie na te kilka niezręcznych sekund, powiedzieć „nie” jeszcze raz i nie przejmować się tym, co pomyślą ludzie. Bo dla ośmiolatka ważniejsza od tego, czy mama poczuła wstyd przy półce z winogronami, jest informacja, że jej słowa naprawdę coś znaczą. Zobacz także: Wysłała 10-latka po zakupy do osiedlowego sklepu. Wrócił z płaczem przez 1 rzecz. „Rośnie nam pokolenie niebieskich ptaków”
Pracownica zgasiła bezczelną matkę jednym zdaniem. Scena z IKEA to dowód, że wychowujemy rozwydrzone pokolenie
Julia długo obserwowała tę matkę i jej dzieci, zastanawiając się, czy kobieta naprawdę nie widzi, co się dzieje. Kiedy w końcu zwróciła się do pracownicy restauracji, padła odpowiedź, po której zrobiło się niezręcznie.
Sobota rano, restauracja w IKEA. Przy ladzie ustawia się kolejka, ludzie przesuwają tacki, wybierają pieczywo i czekają na ciepłe dania. Julia przyszła tam z mężem na śniadanie i spokojnie czekała na swoją kolej. Przed nimi stała matka z dwójką dzieci, chłopców mniej więcej w wieku 5-7 lat. To, co działo się chwilę później, sprawiło, że Julia z jednej strony poczuła ogromne zażenowanie, a z drugiej pomyślała, że czasami dzieci wcale nie potrzebują kolejnego wykładu o dobrym zachowaniu. Najpierw trzeba go dać ich rodzicom. Dzieci dotykały jedzenia, mama nie reagowała Dzieci traktowały restaurację jak plac zabaw. Kręciły się przy ladzie, sięgały po różne produkty, dotykały pieczywa i nakładały na talerz kolejne rzeczy, raczej bez większego zastanowienia. Julia obserwowała, jak jedno z nich rozgrzebuje pieczarki, drugie dotyka bułek, a potem tak nieporadnie nakłada na talerz kiełbaskę, że ta wylądowała na posadzce. Dzieci zachowywały się głośno i chaotycznie, ale najbardziej Julię zaskoczyło to, że ich mama w ogóle nie zwracała na nie uwagi. W pewnym momencie kobieta spojrzała w stronę pracownicy restauracji i rzuciła: – A naleśniki kiedy? Tyle. Bez „dzień dobry”, bez „przepraszam”, bez „czy mogę zapytać”. Julia pomyślała, że pracownica pewnie po prostu odpowie, kiedy będą gotowe. Tymczasem kobieta za ladą spojrzała na klientkę i z pełnym spokojem powiedziała: – Dzień dobry, szanowana pani. Nie uczyli pani, że najpierw wypada się przywitać? Pracownica dała matce lekcję wychowania Julia przyznaje, że na moment zapanowała cisza. Matka wyraźnie się skonsternowała. Chyba nie spodziewała się, że ktoś zwróci jej uwagę, i to w tak bezpośredni sposób. Pracownica jednak nie podniosła głosu. Nie była nieuprzejma. Wręcz przeciwnie – mówiła spokojnie, kulturalnie, niemal jak nauczycielka tłumacząca komuś podstawową zasadę. Zwróciła kobiecie uwagę, że powinna posprzątać po dzieciach i bardziej zwracać uwagę na to, jak zachowują się przy ladzie. Powiedziała też kilka zdań o szacunku do innych osób i do ludzi, którzy wykonują swoją pracę. Julia słuchała tego z rosnącym zdziwieniem, ale też z poczuciem, że pracownica ma rację. Najbardziej podobało jej się to, że kobieta nie dała się sprowokować. Nie było krzyku, awantury ani wzajemnych pretensji. Było za to bardzo spokojne: „Proszę się zachowywać kulturalnie”. A na koniec padło jeszcze: – Naleśniki będą za dwie minuty. Matkę wyraźnie zatkało. Nie odpowiedziała ani słowem. Odwróciła się i odeszła z dziećmi. Kiełbaski z podłogi nie podniosła. Dzieci uczą się przede wszystkim przez obserwowanie Julia wyszła z restauracji z jedną myślą: można godzinami tłumaczyć dziecku, że trzeba szanować innych, ale jeżeli ono codziennie widzi zupełnie coś innego, takie lekcje niewiele dadzą. Dziecko obserwuje, jak rodzic rozmawia ze sprzedawcą, kelnerem, kasjerem czy pracownikiem restauracji. Widzi, czy dorosły mówi „dzień dobry”, czy potrafi poprosić, podziękować i przeprosić. Widziało też zapewne tego poranka, że mama nie zwraca uwagi na to, że dzieci dotykają jedzenia i brudzą, a potem bez żadnego powitania oczekuje od pracownicy informacji o naleśnikach. Czy można się więc dziwić, że dzieci nie zawsze rozumieją, czym jest kultura osobista? Często wymagamy od dzieci rzeczy, których sami nie potrafimy im pokazać. Chcemy, żeby były uprzejme, ale sami bywamy opryskliwi. Chcemy, żeby szanowały pracę innych, ale traktujemy pracowników usługowych jak ludzi, którzy mają po prostu wykonywać nasze polecenia. Chcemy, żeby przepraszały, ale sami nie widzimy powodu, by powiedzieć „przepraszam”. Dobre wychowanie zaczyna się dużo wcześniej niż od pierwszego upomnienia przy stole. Zaczyna się od dawania dobrego przykładu. Zobacz także: Skandal w autobusie miejskim. 10-latek zrobił z matki błazna jednym, bezczelnym zdaniem. „Ludziom wokół opadły szczęki” Współczesne nastolatki chcą zarabiać miliony za nic? Scena w popularnej sieciówce otwiera oczy. „Roszczeniowość przekroczyła granice” Krępujący incydent na Krupówkach. 5-latek urządził rodzicom taką scenę, że matka spiekła raka. „Ludzie wyciągali telefony”
Koledzy z klasy wyśmiali buty jej syna. „Rodzice nie nauczyli szczyli szacunku, to ja im pokażę, gdzie raki zimują”
Dzieci potrafią być bezlitosne, zwłaszcza kiedy znajdą coś, co wyróżnia kolegę z grupy. Dla dorosłego stare buty mogą być po prostu starymi butami. Dla dziecka kilka złośliwych komentarzy może jednak wystarczyć, żeby nagle zacząć wstydzić się czegoś, co jeszcze dzień wcześniej było zupełnie normalne.
Czasem wystarczy jeden komentarz, żeby dziecko zaczęło patrzeć na siebie zupełnie inaczej. Syn pani Karoliny przez kilka dni nie chciał zakładać do szkoły swoich ulubionych butów. Kiedy matka w końcu zapytała, o co chodzi, usłyszała historię, która mocno ją zdenerwowała. „Mamo, oni się śmiali z moich butów” Dzień dobry, piszę, bo do tej pory nie mogę uwierzyć, jak łatwo dzieci potrafią zrobić komuś przykrość, kiedy nikt wcześniej nie nauczył ich, że pewnych rzeczy po prostu się nie mówi. Mój syn wrócił ze szkoły zły i zawstydzony, bo kilku chłopaków zaczęło wyśmiewać jego buty. Chyba jeszcze bardziej niż ich zachowanie zdenerwowała mnie późniejsza reakcja rodziców. Usłyszałam od jednej z mam, że „dzieci przecież tylko żartowały”. No właśnie. Dla nich żart, dla mojego dziecka powód, żeby następnego dnia nie chciało iść do szkoły. Mój syn chodzi do piątej klasy. Nie kupuję mu wszystkiego, czego zażyczy sobie pod wpływem kolegów. Staram się wybierać rzeczy dobre jakościowo i takie, na które po prostu nas stać. Tym razem kupiliśmy mu nowe buty sportowe. Nie były markowe, ale syn sam je wybrał i naprawdę mu się podobały. Wrócił ze szkoły i od razu zauważyłam, że coś jest nie tak. Zapytałam, co się stało. Najpierw wzruszył ramionami, ale po chwili powiedział: – Chłopaki śmiali się z moich butów. Zapytałam, co dokładnie mówili. – Że wyglądają jak z bazaru. Że ich rodzice kupują sobie Nike, a ja mam jakieś „chińskie”. Podobno zaczęli też porównywać swoje buty i śmiać się, że mój syn ma najgorsze. Pytali, czy nie mamy pieniędzy i czy jesteśmy biedni. Serce mi pękło. Nie dlatego, że ktoś skrytykował buty. Dzieci mają różne gusta. Zabolało mnie to, że kilku chłopaków urządziło sobie zabawę kosztem mojego syna. Napisała do jednej z matek Powiedziałam mu, żeby następnym razem odpowiedział, że jemu jego buty się podobają i nie interesuje go, co myślą inni. – Ale oni będą się dalej śmiać – odpowiedział. Znam kilku rodziców z klasy, więc nie miałam problemu, żeby dowiedzieć się, kto brał udział w tej sytuacji. Od razu napisałam do mamy jednego z chłopców. Nie robiłam awantury. Napisałam wprost, że jej syn razem z kolegami wyśmiewał buty mojego dziecka i że chciałabym, żeby z nim o tym porozmawiała. Odpisała mi: „Przecież to dzieci. Pewnie sobie żartowali. Mój syn na pewno nie chciał nikogo obrazić”. No dobrze. Tylko że mój syn poczuł się obrażony. Napisałam jej to. Wtedy dostałam odpowiedź, która jeszcze bardziej mnie zdenerwowała: „Proszę nie robić afery o głupie buty. Chłopcy muszą się nauczyć radzić sobie z takimi sytuacjami”. Naprawdę? Czyli mam nauczyć własne dziecko znosić wyśmiewanie, zamiast ktoś nauczył swoje dziecko, że nie należy poniżać kolegi? „Rodzice nie nauczyli szczyli szacunku” Nie zamierzam wychowywać syna w przekonaniu, że świat będzie zawsze miły. Wiem, że spotka ludzi, którzy go skrytykują, wyśmieją albo powiedzą coś przykrego. Chcę jednak, żeby wiedział, że nie musi siedzieć cicho, kiedy ktoś próbuje go upokorzyć. Dlatego napisałam jeszcze raz do tej mamy. Tym razem już bez owijania w bawełnę. „Nie będę uczyć mojego syna, że ma akceptować chamstwo tylko dlatego, że ktoś nazywa je żartem. Proszę porozmawiać z synem o szacunku do innych”. Wtedy odpisała mi, że jestem „przewrażliwiona”. Może jestem. Ale jeśli bronienie własnego dziecka przed upokarzaniem nazywa się przewrażliwieniem, to trudno. Wolę być przewrażliwioną matką niż taką, która mówi: „Daj spokój, dzieciaki tylko się wygłupiały”. Nagle zabrakło im odwagi Następnego dnia rano sama poszłam do szkoły. Nie zamierzałam pisać kolejnych wiadomości do rodziców ani prowadzić wojny na klasowej grupie. Chciałam porozmawiać z chłopcami osobiście. Poprosiłam wychowawcę, żeby zawołał ich na chwilę. Kiedy przyszli, powiedziałam spokojnie: – Wiecie, dlaczego tutaj jestem? Żaden się nie odezwał. – Przyszłam, bo wczoraj śmialiście się z butów mojego syna. Chcę, żebyście mi teraz prosto w oczy powiedzieli, co było w nich takiego śmiesznego. Nagle przestali być tacy odważni. Jeden wzruszył ramionami. Drugi powiedział, że „to były tylko żarty”. Wtedy odpowiedziałam: – Dobrze. To teraz wyobraźcie sobie, że jutro przychodzę do waszej klasy i zaczynam komentować wasze buty, ubrania, plecaki i telefony. Mówię wam, że są tanie, brzydkie i że wyglądacie biednie. A potem na koniec dodaję: „Spokojnie, przecież żartowałam”. Nadal byłoby wam do śmiechu? Patrzyli w podłogę. Powiedziałam im jeszcze jedną rzecz. – Nie interesuje mnie, ile kosztowały wasze buty. Nie interesuje mnie, jakie marki nosicie. Ale zapamiętajcie sobie jedno: jeśli jedynym sposobem, żeby poczuć się lepszym od kolegi, jest wyśmianie tego, na co jego rodziców stać, to problem nie leży w jego butach. Tym razem już żaden się nie odezwał. Na koniec spojrzałam na nich i powiedziałam: – I jeszcze jedno. Następnym razem, zanim zaczniecie śmiać się z czyichś rzeczy, zastanówcie się, czy chcielibyście, żeby ktoś tak samo potraktował was. Bo dzisiaj śmiejecie się z czyichś butów, a jutro ktoś może znaleźć coś, z czego zaśmieje się z was. I wtedy też nie będziecie mogli powiedzieć, że „to tylko żart”. Nie krzyczałam. Nie wyzywałam ich. Ale widziałam, że zrobiło im się głupio. Może to ich czegoś nauczy. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Jest prosty sposób na darmowe obiady w szkole, a rodzice o tym nie wiedzą. Wystarczy 1 wniosek Wstydliwa scena przed wejściem do szkoły. 7-latek zrobił z ojca pośmiewisko. „Wyrwało mu się o jedno słowo za dużo” Koleżanki odtrąciły jej córkę, więc im odpłaciła pięknym za nadobne. „Niech smarkule wiedzą, gdzie ich miejsce”
Płaci dzieciom za oceny, czytanie książek i spacery. „Na przyjemności trzeba sobie zapracować”
Czy dziecko powinno dostawać pieniądze za dobre oceny, czytanie książek albo aktywność fizyczną? Dla jednych to świetna lekcja przedsiębiorczości i odpowiedzialności, dla innych – prosty sposób na zabicie wewnętrznej motywacji.
