Nie zmusza dzieci do dzielenia się przekąskami i zabawkami. „Podchodzę, zabieram i mówię, żeby mamusia mu kupiła”
Czy dziecko powinno oddać swoją zabawkę obcemu maluchowi tylko dlatego, że ten o nią poprosi? Mogę się założyć, że dla wielu polskich rodziców odpowiedź wydaje się oczywista. Amerykańska influencerka Lottie Weaver uważa jednak inaczej. Jej viralowy TikTok wywołał prawdziwą burzę i podzielił internautów na dwa obozy.
Amerykańska influencerka i tiktokerka Lottie Weaver, obserwowana przez miliony użytkowników, zasłynęła z kontrowersyjnej wypowiedzi na TikToku na temat dzielenia się. 32-latka, która wychowuje trzy córki – Berklie (13 lat), Kinlee (10 lat) i Hadley (6 lat) – opublikowała nagranie, w którym wyjaśniła, że nie zmusza swoich dzieci do dzielenia się zabawkami ani przekąskami z innymi dziećmi podczas zabawy poza domem. Na ten moment (11 czerwca) film wyświetlono już ponad 1,5 mln razy. Pod nagraniem pojawiły się tysiące komentarzy. Jedni uznali jej podejście za rozsądne uczenie dzieci stawiania granic. Inni stwierdzili, że takie wychowanie może prowadzić do egoizmu i braku empatii. „To ich zabawka. Nie muszą się dzielić” W nagraniu Weaver wyjaśnia, że jeśli jej dzieci zabierają do parku hulajnogę, lalkę, bańki mydlane czy inną zabawkę, nie mają obowiązku dzielić się nimi z innymi dziećmi, nawet jeśli te o to poproszą. Influencerka podkreśliła, że jej zdaniem własność dziecka powinna być szanowana tak samo jak własność osoby dorosłej. Według niej dzieci powinny wiedzieć, że nie są zobowiązane do spełniania każdej prośby tylko dlatego, że ktoś o coś poprosi. Szczególnie ważne jest to – jak zaznacza – w przypadku dziewczynek, które od najmłodszych lat często są uczone ustępowania innym. – To, że ktoś mówi: ‘Czy mogę to dostać?’ albo ‘Czy mogę się tym pobawić?’, nie oznacza, że musisz powiedzieć tak – przekonuje mama na nagraniu. Gdzie kończy się empatia, a zaczyna zdrowie stawianie granic? Największe kontrowersje wzbudził fakt, że obecnie wielu rodziców stawia na uczenie dzieci empatii, współpracy i dzielenia się z innymi. W przedszkolach i szkołach maluchy często słyszą, że warto pożyczyć zabawkę koledze czy podzielić się przekąską. Krytycy podejścia Weaver twierdzą, że takie zachowanie pomaga budować relacje społeczne, rozwija wrażliwość na potrzeby innych i uczy kompromisu. Ich zdaniem dziecko, które nigdy nie zachęca się do dzielenia, może mieć później trudności z funkcjonowaniem w grupie. Zwolennicy influencerki odpowiadają jednak, że zmuszanie do oddawania własnych rzeczy wcale nie jest dobrą lekcją. Według nich dziecko powinno mieć prawo decydować o swojej własności i samodzielnie podejmować decyzję, czy chce się czymś podzielić. To właśnie ten argument najczęściej pojawia się wśród rodziców popierających stanowisko tiktokerki. Uważają oni, że dobrowolne dzielenie się ma większą wartość niż dzielenie wymuszone przez dorosłych. View oEmbed on the source website Sama zachęca do dzielenia się, ale stawia jeden warunek Co ciekawe, Weaver nie twierdzi, że dzieci nie powinny dzielić się nigdy. Wyraźnie zaznacza, że sytuacja wygląda inaczej podczas spotkań w jej domu. Gdy zaprasza innych gości na wspólną zabawę, dzielenie się zabawkami jest czymś naturalnym. Podkreśla też, że jej córki często same decydują się pożyczyć swoje rzeczy innym dzieciom. W takich sytuacjach całkowicie je wspiera. Jednocześnie zaznacza, że jeśli dziecko zmieni zdanie albo druga osoba nie chce oddać zabawki właścicielowi, reaguje natychmiast. – Możecie być pewni, że zareaguję, podejdę i powiem: oddaj. Twoja mamusia powinna była przynieść własne zabawki. Nie musimy się dzielić – stwierdziła w nagraniu. Debata wywołana przez influencerkę pokazuje, że współcześni rodzice coraz częściej zastanawiają się nad tym, jak znaleźć równowagę między uczeniem empatii a szanowaniem granic dziecka. Jedni uważają, że dzielenie się jest podstawową umiejętnością społeczną. Inni są przekonani, że równie ważna jest nauka mówienia „nie”. Jak zwykle w przypadku wychowania dzieci, jednoznacznej odpowiedzi prawdopodobnie nie ma. Czytaj także: Nie ucz dziecka, by dzieliło się z innymi. Przez to 1 zdanie wyrośnie na zahukanego dorosłego
Ta niemiecka zasada budzi kontrowersje wśród polskich rodziców. To dlatego dzieci są tak samodzielne
Pozwoliłabyś 8-latkowi samodzielnie wrócić do domu po lekcjach? A gdyby Twoje dziecko zapomniało stroju na WF: przywiozłabyś mu go do szkoły? Możliwe, że Twoje odpowiedzi różnią się od tych, których udzieliliby niemieccy rodzice.
