Dziś rodzice nie uczą dobrych manier? „Dzieci przyjaciółki zdewastowały mi mieszkanie”
Zdarza się, że jedno spotkanie potrafi zweryfikować nasze przekonania o wychowaniu. Miałam spędzić miłe popołudnie z przyjaciółką i jej dziećmi – zamiast tego zostałam z bałaganem, poczuciem niesmaku i pytaniem, czy dobre maniery przestały być czymś oczywistym.
„Przecież to tylko dzieci” – słowa, które usprawiedliwiają wszystko? Odwiedziła mnie przyjaciółka z dwójką dzieci. Ja – kawa i chwila oddechu, dzieci – zabawa z moją córką. Prosty plan, który rozsypał się szybciej niż klocki na mojej podłodze. Zanim zdążyłam nalać kawy, jej młodszy syn zrzucił książki z półki i ułożył z nich rampę. Starsza córka otworzyła moje szuflady i sięgnęła po przybory do pracy, po chwili zostawiając na parkiecie kolorowe „dzieło”. Przyjaciółka spojrzała, uśmiechnęła się i rzuciła: „Oj tam, przecież to tylko dzieci – nie spinaj się”. Ja sama mam dziecko – 5-letnią córkę. I wiem, że w tym wieku trudno o pełną kontrolę impulsów, ale od zawsze uczę ją podstawowych zasad: pytania o zgodę, szacunku do cudzych rzeczy, odkładania na miejsce. Widzę, jak bardzo tego potrzebuje, bo sama czuła się zagubiona, kiedy syn przyjaciółki zaczął wyrywać jej zabawki i biegać po mieszkaniu, robiąc z niego plac zabaw. Spojrzała na mnie ze smutkiem, jakby pytała wzrokiem, dlaczego ktoś może robić to, czego jej nie wolno. To był moment, w którym poczułam, że nie chodzi o złośliwość dzieci – tylko o brak kierunku. O to, że nikt im nie powiedział: „Zatrzymaj się, to nie twoje”. Czy dobre maniery stały się opcjonalne? Zastanawiam się, kiedy zasady zaczęły być traktowane jak zamach na „swobodę dziecka”. Wiele razy słyszałam argument, że maluch musi się „wyszaleć”, że nie wolno go ograniczać, bo to hamuje kreatywność. Tylko że kreatywność bez granic często zmienia się w chaos – a czasem w zwykłą nieuprzejmość. Moja córka potrafi bawić się intensywnie, ale wie, że w czyimś domu obowiązują czyjeś zasady. Widzę, że dzięki temu czuje się pewniej, bo wie, czego się od niej oczekuje. Widziała jednak, że dzieci przyjaciółki robią, co chcą, a ich mama nawet nie pomyśli, by je stopować. I to ją naprawdę poruszyło – pytała później, czy zrobiła coś złego, że zabierano jej zabawki. A mnie po prostu zrobiło się przykro. Szacunek nie jest staroświecki – jest potrzebny Kiedy po wizycie zamknęłam drzwi i spojrzałam na salon, który wyglądał jak po przejściu huraganu, poczułam, że to nie chodzi o bałagan. Z tym sobie poradzę. Chodzi o poczucie, że granice – moje, mojej przestrzeni, mojego dziecka – zostały kompletnie zignorowane. Nie chcę żyć w świecie, w którym oczekiwanie szacunku odbiera się jako „spinę”. Nie chcę też, by moja córka dorastała w przekonaniu, że wszystko wolno, bo „jest dzieckiem”. Widzę, że dobre maniery dają jej pewność i poczucie bezpieczeństwa. Zasady nie ograniczają – one uczą, jak być w relacji z drugim człowiekiem. Dlatego coraz częściej myślę, że to nie dzieci mają problem. Dzieci potrafią się nauczyć wszystkiego. To dorośli czasem rezygnują z uczenia – w imię wygody, luzu albo lęku przed byciem ocenionym. A później dziwią się, że inni czują się z tym źle. Tak jak ja tego dnia, kiedy zamiast miłego spotkania dostałam lekcję… że nie każda zasługuje na powtórzenie. Zobacz także: „Nie potrafią trzymać ołówka ani iść do toalety”. Nauczyciele załamani współczesnymi dziećmi
„Moje dziecko nie jest służącym”. A jednak obowiązki w przedszkolu uczą czegoś ważnego
Ten list przysłała do redakcji mama 5-latki, która – jak sama przyznaje – długo buntowała się przeciwko obowiązkom w przedszkolu. Wydawało jej się, że dzieci są tam od zabawy, a nie od sprzątania. Dopiero jedna sytuacja otworzyła jej oczy. Jej słowa to ważny głos w dyskusji o tym, czym naprawdę jest samodzielność.
Piszę ten list, bo czuję, że nie jestem jedyną mamą, która kiedyś źle patrzyła na obowiązki w przedszkolu. Gdy usłyszałam, że moja córka w swojej grupie ma dyżury – raz nakrywa do stołu, innym razem pomaga sprzątać po zajęciach plastycznych, a czasem podlewa rośliny – w pierwszym odruchu poczułam bunt. W mojej głowie zabrzmiało to tak: „Moje dziecko nie jest służącym. Przecież to przedszkole, a nie zakład pracy”. Dziś wiem, że to ja miałam problem – nie przedszkole. „Zostaw, ja zrobię to szybciej” – słowa, które niszczą samodzielność Jestem mamą, która wszystko robiła za swoje dziecko. Bo szybciej. Bo czyściej. Bo mniej nerwów. Gdy córka próbowała ścielić łóżko – poprawiałam. Gdy chciała pomóc w kuchni – bałam się bałaganu. Gdy odkładała zabawki – wyręczałam ją, bo przecież „i tak zrobię to lepiej”. Aż któregoś dnia pani z przedszkola powiedziała mi przy odbiorze: „Córka pięknie dziś współpracowała. Dzieci mają swoje obowiązki i ona świetnie sobie radzi”. Nie zrozumiałam od razu. W domu nadal chciałam trzymać kontrolę. Ale pewnego popołudnia podsłuchałam rozmowę córki z babcią: „Babciu, ja to wszystko umiem. Tylko mama mi nie pozwala”. To było jak kubeł zimnej wody. Obowiązki w przedszkolu nie są karą. To fundament pewności siebie Dziś widzę, ile dobrego dały jej te małe, przedszkolne zadania. Nakrywanie do stołu – odpowiedzialność. Sprzątanie po zabawie – szacunek do pracy innych. Pomaganie kolegom – współpraca. Dyżury – poczucie, że jest potrzebna i ważna. Zorientowałam się, że obowiązki nie odbierają dzieciom dzieciństwa. One pomagają im w nie wejść – odważnie, samodzielnie i z poczuciem sprawczości. Zaczęłam pozwalać córce robić więcej w domu. Teraz sama z siebie ścieli łóżko, pomaga przy kolacji, segreguje pranie. Nie dlatego, że musi. Dlatego, że chce. Czuje się duża, odpowiedzialna i kompetentna. A ja, patrząc na nią, coraz częściej myślę: „Gdyby nie obowiązki w przedszkolu, dalej trzymałabym ją pod kloszem”. Drodzy rodzice – nie bójmy się oddać dzieciom małych odpowiedzialności Wiele z nas chce chronić swoje dzieci. To naturalne. Ale chroniąc je przed każdym wysiłkiem, odbieramy im coś znacznie ważniejszego – przestrzeń na rozwój. Obowiązki w przedszkolu to nie wyzysk, nie przesada, nie „robienie z dzieci dorosłych”. To nauka, którą powinny wynieść, zanim trafią do szkoły i później – w dorosłość. Dziś mogę powiedzieć jedno: cieszę się, że ktoś w przedszkolu nauczył moją córkę tego, czego ja przez długi czas nie potrafiłam – wiary w siebie. Zobacz także: Dzięki tej „ryzykownej” zabawie wychowasz pewne siebie dziecko. Matka: „Nie poznaję syna”
Współczesne pokolenie nastolatków nie przetrwa. Wystarczy pójść do galerii handlowej
Wystarczy przejść się w weekend po galerii handlowej, żeby zobaczyć pewien niepokojący obraz współczesnej młodzieży: nastolatki robią zakupy bez zastanowienia. „Mamo, bliknij”, „Kupisz?”, „To tylko stówka” – to jedne z najczęściej słyszanych zdań między sklepowymi półkami.
Ostatnio, będąc w galerii handlowej, obserwowałam grupkę 13–14-latek w drogerii. Chwytały kosmetyki, perfumy, błyszczyki za 50, 70, 120 zł i nawet nie odwracały produktu, by zobaczyć cenę. Jedna z nich powiedziała: „Wezmę, mama mi kupi, co za różnica”. Wzięła. Bez cienia refleksji, czy to potrzebne, czy drogie, czy ma na to pieniądze. Takich scen było więcej. W sklepie z ubraniami chłopak wziął czapkę z logo znanej marki i od razu skierował się do kasy. Kolega próbował go powstrzymać: – A masz kasę? – Nie, ale napiszę staremu, żeby mi „bliknął”. Zero dyskusji, zero wstydu, zero myślenia. Po prostu natychmiastowa potrzeba posiadania. Smartfon i smartwatch jak karta kredytowa bez limitu Najbardziej uderzyło mnie jednak co innego. Kiedy nastolatki są same, nie potrzebują już nawet gotówki ani portfela. Widziałam dziewczynę, może miała 12 lat, która kupowała bubble tea. Wyciągnęła smartwatch, przyłożyła do terminala i poszła dalej, nawet nie patrząc na paragon. To nie była sytuacja wyjątkowa – teraz to codzienność. Dzieci płacą telefonami albo zegarkami, a jeśli zbliżenie nie przejdzie, wysyłają rodzicom krótką wiadomość: „Bliknij 50”. Często bez „proszę”, bez tłumaczenia, po prostu jakby prosili o kolejny poziom w grze. Rodzice – zmęczeni, zabiegani – blikają. Bo nie mają siły na kłótnie. Bo stoją w pracy. Bo nie chcą tłumaczyć całej kolejki wiadomościami. A młodzi uczą się, że pieniądze są zawsze „pod ręką”. Konsekwencje? Już widoczne Problem nie polega na tym, że nastolatki kupują. Problem polega na tym, że nie mają pojęcia, ile to wszystko kosztuje. Gdy pewna mama w sklepie obuwniczym powiedziała synowi, że nie kupi mu butów za 450 zł, usłyszała: – Ale przecież masz kartę. W tym zdaniu zawiera się cały dramat współczesnego rodzicielstwa. Dzieci nie rozumieją wartości pieniądza, bo żyją w świecie natychmiastowej dostępności. Klik – kupione. Klik – zapłacone. Klik – przelane. Ale realne życie tak nie działa. Jeśli czegoś naprawdę chcemy nauczyć młodych ludzi, to nie tego, jak zbliżać zegarek do terminala, ale tego, że każda decyzja – także zakupowa – ma konsekwencje. Zobacz także: 7 sposobów na złość u nastolatka. Już nie skończy się trzaskaniem drzwiami
„Syn miał zrobić sobie jajecznicę. Poddał się po minucie”. Tak wygląda dorastanie bez obowiązków
Mama 13-latka była pewna, że jej syn poradzi sobie z najprostszym zadaniem w kuchni. W końcu to tylko jajecznica. Tymczasem po minucie usłyszała wołanie o pomoc i zobaczyła nastolatka stojącego bezradnie przed patelnią. Ta sytuacja – choć mogłaby wydawać się zabawna – wcale nie jest śmieszna. To obraz dorastania bez obowiązków.
W sobotni poranek mama poprosiła syna, by zrobił sobie śniadanie. Nie dlatego, że nie chciało jej się wstać. Chciała, by zaczął wykonywać proste czynności, które kiedyś będą dla niego codziennością. Po chwili usłyszała: – Mamo, tu jest coś popsute. Kiedy weszła do kuchni, zobaczyła jajka leżące na blacie, patelnię postawioną na zimnym palniku i chłopaka, który wpatrywał się w kuchenkę jak w zagadkę logiczną. Nawet nie spróbował jej włączyć. Dla matki to był moment otrzeźwienia. Nie dlatego, że syn nie zrobił jajecznicy. Ale dlatego, że dotarło do niej, jak mało ma kontaktu z realnym życiem. Dzieci „obsługują” tablety, ale nie garnki W wielu domach obowiązki domowe traktowane są jak przykry dodatek do życia, coś, od czego należy dzieci chronić. „Niech się uczą”, „niech odpoczywają”, „jeszcze się w życiu namęczą” – słyszymy często. Efekt? Nastolatki świetnie odnajdują się w świecie aplikacji, ale kompletnie nie radzą sobie z obsługą podstawowych sprzętów. To nie wina dzieci. Po prostu rzadko mają okazję ćwiczyć. Jeśli nigdy nie smażyły jajka, nie ma powodu oczekiwać, że nagle zrobią to bez problemu. Obowiązki nie są karą – są przygotowaniem do życia Historia z jajecznicą jest dla wielu rodziców bolesnym sygnałem. Dzieci potrzebują obowiązków nie po to, by ich „uczyć pokory”, tylko by stopniowo przygotowywać do samodzielności. Włączenie palnika, umycie talerza, posprzątanie po sobie – to nie jest ciężka praca. To element codzienności, który nastolatek musi umieć ogarnąć. Jeśli nie damy im miejsca na naukę, dorosłość spadnie na nich jak zimny prysznic. Zobacz także: 7 sposobów na złość u nastolatka. Już nie skończy się trzaskaniem drzwiami
Zawołałam córkę na placu zabaw, a inna matka wybuchnęła śmiechem. Tak uczy się dzieci poniżania
Na placach zabaw uczymy dzieci więcej, niż nam się wydaje. Wystarczy jedno słowo, jedno spojrzenie, jeden komentarz – i młodzi obserwatorzy natychmiast wyciągają wnioski. List naszej czytelniczki pokazuje, że to nie dzieci są okrutne, ale dorośli, którzy dają im do tego narzędzia.