Dawid Pałka, przedsiębiorca i ojciec, postanowił wprowadzić w swoim domu system, w którym dzieci mogą zarabiać na określonych aktywnościach. Jak twierdzi, efekt przeszedł jego oczekiwania. „Zniknęło u nas: tato, dej mi” Dawid Pałka opisał swój pomysł na Facebooku. Jak tłumaczy, na początku poprzedniego roku szkolnego wprowadził w domu zasady, dzięki którym – jak sam twierdzi – skończyło się proszenie rodziców o pieniądze na kolejne zachcianki. „Na początku zeszłego roku szkolnego wprowadziłem w domu system, dzięki któremu zniknęło u nas „tato, dej mi”. A dzieci nazwały mnie najlepszym ojcem na świecie...” – napisał. Jego zasada jest prosta: pieniądze nie są tematem tabu, ale na przyjemności trzeba sobie zapracować. Dlatego dzieci dostały konkretne możliwości zarabiania. Podstawą jest kieszonkowe w wysokości 100 zł miesięcznie. Autor zaznacza jednak, że ta kwota z założenia ma być niewystarczająca na potrzeby dzieci, tak by zachęcić je do zarabiania. Dzieci mogą zarobić m.in. 50 zł za każde 20 kilometrów spacerów, kolejne 50 zł za każde pięć piątek zdobytych w szkole oraz 50 zł za każde przepracowane pięć godzin. Na tym system się nie kończy. W rodzinie obowiązuje również czytanie 10 stron dziennie. Za dodatkowe pięć stron dziecko może otrzymać 10 minut grania na konsoli, ale czas ten można wykorzystać wyłącznie w weekend. Jeśli dziecko zdecyduje się zainwestować własne pieniądze, ojciec dokłada do inwestycji drugie tyle, ale w zamian otrzymuje 30 proc. zysku. Warunki całego systemu można natomiast renegocjować raz w roku – pod warunkiem przedstawienia rzeczowych argumentów. „Jakie są Wasze reguły, które budują w dzieciach właściwe postawy życiowe?” – zapytał na koniec. Pod postem, co zrozumiałe, pojawiło się ponad tysiąc komentarzy. „Wszystko zostało zmontowane” Nie wszystkim rodzicom pomysł przypadł do gustu. Najwięcej emocji wzbudziło to, że pieniądze pojawiają się niemal przy każdej aktywności – również takiej, która zwykle powinna być dla dziecka naturalną częścią życia. „Przeliczanie wszystkiego na pieniądze, straszne...” – oceniła jedna z osób. Kolejna zwróciła uwagę przede wszystkim na nagradzanie za oceny i czas ekranowy. „Płacenie za oceny to nie jest chyba najlepszy pomysł, a płacenie czasem ekranowym to już ekstremalnie zły pomysł. Niestety. Dobrymi chęciami to jest piekło wybrukowane” – napisała. Jeszcze mocniej zabrzmiał komentarz osoby, która zakwestionowała samą ideę wynagradzania dzieci za czynności mające rozwijać je niezależnie od pieniędzy. „Okropny system. Wszystko, co powinno być wewnętrzną potrzebą tudzież przyjemnością dziecka, zostało zmontowane. Obowiązek czytania? Serio. A jak to się stało, że dzieci w tym wieku nie mają takiego rytuału w standardzie? Czytają, uczą się za pieniądze, a nie dla rozwoju, zdobycia wiedzy” – stwierdziła. To właśnie kwestia motywacji pojawiała się w komentarzach najczęściej. Czy dziecko, które dostaje pieniądze za przeczytanie książki, rzeczywiście uczy się systematyczności, czy raczej zaczyna kojarzyć czytanie wyłącznie z nagrodą? Pieniądze za obowiązki uczą życia czy tworzą transakcyjną relację? Niektórzy komentujący dostrzegli w pomyśle również zalety. Ich zdaniem dzieci mogą dzięki temu wcześniej zrozumieć, że pieniądze nie biorą się znikąd, a osiągnięcie celu wymaga wysiłku. „Dla mnie bomba pomysł. Tak właśnie uczymy się dzieci „życia”, ale teraz rodzice wolą dać dziecku telefon i komputer i niech sobie na nich siedzi i dupy nie zawraca. Później piszą komentarze: „jaka to ta młodzież jest zepsuta teraz”, ale kto ich tego nauczył?” – napisała jedna z osób. To ważny argument. Dziecko może przecież dzięki takiemu systemowi zobaczyć, jak działa praca, oszczędzanie, inwestowanie czy odraczanie przyjemności. Zamiast po prostu prosić o kolejną rzecz, zaczyna zastanawiać się, ile kosztuje i co musi zrobić, żeby ją kupić. Ale pojawia się też druga strona medalu. „Ma to swoje plusy, ale ma też poważne minusy, jak transakcyjne relacje i przede wszystkim brak wewnętrznej motywacji do wykonania czegoś. Przykładowo, powodem do wyniesienia śmieci powinno być wspólne dbanie o porządek, a nie sianko” – zauważył kolejny komentujący. Zewnętrzna kontra wewnętrzna motywacja Nie każda rzecz, którą dziecko robi, musi być przecież nagradzana. Są czynności, które wykonujemy dlatego, że jesteśmy częścią rodziny. Są też takie, które przynoszą satysfakcję same w sobie albo po prostu sprawiają nam przyjemność. Z drugiej strony trudno odmówić rodzicom prawa do uczenia dzieci zarządzania pieniędzmi dokładnie w taki sposób, jaki uważają za najlepszy. Jeśli system jest przejrzysty, zasady są znane wszystkim, a dziecko rozumie, że nie każda jego aktywność ma cenę, może być dla niego praktyczną lekcją finansów. Problem zaczyna się wtedy, gdy pieniądze stają się jedyną odpowiedzią na pytanie: „Po co mam to robić?”. Bo jeśli dziecko czyta wyłącznie dlatego, że dostanie za to nagrodę, może po pewnym czasie przestać czytać, gdy nagrody zabraknie. Dlatego być może najważniejsza nie jest sama kwota ani liczba zasad, lecz sposób, w jaki rodzice tłumaczą dzieciom sens wykonywanych czynności. Uczenie finansów, oszczędzania i odpowiedzialności jest przecież potrzebne. Tak samo jak uczenie współpracy, samodzielności i tego, że nie wszystko w życiu robimy dla nagrody. System Dawida Pałki z pewnością nie jest rozwiązaniem dla każdej rodziny. Ale wywołana przez niego dyskusja pokazuje coś istotnego: współcześni rodzice coraz częściej zastanawiają się nie tylko nad tym, czego uczyć dzieci, ale także jak przygotować je do dorosłego życia. Zobacz także: Zaoferowała nastolatkom z osiedla 50 zł za skoszenie trawnika. Ich reakcja? „Śmiali mi się w twarz. Rośnie pokolenie gniazdowników”
Skandaliczne sceny w tramwaju. „Po wszystkim matka wyjęła chusteczki i udawała, że nic się nie stało”
To miała być zwykła podróż tramwajem, ale po kilku minutach część pasażerów zaczęła nerwowo zerkać w stronę jednej z siedzących kobiet. Obok niej siedziała około trzyletnia dziewczynka, która najwyraźniej znalazła sobie wyjątkowo obrzydliwą zabawę. Najbardziej zaskakujące nie było jednak to, co robiło dziecko, ale reakcja jego mamy, która najwyraźniej uznała, że skoro córka jest mała, to właściwie wszystko jej wolno.
Historię opowiedziała mi znajoma, która jechała tramwajem przez centrum miasta. Kobieta usiadła niedaleko matki z małą dziewczynką. Dziecko mogło mieć trzy lata i początkowo niczym szczególnym się nie wyróżniało. Po kilku minutach zaczęło jednak pluć na podłogę. Najpierw raz, potem drugi, jakby dziewczynka sprawdzała, co się stanie. Później coraz częściej. Ślina lądowała na podłodze, a mała najwyraźniej świetnie się przy tym bawiła. Matka siedziała obok i patrzyła na córkę, ale nie zrobiła właściwie nic. Nie powiedziała, że tak się nie zachowujemy, nie próbowała jej odwrócić uwagi, nie poprosiła, żeby przestała. W końcu jeden z pasażerów nie wytrzymał i zwrócił kobiecie uwagę. – Proszę coś z tym zrobić. Ona pluje na podłogę, ludzie zaraz będą po tym chodzić. Zamiast zwykłego „przepraszam” kobieta spojrzała na niego z miną, jakby właśnie usłyszała najbardziej absurdalną uwagę na świecie. – To jest małe dziecko – odpowiedziała opryskliwie. – Naprawdę nie ma pan większych problemów? „Przecież to tylko ślina” Pasażer próbował jeszcze spokojnie powiedzieć, że chodzi wyłącznie o podstawową higienę i kulturę zachowania w miejscu publicznym. Matka najwyraźniej nie zamierzała jednak przyznać mu racji. – Bez przesady. Przecież to tylko ślina – rzuciła. Wokół zrobiło się cicho. Kilka osób zaczęło spoglądać w ich stronę. Ktoś pokręcił głową, inna pasażerka odsunęła nogi, żeby przypadkiem nie stanąć w miejscu, w którym chwilę wcześniej dziewczynka splunęła. Najbardziej absurdalne było to, że dziewczynka, widząc reakcję dorosłych, wcale nie przestała. Wręcz przeciwnie – wyglądało na to, że zainteresowanie tylko ją zachęciło. Dopiero kiedy tramwaj zbliżał się do przystanku, matka wyciągnęła z torebki paczkę mokrych chusteczek. Niedbale przetarła nimi kilka miejsc na podłodze, wstała, chusteczkę zostawiła na siedzeniu, zabrała córkę za rękę i wyszła. Ani słowa przepraszam. Ani jednego spojrzenia w stronę pasażerów. Jakby przez ostatnie kilka minut nic się nie wydarzyło. „To tylko dziecko” nie może być wymówką na wszystko Znajoma długo zastanawiała się później, co właściwie ją w tej sytuacji tak zirytowało. Przecież trzyletnie dziecko nie musi wiedzieć, że plucie na podłogę tramwaju jest obrzydliwe i niekulturalne. Dla niego może to być po prostu kolejna zabawa. Właśnie dlatego obok powinien być dorosły. Rodzic nie musi krzyczeć, zawstydzać dziecka ani robić mu awantury. Coraz częściej słyszymy, że dzieci są tylko dziećmi i nie można od nich wymagać zbyt wiele. Oczywiście, że nie można oczekiwać od trzylatka zachowania jak od dorosłego. Można jednak oczekiwać od dorosłego, że będzie reagował. Jeżeli mama pokazuje córce, że można pluć na podłogę, a kiedy ktoś zwróci uwagę, należy odpowiedzieć mu opryskliwie, dziewczynka dostaje bardzo konkretną lekcję. Nie o higienie, nie o szacunku i nie o zasadach obowiązujących między ludźmi. Dostaje lekcję, że własny komfort jest ważniejszy od komfortu wszystkich dookoła. Może czasem naprawdę warto przestać mówić „to tylko dziecko” i zacząć myśleć: właśnie dlatego, że to dziecko, ktoś powinien mu pokazać, jak zachowywać się wśród ludzi. Zobacz także: Współczesne dzieci do niczego w życiu nie dojdą? Scena na osiedlowym parkingu nie zostawia złudzeń. „Pokolenie trutni” Współczesne nastolatki chcą zarabiać miliony za nic? Scena w popularnej sieciówce otwiera oczy. „Roszczeniowość przekroczyła granice” Krępujący incydent na Krupówkach. 5-latek urządził rodzicom taką scenę, że matka spiekła raka. „Ludzie wyciągali telefony”
Dziecko wyprowadzało psa na osiedlu. „Załatwił na się na chodniku. Zapytałam chłopaka, czy posprząta, i naskoczyła na mnie matka”
Moja siostra Jagoda wróciła ostatnio ze spaceru z psem z historią, która długo nie dawała jej spokoju. Wystarczyło jedno proste pytanie skierowane do małego chłopca, żeby jego mama urządziła jej awanturę. Jagoda do dziś zastanawia się, dlaczego tak trudno było po prostu powiedzieć dziecku: „Posprzątaj po swoim psie”
Podczas spaceru z psem Jagoda zwróciła uwagę na zachowanie chłopca, który mógł mieć nie więcej niż 7, 8 lat. Dziecko prowadziło na smyczy psa i przez chwilę niczym szczególnym nie zwracało na siebie uwagi. Dopiero kiedy pies zatrzymał się i załatwił na chodniku, Jagoda zaczęła obserwować, co zrobi chłopiec. Nie zrobił nic. Przystanął przy psie i udawał, że nie widzi, a potem zaczął go ciągnąć. Jagoda podeszła więc kawałek i zapytała zupełnie spokojnie: – Posprzątasz po piesku? Chłopiec nawet nie zdążył odpowiedzieć. „Proszę nie zaczepiać mojego dziecka” Nagle zza rogu wyszła jego mama. Najwyraźniej usłyszała pytanie Jagody i od razu ruszyła w ich stronę. Kobieta była bardzo zdenerwowana i zaczęła krzyczeć, że moja siostra nie ma prawa zaczepiać jej dziecka. Jagoda próbowała wyjaśnić, że przecież nie krzyczy na chłopca i nie robi mu żadnej awantury. Zapytała tylko, czy posprząta po swoim psie, bo zwierzę załatwiło się na środku chodnika. To jednak nie uspokoiło sytuacji. Matka chłopca miała powiedzieć Jagodzie, żeby zajęła się swoim psem, a nie cudzym dzieckiem. W emocjach nazwała nawet jej zwierzę „kundlem”, choć – jak opowiada moja siostra – sama nie miała pojęcia, dlaczego zwykłe pytanie wywołało aż taką reakcję. – Ja sprzątam za każdym razem, a skoro pies załatwił się na środku chodnika, to jest to dla mnie oczywiste, że trzeba to sprzątnąć. A ten chłopak miał nawet woreczki przy smyczy, więc koncept chyba był mu znany – opowiada Jagoda. Dziecko trzeba przecież tego nauczyć Siedmiolatek nie musi jeszcze być w 100 proc. samodzielny i trudno oczekiwać, że będzie wiedział wszystko. Ale jeżeli rodzic pozwala mu samemu wyprowadzać psa, warto chyba przy okazji nauczyć go również, że po zwierzęciu trzeba posprzątać. To nie jest przecież wiedza, z którą człowiek się rodzi. Dziecko trzeba nauczyć, że nie zostawia się papierków na ławce, nie niszczy wspólnych rzeczy i nie zostawia psiej kupy na chodniku. Czasem wystarczy jedno krótkie przypomnienie i nie ma w tym niczego upokarzającego. Jagoda podkreśla, że gdyby chłopiec powiedział, że nie ma woreczka albo nie wie, co zrobić, nie robiłaby z tego problemu. Sama mogłaby mu nawet taki woreczek dać. Nie chodziło jej o karcenie dziecka, tylko o zwykłą reakcję na sytuację, która dotyczyła również innych mieszkańców osiedla. Czy każda uwaga musi kończyć się awanturą? Ta historia przypomniała mi o czymś, co coraz częściej widać w codziennych sytuacjach. Oczywiście rodzic powinien reagować, kiedy ktoś naprawdę krzywdzi jego dziecko albo traktuje je niesprawiedliwie. Trudno jednak uznać spokojne pytanie o posprzątanie po psie za atak na siedmiolatka. Można było przecież zakończyć tę sytuację w kilkanaście sekund. Mama mogła podejść do syna i powiedzieć: „Chodź, weź woreczek i posprzątaj po piesku”. Chłopiec zrobiłby to, Jagoda poszłaby dalej ze swoim psem i prawdopodobnie nikt nie pamiętałby o całej sprawie następnego dnia. Zamiast tego zrobiła się awantura, a dziecko zobaczyło, że kiedy ktoś zwraca uwagę na jego zachowanie, dorosły natychmiast rusza do obrony. I chyba właśnie to najbardziej dało Jagodzie do myślenia. Nie chodzi o to, żeby obcy ludzie wychowywali nasze dzieci. Chodzi o to, żebyśmy sami nie odbierali im każdej okazji do nauczenia się odpowiedzialności za własne zachowanie. Bo sprzątanie po psie naprawdę nie jest karą. To po prostu jedna z rzeczy, których trzeba dziecko nauczyć. Zobacz także: Dzisiejsza młodzież nie potrafi nawet zmienić żarówki? To, co zrobił 15-letni syn sąsiada na klatce, przeraża. „Pokolenie ciepłych kluch”
Rodzice założyli grupę na WhatsAppie, by krytykować nauczycieli. „Pisali, że pewnie zaraz zaciążę”
Na redakcyjną skrzynkę trafił list nauczycielki, która poprosiła o zachowanie anonimowości. Kobieta opisuje sytuację, w której grupa rodziców, początkowo służąca prawdopodobnie zwykłej wymianie informacji, z czasem zamieniła się w miejsce komentowania pracy nauczycieli. Problem w tym, że część wpisów zaczęła dotyczyć również ich życia prywatnego.