Niemieccy rodzice od lat kierują się zasadą, która w Polsce wciąż budzi emocje. Zakłada ona, że dziecko powinno doświadczać naturalnych konsekwencji swoich decyzji, zamiast być nieustannie chronione przed każdym błędem i niepowodzeniem. Zdaniem ekspertów właśnie dzięki temu dzieci szybciej uczą się odpowiedzialności, samodzielności i radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami. Dla wielu Polaków brzmi to surowo. Niemcy przekonują jednak, że to jedna z najcenniejszych lekcji, jakie można dać dziecku. Niemieccy rodzice nie rozwiązują wszystkich problemów za dzieci W polskich domach często działa dobrze znany mechanizm. Dziecko zapomniało stroju na WF? Rodzic przywozi go do szkoły. Nie spakowało zeszytu? Mama pisze do nauczyciela albo pędzi z tym zeszytem na złamanie karku. Intencje są oczywiście dobre. Każdy rodzic chce pomóc swojemu dziecku i oszczędzić mu stresu. Problem polega na tym, że dzieci szybko przyzwyczajają się do tego, że ktoś rozwiązuje za nie ich problemy. W Niemczech podejście do wychowania często jest inne. Rodzice starają się nie wyręczać dzieci w sytuacjach, które mogą stać się dla nich ważną lekcją. Jeśli dziecko zapomni czegoś do szkoły, ma szansę przekonać się, jakie są skutki takiego zaniedbania. Następnym razem zwykle pamięta już o swoich obowiązkach znacznie lepiej. Co ważne, nie chodzi o wymuszanie posłuszeństwa czy zimny chów. Chodzi o umożliwienie dziecku zdobywania doświadczeń, które uczą odpowiedzialności. Pozwalają dzieciom uczyć się na błędach To właśnie ten element niemieckiego wychowania budzi największe kontrowersje. Wielu polskich rodziców uważa, że ich zadaniem jest chronienie dzieci przed wszelkimi trudnościami. Niemcy wychodzą z założenia, że pewien poziom frustracji i dyskomfortu jest naturalną częścią dorastania. Jeżeli dziecko nie zabrało kurtki i zmarzło podczas spaceru, prawdopodobnie następnym razem samo sprawdzi prognozę pogody. Jeśli wydało całe kieszonkowe pierwszego dnia, będzie musiało poczekać na kolejne. Takie sytuacje uczą znacznie skuteczniej niż długie wykłady. Niemieccy rodzice wierzą, że dzieci rozwijają się właśnie wtedy, gdy mają okazję podejmować decyzje i obserwować ich skutki. Dzięki temu uczą się planowania, przewidywania i samodzielnego rozwiązywania problemów. Nie chronią dzieci przed każdym dyskomfortem W Polsce wielu rodziców wpada w panikę, gdy dziecko choćby przez chwilę się nudzi, marznie albo narzeka na niewielkie trudności. W Niemczech częściej można spotkać przekonanie, że nie każdy dyskomfort wymaga natychmiastowej interwencji. Popularne jest tam powiedzenie: „Nie ma złej pogody, są tylko złe ubrania”. Dzieci spędzają dużo czasu na świeżym powietrzu, bawią się w deszczu, wspinają na drzewa i samodzielnie eksplorują otoczenie. Rodzice oczywiście dbają o bezpieczeństwo, ale nie eliminują każdego ryzyka z życia dziecka. Zdaniem wielu niemieckich pedagogów właśnie takie doświadczenia budują pewność siebie i odporność psychiczną. Dziecko zaczyna wierzyć, że poradzi sobie w różnych sytuacjach, bo wielokrotnie miało okazję to sprawdzić. Samodzielność zaczyna się od małych rzeczy Jednym z największych błędów, jakie popełniają rodzice, jest przekonanie, że samodzielność pojawia się nagle. Tymczasem buduje się ją krok po kroku. Niemieckie dzieci często wcześniej niż ich polscy rówieśnicy uczą się przygotowywać proste posiłki, organizować swoje obowiązki czy samodzielnie rozwiązywać drobne konflikty. Rodzice nie robią wszystkiego za nie. Zamiast tego pokazują, jak wykonać daną czynność, a następnie pozwalają dziecku spróbować samemu. Oczywiście nie zawsze kończy się to sukcesem. Czasem kanapka wygląda fatalnie, a spakowany plecak okazuje się niekompletny. Jednak właśnie dzięki takim doświadczeniom dzieci uczą się najwięcej. To podejście może wydawać się trudne, szczególnie w kulturze, w której rodzice często czują presję, by kontrolować każdy aspekt życia dziecka. Jednak eksperci podkreślają, że samodzielność nie rodzi się z ciągłego wyręczania. Być może właśnie dlatego niemieckie dzieci już od najmłodszych lat uczą się czegoś, z czym wielu dorosłych ma problem – brania odpowiedzialności za własne decyzje i ponoszenia konsekwencji. A to umiejętność, która przydaje się przez całe życie. Zobacz także: Japońskie dzieci są wrażliwe i zawsze słuchają dorosłych. Sekret tkwi w zasadzie „smutnego wzroku” Hiszpańskie dzieci są pewne siebie i radosne. Rodzice pozwalają im na 1 rzecz, która w Polsce by nie przeszła Te 3 zdania Duńczycy i Finowie powtarzają jak mantrę. Dlatego ich dzieci są najszczęśliwsze
Francuscy rodzice nie pozwalają sobie wejść na głowę. Stosują zasadę, z którą Polacy wciąż mają problem
Francuskie dzieci nie rządzą domem, nie negocjują każdej decyzji i nie dostają wszystkiego, czego chcą. Co ciekawe, nie oznacza to wcale surowego wychowania. Francuzi od lat stosują prostą zasadę, która pomaga zachować równowagę między potrzebami dziecka a potrzebami całej rodziny.