Szanowna Redakcjo, chcę opisać sytuację, która wydarzyła się kilka dni temu na placu zabaw i do dziś nie daje mi spokoju. Niby drobiazg, niby nic wielkiego, a jednak poczułam coś między złością a bezradnością. I im dłużej o tym myślę, tym bardziej widzę, że problem leży dużo głębiej niż jedno nieprzyjemne zachowanie. Byłam tam z moją czteroletnią córką, Hanią. Dzieci biegały, wspinały się, było gwarno i radośnie. W pewnym momencie zawołałam ją, żeby podała mi czapkę, którą zostawiła na ławce. Powiedziałam po prostu: „Haniu, chodź na chwilę”. W tej samej sekundzie obok mnie rozległ się śmiech. Głośny, szyderczy, zupełnie niepasujący do atmosfery tego miejsca. Dwie mamy, stojące z boku, spojrzały na mnie z rozbawieniem, po czym jedna z nich powiedziała szeptem-nieszeptem (tak, żeby wszyscy słyszeli): „Boże, znowu jakaś Hania, kiedy ta głupia moda się skończy. Jak można tak dzieciom robić?”. Poczułam, jakby ktoś mnie spoliczkował. Bo co właściwie miałam zrobić? Przeprosić za imię własnego dziecka? Wyjaśnić im, że wybrałam je, bo ma dla mnie i mojego męża znaczenie? Że nosiła je moja babcia, że jest dla nas ważnym fragmentem rodzinnej historii? Ale najbardziej zabolało mnie coś innego. To, że ich dzieci stały obok i wszystko słyszały. Patrzyły, jak ich mamy kpią z cudzego imienia, jak oceniają i wyśmiewają coś, co dla kogoś innego jest niezwykle ważne. Przecież właśnie tak uczy się dzieci poniżania – nie przez wielkie, dramatyczne sceny, tylko przez codzienne drobiazgi, które dorośli robią bez refleksji. Widziałam po mojej Hani, że usłyszała. Spytała później: „Mamo, dlaczego ta pani się śmiała?”. I wtedy zabrakło mi słów. Jak wytłumaczyć czterolatce, że dorosła kobieta pozwala sobie na ocenianie dziecka tylko dlatego, że nie pasuje jej jego imię? Jak przekazać jej, że nie wszyscy dorośli są przykładem, z którego warto brać przykład? Nie piszę tego, żeby robić aferę o imiona. Piszę, bo mam dość tej kultury komentowania, wyśmiewania, oceniania. Tego poczucia, że można powiedzieć wszystko, byle było „śmiesznie”. A przecież obok stoją dzieci, które chłoną to jak gąbka. A potem powtarzają. Może warto czasem ugryźć się w język. Zanim wybuchniemy śmiechem z cudzego wyboru, cudzego wyglądu, cudzych decyzji – warto pomyśleć, czy naprawdę chcemy, by nasze dzieci robiły to samo. Bo one będą robiły dokładnie to, czego je uczymy. Z poważaniem, Czytelniczka Zobacz także: „Zenek!” – usłyszałam na placu zabaw. Chwilę później rozległ się szyderczy śmiech
„Moja córka ma 13 lat i nie potrafi zapłacić w sklepie”. To pokolenie żyje w bańce
Coraz więcej rodziców zauważa, że nastolatki – choć świetnie odnajdują się w świecie aplikacji i social mediów – kompletnie gubią się w sytuacjach wymagających zwykłych, życiowych umiejętności. Jedna z mam napisała do nas, w jakim była szoku, gdy jej 13-letnia córka nie potrafiła samodzielnie zapłacić za zakupy. Jej historia to nie wyjątek, lecz coraz powszechniejszy obraz dorastającego pokolenia.
Moja córka ma 13 lat – nastolatka, która potrafi obsłużyć pięć komunikatorów naraz, biegle korzysta z map Google i robi prezentacje na komputerze szybciej, niż ja zdążę zaparzyć herbatę. Dlatego kiedy poprosiłam ją ostatnio, by skoczyła w niedzielę do osiedlowego sklepiku o jakiś chleb paczkowany, nawet przez chwilę nie pomyślałam, że to może być dla niej wyzwanie. Wróciła jednak po kilku minutach, cała czerwona na twarzy, zdenerwowana. W ręku trzymała banknot dwudziestozłotowy, ten sam, który jej wcześniej dałam. – Mamo, ja nie wiem, co mam powiedzieć. A jak pani mnie o coś zapyta? A jak nie będę wiedziała, jak zapłacić? – wyrzuciła z siebie. Zamurowało mnie. Przecież chodzimy do sklepu tyle razy. Przecież patrzy. Przecież to bardzo proste… prawda? Wtedy dotarło do mnie, że ona patrzy, ale nie doświadcza. Ja zawsze robię to za nią. W dyskontach czy sklepach typu Żabka, gdzie można płacić kartą, po prostu wyjmuje telefon z kieszeni i płaci. A tutaj... tutaj trzeba zapłacić gotówką. Wejść w interakcje z drugim człowiekiem, a nie tylko wyklikać coś w kasie samoobsługowej. Dzieci żyją obok dorosłego świata, nie w nim Zaczęłam obserwować inne sytuacje. Znajomi mówią, że ich nastolatki boją się zamówić jedzenie w restauracji, zadzwonić do babci, zapytać w sklepie o rozmiar bluzy. Świetnie funkcjonują w świecie ekranu – tam wiedzą wszystko, tam czują się pewnie. Ale gdy trzeba wykonać najzwyklejszą codzienną czynność, pojawia się panika. My, rodzice, często jesteśmy przekonani, że pomagając, wyręczając, ułatwiając życie, robimy dobrze. Że to takie „naturalne”, że dzieci nie muszą się tym zajmować, bo przecież mają szkołę, zajęcia, obowiązki. A tak naprawdę odbieramy im szansę na oswojenie podstawowych sytuacji, które potem w dorosłości spadają na nich jak grom z jasnego nieba. I nagle 18-latek nie potrafi umówić wizyty u lekarza. 15-latka boi się podejść do kasy. 13-latka nie wie, jak zapłacić za zakupy. Małe kroki zmieniają wszystko Po tej sytuacji usiadłam z córką i zapytałam, czego dokładnie się boi. Okazało się, że nie samej czynności – tylko tego, że zrobi coś „głupio”, że nie zrozumie pytania, że ktoś się zaśmieje. To lęki, które rosną w dzieciach, gdy zbyt długo żyją w naszej ochronnej bańce. Od tamtej pory robię inaczej. Zaczęłyśmy od małych rzeczy – od zamówienia w restauracji, od pójścia po bilet na dworcu w okienku, od kupienia drobnych rzeczy w sklepie. Teraz widzę, jak z każdym razem rośnie jej pewność siebie, jak coraz śmielej wchodzi w sytuacje, które wcześniej ją paraliżowały. Bo samodzielność nie zaczyna się od wielkich wyzwań, tylko od drobiazgów, które budują poczucie sprawczości. Tylko trzeba dziecku dać szansę je przeżyć, a nie robić wszystko za nie. I wiem jedno – to pokolenie nie musi być bezradne. Ale musi dostać miejsce, by nauczyć się żyć także poza ekranem. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: To, co dziś widzimy w szkołach, to nie lenistwo. To wypalenie dzieciństwa
„Przeraziło mnie, gdy mój 14-latek zapytał, jak włączyć pralkę”. To nie jest zabawne
Mama 14-latka była przekonana, że jej syn świetnie odnajduje się w nowoczesnym świecie. Tym bardziej uderzyło ją, gdy pewnego popołudnia zapytał ją… jak włączyć pralkę. Z początku chciała się roześmiać, ale szybko zrozumiała, że nie ma w tym nic śmiesznego. To problem, z którym mierzy się coraz więcej rodzin – nastolatki dorastają, nie mając pojęcia o podstawowych czynnościach domowych.
„A gdzie się to włącza?” – pytanie, które nie powinno paść Chłopak miał wyprać strój sportowy, który następnego dnia był mu potrzebny na WF. Mama uznała, że to idealna okazja, by zrobił to samodzielnie. Weszła do łazienki po kilku minutach i zobaczyła syna stojącego przed urządzeniem, jakby trafił do muzeum techniki. – Mamo, a gdzie się to włącza? – zapytał, wskazując na główny przycisk. Mama zamarła. Nie miała pojęcia, że jej własne dziecko nigdy nawet nie obserwowało jej przy praniu. Jeśli nie pokazujemy, to skąd mają wiedzieć? Kluczowa prawda, którą uświadamia sobie wielu rodziców, brzmi: dzieci nie uczą się przez osmozę. To, że mieszkają z nami, nie znaczy, że zaglądają nam przez ramię i analizują, jak działają sprzęty domowe. Współczesne nastolatki dorastają w ogromnym komforcie – pranie „samo się robi”, obiad „sam się gotuje”, a brudne rzeczy „znikają”. Nie mają kontaktu z procesem, więc nie wiedzą, jak wygląda. Bez praktyki nie ma kompetencji. To takie proste. Samodzielność nie rodzi się w wieku 18 lat Wiele rodzin uważa, że nastolatek ma się uczyć, a domem zajmą się dorośli. To zrozumiałe – każdy chce odciążyć swoje dziecko. Ale w pewnym momencie robi się z tego sprzężenie zwrotne: im więcej robimy za nich, tym mniej oni potrafią. A przecież samodzielności nie nauczą się z dnia na dzień. Nie pojawia się nagle po przekroczeniu magicznej granicy dorosłości. Jeśli chcemy wychować młodych ludzi, którzy sobie poradzą, musimy dać im przestrzeń na uczenie się właśnie takich prostych czynności. Pralka, zmywarka, piekarnik – to nie są „obowiązki”. To życie. I lepiej, żeby nauczyli się tego dziś, niż żeby zderzyli się z rzeczywistością dopiero na własnym wynajmowanym mieszkaniu. Zobacz także: „Syn ma 14 lat i nie umiał kupić biletu”. Sami tworzymy pokolenie bezradnych nastolatków
„Syn ma 14 lat i nie umiał kupić biletu”. Sami tworzymy pokolenie bezradnych nastolatków
To historia, która coraz częściej pojawia się w domach nastolatków – z jednej strony dzieci są bystre, z drugiej zaskakująco mało samodzielne.