Mam świadomość, że ten list może wywołać sporo emocji, dlatego proszę o anonimowość. Nie chcę podawać ani nazwy szkoły, ani miejscowości, ani żadnych szczegółów, po których rodzice mogliby rozpoznać mnie albo swoje dzieci. Chcę po prostu opowiedzieć o sytuacji, która bardzo mnie dotknęła i do dziś sprawia, że inaczej patrzę na relację z rodzicami moich uczniów. „Dowiedziałam się o grupie na WhatsAppie” O tym, że rodzice mają swoją grupę na WhatsAppie, dowiedziałam się zupełnie przypadkiem. Początkowo nawet mnie to nie zdziwiło, bo przecież rodzice często tworzą takie grupy, żeby ustalać sprawy związane ze szkołą, przypominać sobie o wycieczkach, składkach czy wydarzeniach. Pomyślałam więc, że to normalna rzecz i zupełnie się tym nie przejęłam. Po jakimś czasie zaczęły jednak docierać do mnie informacje, że grupa wygląda zupełnie inaczej, niż sądziłam. Rodzice zaczęli tam komentować nauczycieli, oceniać ich pracę i rozmawiać o tym, kto ich zdaniem jest dobrym pedagogiem, a kto „nie powinien pracować z dziećmi”. Nie mam problemu z tym, że rodzic może być niezadowolony i chce się tym podzielić z innymi, bo nauczyciel też nie jest świętą krową i może popełniać błędy. Z czasem granica została jednak przekroczona. „Nagle przestało chodzić o szkołę” Pewnego dnia dowiedziałam się, że w tej grupie zaczęły pojawiać się komentarze na mój temat. Nie chodziło już o sprawdziany, zadania domowe czy sposób prowadzenia lekcji, tylko o mnie jako osobę. Ktoś komentował mój wygląd, ktoś inny sposób ubierania się, a jeszcze ktoś zastanawiał się, dlaczego ostatnio jestem częściej zmęczona. Przyznam, że poczułam się okropnie. Człowiek może przygotować się na krytykę swojej pracy, ale trudno przygotować się na świadomość, że grupa dorosłych osób siedzi wieczorem na telefonach i rozmawia o tym, jak wyglądasz, jak się zachowujesz albo co dzieje się w twoim życiu. Najbardziej zapamiętałam jeden komentarz. Ktoś napisał, że skoro ostatnio jestem taka rozkojarzona, to „pewnie zaraz zaciążę”. Inna osoba odpowiedziała na to żartem, że wtedy będzie przynajmniej wiadomo, dlaczego „nie ma głowy do szkoły”. „Czy naprawdę musieli pisać o moim życiu?” Nie jestem osobą, która opowiada rodzicom o swoim prywatnym życiu. W szkole jestem nauczycielką i staram się wykonywać swoją pracę najlepiej, jak potrafię. To, czy mam partnera, czy planuję dzieci, czy jestem zmęczona albo dlaczego danego dnia mam gorszy humor, nie powinno być przedmiotem dyskusji osób, których dzieci uczę. Zaczęłam się zastanawiać, dlaczego właściwie ktoś czuje potrzebę pisania takich rzeczy. Przecież jeżeli rodzic uważa, że źle wykonuję swoją pracę, może powiedzieć mi to wprost albo porozmawiać z dyrekcją. Można się ze mną nie zgadzać, można mieć pretensje, można nawet uważać, że jestem kiepską nauczycielką. Ale co ma do tego moje życie prywatne? Najbardziej przykre było to, że osoby, które codziennie widuję w szkole i którym normalnie mówię „dzień dobry”, mogły później pisać o mnie takie rzeczy w grupie, w której czuły się bezpiecznie. „Zaczęłam zastanawiać się, kto mnie obserwuje” Od tamtej pory kilka razy złapałam się na tym, że zastanawiam się, co rodzice o mnie mówią. Kiedy ktoś dłużej na mnie patrzy, zaczynam myśleć, czy przypadkiem nie komentuje czegoś, co usłyszał w tej grupie. Kiedy po lekcji rodzic chce ze mną porozmawiać, przez chwilę zastanawiam się, czy za chwilę nie usłyszę kolejnej uwagi dotyczącej czegoś zupełnie niezwiązanego ze szkołą. To jest chyba najgorsza część tej historii – poczucie, że straciłam pewien rodzaj zaufania. Wcześniej wychodziłam z założenia, że nawet jeśli rodzice mają do mnie zastrzeżenia, to rozmawiamy o nich jak dorośli. Teraz wiem, że część rozmów odbywa się poza mną i że nie zawsze dotyczą one tego, co dzieje się w klasie. Nie oczekuję, że wszyscy rodzice będą mnie lubić. Nie oczekuję też, że nigdy nie będą mnie krytykować. Sama jestem człowiekiem i wiem, że mogę coś zrobić źle. Chciałabym tylko, żeby krytyka dotyczyła mojej pracy, a nie mojego życia. „Nie wiem, czy jeszcze potrafię udawać, że nic się nie stało” Najbardziej boli mnie chyba to, że teraz muszę spotykać tych ludzi i zachowywać się tak, jakby nic się nie wydarzyło. Nie mogę przecież podejść do każdego rodzica i powiedzieć, co wiem, bo nie chcę rozpętywać wojny, która odbiłaby się również na dzieciach. Dlatego milczę i robię swoje. Przygotowuję lekcje, rozmawiam z uczniami, odpowiadam na pytania rodziców i staram się nie myśleć o tym, co ktoś może napisać o mnie wieczorem. Ale jedno się zmieniło. Już wiem, że za każdym „czy mogłaby pani chwilę porozmawiać?” może kryć się coś więcej, a za uśmiechem rodzica nie zawsze musi iść sympatia. I chyba najbardziej żałuję tego, że dowiedziałam się o tej grupie, bo wcześniej po prostu ufałam ludziom. Nie chcę wojny z rodzicami. Chcę tylko, żeby pamiętali, że po drugiej stronie też jest człowiek. Nauczyciel może być oceniany za swoją pracę, ale nie przestaje być człowiekiem tylko dlatego, że stoi po drugiej stronie biurka. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: 300 zł za wychowawstwo to za mało. Nauczyciele chcą podwyżki dodatku do 1500 zł
Japońska metoda: obowiązki domowe ważniejsze niż oceny. Polscy rodzice łapią się za głowy
W japońskich szkołach uczniowie sami sprzątają klasy i wydają posiłki, a sześciolatki jeżdżą metrem bez dorosłych. Sprawdzamy, które z tych praktyk mają sens w polskim domu, a które są efektem zupełnie innego systemu – i nie da się ich po prostu przenieść na polski grunt.
W japońskich szkołach podstawowych uczniowie – już od pierwszych klas – sami zamiatają korytarze, myją podłogi i wydają posiłki w stołówce. Dzieci dzielą się na grupy, zakładają fartuchy i chustki, a starsze klasy mentorują młodsze. To nie dodatek do programu, ale codzienny, systemowy element szkoły. W tle działa też program „shokuiku” – edukacja żywieniowa wpleciona w codzienność stołówki. To ważne rozróżnienie: w Japonii obowiązki domowe i szkolne nie są „metodą wychowawczą”, którą rodzic wybiera – są częścią architektury systemu edukacji. W Polsce takiej architektury nie ma, więc porównywanie dzieci bez kontekstu bywa błędne. Sześciolatek sam w metrze – czy to naprawdę bezpieczne Najbardziej viralowy obrazek z Japonii to samodzielne dzieci: japoński program dokumentalny pokazuje czterolatki robiące pierwsze samodzielne zakupy czy dojeżdżające komunikacją miejską. To realne nagrania – ale kluczowy jest kontekst: niska przestępczość, przewidywalna infrastruktura, sąsiedzi przyzwyczajeni do widoku małych dzieci bez opiekuna. W Polsce prawo o ruchu drogowym pozwala dziecku od 7. roku życia samodzielnie korzystać z drogi publicznej, ale wiele szkół w statutach podnosi tę granicę do 10 lat, wymagając odbioru przez dorosłego – a za pozostawienie młodszego dziecka bez opieki w niebezpiecznych okolicznościach grozi grzywna do 5000 zł. To nie kwestia mniejszego zaufania do dzieci, tylko innej infrastruktury ruchu. Ocena trasy do szkoły musi być indywidualna – rodzic, znający ulicę i skrzyżowania, zrobi ją lepiej niż zagraniczny wzorzec. Jakie japońskie nawyki da się wprowadzić w polskim domu? Z japońskiego modelu można wyłuskać elementy, które nie wymagają zmiany prawa czy infrastruktury – tylko decyzji w domu: Drobne obowiązki adekwatne do wieku – ścielenie łóżka, nakrywanie do stołu, segregowanie zabawek. Wysoka wykonalność: zależy tylko od rodzica. Rotacyjne „dyżury domowe” jako odpowiednik obowiązków klasowych – każde dziecko po kolei odpowiada za fragment wspólnej przestrzeni, np. porządek w łazience na dany tydzień. Stopniowana samodzielność – krótki, znany odcinek drogi bez opiekuna, zakup w znanym sklepie – ale po indywidualnej ocenie trasy, nie „bo w Japonii się da”. Odpowiedzialność za wspólną przestrzeń w wersji rodzinnej – systemowego elementu z klasy nie przeniesiemy do jednego domu bez udziału innych rodzin. Z badań nad polskimi gospodarstwami domowymi wynika, że dzieci pomagają w obowiązkach domowych rzadko: w większości rodzin robią to „czasami”, a regularnie – tylko w niewielkiej części domów. To sugeruje, że różnica między polskim a japońskim modelem nie leży w prawie czy infrastrukturze, tylko w codziennym nawyku. Dlaczego nie warto idealizować „japońskiego wzorca”? W części Azji odsunięcie presji na wyniki w dzieciństwie bywa potem kompensowane z nawiązką – w Korei Południowej młodzież spędza wieczory na korepetycjach, bo dostanie się na elitarny uniwersytet traktowane jest jako warunek życiowego sukcesu. Japońskie i koreańskie rodziny świadomie chronią wczesne dzieciństwo, wiedząc, że później przyjdzie więcej presji. To nie jest obraz „lepszego dzieciństwa” w prostym sensie – to inny rozkład presji w czasie, wynikający z innego systemu społecznego niż polski. Zamiast kopiować cały model, warto wybrać z niego to, co zależy od nas: więcej codziennej odpowiedzialności dziecka za drobne rzeczy, mniej skupienia wyłącznie na ocenach – i samodzielność budowaną małymi krokami, dopasowanymi do konkretnej ulicy, szkoły i dziecka, a nie do zagranicznego wzorca. Źródła: szkolakamionka.pl, holistic.news, rp.pl (2026-08-23); 38pr.prowly.com Zobacz także: Japończycy odkryli sekret samodzielności dzieci. Oto co naprawdę może robić 4-latek w kuchni Japońskie 6-latki same jeżdżą metrem i sprzątają szkoły. Dlaczego w Tokio nie ma helikopterowych rodziców? Japońskie dzieci są wrażliwe i zawsze słuchają dorosłych. Sekret tkwi w zasadzie „smutnego wzroku”
Krzyknęła imię obcej osoby podczas napadu złości u córki. To, co zobaczyła sekundę później, zaskakuje nawet psychologów
W sieci krąży nagranie, na którym rodzic w środku histerii dziecka wykrzykuje: „Jessica, gdzie jesteś?”. Maluch milknie, rozgląda się – i awantura się kończy. Zanim spróbujesz tego sama, warto wiedzieć, co naprawdę stoi za tym efektem.