W Polsce wielu rodziców coraz częściej skarży się, że dzieci nie słuchają poleceń, wymuszają decyzje i trudno im zaakceptować odmowę. Tymczasem we Francji od pokoleń funkcjonuje podejście, które zakłada, że rodzic pozostaje rodzicem, a nie osobistym asystentem dziecka. Kluczową rolę odgrywa tutaj pojęcie „cadre”, czyli niewidzialna rama wyznaczająca granice. To właśnie ona sprawia, że dzieci czują się bezpiecznie, a rodzice nie pozwalają sobie wejść na głowę. Francuzi stawiają granice i nie negocjują wszystkiego W wielu polskich domach codzienność przypomina niekończące się negocjacje. „Założysz kurtkę?” „Jeszcze chwilę.” „Posprzątasz zabawki?” „Później.” „Czas spać.” „Jeszcze jeden odcinek.” Rodzice często tłumaczą, przekonują, proszą i szukają kompromisów nawet tam, gdzie decyzja powinna być oczywista. We Francji wygląda to inaczej. Francuscy rodzice zakładają, że dziecko potrzebuje jasno określonych zasad. Są rzeczy, które podlegają dyskusji, ale są też takie, które należą do kompetencji dorosłych. Pora snu, zachowanie przy stole czy szacunek wobec innych nie są przedmiotem negocjacji. Nie chodzi jednak o ślepe posłuszeństwo. Dziecko zna reguły i wie, czego może się spodziewać. Dzięki temu nie musi codziennie sprawdzać, gdzie kończą się granice. Dziecko nie jest najważniejszą osobą w rodzinie To jedna z zasad, która dla wielu polskich rodziców może brzmieć kontrowersyjnie. We Francji uważa się, że rodzina jest wspólnotą, a nie organizacją podporządkowaną wyłącznie potrzebom dziecka. Rodzice nie rezygnują całkowicie z własnego życia, zainteresowań czy relacji. Dziecko nie decyduje o wszystkim. Nie wybiera miejsca wakacji za całą rodzinę, nie ustala godzin posiłków i nie oczekuje, że każdy natychmiast spełni jego życzenie. Francuzi wierzą, że takie podejście pomaga dzieciom rozwijać ważną umiejętność – uwzględnianie potrzeb innych ludzi. W Polsce coraz częściej można zaobserwować odwrotny trend. Rodzice podporządkowują cały rytm dnia dziecku, a później dziwią się, że kilkuletni maluch nie radzi sobie z odmową lub frustracją. Francuskie „nie” oznacza „nie” Jednym z największych problemów współczesnego rodzicielstwa jest niekonsekwencja. Rodzic najpierw odmawia kupna zabawki, potem ulega po kilku minutach płaczu. Mówi, że nie będzie kolejnej bajki, ale po awanturze zgadza się na następny odcinek. Dziecko bardzo szybko uczy się, że wystarczy odpowiednio długo naciskać. Francuzi starają się unikać takich sytuacji. Jeśli granica została postawiona, pozostaje niezmienna. Dzięki temu dziecko nie traci energii na ciągłe testowanie rodzica. Wie, że niektórych decyzji po prostu nie da się zmienić. Co ciekawe, eksperci podkreślają, że właśnie taka konsekwencja daje dzieciom poczucie bezpieczeństwa. Świat staje się bardziej przewidywalny, a relacja z rodzicem bardziej stabilna. Uczą dzieci czekania Francuskie dzieci od najmłodszych lat słyszą, że nie wszystko musi wydarzyć się natychmiast. Nie dostają przekąski za każdym razem, gdy poczują lekki głód. Nie otrzymują nowej zabawki przy każdej wizycie w sklepie. Nie oczekują, że rodzic natychmiast przerwie rozmowę, by odpowiedzieć na każde pytanie. To podejście bywa zaskakujące dla osób wychowanych w kulturze natychmiastowego zaspokajania potrzeb. Francuzi wierzą jednak, że umiejętność czekania jest jedną z najważniejszych kompetencji życiowych. Dziecko, które potrafi odroczyć przyjemność, łatwiej radzi sobie z emocjami, nauką i relacjami społecznymi. Granice dają dzieciom poczucie bezpieczeństwa Wielu rodziców obawia się, że stanowczość może zaszkodzić relacji z dzieckiem. Francuskie podejście zakłada coś zupełnie odwrotnego. Dzieci nie potrzebują rodziców, którzy spełniają wszystkie zachcianki. Potrzebują dorosłych, którzy potrafią spokojnie wyznaczać granice i konsekwentnie ich przestrzegać. To właśnie dlatego francuskie wychowanie często określa się jako złoty środek między surowością a całkowitym brakiem zasad. Rodzice są blisko swoich dzieci, okazują im ciepło i uwagę, ale jednocześnie nie oddają im kontroli nad życiem całej rodziny. Być może właśnie w tym tkwi sekret, z którym wielu polskich rodziców wciąż ma problem. Bo postawienie granicy jest stosunkowo łatwe. Znacznie trudniej jest wytrwać przy niej wtedy, gdy dziecko zaczyna protestować. Francuzi od dawna wiedzą jednak, że konsekwencja nie jest oznaką braku miłości. Często jest jej najważniejszym dowodem. Zobacz także: Holenderskie dzieci są samodzielne, bo ich rodzice przestrzegają zasady 3R. Polacy mogliby się uczyć Japońskie dzieci nie grymaszą i szanują innych. Ich rodzice przestrzegają tych 5 zasad Hiszpańskie dzieci są pewne siebie i radosne. Rodzice pozwalają im na 1 rzecz, która w Polsce by nie przeszła
Nauczycielka: „Współcześni rodzice wychowują pokolenie fajtłap. Wystarczy zajrzeć do ich walizek”
Czy nauczyciel powinien sprawdzać, czy uczeń spakował odpowiednie ubrania na wycieczkę? A może odpowiedzialność za to spoczywa na dziecku i jego rodzicach? Po publikacji listu oburzonej mamy piątoklasisty otrzymaliśmy wiadomość od nauczycielki, która nie kryje zdumienia oczekiwaniami części rodziców.