14-latek pojechał do dziadków na trzydniową wizytę. Mama zawiozła go do małej miejscowości, upewniła się, że wszystko jest w porządku i wróciła do domu. Spodziewała się, że syn bez problemu poradzi sobie w drodze powrotnej. Tymczasem, gdy stanął przed okienkiem na małomiasteczkowym dworcu, nie wiedział, jak… kupić bilet. „Mamo, ja nie wiem, co mam jej powiedzieć” Plan był prosty. Chłopak po trzech dniach u dziadków miał wrócić sam pociągiem. Mały dworzec, krótkie połączenie, żadnej filozofii. Mama chciała dać mu trochę odpowiedzialności – ot, drobny krok w dorosłość. Kiedy jednak nadszedł dzień powrotu, telefon zadzwonił. – Mamo, ja nie wiem, co mam powiedzieć. Jaki bilet? Ona czeka… – wyszeptał zdenerwowany chłopak. Stał przed kasjerką, która patrzyła na niego z lekkim zniecierpliwieniem. Dla niego to było jak egzamin – i to taki, do którego nikt go nie przygotował. Nie wiedział, że trzeba podać godzinę, kierunek, a nawet to, czy ma mieć ulgę. Mama zamarła. Nie dlatego, że syn nie kupił biletu. Ale dlatego, że nagle dotarło do niej, jak bardzo chroniła go przed codziennością. Technologia ułatwia, ale… odbiera okazję do nauki „Przecież on umie kupić bilet online” – tłumaczyła sobie później. I właśnie w tym tkwi problem. Dzisiejsi nastolatkowie doskonale poruszają się w świecie cyfrowym, ale zwykłe, analogowe sytuacje potrafią ich sparaliżować. Rodzice zgłaszają podobne problemy: nastolatki nie potrafią zapytać o drogę, zadzwonić, by coś załatwić, umówić wizyty, a nawet rozmawiać z obcą osobą w okienku. Nie dlatego, że są nieśmiali. Po prostu nigdy nie musieli. A przecież te drobne życiowe kompetencje budują w nich pewność siebie. Nie nauczą się ich ani w szkolnej ławce, ani w żadnej aplikacji. Czy pozwalamy dzieciom dorosnąć? Historia mamy i jej syna to sygnał, który trudno ignorować. W dobrej wierze wyręczamy nastolatki w niemal wszystkim – bo szybciej, bo wygodniej, bo nie chcemy, żeby się stresowały. Tymczasem brak okazji do praktyki sprawia, że nawet mały dworzec w małej miejscowości staje się dla nich przeszkodą nie do przejścia. Może więc, zamiast tylko chronić, powinniśmy częściej pozwalać im próbować. Tak, nawet jeśli oznacza to czekanie przy kasie i jąkanie się przed panią z okienka. Bo to właśnie te drobne sytuacje uczą ich samodzielności na całe życie. Zobacz także: Zabierają małe dziecko do kościoła, chociaż wiedzą, że będzie płakać. „Tak wypada”
„Synek tylko degustuje bułeczkę”. Tak polskie matki uczą swoje dzieci kraść
Gdy opowiadam tę historię znajomym, zwykle słyszę: „No serio, aż tak?”. A jednak – dokładnie od jednej niewinnej bułeczki zaczęła się w moim domu długa rozmowa o granicach, uczciwości i o tym, czego dzieci uczą się mimochodem. Bo czasem najważniejsze lekcje kryją się nie w szkolnych zeszytach, tylko między półkami w osiedlowym markecie.
Przyznam od razu. Mój syn ma dziś 6 lat, ale gdy miał roczek, dwa, zdarzało się, że podczas zakupów wręczałam mu do rączki bułę albo soczek prosto z półki. Myślałam wtedy: przecież to nic złego. Zje w drodze do kasy, opakowanie czy papierek zachowam – i tyle. Zapłacę. Normalna sprawa, prawda? Ale pamiętam jego minkę. Tę radość, beztroskę, iskierki w oczach. I w tym samym momencie coś mnie ukłuło. Bo im dłużej o tym myślałam, tym bardziej rozumiałam, że ta „jedna bułeczka” wcale nie jest taka niewinna. Czego ja uczę, myślałam. Dla dorosłego to praktyczny kompromis. Dla dziecka – komunikat. „Możesz wziąć coś ze sklepu, zanim za to zapłacimy”. Niby nic, a jednak zmienia znaczenie słowa „własność”. Rodzi przekonanie: najpierw korzystam, potem się zobaczy. I to wcale nie było jedyne ryzyko. Zaczęło się niewinnie, ale szybko zrozumiałam, dlaczego eksperci tak mocno podkreślają, że jedzenie w sklepie – choć często akceptowane społecznie – bywa niebezpieczną lekcją. Zwłaszcza dla małych dzieci, które dopiero uczą się świata. One nie widzą różnicy między „otworzyłam chipsy, ale zaraz zapłacę” a „zabrałem coś, bo byłem głodny”. Granice, których dzieci nie domyślą się same Problem wcale nie tkwi w tej jednej bułce. Tylko w tym, że dziecko nie rozumie jeszcze kontekstu. Nie wie, że to wyjątek. Że mama miała zły dzień, że kolejki były długie, że sytuacja była trudna. Dla dziecka liczy się zasada – a ta akurat jest bardzo prosta: „mogę wziąć coś ze sklepu przed zakupem”. Widziałam, jak szybko to się utrwala. Tydzień później syn sam sięgnął po soczek, prosił, żebym otworzyła, bo chce mu się piciu. I wtedy poczułam to dziwne ukłucie winy. Nie dlatego, że zrobił coś złego. On był po prostu konsekwentny. To ja byłam niekonsekwentna. Od tamtej sytuacji zaczęłam świadomie patrzeć na to, co dzieje się w sklepach. I zauważyłam, że problem jest szerszy. Rodzice często otwierają opakowania, bo dziecko marudzi. Albo mówią z przymrużeniem oka: „on tylko degustuje”. Sprzedawcy udają, że nie widzą, bo nie chcą konfliktu. A dzieci w tym czasie wyciągają wniosek, którego nikt nie mówi na głos: że zasady są elastyczne. Że można trochę na skróty. Że „to tylko” – działa jak karta przetargowa. Dlaczego mówię o tym głośno Nie chodzi o to, żeby kogokolwiek zawstydzać. Każdy z nas coś takiego zrobił – prędzej czy później. Wszyscy znamy realia robienia zakupów z dziećmi. Wiem, jak wygląda desperacja pod tytułem „on zaraz wybuchnie, a ja tylko chciałam kupić mleko i makaron!”. Ale jeśli sami nie wytłumaczymy dzieciom, jak działa świat, zrobi to ktoś za nas – często w dużo mniej przyjazny sposób. Warto więc zadać sobie jedno pytanie: co tak naprawdę chcę, żeby moje dziecko wyniosło z tej pozornie banalnej sytuacji? Dla mnie odpowiedź jest prosta. Chcę, by wiedziało, że cudza własność to cudza własność. Że zasady są po coś. Że uczciwość zaczyna się nie wtedy, kiedy patrzą inni – ale wtedy, kiedy nie patrzy nikt. Od tamtej pory nie pozwalam jeść w sklepie. Nie dlatego, że jestem surowa. Dlatego, że jestem konsekwentna. A konsekwencja, choć trudna, jest dla dzieci najbezpieczniejszą formą wolności. I może właśnie o to chodzi – by nauczyć ich, że drobne decyzje tworzą duże wartości. Nawet takie zwyczajne, jak ta jedna mała bułeczka. Zobacz także: „W grudniu świetlice powinny być czynne również w weekendy”. O nauczycielach nikt nie myśli
Lista obowiązków dla dzieci z podziałem na wiek. Rodzicu, nie wychowuj lenia
Wielu rodziców zastanawia się, kiedy zacząć wprowadzać obowiązki domowe. Tymczasem specjaliści podkreślają, że nauka samodzielności powinna zaczynać się już w przedszkolu – a nawet wcześniej. Dzieci chcą czuć się potrzebne, a drobne zadania budują ich pewność siebie bardziej niż niejedna pochwała. Oto praktyczna lista obowiązków dostosowanych do wieku, która pomaga nauczyć dziecko samodzielności.
Obowiązki domowe nie są karą ani sposobem na „odciążenie” dorosłych. Badania i doświadczenia psychologów mówią jasno – dzieci, które mają swoje zadania, rozwijają poczucie sprawczości, radzą sobie lepiej w szkole i szybciej stają się samodzielne. To właśnie codzienna, zwyczajna rutyna uczy ich kompetencji niezbędnych w dorosłym życiu. Obowiązki dla dzieci 2–3 lata W tym wieku dzieci są z natury chętne do współpracy. Lubią pomagać i chcą naśladować dorosłych. Co mogą robić? odkładać zabawki na miejsce wkładać brudne ubrania do kosza na pranie podawać i odkładać lekkie przedmioty (np. plastikowe kubeczki) wycierać rozlaną wodę lub rozsypane okruszki pomagać przy karmieniu zwierząt (pod czujnym okiem dorosłego) Obowiązki dla dzieci 4–5 lat To idealny moment na rozszerzenie zakresu zadań. Dzieci w tym wieku świetnie czują się w jasno określonych rolach. Co mogą robić? ścielić łóżko w swoim pokoju nakrywać do stołu i sprzątać po posiłku pomagać w prostych pracach kuchennych – mieszanie, mycie owoców samodzielnie ubierać się i odkładać ubrania podlewać rośliny pomagać przy zakupach – odkładanie produktów do torby Obowiązki dla dzieci 6–8 lat Wczesnoszkolni uczniowie są gotowi na regularne, codzienne zadania. Co mogą robić? pakować plecak na następny dzień wyprowadzać psa w towarzystwie dorosłego odkurzać niewielkie powierzchnie robić proste kanapki lub sałatki sprzątać pokój i biurko segregować pranie i składać swoje ubrania Obowiązki dla dzieci 9–11 lat To czas, w którym dzieci naprawdę zaczynają być samodzielne – o ile wcześniej im na to pozwolono. Co mogą robić? przygotowywać nieskomplikowane posiłki (np. jajecznicę, owsiankę) samodzielnie odkurzać i myć podłogi w swoim pokoju uczyć się planowania – np. pakowania stroju na WF wyrzucać śmieci robić proste zakupy opiekować się młodszym rodzeństwem przez krótką chwilę w domu (jeśli rodzic jest w pobliżu) Obowiązki dla nastolatków 12+ Nastolatki są już w stanie przejąć obowiązki niemal „dorosłe”. To inwestycja, która zwróci się w przyszłości. Co mogą robić? robić pranie i rozwieszać ubrania prasować rzeczy typu T-shirt przygotowywać proste posiłki samodzielnie jeździć po drobne zakupy sprzątać całe mieszkanie – po ustaleniu zasad organizować swój czas i obowiązki szkolne dbać o własne dokumenty, bilety, drobne wydatki Najważniejsze – nie poprawiaj po dziecku Rodzice często popełniają jeden błąd: poprawiają po dzieciach, bo „będzie szybciej” lub „zrobię to lepiej”. Tymczasem nauka jest procesem. Dziecko nauczy się ścielić łóżko, odkładać naczynia, robić kanapkę – jeśli tylko pozwolimy mu popełniać błędy. Samodzielność nie rodzi się z dnia na dzień. Rodzi się z codziennych, małych zadań, które pokazują dziecku: „Ufam ci. Potrafisz”. Zobacz także: Nauczycielka: „Nawet 3-latki muszą mieć obowiązki”. Bez tego wychowamy stracone pokolenie
„Ona chce się tylko pobawić, zaraz odda”. Czy dzieci muszą się dzielić zabawkami?
Na placach zabaw i w przedszkolach słyszymy to niemal codziennie – „podziel się”, „oddaj, bo ona też chce”, „masz się pobawić razem”. Wielu dorosłych uważa, że dzielenie się zabawkami jest obowiązkiem każdego dziecka. Ale pewna sytuacja, której byłam świadkiem, sprawiła, że zaczęłam się zastanawiać, komu właściwie ma to służyć: dzieciom czy nam, dorosłym.
Byłam z córką na placu zabaw, zwykłe popołudnie, gwar, biegające dzieci, chociaż pogoda nas nie rozpieszcza ostatnio, bo zimno. Hania bawiła się swoim wózkiem dla lalek, który ostatnio wszędzie ze sobą nosi. W pewnym momencie podeszła do niej dziewczynka, może czteroletnia, i bez słowa próbowała wyrwać jej zabawkę z rąk. Zanim zdążyłam zareagować, podbiegła mama tej dziewczynki. – Ona chce się tylko pobawić, zaraz odda – powiedziała tonem, jakby to było oczywiste, że moja córka powinna jej ten wózek oddać. Patrzyłam na nią zdezorientowana. A potem na Hanię, która ściskała zabawkę, wyraźnie przestraszona i niepewna. Jej mina mówiła wszystko: „Mamo, czy ja muszę?”. Dlaczego to właśnie nasze dzieci mają ustąpić? To zdanie – „zaraz odda” – jest jednym z najbardziej manipulacyjnych tekstów, jakie słyszę na placach zabaw. Dzieci nie muszą oddawać swoich rzeczy tylko dlatego, że inne dziecko na nie spojrzało. W dorosłym świecie to nie funkcjonuje. Gdyby obca osoba podeszła do nas na przystanku i poprosiła o telefon, bo „zaraz odda”, to nikt rozsądny by się na to nie zgodził. Dlaczego więc wymagamy tego od małych dzieci? Czy naprawdę chodzi nam o naukę dzielenia się, czy raczej o to, żeby uniknąć płaczu obcego dziecka? Żeby było „spokojniej”? Żeby nie wyglądało na to, że nasze dziecko jest egoistą? Dzielenie się to wybór, a nie przymus Problem w tym, że wpychając dzieci w obowiązek dzielenia się, uczymy je raczej uległości niż empatii. Uczymy, że czyjeś potrzeby są ważniejsze od ich własnych. Że muszą oddać swoją rzecz, żeby dorośli byli zadowoleni. Że nie mają prawa powiedzieć „nie”. A przecież prawdziwa umiejętność dzielenia się rodzi się z poczucia bezpieczeństwa – z tego, że dziecko samo zdecyduje, że chce dać coś komuś na chwilę. Że rozumie sytuację, a nie jest zmuszane do „bycia miłym”. Na placu zabaw to rodzice częściej mają problem niż dzieci. To my czujemy presję: żeby wypaść dobrze, żeby nie było awantury, żeby zadowolić innych. Dzieci działają bardziej intuicyjnie – wiedzą, czego chcą i kiedy są na to gotowe. Uczmy empatii, a nie zaspokajania cudzych potrzeb Kiedy dziewczynka stała przed Hanią i czekała na wózek, a jej mama patrzyła na mnie wyczekująco, ukucnęłam przy córce. – Haniu, jeśli chcesz, możesz się pobawić razem albo pożyczyć wózek. Jeśli nie chcesz, też możesz powiedzieć „nie”. Spojrzała na mnie z ulgą. Wybrała „nie”. I wiecie co? To też jest lekcja. Dla niej – o granicach. Dla tamtej dziewczynki – o tym, że świat nie zawsze oddaje nam wszystko, czego chcemy. Dla dorosłych – o tym, że dzieci nie są narzędziami do spełniania społecznych oczekiwań. Zobacz także: Dobrzy rodzice mają jeden, prosty nawyk. Tak wychowują silne psychicznie dzieci
Rodzice walczą z „pogańskim” przedszkolem. „Wróżby mącą w głowie maluszkom”
Wydawałoby się, że andrzejki w przedszkolu to niewinna zabawa: przebrania, trochę magii, lanie wosku i dużo śmiechu. Jednak – jak opowiedziała mi koleżanka, mama 4-letniej Laury – w placówce, do której chodzi dziewczynka, wybuchła prawdziwa burza. Kilkoro rodziców uznało, że andrzejkowe wróżby to… pogańskie praktyki, które „mącą w głowie małym dzieciom” i w ogóle nie powinny mieć miejsca w publicznym przedszkolu.