Wszystko zaczęło się pod koniec marca 2026 roku od filmu jednej z amerykańskich influencerek rodzicielskich, który w niespełna miesiąc zebrał ponad 12 milionów wyświetleń na TikToku. Schemat jest prosty: dziecko wpada w tantrum, a rodzic – zamiast uspokajać czy tłumaczyć – nagle, zaniepokojonym tonem, pyta o nieistniejącą osobę o imieniu „Jessica”. Dziecko przerywa płacz, próbuje zrozumieć, o co chodzi. Trend błyskawicznie rozlał się na Instagramie, a temat podchwyciły też media w Australii i – jak pokazuje nasz przegląd – zdążył już dotrzeć do polskich portali rodzicielskich. Zagraniczni specjaliści zwracają uwagę, że najlepiej sprawdza się u młodszych maluchów, mniej więcej między pierwszym a drugim rokiem życia, gdy czas skupienia uwagi jest krótki, a ciekawość – bardzo łatwa do wzbudzenia. Dlaczego ta metoda w ogóle działa – i dlaczego nie chodzi o samo słowo? Tu zaczyna się najważniejsza część tej historii. Eksperci cytowani w zagranicznych mediach są zgodni co do jednego: znaczenie ma nie imię „Jessica”, tylko mechanizm, który ono uruchamia. Psychiatrzy i psycholodzy dziecięcy nazywają go pattern interrupt – przerwaniem wzorca. Napad złości to swego rodzaju pętla: dziecko wchodzi w nią i samo z niej nie wychodzi, bo mózg maluszka jest w tym momencie zalany emocjami, a nie racjonalną analizą. Nagły, niespodziewany bodziec – coś, co nie pasuje do sytuacji, jak pytanie o obcą osobę – zmusza mózg do chwilowego zatrzymania się i „posłuchania”. To ta sama zasada, która działała, zanim ktokolwiek wymyślił nazwę „Jessica”: głośne klaśnięcie, nagła zmiana tonu głosu, zabawne pytanie „patrz, co to leci?”. Jedna z cytowanych pediatrek podkreśla przy tym, że sama treść słowa nie ma znaczenia – liczy się to, że nie niesie żadnego dodatkowego bodźca sensorycznego, więc dziecko musi się zatrzymać, żeby w ogóle je przetworzyć. Co mówią eksperci o skuteczności – i gdzie jest haczyk? Tu pojawia się zastrzeżenie, które łatwo przeoczyć, przewijając kolejne viralowe nagrania. Nie istnieją badania naukowe nad samą „metodą Jessica” – to, co widzimy w sieci, to pojedyncze filmiki, a nie dowód skuteczności wychowawczej. Specjaliści cytowani w mediach mówią wprost, że efekt jest doraźny, a nie strukturalny: przerywa awanturę tu i teraz, ale niczego dziecka nie uczy. Jeden z badaczy zachowań dziecięcych zwraca uwagę, że dziecko „szybko się połapie”, a wtedy sztuczka przestaje działać – bo przestaje być zaskoczeniem. Pojawia się też głos ostrzegawczy: głośny, nagły okrzyk może dla części dzieci być nie tyle zaskakujący, co stresujący czy przytłaczający, zwłaszcza gdy powtarza się go zbyt często. Sama powiedziałam kiedyś w podobnej sytuacji imię naszego psa, żeby odwrócić uwagę córki podczas awantury w sklepie – i zadziałało dokładnie na tej samej zasadzie: zaskoczenie, nie magia słowa. Jak z tego korzystać, żeby nie zamienić triku w jedyną strategię? Traktuj to jako doraźne narzędzie na trudny moment w miejscu publicznym, a nie metodę wychowawczą. Po tym, jak dziecko się uspokoi, wróć do emocji: nazwij je, przytul, pokaż, że rozumiesz frustrację. Nie licz na powtarzalność – gdy dziecko „rozszyfruje” sztuczkę, przestanie na nią reagować. Zamiast konkretnego imienia, możesz użyć dowolnego zaskakującego bodźca – to on, nie słowo, robi robotę. Viralowe wideo bywa świetnym punktem wyjścia do rozmowy o emocjach dziecka, ale nie powinno zastępować rozmowy ze specjalistą, jeśli napady złości są częste, intensywne lub trudne do opanowania. Popularność w sieci to nie to samo, co potwierdzona skuteczność. Źródła: ABC News Australia (30.04.2026), Bounty Parents Australia (01.05.2026), Know Your Meme (15.04.2026), Mother.ly (20.04.2026) Zobacz także: Gdy dziecko wpada w tantrum, jak mantrę mówię to zdanie. Wystarczą 3 słowa
Jej synowie wrócili z wakacji u dziadków jacyś inni. „Nie sądziłam, że będę nasyłać policję na własnego teścia”
Dwa tygodnie wystarczyły, żeby po powrocie synów ich mama zaczęła podejrzewać, że podczas wakacji wydarzyło się coś, o czym dziadkowie jej nie powiedzieli. Chłopcy zachowywali się inaczej, a każde kolejne pytanie tylko bardziej ją intrygowało. W końcu postanowiła rozmówić się z teściem.
Na redakcyjną skrzynkę trafiają historie rodziców, którzy czasami są zaskoczeni zachowaniem własnych dzieci. Najczęściej piszą o trudnych sytuacjach, ale tym razem powód zdziwienia był wyjątkowo pozytywny. Pewna mama nie mogła uwierzyć, że jej dwaj synowie, którzy przed wyjazdem byli prawdziwymi urwisami, po dwóch tygodniach u dziadków wrócili spokojniejsi, bardziej samodzielni i znacznie bardziej skłonni do współpracy. „To były dwa tygodnie bez marudzenia” Moi synowie mają 7 i 9 lat i naprawdę są świetnymi dzieciakami, ale wychowanie ich czasami przypomina sport ekstremalny. Potrafią pokłócić się o absolutnie wszystko, a najprostsze polecenie, takie jak odłożenie butów na miejsce czy posprzątanie klocków, potrafi skończyć się negocjacjami na poziomie międzynarodowego szczytu. Oczywiście żartuję, ale czasami naprawdę brakowało mi już pomysłów, jak do nich dotrzeć. W tym roku pojechali na dwa tygodnie do moich teściów. Dziadkowie mieszkają poza miastem i mają duży dom z ogrodem, więc chłopcy uwielbiają tam jeździć. Ja z mężem zostaliśmy w domu i przez pierwsze dni cieszyłam się, że mam trochę spokoju, chociaż oczywiście cały czas za nimi tęskniłam. Kiedy po nich pojechaliśmy, byłam przekonana, że wrócą zmęczeni, opaleni i pełni historii. I rzeczywiście tacy byli, ale szybko zauważyłam coś jeszcze. „Nagle sami wiedzieli, co mają zrobić” Pierwszego dnia po powrocie poprosiłam starszego syna, żeby zaniósł swoje rzeczy do pokoju. Zrobił to bez żadnego „zaraz”, „nie chce mi się” ani „a dlaczego ja?”. Stałam w przedpokoju i patrzyłam na niego z niedowierzaniem. Potem młodszy sam odniósł kubek do kuchni. Wieczorem obaj bez przypominania przygotowali ubrania na następny dzień, a kiedy poprosiłam ich o posprzątanie pokoju, zrobili to razem, zamiast przez pół godziny kłócić się o to, który z nich powinien podnieść samochodzik leżący na podłodze. Pomyślałam sobie, że może to tylko pierwsze dwa dni i zaraz wszystko wróci do normy. Minął tydzień, a oni nadal byli zdecydowanie spokojniejsi. Nadal się sprzeczali, oczywiście, nadal byli dziećmi, ale jakoś łatwiej było się z nimi dogadać. Zaczęłam więc podejrzewać, że dziadkowie mają jakiś sekret. „Tato, co wyście im zrobili?” Zadzwoniłam do teścia i zaczęłam go wypytywać, jak wyglądały ich wakacje. Powiedział, że normalnie: trochę pomagali w ogrodzie, jeździli na rowerach, grali w piłkę, kąpali się w jeziorze i mieli też sporo czasu na zabawę. Dopytywałam, czy mieli jakieś specjalne zasady. Teść zaczął się śmiać i powiedział, że żadnej wielkiej filozofii nie było. – No dobrze, ale co wyście im zrobili? – zapytałam. – Nic. Po prostu byliśmy konsekwentni – odpowiedział. I właśnie tego słowa chciałam się uczepić. – Czyli co? Jakieś tajne metody wychowawcze? Muszę je poznać. Teść dalej się śmiał i powiedział, że wszystko mi opowie, jak przyjedziemy na kawę. A ja zaczęłam żartować, że jeśli nie zdradzi mi prawdy, będę zmuszona podjąć radykalne kroki. „Jak mi nie powiesz, dzwonię na policję” W końcu powiedziałam mu ze śmiechem: – Tato, jak mi nie powiesz, jak to zrobiliście, to dzwonię na policję. Dzieci wróciły od was zbyt grzeczne, coś tu jest nie tak. Teść oczywiście zaczął się śmiać jeszcze bardziej. Mąż, który słyszał rozmowę, stwierdził, że powinnam najpierw zgłosić sprawę na policję, a potem do sanepidu, bo „takie rzeczy nie dzieją się legalnie”. Oczywiście cała ta rozmowa była jednym wielkim żartem. Dziadkowie nie stosowali żadnych cudownych metod ani nie robili z chłopców małych żołnierzy. Po prostu przez te dwa tygodnie mieli jasne zasady i konsekwentnie ich przestrzegali. Okazało się, że chłopcy mieli swoje obowiązki. Musieli pomagać przy prostych pracach w ogrodzie, sami pilnowali swoich rzeczy, a kiedy coś przeskrobali, ponosili naturalne konsekwencje. Dziadek nie krzyczał, ale też nie odpuszczał tylko dlatego, że wnuk zaczął marudzić. „Może właśnie tego im brakowało” Najbardziej zaskoczyło mnie jednak coś innego. Teściowie powiedzieli mi, że chłopcy bardzo szybko przyzwyczaili się do tych zasad i wcale nie byli przez to nieszczęśliwi. Przeciwnie, mieli poczucie, że wiedzą, czego się od nich oczekuje. Chyba właśnie to dało mi do myślenia. W domu czasami jesteśmy tak zabiegani, że zamiast konsekwentnie czegoś wymagać, trzy razy prosimy, potem odpuszczamy, a na końcu sami robimy to za dzieci. Dziadkowie mieli na nich dwa tygodnie, czas i cierpliwość, żeby spokojnie pokazywać im, że pewne rzeczy po prostu należą do ich obowiązków. Nie wiem, czy moi synowie nagle stali się aniołkami. Pewnie nie i za kilka dni znowu będziemy się kłócić o sprzątanie pokoju. Ale jeśli po dwóch tygodniach wrócili bardziej samodzielni, spokojniejsi i chętni do współpracy, to chyba zamiast dzwonić na policję, powinnam po prostu podziękować teściom. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Babcia znowu wrzuciła zdjęcie wnuka na Facebooka. Jak to ukrócić bez awantury przy niedzielnym obiedzie? Dziecko wraca od babci „bez zasad”. Jak dogadać się z dziadkami przed nowym rokiem szkolnym? Teściowa miała tylko kupić kapcie dla wnuczki, ale zawartość torby odebrała matce głos. „Pokolenie dziadków nie zna granic”
Z Pobierowa wróciła zniesmaczona. „Podłoga aż się kleiła, a po tym, co powiedziała matka, kelnerka się rozpłakała”
Na redakcyjną skrzynkę piszą do nas osoby, które podczas wakacji są świadkami bardzo różnych sytuacji. Czasami dotyczą one zachowania dzieci, innym razem rodziców, którzy najwyraźniej zapominają, że ich urlop nie oznacza końca zasad dobrego wychowania. Tym razem czytelniczka opisała scenę z restauracji w Pobierowie, która szczególnie ją poruszyła, bo w centrum całego zamieszania znalazła się młoda kelnerka.