Kilka dni temu opublikowaliśmy list mamy ucznia, która po szkolnej wycieczce znalazła w walizce syna ubrania należące do innych dzieci. Kobieta obwiniała nauczycieli o brak pomocy przy pakowaniu. Po przeczytaniu tego tekstu napisała do nas nauczycielka, która od lat pracuje z dziećmi i młodzieżą. Jak przyznaje, słowa matki wywołały u niej ogromne emocje. „Nauczyciel nie jest od pakowania cudzych dzieci” Przeczytałam list tej mamy i szczerze mówiąc, przecierałam oczy ze zdumienia. Naprawdę doszliśmy do momentu, w którym nauczyciel ma odpowiadać za to, czy jedenastolatek spakował do walizki własne skarpetki? Jestem nauczycielką od wielu lat. Jeszcze na studiach pracowałam jako wychowawczyni kolonijna. Dziś regularnie jeżdżę z uczniami na wycieczki, zielone szkoły i różnego rodzaju wyjazdy. Powiem coś, co najwyraźniej nie wszystkim się spodoba: nauczyciel absolutnie nie jest od sprawdzania, czy dziecko jest dobrze spakowane. To nie jest nasza rola. Naszym zadaniem jest zadbać o bezpieczeństwo dzieci, organizację wyjazdu, reagowanie w sytuacjach kryzysowych i opieka nad grupą. Nie jesteśmy osobistymi asystentami kilkudziesięciu uczniów. „Zaglądam do plecaków tylko w wyjątkowych sytuacjach” Oczywiście zdarzają się sytuacje, kiedy muszę zajrzeć do plecaka ucznia. Jeśli mam podejrzenie, że dziecko ma przy sobie coś, czego mieć nie powinno. Jeśli pojawia się problem związany z używkami. Jeśli rodzic albo sam uczeń prosi mnie o pomoc w znalezieniu jakiejś rzeczy. Podczas wycieczek robię też przegląd pokoi. Sprawdzam porządek, bezpieczeństwo, to, czy dzieci przestrzegają zasad. Siłą rzeczy czasem widzę, co mają przy sobie. Właśnie wtedy często przeżywam największe zaskoczenie. Bo problemem nie są cudze skarpetki w walizce. Problemem jest to, że niektóre dzieci przyjeżdżają kompletnie nieprzygotowane. „Jedziemy w góry, a dziecko ma sandały” Nigdy nie zapomnę chłopca, który przyjechał na wycieczkę w góry bez żadnych pełnych butów. Miał sandały. Tylko sandały. Na kilkudniowy wyjazd w teren. Kiedy o to zapytałam, usłyszałam: „Mama zapomniała”. Ten chłopak miał 15 lat. Innym razem uczennica nie miała ani jednej cieplejszej bluzy, choć prognozy od tygodnia zapowiadały ochłodzenie. Bywali uczniowie bez kurtki przeciwdeszczowej, bez bielizny na zmianę albo z jedną koszulką spakowaną na cztery dni. I nie, nie były to sytuacje wynikające z biedy czy trudnej sytuacji rodzinnej. Po prostu nikt wcześniej nie sprawdził, co dziecko wkłada do torby. A dzisiejsze dzieci są bardzo niesamodzielne. Mam czasem wrażenie, że część rodziców wymaga od szkoły wszystkiego, a jednocześnie coraz rzadziej wymaga czegokolwiek od własnych dzieci. Potem słyszymy, że nauczyciel powinien pilnować walizki, przypominać o szczoteczce do zębów, sprawdzać zawartość plecaka i jeszcze rozwiązywać wszystkie problemy za ucznia. A przecież samodzielności trzeba się nauczyć. Jeśli jedenastolatek nie potrafi spakować swoich rzeczy na trzydniowy wyjazd, to problem nie leży po stronie nauczyciela. Właśnie dlatego czasem myślę, że wychowujemy pokolenie fajtłap. Nie dlatego, że dzieci są mniej zdolne niż kiedyś. Wręcz przeciwnie. Problem polega na tym, że coraz rzadziej pozwalamy im brać odpowiedzialność za własne sprawy. Komentarz redakcji List naszej czytelniczki pokazuje problem, który regularnie wraca w rozmowach między rodzicami a nauczycielami. Granice odpowiedzialności obu stron nie zawsze są postrzegane w ten sam sposób. Z jednej strony rodzice oczekują, że podczas wyjazdu ich dzieci będą pod dobrą opieką. Z drugiej nauczyciele zwracają uwagę, że szkolne wycieczki są również okazją do nauki samodzielności, organizacji i odpowiedzialności za własne rzeczy. Trudno oczekiwać, by opiekunowie kontrolowali zawartość każdej walizki czy sprawdzali, czy każdy uczeń spakował odpowiednią liczbę skarpetek. Jednocześnie warto pamiętać, że przygotowanie dziecka do wyjazdu to proces, w którym ważną rolę odgrywają zarówno rodzice, jak i samo dziecko. Być może, zamiast szukać winnych po powrocie z wycieczki, lepiej potraktować takie sytuacje jako okazję do rozmowy o samodzielności. To umiejętność, która przyda się dzieciom znacznie bardziej niż perfekcyjnie spakowana walizka. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: 60 proc. lekcji w tygodniu to zastępstwa. Matka: „Nauczyciele mogliby się bardziej postarać”
„Po weekendzie z wnuczkami marzyłam o wyjeździe do sanatorium. Dzisiejsze dzieci nie mają szacunku do starszych”
Czy sześciolatka i dziewięciolatka mogą być niewychowane? A może to dorośli ponoszą odpowiedzialność za to, jak dzieci traktują innych ludzi? Do naszej redakcji napisała babcia, która po ostatnim weekendzie spędzonym z wnuczkami nie kryje rozczarowania.