Sprawa zaszła tak daleko, że złożono oficjalną skargę do dyrekcji. Ta jednak – ku niezadowoleniu oburzonych – pozostaje niewzruszona. „Dlaczego religia nie jest obowiązkowa, a pogańskie zabawy już tak?” W przedszkolu Laury na piątek, 28 listopada, zaplanowano andrzejki: klasyczne przebieranki, tańce i punkt główny imprezki – lanie wosku przez klucz. Dla większości rodziców to sympatyczna tradycja, którą sami pamiętają z własnego dzieciństwa. Dzieci są podekscytowane, szykują stroje, a nauczycielki traktują całe wydarzenie jako okazję do integracji grupy. Nie wszyscy jednak patrzą na tę inicjatywę z uśmiechem. Kilkoro rodziców miało zupełnie inne zdanie – ich zdaniem wróżby to „praktyki niechrześcijańskie”, które nie powinny pojawiać się w programie przedszkola. Pojawiły się nawet komentarze, że „dzieci nie chodzą na religię, bo nie jest obowiązkowa, ale zabawy o pogańskich korzeniach już tak”. W ich opinii takie zajęcia są nieodpowiednie dla czterolatków, które „są za małe, żeby odróżnić zabawę od magii”. Rodzice najgłośniej sprzeciwiający się wydarzeniu postanowili działać – wspólnie napisali skargę do dyrekcji, domagając się odwołania imprezy lub przynajmniej całkowitego wycofania z niej elementów związanych z wróżbami. Dyrektorka się nie ugięła: „To tylko tradycja, nie praktyka religijna” Dyrekcja jednak nie miała wątpliwości: andrzejki zostają. W odpowiedzi na skargę wyjaśniono, że wydarzenie ma charakter wyłącznie zabawowy i jest organizowane od lat, podobnie jak dzień postaci z bajek czy bal karnawałowy. Podkreślono też, że dzieci nie są zmuszane do udziału w żadnym konkretnym elemencie, a całość ma służyć integracji grupy i pobudzaniu dziecięcej wyobraźni. Nauczycielki również nie kryją zdziwienia zamieszaniem. Twierdzą, że wróżby traktują wyłącznie jako element folkloru, w dodatku przedstawiony w uproszczonej, wesołej formie. „To dla maluchów trochę jak zabawa w teatrzyk – dzieci wiedzą, że to nie jest prawdziwe przewidywanie przyszłości” – mówi jedna z nich. Warto dodać, że większość rodziców stanęła po stronie przedszkola. W komentarzach na grupie klasowej nie brakowało ironicznych uwag w stylu: „Pogańskie? To co, wosk jest zakazany?” albo „Czy bal karnawałowy też odwołamy, bo maski mają długą historię w różnych kulturach?”. Atmosfera napięta, dzieci podekscytowane Ostatecznie dyrekcja poinformowała, że andrzejki odbędą się zgodnie z planem, a rodzice, którzy nie życzą sobie udziału dziecka w zabawach, mogą po prostu przyprowadzić je później albo odebrać wcześniej. Zainteresowani? Nikt się nie zgłosił. W międzyczasie dzieci – zupełnie nieświadome rodzicielskich sporów – od tygodnia dopytują, kto w czym przyjdzie i czy „wosk naprawdę powie, kim zostaną w przyszłości”. Laura już wybrała strój jednorożca i codziennie pyta, czy piątek to „już jutro”. A dorośli? Ci nadal dzielą się na tych, którzy widzą w andrzejkach sympatyczny zwyczaj, i na tych, którzy dostrzegają w nich niepokojące „pogańskie wpływy”. Jedno jest pewne: tegoroczne lanie wosku w tym przedszkolu na długo pozostanie tematem rozmów – niekoniecznie tych przy dzieciach. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Mój syn jest z innej planety”. Wiadomości pokolenia alfa to kod
Kilkulatek zrobił awanturę w tramwaju. Słowa obcej pasażerki to smutna prawda o wychowaniu
Tramwaj pełen ludzi, zmęczenie po całym dniu i jedno dziecko, które nie radzi sobie z emocjami. A jednak najbardziej wstrząsające nie było jego zachowanie, tylko komentarz dorosłej pasażerki, który do dziś dźwięczy mi w uszach. To niestety bardzo celny obraz tego, jak łatwo oceniamy rodziców – i jak mało naprawdę rozumiemy.
Było po 17, ścisk, ludzie stali na sobie, każdy zmęczony, głodny, marzący tylko o tym, żeby dotrzeć do domu i zdjąć buty. Obok mnie stała młoda mama z kilkuletnim chłopcem. Wyglądali, jakby wracali z przedszkola – mały miał na sobie jeszcze błękitny worek z kapciami, a w ręku ściskał rysunek. W pewnym momencie chłopiec zaczął płakać. Najpierw po cichu, potem głośno, aż w końcu przeszedł w pełną histerię: krzyk, łzy, wyginanie się, próby wyrwania z uścisku mamy. Ewidentnie był wyczerpany – znałam ten widok aż za dobrze. Kto ma dzieci, ten wie, że o tej godzinie maluchy są po prostu „po wszystkim”. Mama starała się go uspokoić. Szeptała mu coś do ucha, przytulała, próbowała odwrócić jego uwagę. Była blada, a na jej twarzy malował się wstyd – ten dobrze znany rodzicom w miejscach publicznych. Ten irracjonalny strach, że inni pomyślą, że jesteś „złą matką”. I wtedy padły te słowa W pewnym momencie odezwała się stojąca obok kobieta – elegancka, starsza, z wyraźną potrzebą udzielania rad światu. „Jak się nie umie dziecka wychować, to nie powinno się mieć dzieci”. Powiedziała to głośno, z wyższością i takim tonem, jakby wygłaszała oczywistą prawdę, a nie krzywdzącą ocenę. Mama zamarła. Chłopiec jeszcze bardziej się rozpłakał. Kilka osób odwróciło wzrok, kilka przewróciło oczami. Ale nikt nic nie powiedział. Nikt jej nie obronił. A mnie te słowa po prostu zmroziły. Łatwo oceniać. Dużo trudniej zrozumieć Bo przecież ta scena mogła dotyczyć każdego rodzica. Każdy z nas miał – albo będzie miał – takie momenty, w których dziecko wybucha emocjami w najmniej odpowiednim miejscu. A rodzic robi, co może: tuli, szepcze, przytrzymuje, próbuje dotrwać do przystanku. To nie jest brak wychowania. To nie jest lenistwo rodzica. To jest po prostu życie. Dzieci nie mają przełącznika emocji, który można włączyć w tramwaju. Czasem są głodne, zmęczone, przebodźcowane. Czasem coś je zabolało, czasem coś im nie wyszło, czasem po prostu nie radzą sobie ze światem, który jest dla nich o trzy rozmiary za duży. A rodzic? Rodzic i tak robi wszystko, co w jego mocy. Komentarz tej kobiety to coś więcej niż brak empatii To symbol presji, pod którą żyją współcześni rodzice. Zewsząd słyszymy, że mamy być perfekcyjni: spokojni, cierpliwi, zawsze ładnie mówiący, zawsze z zapasowymi chusteczkami, przekąską i planem B. A jednocześnie cały świat patrzy nam na ręce. I wystarczy jedno publiczne potknięcie, by ktoś wydał wyrok: „Nie powinna mieć dzieci”. Tymczasem to właśnie ta mama w tramwaju pokazała mi coś ważnego – że dobra rodzicielka to nie ta, której dziecko nigdy nie krzyczy, tylko ta, która jest przy swoim dziecku, kiedy krzyczy. Trzyma je za rękę, choć wszyscy wokół mają do niej pretensje. Zobacz także: 4 zgubne nawyki rodziców. Ich dzieci nie nauczą się radzenia sobie ze złością
„Zenek!” – usłyszałam na placu zabaw. Chwilę później rozległ się szyderczy śmiech
Myślałam, że na placach zabaw już nic mnie nie zaskoczy – ale pomyliłam się. Wystarczyło jedno imię, jedno zwykłe „Zenek!”, żeby dwie mamy parsknęły śmiechem i zaczęły komentować coś, co absolutnie nie powinno podlegać ocenie. Ta sytuacja dała mi do myślenia bardziej, niż bym się spodziewała.
Byłam tego dnia na placu zabaw z moją czteroletnią Hanią. Słońce świeciło, dzieci biegały między zjeżdżalnią a piaskownicą, rodzice leniwie scrollowali telefony... Klasyczny obrazek. W pewnym momencie obok Hani pojawił się kilkuletni chłopiec. Wysoki jak na swój wiek, drobny, w zielonej czapce z daszkiem. Za chwilę usłyszałam wołanie jego mamy: – Zenek, chodź tu na chwilę! I wtedy się zaczęło. Za moimi plecami rozległ się krótki, szyderczy śmiech. Odwróciłam się i zobaczyłam dwie kobiety – patrzyły na siebie porozumiewawczo, a po chwili jedna z nich powiedziała wystarczająco głośno, by usłyszał to każdy w promieniu pięciu metrów: – Serio? Zenek? Jak można tak skrzywdzić dziecko imieniem? Druga mama rzuciła: – Będzie miał ciężko, nie ma opcji. Popatrzyłam na chłopca. Stał przy zjeżdżalni, bawił się spokojnie, nieświadomy komentarzy. I aż mnie ścisnęło w środku. Imię to nie powód do drwin Pomyślałam sobie: a co, jeśli za tym imieniem stoi piękna historia? Może Zenek ma imię po ukochanym dziadku, który nauczył jego mamę jeździć na rowerze? Może to imię z rodzinnej tradycji? Może rodzice po prostu je lubią? A nawet jeśli nie – kogo to obchodzi? Wyśmiewanie imion dzieci to jeden z najbardziej absurdalnych przejawów rodzicielskich uprzedzeń. Wydaje nam się, że jesteśmy tolerancyjni, otwarci, że uczymy dzieci akceptacji. A tymczasem dorośli potrafią głośno, publicznie szydzić z czyjegoś dziecka tylko dlatego, że ma na imię Zenek, Brajan czy Kunegunda. I to przy ich rodzicach. Tak rodzą się uprzedzenia Kiedy patrzyłam na te dwie mamy, dotarło do mnie, że to właśnie od takich drobnych komentarzy zaczyna się coś, co później trudno wykorzenić. Dzieci słyszą, obserwują, uczą się od nas. Jeśli mama śmieje się z czyjegoś imienia, to co robi potem dziecko? Śmieje się w przedszkolu. A później w szkole. A jeszcze później – w dorosłym życiu. I nagle mamy pokolenia ludzi przekonanych, że można wyśmiewać coś, co jest częścią czyjejś tożsamości. A Zenek… po prostu świetnie się bawił Po chwili wróciłam do zabawy z Hanią. Zenek wspinał się na drabinki z taką pewnością siebie, że aż miło było patrzeć. Jego mama była obok, uśmiechnięta, spokojna. Pomyślałam, że dobrze, iż on nie usłyszał tamtych komentarzy. I że jeszcze lepiej, gdyby nie słyszały ich też tamte mamy – bo kto wie, może kiedyś to ich dzieci staną się obiektem podobnych szyderstw. A ja? Ja wróciłam do domu z jedną ważną refleksją: jeśli chcemy wychować dzieci na ludzi tolerancyjnych i pewnych siebie, musimy przestać je oceniać za rzeczy, które nie są żadnym problemem. Zwłaszcza za imię. Zobacz także: Stawianie dziecka do kąta to barbarzyństwo. „Nigdy nie zrobię tego mojemu synowi”
Szkoła mojego dziecka uczy strachu, a nie odwagi. I mam dość
Dzieci w szkołach coraz częściej boją się popełnić błąd. Boją się mówić, boją się pytać, boją się nauczycieli. I nie, to nie jest tylko wina systemu. To wina dorosłych, którzy wciąż wierzą, że respekt równa się ciszy, a wychowanie – posłuszeństwu.