Piszę do was, bo do tej pory jestem zniesmaczona tym, czego byłam świadkiem w jednej z restauracji w Pobierowie. Sama jestem mamą i naprawdę rozumiem, że małe dzieci podczas obiadu potrafią narobić bałaganu. Nie mam też problemu z tym, że coś rozleją, przewrócą albo ubrudzą sobie ręce jedzeniem, bo przecież właśnie tak wygląda czasami jedzenie z kilkulatkiem. Tym razem jednak problem polegał na tym, że rodzice kompletnie nie reagowali na to, co robiły ich dzieci. Przy stoliku siedziała para z dwójką maluchów, dzieci miały tak 4-6 lat. Rozlewały napoje, bawiły się jedzeniem, rozsmarowywały sos po stole i strącały kawałki jedzenia na podłogę. W pewnym momencie pod stolikiem było tyle rozlanego soku, że podeszwy butów dosłownie przyklejały się do podłogi. Rodzice siedzieli obok i spokojnie rozmawiali. Matka kilka razy powiedziała dzieciom, żeby „przestały”, ale nie zrobiła właściwie nic więcej. Maluchy po chwili znowu zaczynały się bawić jedzeniem, a stolik wyglądał coraz gorzej. „Kelnerka podeszła do tematu naprawdę delikatnie” W pewnym momencie podeszła do nich młoda kelnerka. Było widać, że bardzo uważa na słowa i nie chce zrobić awantury. Powiedziała mniej więcej: – Przepraszam, czy mogłaby pani zwrócić uwagę dzieciom, żeby nie rozlewały już napojów? Podłoga jest bardzo mokra i ktoś może się poślizgnąć. Naprawdę nie było w tym żadnego ataku. Powiedziała to spokojnie, wręcz przepraszająco. Sama pomyślałam wtedy, że chyba trudno byłoby zwrócić uwagę bardziej kulturalnie. Matka dzieci natychmiast się oburzyła. – Słucham? To są dzieci! Co pani ode mnie chce? Kelnerka próbowała wyjaśnić, że chodzi tylko o bezpieczeństwo i o to, żeby nie rozlewać kolejnych napojów. Wtedy kobieta powiedziała coś, czego kompletnie się nie spodziewałam: – Ty chyba nie wiesz, kim ja jestem. Jeszcze się dowiesz. Wylecisz stąd na zbity pysk za takie odzywki. „Nagle zrobiło się cicho” Przy kilku sąsiednich stolikach ludzie przestali rozmawiać. Sama miałam wrażenie, że wszyscy zaczęli patrzeć w ich stronę, bo trudno było nie usłyszeć podniesionego głosu. Kelnerka zrobiła się czerwona. Próbowała jeszcze coś powiedzieć, ale kobieta jej przerwała i zaczęła mówić, że płaci za obiad i ma prawo oczekiwać odpowiedniej obsługi. Patrzyłam na tę dziewczynę i było mi jej zwyczajnie żal. Miała może dwadzieścia lat. Widać było, że bardzo stara się zachować profesjonalnie, chociaż oczy zaczęły jej się szklić. W końcu odeszła od stolika. Po chwili zobaczyłam ją przy zapleczu, gdzie ocierała twarz. Rozpłakała się. Wtedy naprawdę zrobiło mi się niedobrze, ale nie od tego, że dzieci ubrudziły stół. Takie rzeczy można przecież posprzątać. Najbardziej poruszyło mnie to, że dorosła kobieta potraktowała młodą pracownicę tak, jakby ta nie miała prawa zwrócić uwagi na sytuację, która mogła być zwyczajnie niebezpieczna. „Dzieci nie są problemem” Nie mam pretensji do tych dzieci. One są małe i to rodzice powinni nauczyć je, że w restauracji nie rozlewa się celowo napojów, nie rzuca jedzeniem i nie brudzi całego stołu. Jeśli jednak coś takiego się wydarzy, wystarczy powiedzieć: „Przepraszam, zaraz posprzątamy” albo pozwolić obsłudze zrobić to, co należy. Najbardziej przykre jest dla mnie to, że ta matka mogła po prostu przyjąć uwagę. Mogła powiedzieć dzieciom, żeby uważały, przeprosić i na tym zakończyć sprawę. Zamiast tego zrobiła z młodej kelnerki wroga, któremu trzeba było zagrozić utratą pracy. Sama jestem rodzicem i wiem, że dzieci potrafią narobić bałaganu. Ale to, że za nami płacą rachunek, nie oznacza, że wolno nam poniżać człowieka, który nas obsługuje. Wychowanie dzieci to również pokazywanie im, jak traktować innych ludzi. I tego dnia, niestety, mam wrażenie, że dzieci zobaczyły bardzo złą lekcję. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Niepojęte sceny w Sarbinowie. „9-latek zrobił z rodziców pośmiewisko. Matka ratowała się, jak mogła” Mina 10-latka w tatrzańskim schronisku mówiła wszystko. Słów tego chłopca przy zamawianiu obiadu długo nie zapomnę. „Wstyd” Fotografka nazwała rodziców „idiotami”. Nie mogła uwierzyć, co przypadkiem uchwyciła na plaży w Gdańsku
Japończycy odkryli sekret samodzielności dzieci. Oto co naprawdę może robić 4-latek w kuchni
W japońskich szkołach nie ma firm sprzątających. Dzieci, także najmłodsze, wspólnie czyszczą klasy i uczestniczą w wydawaniu posiłków w ramach systemu „shokuiku” – edukacji żywieniowej, która ma uczyć odpowiedzialności za wspólną przestrzeń i zdrową dietę. To nie dodatkowa lekcja, a codzienna rutyna wpisana w harmonogram szkoły.
W polskim domu trudno o identyczny model, ale warto odejść od myślenia, że dziecko „pomaga mamie”. Zamiast tego warto dać mu stałe obowiązki, za które odpowiada. Uwielbiana przez rodziców Maria Montessori miała podobne podejście – dzieci naturalnie chcą być częścią wspólnoty i mieć w niej czynny udział, a obowiązki działają najlepiej, gdy nie są narzucone, tylko ustalone razem z dzieckiem. Co realnie potrafi czterolatek? Czterolatek ma już dość skoordynowane ruchy, żeby wykonać konkretne, powtarzalne czynności – pod warunkiem że stanowisko jest przygotowane wcześniej, a polecenia są jasne i podane krok po kroku. W kuchni to między innymi: mycie warzyw i owoców w misce, odmierzanie i wsypywanie składników, mieszanie ciasta łyżką, układanie owoców na talerzu, smarowanie pieczywa miękkim produktem, nakrywanie do stołu – serwetki, podkładki, plastikowe kubki i lekkie sztućce. To wystarczy, żeby dziecko czuło się częścią przygotowań, bez ryzyka, że zadanie przerośnie jego możliwości. Dobry start to jedno zadanie, a nie lista na cały tydzień. Jeśli czterolatek ma stałe miejsce przy blacie – stabilny stołek, widoczne miski i łyżki na wysokości jego wzroku – łatwiej mu zrozumieć, że kuchnia to też jego przestrzeń, a nie teren zarezerwowany dla dorosłych. Dopiero gdy jedna czynność wejdzie w rutynę, warto dodawać kolejną. Jakie obowiązki dorzucić 5- i 6-latkowi? Po piątych urodzinach da się bezpiecznie rozszerzyć zestaw zadań – ale nadal z ograniczeniami. Pięciolatek może kroić banana, truskawki czy ugotowane warzywa bezpiecznym nożykiem dla dzieci, ubijać białka, obierać jajka na twardo i miękkie owoce, a przy stałym nadzorze także trzeć ser na tarce stołowej. Z minimalną pomocą rodzica przygotuje kanapkę z dodatkami, owsiankę z owocami, jogurt z płatkami czy sałatkę owocową. Mały nóż do chleba i mikrofalówka wchodzą w grę tylko wtedy, gdy dziecko jest nadal pod bezpośrednim nadzorem. Dbaj o bezpieczeństwo dziecka i ustal granice Niezależnie od entuzjazmu dziecka, do listy „jeszcze nie teraz” dla czterolatka należą: nóż kuchenny dla dorosłych, tarka z ostrymi krawędziami, otwieracz do konserw, kuchenka, piekarnik i garnki z gorącą zawartością, środki czyszczące i kapsułki do prania, wchodzenie na krzesło czy parapet, podłączanie urządzeń do gniazdka. Zasada, która upraszcza decyzję w kuchni, brzmi prosto: jeśli błąd może skończyć się poparzeniem, skaleczeniem albo upadkiem, zadanie trzeba zmodyfikować albo pilnować dziecka bez przerwy. Jak wprowadzać obowiązki domowe bez przeciążania? Nie trzeba od razu budować całego systemu na wzór japońskiego „shokuiku”. Montessori podaje kilka prostych zasad, które da się zastosować w każdym domu: ustalać zadania wspólnie z dzieckiem, dawać realistyczny czas na wykonanie, rotować obowiązki, żeby nie stały się monotonne, i nie przejmować czynności, które dziecko już umie wykonać samo. W wielu domach sprawdza się trzymanie się jednego, stałego zadania na tydzień – zamiast codziennej listy, którą trzeba by kontrolować. Efekt nie jest natychmiastowy, ale kierunek jest jasny: dziecko, które ma realny wpływ na wspólny posiłek, traktuje kuchnię jako swoje miejsce, a nie teren zakazany dla małych rąk. Tak jak w japońskiej szkole – nie przez wielkie deklaracje, a przez powtarzane, drobne czynności, które z czasem stają się nawykiem. Zobacz także: Już 2-latek może pomagać w domu. Lista obowiązków dla dzieci dostosowana do wieku Źródła: Szkoła Kamionka – Praktyki szkolne w Japonii, które warto zaadaptować (24.11.2025) Dzieci są ważne – Pedagogika Montessori: samodzielność i obowiązki domowe; Infantporadnia – Obowiązki domowe dla 4-latka (06.08.2026) KidsHelper – Wspólne gotowanie z dzieckiem: przepisy i aktywności dla różnych grup wiekowych (12.05.2026)
Pokolenie X to kiepscy rodzice, ale cudowni dziadkowie. „Na syna działała tylko twarda ręka, ale wnuczka to aniołek. Nieba jej uchylę”
To jedna z tych obserwacji, które regularnie wracają w rozmowach rodziców. Dziadkowie, którzy kiedyś byli wymagający, oszczędni w okazywaniu emocji i przekonani, że „dzieci i ryby głosu nie mają”, dziś potrafią godzinami bawić się z wnukami, piec z nimi ciasta i cierpliwie tłumaczyć świat.
Oczywiście nie dotyczy to wszystkich rodzin. Trudno też wrzucać całe pokolenie do jednego worka. Jednak wielu dorosłych przyznaje, że z niedowierzaniem obserwuje przemianę swoich rodziców. „Na własnych dzieciach chciałam wszystko zrobić idealnie” Barbara, 58-letnia babcia sześcioletniej Zosi, przyznaje, że dziś sama widzi, jak bardzo zmieniło się jej podejście. – Kiedy wychowywałam syna, wydawało mi się, że dobra matka musi być przede wszystkim konsekwentna. Było dużo obowiązków, pracy, stresu. Czasy też były inne. Nie zastanawialiśmy się nad emocjami dzieci tak jak dziś. Nie ukrywa, że czasem jest jej przykro, gdy syn żartuje z jej przemiany. – Śmieje się, że dla niego miałam ciągle zakazy, a wnuczce pozwalam piec naleśniki i malować farbami pół kuchni. Może coś w tym jest. Na syna wydawało mi się, że działa tylko twarda ręka. Dziś wiem, że wiele rzeczy zrobiłabym inaczej. Wnuczka jest moim oczkiem w głowie. Nieba bym jej uchyliła. „Kim są ci ludzie?” Taką zmianę zauważyła również pani Aleksandra, mama ośmioletniego Antka. – Kiedy byłam mała, tata był bardzo surowy. Nie pamiętam, żeby bawił się ze mną na podłodze czy czytał mi książki. Zawsze był zmęczony albo zajęty. Dziś trudno jej uwierzyć, że to ten sam człowiek. – Mój syn przyjeżdża do dziadków i od rana do wieczora budują razem karmniki, jeżdżą na rowerach, grają w planszówki. Tata ma dla niego tyle cierpliwości, że czasem patrzę na nich i myślę: „Kim są ci ludzie?”. Nie ma jednak do rodziców żalu. – Bardziej cieszę się, że mój syn ma takich dziadków. Może po prostu kiedyś nie umieli być innymi rodzicami. „Szkoda, że mnie tego zabrakło” Nie wszystkie dorosłe dzieci potrafią jednak patrzeć na tę zmianę bez emocji. – Kocham moją mamę i wiem, że jest cudowną babcią. Ale czasami zwyczajnie boli mnie, kiedy widzę, ile ciepła daje mojej córce – przyznaje Marta, mama pięcioletniej Hani. Jak mówi, w jej domu dominowały dyscyplina i wysokie wymagania. – Za czwórkę było pytanie, dlaczego nie piątka. Za płacz słyszałam, że mam przestać się mazać. Dzisiaj moja córka rozleje sok, a babcia mówi: „Nic się nie stało, zaraz posprzątamy”. Marta podkreśla, że nie ma pretensji. – Bardziej czuję żal do tamtych czasów niż do mamy. Myślę, że wiele osób z jej pokolenia wychowywało tak, jak sami zostali wychowani. Ale czasem trudno nie pomyśleć, jak wyglądałoby moje dzieciństwo, gdybym dostała tyle cierpliwości, ile dziś dostaje moja córka. Dlaczego dziadkowie się zmieniają? Psychologowie od lat zwracają uwagę, że rola dziadków jest zupełnie inna niż rola rodziców. Nie spoczywa na nich codzienna odpowiedzialność za wychowanie, utrzymanie domu czy podejmowanie trudnych decyzji. Mają więcej czasu, mniej presji i często chcą naprawić błędy, które – z dzisiejszej perspektywy – sami dostrzegają. To nie znaczy, że pokolenie X było „kiepskimi rodzicami”. Wielu wychowywało dzieci najlepiej, jak potrafiło, w realiach zupełnie innych niż współczesne. Jednak trudno nie zauważyć, że dla wielu wnuków mają dziś znacznie więcej cierpliwości, czułości i czasu. A ich dorosłe dzieci? Często patrzą na tę przemianę z mieszanką wzruszenia, zdziwienia i odrobiny zazdrości. Bo choć cieszą się szczęściem swoich dzieci, czasem nie mogą oprzeć się myśli: „Szkoda, że ja nie poznałam takiej mamy albo takiego taty”. Zobacz także: Nie może znieść, gdy dziadkowie biorą jej dziecko na ręce. „Skręca mnie w środku”
Współczesne matki nie umieją stawiać granic. Scena z kawiarni to dowód, że łagodne rodzicielstwo nie działa
Rodzice przez lata słyszeli, że powinni więcej słuchać dzieci i mniej karać. Dziś coraz częściej pojawia się pytanie, czy nie poszliśmy o krok za daleko.