Do naszej redakcji napisała pani Teresa, emerytowana księgowa i babcia dwóch dziewczynek w wieku 6 i 9 lat. Kobieta przyznaje, że zawsze z radością czeka na spotkania z wnuczkami, ale ostatnia wizyta skłoniła ją do gorzkich refleksji. „Dziewczynki robią tylko to, czego zostały nauczone” Mam dwie cudowne wnuczki. Jedna ma sześć lat, druga dziewięć. Są zdrowe, inteligentne i pełne energii. Nie piszę tego listu po to, żeby je krytykować. Prawda jest taka, że dzieci robią tylko to, czego zostały nauczone. Po ostatnim weekendzie spędzonym razem zrozumiałam jednak, jak bardzo zmieniło się wychowanie. Dziewczynki przyjechały do mnie na trzy dni, długi weekend. Cieszyłam się jak dziecko. Przygotowałam dla nich pokój, kupiłam ulubione przekąski, zaplanowałam wspólne pieczenie ciastek. Już po kilku godzinach byłam wykończona. Nie dlatego, że dzieci były głośne. Dzieci mają prawo być głośne. Problem polegał na czymś innym. Przez cały weekend praktycznie niczego nie usłyszałam bez przypominania. „Dzień dobry”, „proszę”, „dziękuję”, „czy mogę pomóc?” – wszystko trzeba było wyciągać z nich siłą. Kiedy podałam obiad, dziewięciolatka zapytała tylko, czy nie mam czegoś innego. Sześciolatka zostawiła talerz na stole i pobiegła się bawić. Żadna nawet nie pomyślała, żeby odnieść naczynia czy zapytać, czy w czymś pomóc. I wiecie co? Nie obwiniam ich. „Rodzice wyręczają dzieci we wszystkim” Mam wrażenie, że dzisiejsi rodzice tak bardzo chcą ułatwić dzieciom życie, że zapomnieli nauczyć je podstawowych rzeczy. Widzę to nie tylko u swoich wnuczek. Widzę to wszędzie. Dzieci nie sprzątają po sobie, bo zrobi to mama. Nie odnoszą naczyń, bo zrobi to tata. Nie muszą pamiętać o dobrych manierach, bo nikt nie zwraca na to uwagi. Kiedy zwróciłam wnuczce uwagę, żeby powiedziała „dziękuję”, spojrzała na mnie zdziwiona, jakbym wymagała czegoś niezwykłego. Najbardziej zabolało mnie jednak coś innego. Kiedy później wspomniałam córce, że dziewczynki mogłyby pomagać w drobnych obowiązkach, usłyszałam, że są jeszcze za małe i mają być dziećmi. Tylko że ja nie oczekuję, że sześciolatka będzie myła okna, a dziewięciolatka gotowała obiady. Chodzi o proste rzeczy. O szacunek. O kulturę. O zauważenie, że ktoś poświęca dla nich swój czas i siły. „Za kilka lat będzie już za późno” Po tym weekendzie naprawdę czułam się zmęczona. Nie przez dzieci, ale przez poczucie bezradności. Mam wrażenie, że coraz więcej rodziców wychowuje dzieci w przekonaniu, że wszystko im się należy. Że świat ma się do nich dostosować. Że nie muszą liczyć się z innymi ludźmi. A potem wszyscy dziwią się, że młodzież nie szanuje nauczycieli, starszych osób czy innych autorytetów. Szacunku nie uczy się nagle w wieku piętnastu lat. Tego uczy się sześciolatka, która mówi „dziękuję” za obiad. Tego uczy się dziewięciolatka, która zapyta babcię, czy pomóc jej posprzątać po wspólnym pieczeniu ciastek. Dlatego nie mam pretensji do swoich wnuczek. One są jeszcze dziećmi. Mam pretensje do dorosłych, którzy uznali, że wychowanie można odłożyć na później. Bo obawiam się, że za kilka lat będzie już za późno. Zobacz także: Pokolenie rodziców-pionków. Babcia nie wytrzymała: „Dzieci nimi rządzą. Scena w kościele mną wstrząsnęła&#8221;
Te 3 zdania Duńczycy i Finowie powtarzają jak mantrę. Dlatego ich dzieci są najszczęśliwsze
Dlaczego dzieci w Finlandii i Danii uchodzą za jedne z najszczęśliwszych na świecie? To nie tylko kwestia systemu edukacji, wysokiego poziomu życia czy skandynawskiego podejścia do wychowania. Eksperci zwracają uwagę na coś znacznie prostszego – codzienny język, którym posługują się rodzice.
Niektóre zdania słyszane regularnie w domu stają się dla dzieci życiowym drogowskazem. Uczą odporności psychicznej, pomagają radzić sobie z porażkami i pokazują, jak patrzeć na świat z większym spokojem. Finowie i Duńczycy mają kilka takich fraz, które powtarzają niemal jak mantrę. Zdaniem ekspertów to właśnie one pomagają budować szczęśliwsze i bardziej pewne siebie dzieci. „Cokolwiek zostawisz za sobą, znajdziesz na swojej drodze” To jedno z najpopularniejszych powiedzeń w Finlandii. Na pierwszy rzut oka brzmi zagadkowo, ale jego przesłanie jest bardzo proste: problemów nie warto zamiatać pod dywan. Jeśli dziecko pokłóci się z kolegą, otrzyma słabą ocenę albo przeżywa trudne emocje, fińscy rodzice nie zachęcają go do udawania, że nic się nie stało. Wręcz przeciwnie. Uczą, że nierozwiązane sprawy mają tendencję do powracania. Takie podejście pomaga dzieciom rozwijać odpowiedzialność i odwagę. Zamiast uciekać przed trudnościami, uczą się je nazywać i szukać rozwiązań. To ważna lekcja również dla dorosłych. W końcu nieprzeprowadzona rozmowa, nierozwiązany konflikt czy odkładany problem rzadko znikają same. W polskich domach często można usłyszeć: „Nie przejmuj się”, „Zapomnij o tym” albo „Jakoś to będzie”. Tymczasem Finowie pokazują dzieciom, że szczęście nie polega na unikaniu problemów, ale na umiejętności mierzenia się z nimi. Zobacz także: Holenderskie dzieci są samodzielne, bo ich rodzice przestrzegają zasady 3R. Polacy mogliby się uczyć „Pyt med det”, czyli „Nie martw się” To prawdopodobnie jedno z najbardziej charakterystycznych duńskich powiedzeń. Trudno znaleźć jego idealne tłumaczenie, ale najbliżej mu do zwrotów „daj spokój”, „odpuść sobie” albo po prostu „nie martw się”. Duńczycy używają go każdego dnia. Kiedy coś się nie uda, gdy ktoś popełni drobny błąd albo gdy sprawy nie idą zgodnie z planem. Zamiast wpadać w spiralę frustracji, przypominają sobie: „Pyt med det”. Dla dzieci to niezwykle cenna lekcja. W świecie pełnym presji, ocen i oczekiwań łatwo uwierzyć, że każda porażka jest katastrofą. Tymczasem duńscy rodzice pokazują, że nie wszystko wymaga dramatycznej reakcji. Rozlane mleko? Pyt med det. Przegrany mecz? Pyt med det. Źle napisany sprawdzian? Pyt med det. Nie oznacza to