Kiedy mój syn przyszedł do domu z oceną niedostateczną, nie zapytałam go: „Dlaczego?”. Zapytałam: „Jak się z tym czujesz?”. Spojrzał na mnie z niedowierzaniem. „Nic nie czuję. Po prostu jestem głupi” – odpowiedział. I to zdanie wbiło mnie w fotel. Bo on tego nie wymyślił. On to usłyszał. Nie ode mnie, nie od ojca. Usłyszał to tam, gdzie miał czuć się bezpiecznie – w szkole. Szkoła, w której lepiej milczeć Zaczęło się niewinnie. „Nie zgłaszaj się tak często, daj szansę innym”, „Nie wymądrzaj się”, „Nie komentuj wszystkiego”. Małe słowa, rzucone mimochodem, niby nic. A potem to samo dziecko, które jeszcze rok temu chciało zostać naukowcem, zaczyna mówić: „Nie wiem, nie pamiętam, nie chcę mówić”. Widziałam, jak gaśnie. Jak przestaje się śmiać, jak unika rozmowy o szkole. Jak odrabia lekcje w milczeniu, z napiętymi ramionami i z ołówkiem, który łamie się od zbyt mocnego nacisku. I jak powoli uczy się jednej rzeczy: że lepiej się nie wychylać. To nie była nauka odwagi. To była tresura strachu. Dziecko, które przestaje wierzyć w siebie Pamiętam dzień, w którym przyniósł zeszyt z czerwonymi poprawkami. Wśród nich jedno zdanie nauczycielki: „Niepotrzebne rozwijanie myśli. Trzymaj się tematu”. A ja patrzyłam na to i myślałam: czy naprawdę chcemy dzieci, które piszą tylko to, co trzeba? Szkoła uczy go schematu: odpowiedz poprawnie, nie wychylaj się, nie myśl inaczej. I choć wiem, że są wspaniali nauczyciele – tacy, którzy widzą w dziecku człowieka – to system często ich tłamsi. Zamiast budować w dzieciach poczucie własnej wartości, uczymy je, że błędy są porażką. Że lepiej nie próbować niż się pomylić. Strach to nie motywacja Kiedy rozmawiam z innymi rodzicami, słyszę to samo: „Moje dziecko boi się odpowiedzi ustnych”, „Nie śpi przed sprawdzianami”, „Płacze, gdy dostanie czwórkę, bo myśli, że zawiodło”. Nie mówimy o lenistwie. Mówimy o lęku, który wchodzi w ich ciała i zostaje na lata. Pamiętam, jak jedna mama powiedziała: „Ja też się bałam w szkole, wyszłam na ludzi”. Ale czy naprawdę o to chodzi? Czy chcemy, żeby nasze dzieci przetrwały szkołę, czy żeby rosły dzięki niej? Odwaga to nie krzyk, to głos Dziś, kiedy mój syn mówi: „Mamo, mogę ci coś powiedzieć, ale się boję, że się zdenerwujesz”, mam ochotę krzyczeć z bezsilności. Bo to dokładnie ten sam mechanizm, którego nauczyła go szkoła: lepiej nie mówić prawdy, żeby nie dostać po głowie. Dlatego zaczęłam z nim rozmawiać o odwadze. O tym, że nie polega na tym, by zawsze mieć rację, ale by mieć głos. Że można się pomylić, ale warto próbować. I że nie każda ocena mówi o nim coś prawdziwego. Chcę, żeby szkoła była miejscem, które buduje Nie oczekuję, że nauczyciele będą terapeutami. Ale chciałabym, żeby zobaczyli w dzieciach ludzi – nie tylko uczniów do oceniania. Żeby zapytali czasem: „Jak się z tym czujesz?” zamiast „Dlaczego to zrobiłeś?”. Bo to pytanie zmienia wszystko. Nie chcę, żeby szkoła mojego dziecka uczyła strachu. Chcę, żeby uczyła odwagi – do bycia sobą, do myślenia, do pytania, do mówienia „nie wiem”. Bo jeśli tego nie nauczy szkoła, będziemy musieli od nowa nauczyć tego nasze dzieci w dorosłym życiu. Boję się o pokolenie, które się boi Dzieci, które dziś siedzą cicho w szkolnych ławkach, jutro będą dorosłymi, którzy nie potrafią się odezwać na zebraniu, poprosić o podwyżkę, powiedzieć „nie”. Dlatego mówię to głośno – mam dość. Mam dość systemu, który premiuje posłuszeństwo zamiast ciekawości. Mam dość tego, że dzieci uczą się strachu przed błędem, zamiast odwagi do próbowania. Chcę szkoły, która daje skrzydła, a nie je podcina. Bo dopóki dzieci uczą się bać, my – dorośli – ponosimy za to odpowiedzialność. Zobacz także: „Nie chce mi się” – motto pokolenia alfa. Rodzice płacą, bo nie mają wyjścia
„Mój syn jest z innej planety”. Wiadomości pokolenia alfa to kod
Rodzice coraz częściej łapią się za głowę, przeglądając wiadomości swoich dzieci. „Czułam się, jakbym czytała szyfr” – pisze mama 11-latka. Pokolenie alfa posługuje się językiem, który starszym wydaje się nie z tej ziemi – i nie chodzi tylko o slang, ale także o emotikony, które dla młodych mają zupełnie inne znaczenia, niż nam się wydaje.
„Mój syn jest z innej planety. Naprawdę” – zaczyna swój list mama piątoklasisty. Jak przyznaje, pierwszy raz poczuła to, gdy przypadkiem zerknęła na powiadomienia z jego grupy klasowej. „Nic z tego nie rozumiałam. Same skróty, urwane zdania, emotikony, które teoretycznie znam, ale one chyba nie znaczą tego, co ja myślę. Czułam się jak analfabetka, stojąc nad jego ramieniem i próbując zrozumieć, o czym oni w ogóle piszą” – opowiada. To, co dla niej wydawało się chaosem, dla jej syna było idealnie logiczną rozmową. Zwykły komunikat potrafił mieć trzy litery, a zwykły uśmiech emoji – zupełnie inne znaczenie niż to, którego używały jego babcia czy mama. Emotikony, które nie znaczą tego, co myślisz Największym zaskoczeniem dla niej było, że nawet sam uśmiech jest… podejrzany. „Syn pokazał mi kiedyś, że ‘🙂’ wcale nie znaczy ‘miło’, ale raczej ‘ironicznie’ albo ‘z łaski’. Jakby ktoś się uśmiechał, ale wcale nie był zadowolony. Dla mnie to po prostu uśmiech. Dla nich – sygnał, że coś jest nie tak” – pisze mama. Inny przykład to klasyczne „😂”, które dorośli wysyłają, kiedy coś naprawdę ich rozbawiło. Dla dzieci? Czasem to po prostu sposób na zakończenie rozmowy, nawet jeśli wcale nie jest śmieszna. „Albo ten ich ‘💀’. Ja pytałam syna, czemu wysyła czaszki koledze, czy coś jest niepokojącego. A on na to: ‘Mamo, to znaczy, że coś jest tak zabawne, że padam’. Padam! Ja naprawdę nie ogarniam już tego języka” – dodaje. Pokolenie alfa mówi kodem Z czasem zauważyła, że język jej syna to mieszanka slangu, skrótów, anglicyzmów, memów i właśnie emotikonów. „To nie jest zwykła rozmowa. To kod. Mieszanina kultury internetu, gier, TikToka, trendów, o których nie mam pojęcia. Ja nie nadążam, a on używa ich tak naturalnie, jak ja kiedyś mówiłam z koleżankami na podwórku” – pisze. Mama podkreśla, że wcale nie chce kontrolować jego rozmów. Chciała jedynie zrozumieć. Ale im bardziej próbowała, tym bardziej czuła, jakby to były dwa różne światy, które tylko teoretycznie mówią w tym samym języku. Co więcej – zauważyła, że jej syn wcale nie ma cierpliwości tłumaczyć, co znaczą poszczególne skróty i symbole. „Dla niego to oczywiste, dla mnie czarna magia. A kiedy o coś pytam, przewraca oczami, że ‘przecież każdy to wie’. No każdy, tylko nie ja” – pisze z nutą autoironii. Pokolenie alfa dorasta w świecie, w którym język zmienia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Korzystają z kodów, skrótów i znaczeń, które dla dorosłych nie są intuicyjne. Ale to naturalna część ich rzeczywistości – tak, jak kiedyś nasi rodzice nie rozumieli naszych rozmów „na trzepaku”. Warto się nie złościć, tylko… delikatnie pytać. Bo klucz do kontaktu z młodymi to nie znanie każdego symbolu, lecz ciekawość ich świata. Zobacz także: Zabierzcie im iPhone’y i pieniądze na paznokcie. Pokolenie uczniów, które się gubi
Zrobiłam test: przez 3 dni żyłam jak moja 12-letnia córka. Nie dałam rady
Myślałam, że to będzie zabawne doświadczenie. Po trzech dniach miałam ochotę się położyć i płakać – nie ze zmęczenia, ale z bezradności.
Kiedy moja córka po raz kolejny rzuciła: „Mamo, ty nic nie rozumiesz!”, postanowiłam to sprawdzić. Dosłownie. Zrobiłam test i przez trzy dni żyłam jak ona – 12-letnia dziewczynka w szóstej klasie. Z budzikiem, szkołą, zadaniami, social mediami i wszystkimi emocjami, które dla nas, dorosłych, często wydają się przesadzone. Nie wytrzymałam. I nie dlatego, że jestem słaba. Dlatego, że świat, w którym żyją nasze dzieci, jest o wiele bardziej wymagający, niż nam się wydaje. Dzień 1: Szkoła, czyli maraton z przerwami na stres Wstałam o 6:30, tak jak ona. Włączyłam muzykę na słuchawkach, wzięłam telefon i zaczęłam scrollować TikToka – „bo tak robią wszystkie dziewczyny rano”. Po 20 minutach byłam już przebodźcowana. W szkole (czy raczej w mojej symulacji, bo zapisałam dokładnie jej plan lekcji i obejrzałam te same filmy edukacyjne) spędziłam sześć godzin. W tym czasie czułam się, jakbym była w pracy, na której nikt nie tłumaczy zasad, a za każde potknięcie dostaje się ocenę. Matematyka, polski, historia – trzy różne wymagania, trzy różne sposoby myślenia. Potem wróciłam „do domu” – czyli do rzeczywistości pełnej zadań, prac domowych, przygotowań do kartkówek i… natychmiastowych powiadomień z grup klasowych. Tam każdy błąd, każda nieobecność jest komentowana. Dzieci oceniają się nawzajem bez filtra. Wieczorem, po trzech godzinach nauki i odrabiania prac domowych, moja głowa pulsowała. A ona? Uśmiecha się i mówi, że „tak trzeba, bo w siódmej będzie trudniej”. Dzień 2: Internetowy rollercoaster emocji Drugiego dnia zrozumiałam, że nasze dzieci nie mają ani chwili przerwy. Po szkole, zamiast odpocząć, „musiałam” wejść na TikToka i Snapchata – tak jak ona. Świat jej rówieśników nie kończy się na szkolnym korytarzu. Tam wszystko toczy się dalej – lajki, komentarze, zdjęcia, grupowe czaty. W ciągu godziny dostałam 54 powiadomienia. Jedna dziewczyna dodała filmik z piosenką, inna z editem ze szkoły. Ktoś dostał nowy telefon, ktoś inny wrzucił zdjęcie z pizzą i dopisał: „Najlepszy dzień ever!”. Niby nic, ale po chwili zaczynasz czuć presję. Chcesz być częścią tego wszystkiego, a jednocześnie czujesz, że nie nadążasz. Kiedy córka mówiła, że „wszyscy coś mają”, myślałam, że przesadza. Nie przesadzała. W tym wieku to, co widzą w telefonie, staje się miarą własnej wartości. Wieczorem byłam emocjonalnie wykończona. Zrozumiałam, jak ogromny ciężar niesie ze sobą ciągła ekspozycja na ocenę innych – polubienia, komentarze, nawet reakcje emoji. To coś, czego my w ich wieku nie znaliśmy. Dzień 3: Emocje, których nie doceniamy Trzeciego dnia postanowiłam wejść w jej emocje naprawdę. Zrobiłam wszystko, co ona – włącznie z tym, że napisałam do koleżanki, która nie odpisała od rana. I kiedy nie odpowiedziała przez kilka godzin, poczułam ukłucie niepokoju. Głupie? Tak mi się wydawało, dopóki nie poczułam tego naprawdę. W świecie dwunastolatków milczenie znajomego to nie drobnostka. To sygnał, że „coś się dzieje”. Może się obraziła? Może ktoś coś powiedział? Życie towarzyskie mojej córki to sieć mikrosygnałów i emocjonalnych min. Wystarczy jeden nieodpowiedni komentarz, żeby dziecko czuło się odrzucone. Kiedy wieczorem poprosiła mnie, żebym „po prostu posiedziała obok niej”, zrozumiałam, że tego potrzebuje najbardziej – nie rad, nie wykładów, tylko obecności. Bo ten świat, w którym żyją, nie daje im chwili wytchnienia. Co zrozumiałam po tym teście Po trzech dniach byłam wyczerpana. Nie fizycznie – psychicznie. Ciągłe napięcie, przebodźcowanie, porównywanie, presja nauki i potrzeba bycia idealną – to wszystko jest codziennością naszych dzieci. Zrozumiałam też, że kiedy mówię „w twoim wieku też miałam ciężko”, to nie jest prawda. Nie miałam. Nie byłam obserwowana 24 godziny na dobę, nie musiałam radzić sobie z powiadomieniami, z oceną rówieśników w sieci, z nieustanną presją „bycia kimś”. Dziś, gdy patrzę na moją córkę, mam dla niej więcej czułości. Wiem, że jej zmienność nastrojów to nie „humory nastolatki”, tylko efekt świata, który codziennie ją bombarduje. Każda mama powinna spróbować Nie mówię, żeby każda z nas żyła jak 12-latka przez trzy dni – choć to doświadczenie otwiera oczy. Ale warto choć przez jeden dzień spojrzeć na świat z ich perspektywy. Nie po to, żeby ich zrozumieć do końca – bo to niemożliwe. Ale po to, żeby przestać wymagać, a zacząć być obok. Zobacz także: Zakazali używania telefonów w świetlicy. Nauczycielka: „Dawno czegoś takiego nie widziałam”
Wystarczy 1 zasada i dziecko rozwija się książkowo. „Jest pewne siebie i śpi dłużej”
Rodzice często szukają jednego, prostego sposobu na zdrowy rozwój dziecka – i naprawdę da się go znaleźć. Gdy sama go wprowadziłam, zobaczyłam zmiany, których wcześniej nawet nie brałam pod uwagę.