Rodzice z takim entuzjazmem odchodzili od surowego wychowania i odkrywali rodzicielstwo bliskości czy łagodne rodzicielstwo, że niektórzy całkowicie zapomnieli o stawianiu dzieciom granic. Krótka rolka amerykańskiej komiczki Olivii E. Herman wywołała dyskusję, która w kilka dni zgromadziła tysiące komentarzy. „Nie chcę oceniać, bo sama nie mam dzieci, ale...” Amerykańska komiczka i instagramerka Olivia E. Herman opublikowała krótkie nagranie, które błyskawicznie stało się viralem. W ciągu kilku dni rolkę obejrzano ponad 2 miliony razy. Już na początku instagramerka zaznaczyła, że sama nie jest mamą i nie chce pouczać rodziców. Zadała jednak pytanie, które – sądząc po liczbie komentarzy – chodzi po głowie wielu osobom: „Nie chcę oceniać, bo sama nie mam dzieci, ale do wszystkich rodziców... Nie sądzimy przypadkiem, że łagodne rodzicielstwo... nie działa?”. Później opowiedziała o sytuacji, której była świadkiem w kawiarni: „Byłam w kawiarni i zobaczyłam, jak w kąciku zabaw dla dzieci jedno z dzieci policzkuje inne dziecko”. Jak relacjonuje, matka chłopca podeszła do syna i powiedziała jedynie: „Przecież tak nie robimy, prawda?”. Komiczka żartobliwie podsumowała tę scenę: „Któregoś dnia on trafi do więzienia”. Herman podkreśla, że nie marzy o powrocie metod wychowawczych z lat 90., które wielu dzisiejszych trzydziesto- i czterdziestolatków wspomina jako pełne krzyku, kar i zawstydzania. Jej zdaniem problem polega na czymś innym. Coraz częściej odnosimy wrażenie, że wahadło wychowania wychyliło się w drugą stronę. Między autorytarnym rodzicielstwem a wychowaniem, w którym dziecko decyduje niemal o wszystkim, powinno przecież istnieć miejsce na spokojne, ale konsekwentne stawianie granic. „Wszystko wydaje im się negocjacją” Pod rolką pojawiło się blisko cztery tysiące komentarzy. Wielu internautów przyznało, że obserwuje podobne zjawisko. Jedna z internautek napisała: „A potem takie dzieci trafiają do szkoły. Jest jedna nauczycielka i trzydzieścioro uczniów, a one myślą, że wszystko podlega negocjacjom i oczekują, że każda odpowiedź będzie poprzedzona długim wyjaśnieniem. To naprawdę wyczerpujące”. Inna osoba stwierdziła: „Łagodne rodzicielstwo jest dla rodziców, którzy nie mają kręgosłupa moralnego i silnej woli. Bardziej zależy im na tym, żeby być przyjacielem dziecka niż jego rodzicem”. Ktoś inny dodał krótko: „Potrzebna jest dyscyplina”. Łagodne czy permisywne? To nie to samo Dyskusja szybko zeszła jednak na coś znacznie ważniejszego niż sama historia z kawiarni. Wiele osób zwróciło uwagę, że w internecie regularnie myli się dwa zupełnie różne style wychowania: łagodne rodzicielstwo i rodzicielstwo permisywne, czyli nadmiernie pobłażliwe. Jeden z najczęściej polubionych komentarzy brzmiał: „Łagodne rodzicielstwo polega na stawianiu jasnych granic i określaniu wyraźnych oczekiwań wobec dziecka, ale bez zawstydzania i przemocy. To, co zobaczyłaś, było rodzicielstwem permisywnym”. Nie wszyscy się z tym zgodzili: „Wszyscy, którzy twierdzą, że łagodne rodzicielstwo różni się od permisywnego... nadal mogą sobie o tym marzyć”. To pokazuje, jak bardzo samo pojęcie „gentle parenting” zaczęło żyć własnym życiem. Dla jednych oznacza spokojne, pełne szacunku wychowanie. Dla innych – brak konsekwencji i niekończące się negocjacje z kilkuletnim dzieckiem. Dzieci nie potrzebują etykiet. Potrzebują granic Być może najciekawsze w całej tej dyskusji jest to, że coraz rzadziej spieramy się o same metody, a coraz częściej o ich interpretację. Psychologowie od lat podkreślają, że łagodne rodzicielstwo w swojej pierwotnej formie wcale nie oznacza pozwalania dziecku na wszystko. Wręcz przeciwnie – zakłada empatię, ale jednocześnie jasne zasady i konsekwencję. Problem pojawia się wtedy, gdy empatia zostaje pomylona z uległością, a stawianie granic zaczyna być postrzegane jako coś niewłaściwego. Dlatego być może prawda nie leży ani w surowym wychowaniu znanym wielu rodzicom z dzieciństwa, ani w całkowitym unikaniu konfliktów. Bo niezależnie od tego, czy nazwiemy to łagodnym rodzicielstwem, rodzicielstwem bliskości czy jeszcze inaczej, dzieci wciąż potrzebują tego samego – dorosłego, który potrafi jednocześnie okazać zrozumienie i powiedzieć „nie”, kiedy sytuacja tego wymaga. Zobacz także: Rodzice zmęczeni łagodnym rodzicielstwem i wiecznymi negocjacjami z dzieckiem. Co zamiast gentle parenting?
Nie bądź dla nastolatka guru. Wtedy jest szansa, że naprawdę z tobą porozmawia
Chcemy przekazać nastolatkom wszystko, co wiemy o życiu, relacjach i bezpieczeństwie. Problem w tym, że kiedy zaczynamy mówić z pozycji eksperta, oni często przestają słuchać. Olga Kwiecińska przekonuje, że młodzi ludzie naprawdę chcą z nami rozmawiać. Pod jednym warunkiem: że my także jesteśmy gotowi ich słuchać.
W podcaście "Mamy to!" rozmawiamy o tym, czego dorośli mogą nauczyć się od młodego pokolenia i dlaczego najważniejszych rozmów z nastolatkiem nie warto odkładać na ostatnią chwilę. Z nastolatkiem można się dogadać - Jeżeli nie jesteś z pozycji guru, oni bardzo chcą rozmawiać - mówi Olga Kwiecińska, mama i twórczyni Fundacji Cześć Ciało. I być może właśnie to jest jedna z ważniejszych podpowiedzi dla rodziców nastolatków. Nie musimy znać wszystkich aplikacji, rozumieć każdego trendu ani próbować nadążyć za światem młodych ludzi. Znacznie ważniejsze jest to, czy jesteśmy ciekawi tego, co mają nam do powiedzenia. Rozmowa nie musi przecież oznaczać przekazywania wiedzy w jedną stronę. Możemy pytać, słuchać, próbować zrozumieć. I przy okazji sami czegoś się od nich nauczyć. Najważniejszych rozmów nie zostawiaj na dzień wyjazdu Pierwszy samodzielny wyjazd nastolatka może uruchomić w rodzicu całą listę obaw. Alkohol, seks, pierwsze związki, presja grupy, przekraczanie granic. Łatwo wtedy ulec pokusie, żeby podczas pakowania walizki przeprowadzić "tę poważną rozmowę". Tyle że wtedy może być już za późno. Rozmowy o granicach, wartościach, zabezpieczaniu się czy pierwszych doświadczeniach seksualnych powinny pojawiać się znacznie wcześniej i być czymś naturalnym, a nie jednorazową rodzicielską pogadanką. A jeśli dziecko właśnie zamyka walizkę i za chwilę wychodzi? Olga Kwiecińska podpowiada jedno zdanie, które może być ważniejsze niż długa lista przestróg: "Słuchaj, jak coś, jestem. Zadzwoń". Bo ostatecznie nie jesteśmy w stanie być przy nastolatku w każdej sytuacji. Możemy jednak sprawić, żeby wiedział, że jeśli coś się wydarzy - może do nas wrócić. Cały odcinek zobaczysz na YouTube na mamotoja.pl.
Matka rozkręciła aferę na środku Biedronki. „Od dwóch winogronek nikt nie zbiednieje, a Maksio był głodny”
Czasem wystarczy kilka minut w sklepie, żeby wrócić do domu z większą liczbą przemyśleń niż zakupów. Kilka dni temu poszłam do Biedronki po kilka rzeczy na kolację, a wyszłam z głową pełną pytań o to, jak bardzo zmieniło się nasze podejście do wychowania dzieci i do... cudzej własności. Wszystko przez krótką wymianę zdań między jedną z klientek a pracownicą sklepu.
Byłam na dziale z owocami i warzywami, kiedy moją uwagę zwróciła młoda kobieta z kilkuletnim synkiem. Chłopiec mógł mieć trzy, może cztery lata. Był wyraźnie zmęczony i marudny. Mama podeszła do skrzynek z winogronami, oderwała kilka owoców z kiści, dmuchnęła na nie, przetarła je o własną bluzkę i zaczęła podawać synowi prosto do buzi. Nie wyglądało to na jednorazowy odruch. Robiła to zupełnie swobodnie, jakby była u siebie w domu. Po chwili obok pojawiła się pracownica sklepu. Bardzo spokojnie zwróciła kobiecie uwagę, że produkty należy najpierw zważyć i opłacić, a dopiero później jeść. Poprosiła też, żeby więcej nie częstowała dziecka owocami, za które jeszcze nikt nie zapłacił. Spodziewałam się krótkiego „przepraszam”. Zamiast tego wywiązała się dyskusja. – Mój syn jest głodny. Dopiero wracamy z przedszkola – odpowiedziała matka. Pracownica cierpliwie odparła, że to nie ma znaczenia i że za winogrona trzeba po prostu zapłacić. – Przecież od dwóch winogron sklep nie zbiednieje. Powinna pani zrozumieć drugą kobietę – usłyszałam po chwili. To nie chodziło o wartość tych kilku owoców Patrzyłam na tę scenę i zastanawiałam się, dlaczego tak często próbujemy usprawiedliwiać zachowania dzieci... własnym rodzicielstwem. Rozumiem, że małe dziecko jest głodne tu i teraz. Rozumiem zmęczenie po całym dniu pracy i przedszkolu. Sama pewnie niejednokrotnie widziałam rodziców, którzy w pośpiechu otwierali dziecku butelkę wody albo paczkę chrupek jeszcze przed kasą, a później normalnie za wszystko płacili. W tej sytuacji było inaczej. Kobieta nie powiedziała: „Przepraszam, już ważę i płacę”. Próbowała przekonać pracownicę, że zasady jej nie dotyczą. Jakby fakt, że wychowuje małe dziecko, automatycznie dawał jej prawo do zrobienia wyjątku. Tylko dlaczego? Coraz częściej oczekujemy od innych specjalnego traktowania Mam wrażenie, że podobnych sytuacji jest coraz więcej. Rodzic chce wejść bez kolejki, bo jest z dzieckiem. Chce, żeby wszyscy wyrozumiale podchodzili do zachowania jego pociechy. Chce, żeby przymknąć oko na drobiazgi, bo „to przecież tylko dziecko”. Problem w tym, że bardzo łatwo przekroczyć cienką granicę między empatią a poczuciem, że „nam się należy”. Przecież pracownica sklepu nie zwróciła uwagi dlatego, że nie lubi dzieci. Po prostu wykonywała swoją pracę. Gdyby pozwoliła jednej osobie zjeść kilka winogron przed zapłatą, dlaczego miałaby odmówić następnej? Nie chodzi o wartość tych dwóch czy pięciu owoców. Chodzi o zasadę. Dzieci uczą się przez obserwację Dzieci uczą się przede wszystkim przez obserwację. Jeśli widzą, że mama bierze coś z półki, zjada to i jeszcze kłóci się z osobą, która zwraca jej uwagę, dostają bardzo prosty komunikat: zasady obowiązują innych, ale niekoniecznie nas. Być może ta kobieta naprawdę miała za sobą trudny dzień. Być może jej syn od rana nic nie jadł i po prostu nie mógł już wytrzymać. Tego nie wiem i nie chcę oceniać. Wiem natomiast jedno. Gdyby po zwróceniu uwagi uśmiechnęła się i powiedziała: „Ma pani rację, przepraszam, już ważę i płacę”, cała sytuacja skończyłaby się po kilkunastu sekundach. Bycie rodzicem nie powinno zwalniać z przestrzegania zasad, które obowiązują wszystkich innych. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Wycie i rzucanie rowerkiem na środku Lidla. Kasjerka nie wytrzymała: „Takich rodziców i dzieci nie powinni wpuszczać do sklepu”
Gdy dziecko wybucha złością, stosuję metodę 3-3-3. Nie muszę nawet podnosić głosu
Kiedy dziecko wpada w złość, łatwo wpaść w pułapkę podnoszenia głosu, tłumaczenia i powtarzania jak mantrę „uspokój się”. Problem w tym, że w największych emocjach maluch często nie jest gotowy na rozmowę. Właśnie wtedy warto wypróbować metodę 3-3-3, która pomaga przekierować uwagę dziecka.
Każdy rodzic zna ten moment. Dziecko czegoś chce, słyszy „nie”, nagle zaczyna krzyczeć, płakać albo z impetem rzuca przedmiotem. Im bardziej próbujemy je przekonać, że „nie ma o co się złościć”, tym większe emocje nim targają. W takiej chwili trudno oczekiwać od kilkulatka, że po prostu się uspokoi. Dlatego, zamiast kolejny raz powtarzać „przestań krzyczeć” albo „nic się nie stało”, można spróbować metody 3-3-3. To krótkie ćwiczenie opiera się na skierowaniu uwagi dziecka na trzy obszary: wzrok, słuch i ruch. Metoda 3-3-3 krok po kroku. Nr 1: trzy rzeczy Kiedy dziecko jest bardzo zdenerwowane, poproś je, żeby rozejrzało się dookoła. Zadanie jest proste: ma wskazać trzy rzeczy, które widzi. Możesz zapytać: „Co widzisz przed sobą?”. Dziecko może odpowiedzieć: „Lampę, kubek i but”. Nie chodzi o to, żeby były to jakieś konkretne przedmioty. Ważne jest samo świadome przyjrzenie się otoczeniu. Jeśli dziecko ma trudność z odpowiedzią, można mu delikatnie pomóc: „Popatrz. Widzisz tę niebieską poduszkę? A co jest obok niej?”. Nie trzeba przy tym mówić podniesionym głosem ani prowadzić długiego wykładu. Krok nr 2: trzy dźwięki Drugi krok polega na skupieniu się na słuchu. Poproś dziecko, żeby na chwilę się zatrzymało i powiedziało, jakie trzy dźwięki słyszy. Może usłyszeć samochód za oknem, szum lodówki, szczekanie psa, głos drugiego dziecka albo odgłos wody lecącej z kranu. Jeśli w pomieszczeniu jest bardzo cicho, można posłuchać przez kilka sekund i spróbować wychwycić nawet najdelikatniejsze dźwięki. To kolejny sposób na odciągnięcie uwagi od tego, co przed chwilą wywołało wybuch złości. Zamiast skupiać się wyłącznie na konflikcie, dziecko zaczyna świadomie obserwować to, co dzieje się wokół niego. Krok nr 3: trzy części ciała Ostatni element metody 3-3-3 angażuje ciało. Poproś dziecko, żeby poruszyło trzema jego częściami. Może pomachać palcami, poruszać palcami u stóp i unieść ramiona. Można też zrobić trzy ruchy ramionami, zacisnąć i rozluźnić dłonie albo poruszyć stopami. Ważne, żeby nie zamieniać tego w kolejne polecenie wydawane zdenerwowanym tonem. Można zrobić ćwiczenie razem z dzieckiem. „Popatrz, ja ruszam palcami. A ty spróbuj poruszyć palcami u stóp”. To nie jest magia, ale działa Metoda 3-3-3 nie sprawi, że dziecko nigdy więcej nie wybuchnie. Nie zastępuje też rozmowy o tym, co się wydarzyło, kiedy emocje już opadną. Jej celem jest przede wszystkim pomóc dziecku przenieść uwagę na chwilę obecną i odzyskać odrobinę kontroli nad sobą. Warto też pamiętać, że nie każde dziecko będzie chciało współpracować w samym środku napadu złości. Czasem najlepszym rozwiązaniem będzie najpierw zapewnienie mu spokoju i bezpieczeństwa, a dopiero później zaproponowanie ćwiczenia. Najważniejsze jest więc nie samo odliczanie do trzech, ale spokojne towarzyszenie dziecku. Zamiast walczyć z jego emocjami, pomagamy mu zauważyć otoczenie, własne ciało i to, że trudna chwila w końcu minie. Zobacz także: „Antosiu, widzę Twoją złość. Czy możemy dojść do konsensusu?”. Współcześni rodzice stali się zakładnikami własnych dzieci
"My uczymy się tego na terapii.". Nastolatek może wiedzieć to dużo wcześniej
Gdzie są moje granice? Co lubię, a czego nie? Czy zachowanie drugiej osoby jest jeszcze troską, czy już kontrolą? Wielu dorosłych zaczyna zadawać sobie te pytania dopiero po trudnych doświadczeniach. Nastolatki mogą nauczyć się tego wcześniej - i dzięki temu wejść w dorosłe relacje z czymś, czego nam często brakowało.