ignorowania problemów. Chodzi raczej o odróżnianie rzeczy naprawdę ważnych od tych, które nie są warte niepotrzebnego stresu. To właśnie dlatego dzieci wychowywane w takim duchu często lepiej radzą sobie z niepowodzeniami. Wiedzą, że jeden błąd nie definiuje ich wartości. „Niektórzy mają szczęście, wszyscy mają lato” To powiedzenie jest powtarzane w Finlandii od ponad stu lat. Kryje się za nim niezwykle optymistyczna myśl: nawet jeśli dziś jest trudno, lepsze dni w końcu nadejdą. W czasach mediów społecznościowych dzieci nieustannie porównują się z innymi. Widzą idealne wakacje, sukcesy kolegów i pozornie perfekcyjne życie influencerów. Łatwo wtedy dojść do wniosku, że inni mają więcej szczęścia. Fińscy rodzice starają się przekazać dzieciom inną perspektywę. Przypominają, że każdy człowiek przechodzi przez lepsze i gorsze okresy. Dziś komuś się powodzi, jutro może mieć trudniejszy czas. A osoba, która dziś zmaga się z problemami, za kilka miesięcy może przeżywać najpiękniejszy okres w swoim życiu. „Niektórzy mają szczęście, wszyscy mają lato” uczy cierpliwości i nadziei. Pokazuje dzieciom, że nie warto oceniać własnego życia przez pryzmat chwilowych niepowodzeń. To zdanie niesie też ważny komunikat: nie musisz wygrywać każdego dnia, żeby być szczęśliwym. Sekret szczęśliwych dzieci może być prostszy, niż myślimy Finlandia i Dania od lat zajmują czołowe miejsca w rankingach najszczęśliwszych krajów świata. Oczywiście wpływa na to wiele czynników, ale eksperci zwracają uwagę, że ogromne znaczenie mają również codzienne rozmowy prowadzone w domu. „Cokolwiek zostawisz za sobą, znajdziesz na swojej drodze”, „Pyt med det” i „Niektórzy mają szczęście, wszyscy mają lato” to nie tylko powiedzenia. To życiowe lekcje, które pomagają dzieciom budować odporność psychiczną, uczyć się odpowiedzialności i zachowywać nadzieję nawet w trudnych momentach. Być może właśnie dlatego skandynawskie dzieci dorastają z przekonaniem, że nie muszą być idealne, aby czuć się szczęśliwe. A to jedna z najcenniejszych lekcji, jakie można wynieść z domu. Źródło: cnbc.com Zobacz także: Dzieci w Skandynawii są szczęśliwsze przez 1 nawyk rodziców. Polacy mogliby się uczyć
Dorosłe dzieci na garnuszku rodziców to plaga dzisiejszych czasów. „Wychowałam lenia i płacę wysoką cenę”
Mój syn ma 29 lat, jest zdrowy, wykształcony i teoretycznie gotowy do samodzielnego życia. Problem w tym, że nadal mieszka ze mną, korzysta z moich pieniędzy i zachowuje się tak, jakby bycie dorosłym było opcjonalne. Najgorsze jest jednak to, że coraz częściej mam wrażenie, że sama jestem winna tej sytuacji.
Kiedy urodził się mój jedyny syn, obiecałam sobie, że będzie miał lepsze dzieciństwo niż ja. Nie chciałam, żeby czegokolwiek mu brakowało. Kupowałam mu markowe ubrania, opłacałam dodatkowe zajęcia, pomagałam w nauce. Kiedy czegoś potrzebował, starałam się znaleźć sposób, by mu to zapewnić. Dziś widzę, że granica między troską a wyręczaniem jest bardzo cienka. Przez lata usprawiedliwiałam go przed nauczycielami, załatwiałam za niego różne sprawy, przypominałam o obowiązkach. Gdy nie posprzątał pokoju, robiłam to sama, bo szkoda mi było czasu na kłótnie. Gdy zapomniał czegoś do szkoły, zawoziłam mu to. Gdy miał problem, natychmiast ruszałam z pomocą. Wydawało mi się, że jestem dobrą matką. Dziś zastanawiam się, czy przypadkiem nie wychowałam człowieka, który nigdy nie nauczył się odpowiedzialności. Prawie trzydziestka na karku i życie jak nastolatek Mój syn skończył studia kilka lat temu. Znalazł pracę, ale szybko z niej zrezygnował, bo szef był wymagający. Potem była kolejna i jeszcze jedna. Wszędzie coś mu nie pasowało. Od miesięcy pracuje tylko dorywczo. Twierdzi, że szuka czegoś odpowiedniego dla siebie. Tymczasem nadal mieszka w swoim dawnym pokoju. Nie płaci rachunków, nie dokłada się do zakupów, a lodówka magicznie zapełnia się sama. Przynajmniej z jego perspektywy. Najbardziej boli mnie to, że traktuje ten stan jak coś całkowicie normalnego. Kiedy próbuję poruszyć temat wyprowadzki, słyszę, że ceny mieszkań są absurdalne. Gdy wspominam o większym zaangażowaniu w domowe obowiązki, odpowiada, że przecież pomaga, kiedy go poproszę. Tylko że ja mam już dość proszenia. Mam dość przypominania dorosłemu mężczyźnie, żeby wyniósł śmieci albo pozmywał po sobie talerz. Coraz częściej obwiniam samą siebie Ostatnio zauważyłam, że wiele moich znajomych ma podobny problem. Ich dorosłe dzieci nadal mieszkają z rodzicami, korzystają z ich pieniędzy i odkładają samodzielność na bliżej nieokreśloną przyszłość. Zaczynam się zastanawiać, czy nie jest to jedna z największych bolączek współczesnego rodzicielstwa. Przez lata słyszymy, że mamy wspierać dzieci, budować ich poczucie wartości i usuwać przeszkody z ich drogi. Robimy to z miłości. Chcemy dla nich jak najlepiej. Tylko że czasem ta pomoc zamienia się w pułapkę. Dziś coraz częściej myślę, że mój syn nie boi się dorosłości dlatego, że świat jest trudny. On po prostu wie, że w razie problemów zawsze spadnie na cztery łapy. Bo ja go złapię. A może właśnie w tym tkwi mój największy błąd. Mam wrażenie, że wychowałam człowieka, który przyzwyczaił się, że ktoś zawsze rozwiąże jego problemy. I choć trudno mi to przyznać, rachunek za tę nadopiekuńczość płacę dziś każdego dnia. Nie tylko finansowo. Płacę także własnym spokojem, frustracją i poczuciem, że mój dorosły syn utknął w miejscu, z którego sam nie chce się ruszyć. Zobacz także: „Jestem po 70-tce, a córka chciała zagonić mnie do niańczenia dzieci. Dobrze, że mam jeszcze syna, który mnie wspiera”
„Po wycieczce zajrzałam do walizki syna i się rozbeczałam. Gdyby nauczycielom się chciało, może by zareagowali”
Czy nauczyciele powinni pomagać uczniom pakować się po szkolnych wyjazdach? Jedna mama nie ma wątpliwości, że tak. Po powrocie syna z kilkudniowej wycieczki przeżyła niemały szok.