Kiedy moje dzieci były małe, słyszałam z wielu stron, że „maluch potrzebuje powtarzalności”. Przyznam, że długo brzmiało to dla mnie jak kolejny slogan z poradnika, dopóki nie zauważyłam, jak bardzo codzienne schematy wpływają na nasz domowy spokój. Dzieci w wieku 2–3 lat żyją w świecie, który szybko się zmienia, a rutyna daje im coś, czego nie da się przecenić – przewidywalność. Dlaczego rutyna daje dziecku poczucie bezpieczeństwa Gdy maluch wie, co wydarzy się za chwilę, mniej się frustruje, łatwiej współpracuje i rzadziej reaguje płaczem. To nie magia, tylko mechanizm, który działa tak samo u dorosłych: jeśli wiemy, co nas czeka, jesteśmy spokojniejsi. U dzieci ta potrzeba jest jeszcze silniejsza, bo dopiero uczą się nazywać emocje i reagować na nie w konstruktywny sposób. Zauważyłam też, że kiedy trzymaliśmy się ustalonego rytmu dnia, dzieci szybciej radziły sobie z nowymi sytuacjami. Jakby prosta ramka dnia tworzyła im bezpieczną przestrzeń, w której mogą swobodnie rosnąć, bawić się, poznawać świat – i mieć pewność, że nic ich nie zaskoczy. Stała rutyna poprawia sen i zmniejsza liczbę trudnych zachowań Najczęstsze pytanie, jakie słyszę od rodziców, brzmi: „Czy to prawda, że rutyna wydłuża sen?”. Odpowiadam: tak, i widziałam to nieraz. U nas wieczorny schemat – kąpiel, spokojna zabawa, kolacja, książka i gaszenie światła – sprawił, że usypianie trwało krócej, a noce były spokojniejsze. Dzieci, które wiedzą, co dzieje się po kolei, rzadziej protestują. Nie walczą tak z przebieraniem w piżamę czy końcem zabawy, bo ich mały wewnętrzny zegar „przygotowuje” się do kolejnych etapów dnia. To jeden z powodów, dla których specjaliści mówią, że rutyna może ograniczać liczbę napadów złości. O wiele bardziej zaskoczyło mnie coś jeszcze – pewność siebie. My, dorośli, często nie łączymy tych dwóch rzeczy, ale dla dziecka regularność to fundament, na którym buduje poczucie kontroli. Gdy dzień jest uporządkowany, łatwiej podejmuje nowe wyzwania, chętniej próbuje i szybciej uczy się samodzielności. Widzę to u wielu rodzin, które zaczęły prowadzić dzienny harmonogram: maluchy mniej się wycofują, częściej kończą rozpoczęte zabawy, lepiej znoszą zmiany. Przykładowy harmonogram dnia dla dziecka 2–3-letniego Wiem, że wiele osób boi się, że rutyna „sztywno zamyka” dzień. Ale w praktyce wygląda to zupełnie inaczej. Harmonogram nie ogranicza – on porządkuje. Poniżej podaję przykład planu dnia, który sama stosowałam i który świetnie sprawdził się również u innych rodziców. Pamiętajcie, że to tylko propozycja. Każde dziecko ma swój rytm – warto dostosować własną rutynę do charakteru malucha, godzin drzemek, przedszkola czy aktywności, które lubi najbardziej. Przykładowy harmonogram dnia dla 2–3-latka: 7:00–7:30 – pobudka i poranna toaleta 7:30–8:00 – śniadanie 8:00–10:00 – swobodna zabawa, aktywność ruchowa, spacer 10:00–11:00 – zajęcia plastyczne, układanki, książeczki 11:00–12:00 – przygotowanie do drzemki, wyciszenie 12:00–13:30 – drzemka 13:30–14:00 – obiad 14:00–16:00 – aktywności na świeżym powietrzu lub zabawa tematyczna 16:00–17:00 – podwieczorek i spokojniejsze zabawy 17:00–18:00 – czas na wspólne działania: układanie klocków, gotowanie, rysowanie, sprzątanie 18:00–19:00 – kąpiel, kolacja, wieczorne czytanie 19:00–19:30 – zasypianie Taki schemat nie musi być realizowany co do minuty – ważna jest kolejność i powtarzalność. Codzienny rytm tworzy dziecku „mapę”, której potrzebuje, żeby czuć się bezpiecznie. Rutyna działa również na rodziców Choć skupiamy się na dziecku, muszę przyznać jedno: rutyna ratuje także rodzica. Mnie dała poczucie, że trzymam w rękach stery, a nie płynę w chaosie codziennych zadań. Łatwiej było zaplanować posiłki, drzemki, domowe obowiązki, wizyty lekarskie czy czas na zabawę. I co najważniejsze – mniej było napięć, bo każdy z nas wiedział, „co teraz”. Wprowadzając harmonogram, nie trzeba robić rewolucji. Wystarczy zacząć od małych kroków: stałej pory drzemki, regularnego rytuału wieczornego, określonego momentu na wspólną zabawę. Po kilku dniach zobaczycie, że maluch sam podpowiada, co ma nastąpić – a to najlepszy dowód, że rutyna działa. Codzienny rytm nie jest modą ani trendem. To prosta zasada, która pomaga dzieciom rosnąć spokojniej, pewniej i zdrowiej – a nam pozwala wreszcie odetchnąć. Jeśli miałabym wybrać tylko jedną rzecz, która odmienia codzienność rodziny, wybrałabym właśnie rutynę. Zobacz też: To najbardziej szkodliwy styl wychowania: rodzice mają 6 cech. „Często odmawiają”
Ta metoda przynosi ukojenie, gdy dziecko się złości. „Najpierw bądź obok, dopiero potem mów”
Rodzice najchętniej uspokajają złość dziecka słowami, radami i próbami logicznego wyjaśniania sytuacji. Jednak część ekspertów przekonuje, że pierwszą reakcją nie powinny być słowa, lecz… cisza. Nie kara, nie ignorowanie, ale spokojna, niewerbalna obecność. To podejście zmienia sposób, w jaki patrzymy na dziecięce emocje.
Dlaczego słowa nie trafiają do rozgniewanego dziecka? Gdy dziecko przeżywa silną złość, jego mózg działa zupełnie inaczej. Eksperci tłumaczą, że w emocjonalnej „burzy” kora przedczołowa odpowiedzialna za logiczne myślenie właściwie się wyłącza. Dlatego komunikaty typu „uspokój się”, „przestań płakać” czy „nie przesadzaj” w tej chwili nie tylko nie pomagają, ale często eskalują napięcie. Do tego umniejszają uczucia dziecka. Specjaliści radzą, by zamiast zasypywać dziecko słowami, spróbować przede wszystkim być przy nim. Usiaść obok, nie oceniać, nie komentować, nie pouczać. Cisza nie jest brakiem reakcji — jest przestrzenią, w której dziecko może bezpiecznie przeżyć swoją emocję. Potrzebuje dorosłego, który będzie jego kotwicą, jego bezpieczną przystanią. Cisza, która koi. Jak stosować tę metodę w praktyce? Technika ciszy polega na świadomym odłożeniu słów na później. Rodzic daje dziecku sygnał: jestem przy tobie, widzę twoją emocję, możesz ją przeżyć. To może wyglądać tak: rodzic siada obok, ale nie narzuca się, stosuje kontakt wzrokowy tylko wtedy, gdy dziecko tego chce, nie ocenia i nie komentuje, czasem wystarczy lekkie dotknięcie ramienia albo otwarte ręce na znak gotowości do przytulenia. Psychologowie tłumaczą, że w takich momentach dziecko reguluje się poprzez relację. Obecność rodzica działa dosłownie jak bezpieczna „kotwica”, która pomaga układowi nerwowemu wyciszyć się i wrócić do równowagi. Rozmowa i tłumaczenie pojawiają się później. Co mówią rodzice, którzy stosują tę metodę? – Kiedy moja córka wpadała w histerię, próbowałam ją czymś zagadać, przekupić albo tłumaczyć na siłę. To działało odwrotnie. Teraz po prostu jestem obok i dopiero po chwili pytam, czy chce opowiedzieć, co się wydarzyło, jak się czuła – mówi Asia, mama pięciolatki. – Mój syn reaguje wybuchem na najmniejszą frustrację. Gdy przestałam mu powtarzać „uspokój się” i zaczęłam po prostu siedzieć niedaleko, uspokaja się szybciej niż kiedykolwiek – opowiada Paulina, mama trzylatka. – Zauważyłam, że moje dziecko bardzo źle znosi, gdy próbuję na siłę tłumić jego złość, uspokajać. Cisza paradoksalnie otwiera syna na bliskość. Po wszystkim sam przychodzi i mówi, co go zdenerwowało – dodaje Anna, mama czterolatka. Cisza to nie kara. To nowy sposób bycia przy dziecku Rodzice często boją się ciszy, bo mylą ją z ignorowaniem dziecka. Tymczasem niewerbalne wsparcie to jedna z najskuteczniejszych metod regulacji emocji u najmłodszych. To także ważny sygnał: nie musisz być spokojny natychmiast. Masz prawo coś czuć, a ja ci w tym towarzyszę. Cisza nie wyklucza rozmowy – ona ją poprzedza. I przygotowuje grunt pod prawdziwe zrozumienie. Dzięki temu dziecko nie tylko szybciej wraca do równowagi, ale też uczy się, że emocje są bezpieczne, a dorosły potrafi pomieścić nawet największą złość. To metoda, która wymaga cierpliwości. Ale daje efekt, którego nie da żaden „uspokój się”. Zobacz także: Dzięki tej „ryzykownej” zabawie wychowasz pewne siebie dziecko. Matka: „Nie poznaję syna”
Usłyszałam, jak nauczycielka mówi do ucznia. Zamarłam
Stałam na korytarzu, czekając, aż skończy się lekcja mojego dziecka. I wtedy to usłyszałam – słowa, które nie powinny nigdy paść z ust dorosłego wobec dziecka. Zamarłam, bo przypomniałam sobie własną szkołę i to, jak długo zajęło mi uwierzenie, że nie jestem „problemem”.