W podcaście "Mamy to!" rozmawiam z Olgą Kwiecińską o relacji, o której w kontekście nastolatków mówi się zdecydowanie za mało: relacji z samym sobą. Zanim pojawi się pierwsza miłość Relacja z samym sobą może brzmieć jak dorosłe hasło z gabinetu terapeutycznego. W praktyce oznacza jednak bardzo konkretne rzeczy: wiedzieć, co lubię, czego nie chcę, co sprawia mi dyskomfort i kiedy czuję, że ktoś przekracza moje granice. Ta wiedza staje się szczególnie ważna wtedy, gdy młody człowiek zaczyna budować coraz bliższe relacje - przyjaźnie, a później także pierwsze związki. Bo żeby umieć powiedzieć komuś "nie", najpierw trzeba wiedzieć, na co samemu nie chce się zgadzać. Tego wielu z nas dowiedziało się znacznie później - My się teraz uczymy tego na terapiach, z książek, mając lat 30, 40 czy 50. Oni mogą nauczyć się tego, kiedy mają 15 lat - mówi Olga Kwiecińska. Dla wielu dorosłych rozpoznawanie własnych granic przyszło dopiero z doświadczeniem. Czasem po nieudanych związkach, relacjach pełnych kontroli czy zachowań, które dopiero po latach potrafiliśmy nazwać przemocą emocjonalną. Nasze dzieci nie muszą czekać tak długo. Nie chodzi przy tym o wręczenie nastolatkowi listy "czerwonych flag". Znacznie ważniejsze może być zadawanie pytań: Jak się czułaś, kiedy on to zrobił? Czy to było dla ciebie w porządku? Co chciałabyś zrobić następnym razem? Bo dobra relacja z samym sobą nie ochroni młodego człowieka przed każdym błędem. Może jednak sprawić, że wcześniej zauważy, kiedy w relacji dzieje się coś, co mu nie służy. O tym, jak pomóc nastolatkowi poznawać siebie i własne granice, posłuchaj na YouTube mamotoja.
"Mamo, nie musisz mi radzić!". Czego potrzebuje dziecko, gdy cierpi?
Kłótnia z przyjaciółką, odrzucenie, pierwsze złamane serce - gdy dziecko cierpi, chcemy natychmiast mu pomóc. Olga Kwiecińska przypomina jednak, że czasem najlepszym wsparciem jest nie rada, ale uważne słuchanie.
Dlaczego tak trudno rozmawiać z dzieckiem o relacjach? O ocenę z matematyki potrafimy zapytać bez zastanowienia. O to, dlaczego dziecko od kilku dni jest smutne, z kim się pokłóciło albo czy ktoś złamał mu serce - już znacznie trudniej. Nie dlatego, że rodziców to nie interesuje. Często po prostu nie wiemy, jak zacząć taką rozmowę i co zrobić z emocjami, które pojawią się po drodze. W podcaście "Mamy to!" rozmawiam z Olgą Kwiecińską o tym, dlaczego relacje naszych dzieci bywają dla nas znacznie trudniejszym tematem niż szkoła. I dlaczego czasem najlepsze, co możemy zrobić jako rodzice, to... przestać mówić. Chcemy pomóc, więc zaczynamy naprawiać "Co dostałeś w szkole?" to pytanie bezpieczne. Ma konkretną odpowiedź. Kiedy jednak pytamy: "Widzę, że jesteś smutna. Co się stało?", możemy usłyszeć coś, wobec czego sami poczujemy się bezradni. Kłótnia z przyjaciółką. Odrzucenie przez grupę. Pierwsze zakochanie i pierwsze złamane serce. Dla dziecka to nie są "małe problemy". To jego prawdziwe życie i prawdziwe emocje. A rodzicowi bardzo trudno patrzeć, kiedy jego dziecko cierpi. Dlatego często niemal automatycznie zaczynamy szukać rozwiązania: powiedz jej to, nie przejmuj się, znajdziesz innych kolegów, jeszcze się zakochasz, jutro będzie lepiej. Tyle że dziecko nie zawsze przyszło po rozwiązanie. "Mamo, ja chcę, żebyś mnie posłuchała" Olga Kwiecińska opowiada w naszej rozmowie o słowach swojego 19-letniego syna: "Mama, nie chodzi mi o to, żebyś ty mi radziła, tylko żebyś po prostu posłuchała". To zdanie mogłoby zawisnąć nad biurkiem niejednego rodzica. Bo kiedy dziecko opowiada nam o swoim problemie, pierwszym odruchem nie musi być działanie. Czasem wystarczy powiedzieć: "To musiało być trudne", "Rozumiem, że jest ci przykro", "Chcesz mi o tym opowiedzieć?". I wytrzymać chwilę bezradności. Nie odbierać dziecku smutku za wszelką cenę. Nie przekonywać, że "nie ma się czym przejmować". Nie rozwiązywać za nie relacji. Nie ochronimy dzieci przed złamanym sercem To chyba jedna z trudniejszych prawd rodzicielstwa. Możemy nauczyć dziecko przechodzić przez trudne emocje, ale nie możemy sprawić, żeby nigdy ich nie doświadczyło. Przyjaźnie będą się kończyć. Ktoś nie zaprosi na urodziny. Najlepsza koleżanka wybierze kogoś innego. Pierwsza miłość może skończyć się płaczem. I być może naszą rolą nie jest usuwać z drogi dziecka każde rozczarowanie. Jest nią stworzyć takie miejsce, do którego będzie chciało z tym rozczarowaniem wrócić. O tym, jak je stworzyć i dlaczego nam, rodzicom, tak trudno czasem po prostu słuchać, rozmawiamy z Olgą Kwiecińską w najnowszym odcinku podcastu "Mamy to!". Cały odcinek zobaczysz na YouTube Mamotoja.
Na ręczniku obok rozgrywał się dramat: wszyscy patrzyli, co dzieje się z tym dzieckiem. Matka milczała, a ojciec powtarzał jedno zdanie
Kilka osób odłożyło książki, inni przestali rozmawiać. Wszyscy mimowolnie słuchali tego, co działo się kilka metrów dalej. Nikt nie reagował, choć z każdą minutą robiło się coraz bardziej niezręcznie. Dopiero po powrocie do domu zrozumiałam, dlaczego ta scena tak mocno we mnie została.
Dzieciom zdarza się płakać nawet w wyjątkowo urokliwiej, nadmorskiej scenerii. Jednym do oka wpadnie piasek, inne przestraszą się pływających w wodzie wodorostów albo pokłócą o wiaderko. Zwykle nikt nie zwraca na to większej uwagi, bo to po prostu część rodzinnych wakacji. Kilka dni temu w Gdyni byłam jednak świadkiem sceny, która od początku wydawała mi się zupełnie inna. Dziewczynka płakała, mama próbowała wszystkiego. Ojciec wybrał straszenie Leżałam na plaży i czytałam książkę. Pogoda dopisywała, wokół było mnóstwo rodzin z dziećmi. Kilka metrów ode mnie rozłożyło się młode małżeństwo z dwójką maluchów. Młodszy chłopiec, może roczny, niemal od razu zasnął w wózku. Starsza dziewczynka, na oko dwu– lub trzylatka, ledwo usiadła na kocu, a już zaczęła głośno płakać. Nie wiem, co było przyczyną. Być może była zmęczona podróżą, może było jej za gorąco, a może po prostu miała gorszy moment. Małe dzieci nie zawsze potrafią powiedzieć, co czują. Mama reagowała dokładnie tak, jak pewnie zrobiłoby wielu rodziców. Spokojnie do niej mówiła, proponowała wspólne pójście do wody, pokazywała zabawki do piasku, próbowała ją przytulić, wzięła na ręce, głaskała po plecach. Nic nie pomagało. Po kilku minutach wyraźnie opadła z sił. Usiadła obok córki i zamilkła zrezygnowana. Wtedy odezwał się tata. – Jak się nie uspokoisz, zadzwonię do hotelu i powiem, żeby cię nie wpuścili. Za karę. Bo tak się darłaś na plaży. Dziewczynka spojrzała na niego z przerażeniem. Po chwili rozpłakała się jeszcze mocniej. Im dłużej to trwało, tym bardziej ludzie czuli się nieswojo Na plaży trudno cokolwiek ukryć. Głosy niosą się daleko, a kiedy jedno dziecko płacze naprawdę głośno, mimowolnie zwraca na siebie uwagę plażowiczów w promieniu kilkunastu metrów. Widziałam, jak kobieta siedząca obok mnie odłożyła gazetę i spojrzała w stronę tej rodziny. Starszy pan, który chwilę wcześniej drzemał na leżaku, uniósł głowę. Kilka osób wymieniło między sobą znaczące spojrzenia. Nikt nic nie powiedział. Ojciec tymczasem uparcie powtarzał to samo zdanie. – Zadzwonię do hotelu. Nie wpuszczą cię. Raz. Drugi. Trzeci. Dziewczynka była już tak roztrzęsiona, że trudno było zrozumieć, co mówi przez łzy. Widać było tylko, że naprawdę się boi. Dla dorosłego to oczywiście absurdalna groźba. Ale dla dwu- czy trzylatki tata jest kimś, kto wie wszystko i może wszystko. Skoro mówi, że nie będzie mogła wrócić do hotelu, to dlaczego miałaby mu nie wierzyć? Patrzyłam na tę scenę i miałam wrażenie, że ojciec wcale nie próbuje uspokoić córki. On próbował sprawić, żeby przestała płakać. To nie jest to samo. Strach ucisza dziecko tylko na chwilę Po powrocie do domu długo myślałam o tej rodzinie. Nie oceniam ich jako rodziców. Nie wiem, jak wygląda ich codzienność, ile mają na głowie ani czy tamten dzień nie był dla nich wyjątkowo trudny. Mam jednak wrażenie, że coraz częściej mylimy dwa zupełnie różne cele: chcemy, żeby dziecko natychmiast przestało płakać, zamiast zastanowić się, dlaczego płacze. Dlatego pojawiają się groźby, szantaże, straszenie policjantem, lekarzem, panią w sklepie czy jak w tym przypadku – hotelem. Problem w tym, że małe dziecko nie odbiera takich słów jak żartu albo wychowawczej sztuczki. Ono odbiera je dosłownie. Czuje lęk. A lęk nie uczy regulowania emocji. Uczy jedynie, że kiedy jest mu trudno, ktoś jeszcze dołoży mu kolejny powód do strachu. Najbardziej zapadła mi w pamięć cisza mamy. Nie dlatego, że nic nie robiła. Wręcz przeciwnie – wcześniej próbowała wszystkiego, co przyszło jej do głowy. Po prostu w pewnym momencie oddała inicjatywę mężowi, być może licząc, że jemu uda się uspokoić córkę. Nie udało się. Bo są słowa, które kończą płacz tylko pozornie. Dziecko może zamilknąć, ale nie dlatego, że poczuło się bezpiecznie. Zamilknie, bo będzie się bało. A przecież chyba nie o taki spokój chodzi nam w wychowaniu? Zobacz także: 12-latek chciał kupić gofra na deptaku w Kołobrzegu. Reakcja jego matki to dowód, że pokolenie alfa będzie stracone Dojmujące sceny za parawanem w Jastarni. „Była 7 rano. Nie mogłam oderwać oczu od tego 6-latka” Przykre sceny na plaży w Łebie: ludzie odwracali wzrok. „Chłopiec prosił mamę, żeby przestała. Aż zanosił się płaczem”
Rodzice płacą, żeby ich dzieci spały na dworze. „Córka codziennie wraca brudna i szczęśliwa”
Czy dziecko powinno codziennie taplać się w błocie, wspinać na drzewa i spędzać większość dnia na dworze, nawet gdy pada deszcz? Jeszcze kilkanaście lat temu takie pytanie zadane w Polsce brzmiałoby absurdalnie. Dziś coraz więcej rodziców za to płaci.