Do naszej redakcji napisała mama ucznia piątej klasy szkoły podstawowej. Kobieta nie kryje rozczarowania tym, jak – jej zdaniem – nauczyciele wywiązali się ze swoich obowiązków podczas kilkudniowej wycieczki szkolnej. A raczej: nie wywiązali. Publikujemy jej list. „Otworzyłam walizkę i nie mogłam uwierzyć własnym oczom” Mój syn wrócił kilka dni temu z czterodniowej wycieczki szkolnej. Był zachwycony, opowiadał o kolegach, atrakcjach i nocnych rozmowach w pokojach. Ja też byłam spokojna, bo wyjazd organizowała szkoła, a opiekę sprawowali nauczyciele. Do czasu. Kiedy zabrałam się za rozpakowywanie walizki, dosłownie się rozbeczałam. W środku znalazłam nie tylko rzeczy mojego dziecka. Były tam obce koszulki, jakieś skarpetki, bluza, której nigdy wcześniej nie widziałam. Wszystko było wymieszane. Nie wiedziałam, co należy do mojego syna, a co do innych dzieci. Pomyślałam sobie: jak to w ogóle możliwe? Przecież na wycieczce byli nauczyciele. Dorośli ludzie odpowiedzialni za grupę dzieci. „Naprawdę nikt tego nie zauważył?” Najbardziej zdenerwowało mnie to, że najwyraźniej nikt nawet nie zainteresował się tym, jak dzieci pakują się przed wyjazdem. Mówimy o piątoklasistach. Tak, wiem, że mają po 11 czy 12 lat. Ale to nadal dzieci. Dzieci, które często zostawiają bluzy w szkole, gubią piórniki i zapominają zeszytów. Naprawdę tak trudno było przejść się po pokojach i sprawdzić, czy wszystko jest w porządku? Mam wrażenie, że dziś nauczyciele coraz częściej zasłaniają się samodzielnością dzieci. Oczywiście, że trzeba jej uczyć. Ale może nie kosztem podstawowej organizacji? Nie oczekuję, że ktoś będzie składał mojemu synowi ubrania w kostkę. Ale gdyby nauczycielom trochę bardziej się chciało, może zwróciliby uwagę, że dzieci wrzucają do walizek przypadkowe rzeczy. „Za co właściwie odpowiadają opiekunowie?” Najbardziej zirytowało mnie jednak coś innego. Kiedy zgłosiłam problem, usłyszałam, że takie sytuacje się zdarzają. Przepraszam bardzo, ale dla mnie to nie jest odpowiedź. Jeżeli podczas wyjazdu dzieci mają same pilnować swoich rzeczy, same się pakować, same organizować wszystko wokół siebie, to po co właściwie tylu opiekunów? Przecież rodzice powierzają szkole swoje dzieci i mają prawo oczekiwać, że ktoś będzie nad nimi czuwał. Teraz muszę ustalać, do kogo należą rzeczy znalezione w walizce mojego syna, odpisywać na wiadomości innych rodziców i organizować wymianę ubrań. A przecież tego bałaganu można było uniknąć. Naprawdę trudno mi zrozumieć, dlaczego nikt nie zareagował wcześniej. Komentarz redakcji Rozumiemy frustrację mamy. Odkrycie po powrocie z wycieczki, że rzeczy dziecka zostały pomieszane z ubraniami innych uczniów, może być irytujące i oznacza dodatkowe obowiązki dla rodziców. Warto jednak pamiętać, że zadaniem nauczycieli podczas wyjazdu jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa grupie oraz organizacja przebiegu wycieczki. Trudno oczekiwać, by opiekunowie kontrolowali zawartość walizek, szczególnie gdy mowa o dzieciach ze starszych klas szkoły podstawowej. Samodzielne pakowanie, pilnowanie własnych rzeczy i ponoszenie konsekwencji drobnych pomyłek są również częścią nauki odpowiedzialności. Zamienione ubrania czy przypadkowo zabrane rzeczy zwykle udaje się odzyskać, a takie sytuacje od lat zdarzają się na koloniach, obozach i szkolnych wyjazdach. Choć emocje rodziców są zrozumiałe, warto pamiętać, że nauczyciele nie są osobistymi opiekunami jednego dziecka. Ich praca wymaga ogromnego zaangażowania, a wzajemny szacunek i realistyczne oczekiwania pomagają budować dobrą współpracę między szkołą a rodzicami. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nauczyciele powinni dyżurować w wakacje. „I tak nie mają co robić, a rodzice pracują”
Jedno słowo, które zmienia zachowanie dzieci. Japońscy rodzice powtarzają je jak mantrę
„Oddaj siostrze i już nie marudź” – wielu polskich rodziców właśnie w taki sposób próbuje uczyć dzieci dzielenia się. Problem w tym, że przymus rzadko buduje empatię. Japończycy podchodzą do tego zupełnie inaczej i zaczynają od jednego prostego słowa.