Nie planowałam podsłuchiwać. Po prostu czekałam – jak dziesiątki innych rodziców – pod salą, z kubkiem zimnej kawy w dłoni, przewijając bezmyślnie telefon. Drzwi były uchylone. I nagle między jednym powiadomieniem a drugim usłyszałam ten ton – zimny, ostry, niosący w sobie coś więcej niż złość. Coś, co pachniało upokorzeniem. – Z tobą to zawsze jest problem. Inni potrafią, tylko ty znowu coś źle zrobiłeś. Zrobiło mi się gorąco. Zamarłam. Bo przecież to było do dziecka. „Inni potrafią” – słowa, które zostają na lata Nie znam chłopca, do którego to powiedziała. Ale wiem jedno – te słowa zostaną z nim na długo. Może będzie udawał, że ich nie słyszy. Może zrobi jeszcze sto rzeczy, żeby udowodnić, że potrafi. A może uwierzy, że nie potrafi nigdy. Znam to uczucie. Kiedy dorośli, zamiast pomóc, wbili szpilkę tam, gdzie i tak bolało. Kiedy ktoś, kto miał być przewodnikiem, stał się głosem, który wciąż słyszysz w głowie. I powtarzasz go sobie sam, już jako dorosły. Bo to nigdy nie jest tylko zdanie. To program, który zostaje w dziecku na lata. Szkoła, która wciąż uczy wstydu Mam wrażenie, że nasza szkoła – mimo całej nowoczesności, tablic multimedialnych i projektorów – nadal działa jak dawniej. Nadal nagradza ciche, posłuszne dzieci. Nadal karze za emocje, pytania, odmienność. Wciąż słyszę od rodziców, że ich dzieci boją się zgłaszać, że płaczą, kiedy nauczyciel podnosi głos. Że dostają „uwagi” za ziewanie, za brak zeszytu, za niewłaściwe spojrzenie. I zastanawiam się, gdzie w tym wszystkim miejsce na zrozumienie, relację, wsparcie. Przecież dziecko, które słyszy: „z tobą zawsze jest problem”, nie uczy się matematyki – uczy się wstydu. Zaufanie, które pęka jednym zdaniem Wychowawca, nauczyciel, opiekun – to dla dziecka nie tylko osoba z dziennikiem. To często ktoś, komu ufa bardziej niż własnym rodzicom. Kto widzi je codziennie, w momentach sukcesu i porażki. A zaufanie to bardzo krucha rzecz. Wystarczy jedno zdanie. Jeden niepotrzebny komentarz, wypowiedziany w emocjach albo z przyzwyczajenia. Bo przecież dorosły może – dziecko nie ma prawa odpowiedzieć. I wtedy pęka coś, czego nie widać: wiara dziecka w to, że jest ważne. Zastanawiam się, kiedy w szkole przestaliśmy mówić o emocjach. Kiedy nauczyciele – często przepracowani, przeciążeni, zmęczeni systemem – przestali widzieć w dzieciach ludzi, a zaczęli widzieć „problemy”. Nie mam pretensji do tej jednej nauczycielki. Może miała trudny dzień. Może sama usłyszała kiedyś dokładnie to samo. Ale jeśli dorośli nie nauczą się zatrzymywać, zanim powiedzą coś, co rani, szkoła nigdy się nie zmieni. Empatia nie jest „modą” ani „miękkością”. Jest językiem, którego dzieci najbardziej potrzebują, żeby czuć się bezpieczne. Powiedziałam do siebie: „Nie bądź obojętna” Nie weszłam wtedy do klasy. Nie chciałam robić sceny. Ale nie przeszłam też nad tym do porządku dziennego. Podeszłam do wychowawczyni kilka dni później. Powiedziałam spokojnie, co usłyszałam, i że może nie warto takich słów powtarzać. Nie wiem, czy to coś zmieniło. Ale wiem, że milczenie niczego by nie zmieniło na pewno. Patrzę dziś na swoje dzieci i wiem jedno – one nie potrzebują idealnych nauczycieli. Potrzebują takich, którzy potrafią przyznać: „pomyliłam się”. Potrzebują dorosłych, którzy będą umieli zobaczyć w nich coś więcej niż oceny, zachowanie, frekwencję. Bo jeśli w dorosłym świecie mamy mówić o empatii, szacunku i komunikacji, to musimy tego uczyć w szkolnych murach. Nie z tablicy, nie z prezentacji, ale z codziennych słów, tonów i gestów. Nie chcę, żeby moje dziecko się bało Kiedyś sama się bałam – oceny, spojrzenia, tonu nauczycielki. I nie chcę, żeby moje dziecko czuło to samo. Nie chcę, żeby bało się pomyłki. Chcę, żeby wierzyło, że warto próbować, nawet jeśli coś nie wychodzi. Więc rozmawiam z nim po szkole. Pytam nie tylko, co było na matematyce, ale też jak się czuło. I jeśli słyszę, że coś go zraniło – nie bagatelizuję. Bo każde dziecko zasługuje na dorosłego, który je usłyszy. Nawet jeśli to nie jest jego rodzic.
Gdy dziecko się złości, nie mów „uspokój się”. Zamiast tego użyj jednej z 7 „magicznych” fraz
Reem Raouda, uznana ekspertka w dziedzinie świadomego rodzicielstwa, ujawnia 7 „magicznych” fraz, które potrafią niemal natychmiast zakończyć każdy napad złości. Oto konkretne słowa, które uruchamiają u dzieci mechanizmy samoregulacji.
Reem Raouda, autorka i ekspertka w dziedzinie świadomego rodzicielstwa, pracowała z ponad 200 dziećmi i setkami rodzin. Jak pokazują jej obserwacje i badania, podczas emocjonalnego przeciążenia dzieci tracą dostęp do logicznego myślenia. Dzieje się tak, ponieważ kora przedczołowa – obszar mózgu odpowiedzialny za rozumowanie i język – zostaje czasowo „wyłączona”. Dlatego właśnie popularne zwroty typu „uspokój się” czy „powiedz, co się stało” nie przynoszą efektów. Dziecko w stanie silnego wzburzenia emocjonalnego nie umie poprawnie przetwarzać słów. Potrzebuje wtedy przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa i kontaktu z regulującym go dorosłym układem nerwowym. Co zamiast „uspokój się”: 7 zdań, które rozładowują emocjonalny chaos Raouda twierdzi, że zamiast słów, w pierwszym etapie histerii kluczowa jest fizyczna i emocjonalna obecność. Cisza – wbrew intuicji – bywa najpotężniejszym narzędziem. Siedząc blisko dziecka i zachowując spokój, dorosły wysyła niewerbalny sygnał: „Jesteś bezpieczny, damy sobie z tym radę”. Na liście przygotowanej przez ekspertkę milczenie jest numerem 1. Oto pozostałe frazy, które działają jak „emocjonalna kotwica” w czasie napadu złości: „(Milczenie)” – cisza jako forma komunikatu „Jesteś bezpieczny, jestem obok”. „Jestem tutaj” – sygnał obecności, który reguluje układ nerwowy dziecka. „To bardzo silne uczucie, prawda?” – uznanie emocji pomaga dziecku je zidentyfikować. „Możesz być zły. Nie wolno bić” – oddzielenie emocji od zachowania. „Zróbmy razem przerwę” – wspólna pauza lepiej działa niż izolacja. „Widzę, jak bardzo ci na tym zależało” – zrozumienie rozczarowania gasi potrzebę dalszego krzyku. „Możesz się złościć. Nadal cię kocham” – zapewnienie bezwarunkowej miłości. Każda z tych fraz aktywuje inne mechanizmy regulacyjne i wpływa kojąco na pobudzony układ limbiczny dziecka. Słowa dobrane przez Raoudę nie są przypadkowe. Każda z magicznych fraz działa na poziomie neurologicznym. Poprzez poczucie bezpieczeństwa i uznanie emocji, dziecko przestaje czuć się zagrożone i może „wyłączyć” tryb walki lub ucieczki. Frazy te wspierają rozwój odporności emocjonalnej. Uczą, że emocje – nawet silne i trudne – są do przyjęcia, a granice można stawiać z miłością, a nie gniewem. Czego unikać, gdy dziecko krzyczy i płacze? Reem Raouda stanowczo odradza klasyczne reakcje: moralizowanie, grożenie, karanie, izolację. Dziecko w emocjonalnym kryzysie nie potrzebuje korekty, lecz kontaktu. Próby wyciszenia dziecka krzykiem lub groźbami mogą nasilić lęk i poczucie wstydu. Zamiast mówić „nie przesadzaj” czy „uspokój się natychmiast”, lepiej jest milczeć i być obok. Siła tkwi w prostych zdaniach, które zamiast kontrolować – łączą. To właśnie łączy magiczne frazy na histerię u dzieci: wzmacniają więź i uczą, że każda emocja jest do uniesienia, jeśli tylko jesteśmy razem. Źródło: cnbc.com Zobacz także: 1 błąd toksycznych rodziców rani na całe życie. Te dzieci nigdy nie zbudują zdrowego związku
Dołączyłam do grupy dla nastolatków. Wystarczyły 2 dni i zrozumiałam, jak bardzo się mylimy
Z ciekawości dołączyłam do prywatnej grupy, w której codziennie udzielają się nastolatki. Wystarczyły dwa dni, by zrozumieć, że dorośli kompletnie nie wiedzą, czym naprawdę żyją ich dzieci.
Kiedyś mówiło się, że młodzież przesadza, że „to tylko internet” i że wszystko da się kontrolować. Ale po tym weekendzie wiem jedno: my, rodzice, często żyjemy w złudzeniu. Myślimy, że wiemy, co robią nasze dzieci w sieci. W rzeczywistości nie mamy o tym pojęcia. Nie planowałam żadnego „śledztwa”. Ktoś podesłał mi link do zamkniętej grupy, w której – jak twierdził – „dzieciaki mają swój świat”. Kliknęłam z czystej ciekawości. Wystarczyło kilka pytań kontrolnych (wiek, zainteresowania, ulubiony serial) i po kilku minutach byłam „jedną z nich”. Przez chwilę poczułam się, jakbym cofnęła się o 25 lat – tyle że zamiast pamiętników i liścików w zeszycie, dziś wszystko dzieje się na ekranie. To, co tam zobaczyłam, przeszło moje najśmielsze oczekiwania. W ciągu 48 godzin przewinęły się setki postów. Niektóre niewinne, o szkole czy znajomych. Ale większość... bolała. Świat, który krzyczy po cichu Najwięcej postów dotyczyło emocji. Dziewczyny pisały, że czują się niewystarczające, chłopcy – że nikt ich nie słucha. Było sporo zdjęć, często przerobionych filtrami, pod nimi setki komentarzy: „śliczna”, „idealna”, „zazdroszczę ci”. Ale wystarczyło zajrzeć głębiej – między te komentarze wkradały się wiadomości: „czuję się jak śmieć”, „chciałabym zniknąć”. To nie był żart. To był język bólu, który dorośli często ignorują. Dzieciaki próbują go przykryć memami, żartami, estetyką internetowych trendów, ale pod spodem widać samotność, która aż kłuje. W pewnym momencie zorientowałam się, że ta grupa działa jak terapia. Tyle że bez terapeuty. Setki nastolatków wyrzucały z siebie emocje, a inni odpowiadali im emotkami i półsłówkami. Nie było dorosłych, nie było wsparcia, tylko echo. Internet jako lustro Wielu rodziców myśli, że ich dzieci po prostu „siedzą na telefonie”. Ale ten telefon to dziś całe życie: przyjaźnie, tożsamość, miłość, strach. Kiedy przeglądałam te posty, miałam wrażenie, że internet stał się lustrem, w którym młodzi widzą tylko to, co chcą, a nie to, kim naprawdę są. Zaskoczyło mnie, jak bardzo wszystko jest tam oparte na porównywaniu. „Jak wyglądam?”, „Czy on mnie lubi?”, „Czy jestem wystarczająca?”. Nie ma rozmów o planach, pasjach, przyszłości. Jest tu i teraz, bardzo intensywne, bardzo emocjonalne, bardzo kruche. Gdzie są rodzice? To pytanie wracało do mnie przez cały weekend. Nie w formie oskarżenia, ale troski. Wielu rodziców ma dziś dobre relacje z dziećmi, ale to nie wystarczy. Świat online ma własne zasady, własny język i tempo. Tam wszystko dzieje się szybciej, mocniej, bez filtrów dorosłych emocji. Nie chodzi o to, żeby kontrolować. Chodzi o to, żeby być obecnym. Znać nazwy aplikacji, wiedzieć, gdzie dzieci spędzają czas w sieci, o czym rozmawiają. Bo kiedy wkracza się tam po raz pierwszy – jak ja wtedy – człowiek uświadamia sobie, że jest o kilka epok w tyle. Co mnie najbardziej uderzyło Nie były to wulgarne żarty ani prowokacyjne zdjęcia, jak można by przypuszczać. Najbardziej wstrząsnęło mnie to, jak bardzo młodzi ludzie tęsknią za autentycznym kontaktem. Pisali: „Nie mogę powiedzieć tego mamie, bo się zdenerwuje.” „Nauczycielka mówi, że dramatyzuję.” „W domu i tak nikogo nie obchodzi, co czuję.” Czytając to, miałam łzy w oczach. Bo wiem, że za tymi słowami stoją prawdziwe dzieci – może nasze własne. Po weekendzie w innym świecie Wyszłam z tej grupy po dwóch dniach. Miałam poczucie, jakbym wróciła z innej planety. Ale coś się we mnie zmieniło. Zrozumiałam, że jeśli chcemy naprawdę chronić nasze dzieci, musimy przestać myśleć, że internet to „ich zabawka”. To ich przestrzeń emocjonalna, w której często czują się bardziej wysłuchani niż w domu. Dlatego, zamiast pytać: „Znowu siedzisz w telefonie?”, warto zapytać: „Z kim dziś rozmawiałaś?”, „Co cię poruszyło?”. Bo tam, w tych zamkniętych grupach, rozgrywa się prawdziwe życie – tylko my, dorośli, zbyt często patrzymy w drugą stronę. Zobacz także: To najgorszy nawyk toksycznych rodziców. Dziecko od razu zapada się w sobie
Zakazali używania telefonów w świetlicy. Nauczycielka: „Dawno czegoś takiego nie widziałam”
Kiedy we wrześniu wprowadzono zakaz telefonów w świetlicy, rodzice byli oburzeni, a dzieci wściekłe. Dziś nauczycielka mówi, że to jedna z najlepszych decyzji, jakie szkoła mogła podjąć: „Nie pamiętam, kiedy widziałam uczniów tak… żywych”.