Leśne przedszkola już nie kojarzą się wyłącznie ze Skandynawią i osobliwymi – z punktu widzenia Polaków – zasadami wychowywania dzieci. Dziś powstaje ich coraz więcej również w Polsce. Dzieci spędzają niemal cały dzień na świeżym powietrzu, niezależnie od pogody. Zamiast plastikowych zabawek, mają patyki, kamienie, liście i błoto. Uczą się rozpalać ognisko pod okiem opiekunów, budować szałasy, obserwować owady i poznawać przyrodę wszystkimi zmysłami. Zwolennicy przekonują, że taki model rozwija samodzielność, odporność i kreatywność. Brzmi idyllicznie? Nie dla wszystkich. „Po tym, co usłyszałam, od razu zrezygnowałam” – Chciałam zapisać tam Oliwierka. Wydawało mi się, że to świetna alternatywa dla tradycyjnego przedszkola. Potem spotkałam znajomą, której córka chodzi do takiej placówki. Opowiadała, że dzieci praktycznie codziennie wracają całe ubłocone, mokre, że siadają na ziemi, nawet kiedy jest zimno. Powiedziała też, że zdarzają się odpoczynki na świeżym powietrzu, pod wiatą albo że dzieci leżakują w hamakach, jeśli pogoda na to pozwala. To kompletnie nie jest dla mnie – mówi Karolina, mama 4-letniego Oliwiera. Najbardziej zaniepokoiło ją jednak coś innego. – Usłyszałam, że kiedy dzieci znajdą kałużę, wychowawcy wręcz je zachęcają, żeby sobie po nich skakały, bo „pozwalają doświadczać świata”. Ja rozumiem ideę swobodnej zabawy, ale są jakieś granice. Nie chcę odbierać syna codziennie przemoczonego od stóp do głów i zastanawiać się, czy następnego dnia nie będę musiała brać w pracy zwolnienia, żeby latać po lekarzach. Pić z kałuży też im pozwalają? – pyta ironicznie. „To nie jest zaniedbanie. To dzieciństwo” Zupełnie inaczej patrzy na to Natalia, mama pięcioletniej Hani. – Moja córka chodzi do leśnego przedszkola drugi rok. Tak, wraca brudna. Tak, skacze po kałużach, lepi z błota, wspina się na powalone pnie i buduje szałasy. Ale wraca też szczęśliwa, pewna siebie i zachwycona każdym dniem. To zupełnie inna dziewczynka: już nie jest cichą szarą myszką, jest odważna, gotowa do podboju świata. Jak podkreśla, rodzice od początku wiedzą, na czym polega taka edukacja. – Dzieci mają nieprzemakalne kombinezony, odpowiednie buty i ubrania na zmianę. Nikt nie każe im marznąć. Jeśli pogoda jest jakimś zagrożeniem, bo są burze na przykład, zajęcia są odpowiednio organizowane. To nie jest survival, tylko przemyślana edukacja oparta na kontakcie z naturą. Dodaje, że córka znacznie rzadziej choruje niż wcześniej. – Wiele osób widzi tylko to błoto. Ja widzę dziecko, które nie boi się owadów, potrafi rozpalić ognisko z pomocą dorosłych, rozpoznaje drzewa i godzinami potrafi bawić się bez tabletu. „To bardziej moda rodziców niż potrzeba dzieci” Znacznie bardziej krytyczna jest pani Ewa, mama sześciolatka. – Mam wrażenie, że leśne przedszkola są trochę jak kawa specialty albo chleb na zakwasie z rzemieślniczej piekarni za 20 zł. To moda dla dorosłych nowobogackich, którzy chcą wychowywać dzieci „bliżej natury”. Tylko że czasami mam wrażenie, że zapominają o zdrowym rozsądku. Przyznaje, że rozważała zapisanie syna do takiej placówki. – Byłam na dniu otwartym, bo mnie to ciekawiło. Dzieci siedziały na pniach zamiast na krzesłach, jadły posiłek na dworze, chwilę później tarzały się po mokrej trawie i błocie. Dla jednych to hartowanie. Dla mnie – niepotrzebne ryzyko. Wiem też, że dzieci uczą się używać prostych narzędzi, takich jak małe nożyki do strugania patyków, oczywiście pod nadzorem. Rozumiem, że ma to uczyć odpowiedzialności, ale nie potrafiłabym się z tym pogodzić. Leśne przedszkola nie są dla każdego Leśne przedszkola nie są eksperymentem ani miejscem, gdzie dzieci pozostawia się samym sobie. Działają zgodnie z podstawą programową wychowania przedszkolnego, a ich filozofia opiera się na jak najczęstszym przebywaniu na świeżym powietrzu, samodzielności i nauce przez doświadczenie. To jednak jeden z tych tematów, przy których trudno o kompromis. Jedni widzą dzieciństwo, którego dziś brakuje – pełne błota, patyków i wspinania się na drzewa. Inni patrzą na te same obrazki i zastanawiają się, czy w pogoni za naturą nie zapominamy, że nie każde dziecko odnajdzie się w takim środowisku. Być może właśnie dlatego leśne przedszkola wzbudzają dziś tyle emocji – bo nie są tylko wyborem placówki. Są wyborem konkretnej filozofii wychowania. Zobacz także: To najgorsze, co widziała podczas dyżuru w przedszkolu. „4-latek telefon umie obsłużyć, ale załatwia się do pieluchy” Jej syn nie dostał się do publicznego przedszkola. „System nagradza nierobów, a karze uczciwych ludzi” Leoś wrócił z przedszkola głodny. „Nie dali mi obiadu, bo mnie nie zauważyli”. Reakcja mamy może zdziwić
Te 4 zdania powinny zniknąć z rodzicielskiego słownika. Mówimy je nagminnie i zostawiamy ślad na lata
Większość rodziców nie zastanawia się nad każdym wypowiedzianym zdaniem. Kiedy dziecko płacze, złości się albo po raz kolejny nie chce posprzątać zabawek, często reagujemy automatycznie. Problem w tym, że niektóre zwroty – choć wypowiadane z najlepszymi intencjami – mogą sprawić, że dziecko poczuje się niezrozumiane albo zacznie budować o sobie niekorzystne przekonania.
Amerykańska psycholożka kliniczna Sarah Lebovitz Suria, od ponad 10 lat pracująca z dziećmi i rodzicami, wskazuje cztery zdania, które warto wykreślić z rodzicielskiego słownika. Nie chodzi o to, by mówić „idealnie”, ale by lepiej wspierać rozwój emocjonalny dziecka. 1. „Przecież nic się nie stało” To jedno z najczęściej wypowiadanych zdań, gdy dziecko się przewróci, przestraszy lub zacznie płakać. Rodzice chcą je uspokoić, ale efekt może być odwrotny. Jeśli maluch właśnie przeżywa silne emocje, słyszy komunikat, że jego uczucia są nieważne albo przesadzone. Zamiast tego psycholożka proponuje nazwać to, co dziecko przeżywa. Można powiedzieć: „Widzę, że się przestraszyłeś”. „To musiało zaboleć”. „Chodź, umyjemy kolanko i zobaczymy za chwilę, jak się czujesz”. Takie słowa pomagają dziecku zrozumieć własne emocje i pokazują, że rodzic traktuje je poważnie. 2. „Jesteś taki mądry” Choć brzmi jak komplement, według psycholożki lepiej chwalić nie dziecko, lecz jego wysiłek. Dlaczego? Gdy dziecko słyszy przede wszystkim „jesteś mądry”, może zacząć wierzyć, że jego wartość zależy od tego, czy zawsze odnosi sukces. Porażki stają się wtedy szczególnie bolesne. Lepsze komunikaty to: „Widzę, ile pracy w to włożyłeś”. „Świetnie sobie z tym poradziłeś”. „Ta metoda naprawdę zadziałała”. W ten sposób dziecko uczy się, że rozwój zależy od wysiłku, a nie od wrodzonych cech. 3. „Nie” Rodzice nie unikną stawiania granic, ale samo krótkie „nie” często kończy rozmowę i wywołuje frustrację. Psycholożka proponuje, by, zamiast odmawiać bez wyjaśnienia, pokazać dziecku, że potrzeba została zauważona, choć nie może być zrealizowana w tej chwili. Przykład? „To nie jest teraz możliwe”. „Dzisiaj się nie uda, ale możemy zaplanować to na weekend”. „Teraz tego nie zrobimy, ale wrócimy do tego później”. Dziecko nadal słyszy granicę, ale jednocześnie czuje, że rodzic traktuje jego prośbę poważnie. 4. „Nigdy mnie nie słuchasz” Takie zdania często padają w pośpiechu – przed wyjściem do szkoły czy wieczorem, gdy czas szykować się do snu. Problem polega na tym, że słowa „zawsze” i „nigdy” łatwo stają się dla dziecka etykietą. Zamiast mówić: „Nigdy mnie nie słuchasz”, lepiej powiedzieć: „Potrzebuję teraz twojej uwagi”. „Widzę, że jesteś zajęty. Za pięć minut będzie czas na kąpiel”. „Posłuchaj mnie przez chwilę”. To konkretne komunikaty, które opisują sytuację, zamiast oceniać dziecko. Nie chodzi o perfekcję Pscyholożka podkreśla, że żaden rodzic nie będzie mówił idealnie przez cały czas. Najważniejsze jest zrozumienie, dlaczego niektóre komunikaty działają lepiej od innych. Nie chodzi więc o uczenie się gotowych formułek na pamięć, ale o zmianę sposobu myślenia. Zamiast oceniać dziecko lub podważać jego emocje, warto je zauważać, nazywać i pokazywać, jak sobie z nimi radzić. To właśnie takie codzienne rozmowy budują poczucie bezpieczeństwa, pewność siebie i dobrą relację – znacznie skuteczniej niż nawet najlepiej wypowiedziane „nic ci nie jest”. Źródło: Newsweek.com Zobacz także: Gdy dziecko wpada w tantrum, jak mantrę mówię to zdanie. Wystarczą 3 słowa
Nawet 9-latki boją się starości. „Córka prosiła, bym kupiła jej krem anti-aging, bo wszystkie koleżanki takich używają”
Rodzice przyznają, że trend „Sephora Kids” przestał być już tylko modą na popularne na TikToku produkty z perfumerii. Coraz więcej dzieci interesuje się kosmetykami anti-aging, zna nazwy składników aktywnych i obawia się zmarszczek, choć ich skóra nie potrzebuje jeszcze nawet podstawowej pielęgnacji przeciwstarzeniowej.
To nic zaskakującego, że dziewczynki (a w dzisiejszych czasach również chłopcy) interesują się kosmetykami. Chociaż w samym zainteresowaniu pielęgnacją skóry nie ma nic złego, niepokojące jest to, że coraz młodsze dzieciaki zaczynają bać się czegoś, co powinno być dla nich zupełnie abstrakcyjne: starzenia. Pokolenie Sephora boi się zmarszczek Trend Sephora Kids narodził się w mediach społecznościowych, głównie na TikToku. Dzieci i przednastolatki oglądają filmiki influencerek pokazujących codzienne rytuały pielęgnacyjne, testują luksusowe kosmetyki i tworzą wieloetapowe rutyny, które często bardziej przypominają pielęgnację trzydziestolatki niż dziecka. Dermatolodzy zwracają uwagę, że wiele produktów promowanych przez influencerów zawiera składniki przeznaczone dla skóry dojrzałej, takie jak retinol czy silne kwasy. Dziecięca skóra ich nie potrzebuje, a nieumiejętne stosowanie może prowadzić do podrażnień i uszkodzenia bariery hydrolipidowej skóry. Rodziców martwi jednak nie tylko skład kosmetyków. Coraz częściej słyszą pytania o zmarszczki, starzenie czy utratę jędrności skóry. „Powiedziała, że nie chce się zestarzeć” – Moja córka ma dziewięć lat. Kilka tygodni temu poprosiła mnie o krem anti-aging. Myślałam, że źle usłyszałam. Zapytałam, po co jej taki kosmetyk. Odpowiedziała, że wszystkie koleżanki już mają i że nie chce mieć zmarszczek, a już marszczy jej się czoło, kiedy się dziwi – opowiada pani Marta. Przyznaje, że przez chwilę nie wiedziała, czy się śmiać, czy płakać. – Dziewięciolatka nie powinna myśleć o starzeniu. Powinna martwić się tym, czy zdąży na rower z koleżankami, a nie tym, jak będzie wyglądała za czterdzieści lat. Mama postanowiła wykorzystać sytuację do rozmowy. – Pokazałam jej swoje zdjęcia sprzed dwudziestu lat i powiedziałam, że zmarszczki są naturalną częścią życia. Nie chcę wychować córki w przekonaniu, że starzenie to coś, czego trzeba się bać. „Nie demonizowałabym kosmetyków” Nie wszyscy rodzice patrzą na ten trend równie krytycznie. – Mam jedenastoletnią córkę i nie widzę problemu w tym, że interesuje się pielęgnacją. Sama kupuję jej delikatne kosmetyki, krem z filtrem czy lekki krem nawilżający. To lepsze niż makijaż. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy dzieci sięgają po produkty dla dorosłych – uważa Joanna. Jej zdaniem nie warto zakazywać wszystkiego. – Jeśli będziemy robić z kosmetyków temat tabu, zainteresowanie będzie jeszcze większe. Wolę rozmawiać z córką i tłumaczyć jej, dlaczego niektóre produkty nie są dla niej. „TikTok zabrał dzieciom dzieciństwo” Znacznie ostrzej ocenia sytuację pani Agnieszka, mama dziesięciolatka. – Mam wrażenie, że TikTok odebrał dzieciom prawo do bycia dziećmi. Dziewczynki, a z moich obserwacji wynika, że też chłopcy, bo mam syna, nie bawią się już w dorosłych przez godzinę czy dwie. Oni próbują nimi być przez cały czas. Martwią się cerą, zmarszczkami, wagą i wyglądem, zanim zdążą skończyć szkołę podstawową. Najbardziej niepokoi ją presja rówieśnicza. – Mój syn dba o siebie, zwraca na takie rzeczy uwagę. Kiedyś rozmawiał o pielęgnacji z koleżankami i wrócił ze szkoły wściekły, bo w tym pokoleniu dzieci nie dziwi to, że chłopak dba o skórę, ale to, że używa zwykłego kremu nawilżającego. Wyobrażamy sobie? Dziesięciolatki oceniają się przez pryzmat kosmetyków przeciwzmarszczkowych. Uczmy dzieci, że starzenie się to przywilej Psychologowie od lat zwracają uwagę, że dzieci coraz wcześniej zaczynają porównywać swój wygląd z obrazami oglądanymi w mediach społecznościowych. Filtry, idealna cera i perfekcyjne rutyny pielęgnacyjne anti-aging sprawiają, że nawet najmłodsi zaczynają wierzyć, iż wygląd wymaga nieustannego poprawiania. Rodzice mają różne sposoby reagowania. Jedni kupują dzieciom podstawowe kosmetyki i tłumaczą, czym różni się pielęgnacja od walki ze starzeniem. Inni stanowczo odmawiają zakupu produktów anti-aging. Są też tacy, którzy uważają, że moda minie tak samo szybko, jak się pojawiła. Jedno wydaje się jednak niepokojące. Jeśli dziewięcioletnie dziecko zaczyna bać się zmarszczek, problemem nie jest już sam krem przeciwstarzeniowy. Problemem jest świat, który przekonał je, że starość to coś, przed czym trzeba zacząć uciekać, zanim jeszcze skończy się dzieciństwo. A przecież starzenie się to ogromny przywilej i tego powinniśmy uczyć nasze dzieci. Zobacz także: Trend „Sephora kids” drenuje portfele rodziców. „Z niepokojem odkryłam, co córka robi w łazience”