Gdy dyrekcja ogłosiła nowe zasady, zaczęły się protesty. Dzieci pytały, czy „to jakiś żart”, rodzice pisali wiadomości, że „to ograniczanie swobód” i „w dzisiejszych czasach telefon to konieczność”. Przez pierwsze dni naprawdę było ciężko – dzieci chodziły po świetlicy jak po muzeum nudy, nie wiedząc, co zrobić z rękami. „A co ja mam robić, jak mi się nudzi?” – usłyszałam od jednego z uczniów. I to chyba najlepiej podsumowało problem. Na zmianę trzeba było poczekać. Ale przyszła Najpierw były westchnienia, marudzenie i próby wyjęcia telefonów „tylko na sekundkę”. Ale potem coś pękło. W pewien zwyczajny dzień zauważyłam, że dzieci… rozmawiają. Że śmieją się nad planszówkami, wspólnie układają puzzle, budują wieże z klocków, których wcześniej nikt nie chciał dotknąć. Nagle świetlica ożyła. Pojawił się ruch, gwar, śmiech – ten prawdziwy, nie ten spod memów i TikToków. „Dawno czegoś takiego nie widziałam” – pomyślałam, patrząc, jak trzech chłopców spiera się o zasady gry w Monopoly. Dzieci zaczęły bawić się tak, jakby odzyskały zapomnianą część dzieciństwa. A potem przyszli rodzice. I zaczęli mówić coś zupełnie innego niż na początku... Ci, którzy wcześniej jako pierwsi protestowali, teraz nie kryli zaskoczenia: „Córka prosiła, żebym kupiła jej planszówkę. Pierwszy raz!” „Syn w domu mniej siedzi w telefonie, bo w świetlicy nauczył się bawić z innymi” „Dziecko zaczęło mnie pytać, czy możemy wieczorem coś razem zagrać”. Jedna mama powiedziała wprost: „Myślałam, że to głupi zakaz. Ale to zmieniło nasze życie. Serio”. Dzieci potrzebują relacji, nie ekranów Po kilku miesiącach od wprowadzenia zakazu nauczycielka mówi, że efekty przerosły jej oczekiwania. Widać, że dzieci potrafią bawić się bez telefonów. Potrafią tworzyć grupy, wymyślać zabawy, rozmawiać o czymś innym niż gry. „To niesamowite, że trzeba było zakazu, żeby dzieci przypomniały sobie, że istnieją gry planszowe, klocki i rozmowy” – przyznaje. I dodaje, że dziś, zamiast widoku kilkunastu pochylonych głów w milczeniu nad ekranami, widzi coś, co naprawdę ją wzrusza: śmiech, współpracę, sprzeczki o zasady gry – normalne, zdrowe dzieciństwo. Nie wszystkim decyzja dyrekcji się podobała. Niektórzy wciąż mają pretensje. Ale jedno jest pewne – zmieniła świetlicę nie do poznania. „Dawno czegoś takiego nie widziałam” – powtarza nauczycielka. I dodaje: „Dawno nie widziałam dzieci tak szczęśliwych”. Zobacz także: Nauczycielka: „Rodzice mają pretensje, że świetlica nie jest czynna od 6. Moje zdanie się nie liczy”
Uważaj na to zdanie. „Usłyszałam je od córki i już wiedziałam, że zawiodłam”
To jedno zdanie uderzyło we mnie mocniej niż jakakolwiek krytyka ze strony dorosłego. Córka powiedziała je z taką szczerością, że nie mogłam udawać, iż nic się nie stało. W jednej chwili zobaczyłam siebie oczami mojego dziecka i nie był to widok, z którego mogłabym być dumna.
Był zwyczajny wieczór. Szybka kolacja, odrabianie lekcji, kąpiel, „mamo, jeszcze bajkę”, a potem moje klasyczne: „Nie mam teraz czasu, muszę dokończyć coś do pracy”. I wtedy padło to zdanie. – Ty nigdy nie masz dla mnie czasu. Zamarłam. Tych kilka słów rozbiło moją codzienność jak szkło na kafelkach. „Przecież jestem z nią cały czas” – tłumaczyłam sobie Na początku próbowałam się bronić. W końcu to ja zawożę ją na zajęcia, gotuję, piorę, pamiętam o podpisaniu zeszytu i zakupie nowego bidonu. Ale im dłużej o tym myślałam, tym bardziej docierało do mnie, że to nie o obecność fizyczną chodzi. Dzieci mają wyjątkowy radar – wyczuwają, kiedy jesteśmy obok, ale myślami zupełnie gdzie indziej. Widziałam to w jej oczach: była przy mnie, ale czuła się niewidzialna. A ja byłam przekonana, że „przecież wszystko ogarniam”. „Zawiodłam”, pomyślałam – i nie dlatego, że popełniłam błąd To nie było jedno z tych zdań, po których wpadasz w poczucie winy i robisz sobie listę postanowień na nowy rok. To było coś głębszego. Zrozumiałam, że przez długi czas dawałam jej wszystko, oprócz siebie. Dawałam ciepłą zupę, nowe buty, opiekę i kontrolę. Ale nie dawałam uważności. Zamiast spojrzeć jej w oczy, często odpowiadałam półsłówkiem, nie odrywając wzroku od ekranu laptopa. A dzieci – w przeciwieństwie do dorosłych – nie potrzebują dużo, by poczuć się ważne. Wystarczy pięć minut pełnej obecności. Nauczyłam się mówić: „Okej, teraz odkładam wszystko” Od tamtej chwili zmieniłam jedno. Zaczęłam naprawdę odkładać. Telefon, laptop, pranie. Kiedy słyszę: „Mamo, zobacz!”, staram się spojrzeć naprawdę. Nie przez pryzmat dorosłego, który widział już tysiąc rysunków, tylko jak mama, która chce wiedzieć, co ten rysunek dla niej znaczy. To trudne, bo tempo życia nie zwalnia. Ale dzieci nie pamiętają czystych blatów ani wysłanych maili. Pamiętają, czy wtedy, kiedy mówiły „spójrz”, naprawdę to zrobiłaś. Dzieci mówią więcej, niż nam się wydaje To zdanie mojej córki było jak lustro. Odbiło wszystko, co próbowałam ukryć pod słowem „obowiązki”. Zrozumiałam, że dzieci nie chcą rodziców idealnych – chcą rodziców prawdziwych. Kiedy dziś popełniam błąd, mówię jej: „Masz rację, nie byłam teraz przy tobie”. Bo wiem, że przeprosiny uczą więcej niż tłumaczenia. Bo każda z nas, matek, czasem zawodzi. Ale tylko te, które potrafią to zobaczyć, mogą coś zmienić. Nie bój się, jeśli twoje dziecko powie coś trudnego Nie uciekaj, nie tłumacz się. Posłuchaj. W tych słowach często kryje się nie pretensja, a prośba o bliskość. Dzieci nie mają języka, by opisać emocje. Zamiast powiedzieć „tęsknię za tobą”, powiedzą „ty nigdy nie masz dla mnie czasu”. To zdanie boli, ale jeśli się zatrzymasz – może być początkiem czegoś dobrego. Dziś, kiedy słyszę: – Mamo, a mogę ci coś pokazać? - odkładam telefon. I patrzę. Bo wiem, że każde takie spojrzenie to cegiełka w budowaniu jej poczucia, że jest ważna. I że tym razem – nie zawiodłam. Zobacz także: To plaga wśród rodziców. „Robię za syna prace na konkursy plastyczne. Nie chcę, żeby przegrał”
Nauczycielka: „Wieczorem dostałam SMS-a z pretensjami od matki przedszkolaka. Poprosiłam o jedno”
Nauczycielka wychowania przedszkolnego opisała sytuację, która – jak mówi – pokazuje, jak bardzo część rodziców nie rozumie, czym jest nauka samodzielności. Wieczorem dostała SMS-a z pretensjami, bo „kazała dziecku sprzątać po obiedzie”. „To nie chodzi o obowiązki, tylko o wychowanie” – tłumaczy.
„Była sobota wieczór, kiedy dostałam SMS-a od mamy jednego z moich przedszkolaków. Wiadomość zaczynała się od słów w stylu: czy to prawda, że kazała pani mojemu synowi sprzątać po obiedzie?” – opowiada nauczycielka. „Nie było ani ‘dzień dobry’, ani ‘czy może pani wyjaśnić’. Tylko ton pretensji. Pomyślałam wtedy, że coś jest naprawdę nie tak, skoro dorośli reagują w taki sposób na zwykłą codzienną czynność”. Nauczycielka przyznaje, że w grupie wprowadziła tzw. dyżury porządkowe. Dzieci po obiedzie pomagają zebrać naczynia ze stołów i przetrzeć blaty. Nie robią tego za nikogo, nie są do niczego zmuszane – to element nauki samodzielności i współpracy. „To nie jest kara, tylko wychowanie” „Niektórym rodzicom wydaje się, że jak dziecko w przedszkolu sprząta po sobie, to znaczy, że ktoś nie wykonuje swojej pracy. To bardzo krzywdzące myślenie. My, nauczycielki, nie mamy w zwyczaju przerzucać obowiązków na dzieci. Uczymy je po prostu życia. Tego, że po posiłku talerzyk się odnosi, a gdy coś się rozleje – warto przynieść ścierkę i pomóc” – tłumaczy. „Dzieci naprawdę lubią te dyżury. Czują się potrzebne, odpowiedzialne. Kiedy mają możliwość zrobić coś samodzielnie, są z tego dumne. To nie ‘zmuszanie do pracy’, tylko nauka odpowiedzialności, której nie da się przekazać z książki”. „Poprosiłam ją o jedno” Nauczycielka przyznaje, że najbardziej zabolało ją, że matka nie zapytała o przebieg sytuacji, tylko od razu napisała wiadomość z pretensjami – i to na jej prywatny numer. „Poprosiłam ją tylko o jedno – żeby, zanim uwierzy w każde słowo swojego dziecka, zapytała mnie, jak było naprawdę. Dzieci mają swoją perspektywę, czasem coś uproszczą, czasem przeinaczą. To naturalne. Ale dorośli powinni umieć rozmawiać, nie oceniać”. Dzieci potrzebują przestrzeni do nauki życia Coraz częściej nauczyciele zauważają, że rodzice reagują alergicznie na każdą próbę uczenia dzieci samodzielności. W domach wielu maluchów niemal wszystko robi się za nie – ubiera, sprząta, podaje. Tymczasem przedszkole to właśnie miejsce, gdzie dziecko może te umiejętności ćwiczyć. „Nie uczę dzieci po to, by ktoś mnie oskarżał o lenistwo. Robię to, bo chcę, by umiały poradzić sobie w życiu. I żeby pewnego dnia nie czekały, aż ktoś za nie odłoży talerz do zlewu” – podsumowuje nauczycielka. Zobacz także: To plaga wśród rodziców. „Robię za syna prace na konkursy plastyczne. Nie chcę, żeby przegrał”