Według japońskiej ekspertki parentingowej Lisy Katayamy dzieci można nauczyć życzliwości bez moralizowania, kar i niekończących się kłótni o zabawki. W Japonii ogromną rolę odgrywa słowo „douzo”, które można przetłumaczyć jako „proszę, częstuj się” albo „proszę, weź”. Jednak jego znaczenie jest znacznie głębsze. To mały codzienny rytuał, który uczy dzieci hojności, uważności i szacunku do innych. W polskich domach podobnej zasady praktycznie się nie stosuje – a szkoda, bo mogłaby zmienić wiele rodzinnych konfliktów. Jedno słowo, które uczy więcej niż setki kazań Lisa Katayama tłumaczy, że „douzo” nie jest zwykłym zwrotem grzecznościowym. To sposób myślenia, który pokazuje dziecku, że dawanie innym może sprawiać przyjemność. W japońskiej kulturze ogromne znaczenie ma świadomość, że nie zawsze trzeba trzymać wszystko dla siebie. Dziecko słyszy „douzo” od najmłodszych lat – podczas wspólnych posiłków, zabawy czy codziennych sytuacji w domu. Rodzice pokazują, że oddanie komuś zabawki, ostatniego ciasteczka albo miejsca przy stole nie oznacza straty. Wręcz przeciwnie – daje poczucie bycia częścią wspólnoty. Dobrze wiemy, jak to wygląda w innych częściach świata. Wielu rodziców zna tę scenę aż za dobrze: dwoje dzieci walczy o tę samą zabawkę, a dorosły próbuje szybko zakończyć konflikt. Najczęściej kończy się to rozkazem: „Oddaj teraz koledze” albo „Masz się podzielić”. Katayama zwraca uwagę, że taki sposób nie buduje w dziecku empatii. Dziecko dzieli się dlatego, że musi, a nie dlatego, że rozumie sens tego gestu. W efekcie często czuje frustrację, złość albo poczucie niesprawiedliwości. Japońskie podejście wygląda inaczej. Zamiast zmuszać dziecko do oddania czegoś, rodzice zachęcają je do świadomego gestu „douzo”. Chodzi o to, by dziecko samo odkryło, że miło jest sprawić komuś przyjemność. „Douzo” uczy dzieci samokontroli i empatii Najcenniejsze w tej zasadzie jest to, że rozwija ona kilka ważnych umiejętności jednocześnie. Dziecko uczy się zauważać potrzeby innych ludzi, ćwiczy cierpliwość i odkrywa, że nie musi mieć wszystkiego natychmiast. To szczególnie ważne dziś, gdy dzieci dorastają w świecie natychmiastowej gratyfikacji. Kliknięcie, zakup, bajka, przekąska – wszystko jest dostępne od razu. Umiejętność rezygnacji z czegoś dla drugiego człowieka staje się coraz rzadsza. Katayama proponuje prosty sposób na wprowadzenie tej zasady do domu. Gdy dzieci kłócą się o zabawkę, zamiast wydawać polecenia, warto spokojnie powiedzieć: „Może spróbujesz powiedzieć douzo?”. Bez presji, bez zawstydzania i bez oceniania. Dzięki temu dziecko zaczyna kojarzyć dzielenie się z pozytywnym doświadczeniem, a nie z przymusem. Japoński sekret wychowania nie polega na surowości Wiele osób myśli, że japońskie dzieci są grzeczne, wręcz posłuszne i uległe, bo wychowuje się je bardzo restrykcyjnie. Tymczasem filozofia, o której mówi Lisa Katayama, opiera się przede wszystkim na codziennych małych nawykach i modelowaniu zachowań. „Douzo” jest tego świetnym przykładem. Jedno krótkie słowo staje się lekcją empatii, kultury i szacunku wobec innych ludzi. Bez krzyku, bez kar i bez niekończących się wykładów. Polscy rodzice rzadko stosują podobne podejście, bo sami wychowali się w kulturze rywalizacji i ciągłego udowadniania swojej wartości. A przecież czasem najważniejszą lekcją dla dziecka może być pokazanie mu, że oddanie czegoś drugiej osobie wcale nie oznacza przegranej. Źródło: www.independent.co.uk Zobacz także: Japońskie dzieci nie grymaszą i szanują innych. Ich rodzice przestrzegają tych 5 zasad
Zakazana zabawa „rodem z PRL”. „Sąsiadka po 5 minutach wygoniła moją córkę”
Jeszcze chwilę wcześniej patrzyłam przez okno z uśmiechem. Moja ośmioletnia córka skakała z koleżankami w klasy narysowane kredą na chodniku. Śmiały się, piszczały, wymyślały własne zasady. Dokładnie tak wyglądało moje dzieciństwo. Minęło jednak może pięć minut, kiedy z klatki wyszła sąsiadka z parteru i dosłownie wygoniła dziewczynki spod bloku.
„To nie PRL, żeby bazgrać po chodnikach i wrzeszczeć całemu osiedlu pod oknami” – rzuciła zirytowana. Byłam w szoku. Bo przecież od lat słyszymy, że dzieci siedzą tylko w telefonach i nie wychodzą na dwór. A kiedy wreszcie robią coś normalnego, komuś zaczyna przeszkadzać nawet kreda na chodniku. „Za moich czasów dzieci bawiły się na dworze”. No chyba już nie mogą Moja córka nie ma telefonu. Świadomie podjęliśmy z mężem taką decyzję, choć wiele jej rówieśniczek już dawno ma smartfony, TikToka i własne konta w mediach społecznościowych, bo za zgodą rodziców podwyższają swój wiek. Chcę, żeby jeszcze trochę pobyła dzieckiem. Żeby miała wspomnienia z podwórka, a nie tylko z patrzenia w ekran. Dlatego tak ucieszyło mnie, kiedy ostatnio wróciła zachwycona po zabawie z koleżankami. Pokazałam jej wtedy klasy, opowiedziałam o grze w gumę, o kapslach i trzepaku, na którym spędzało się pół dnia. Dla niej to było coś egzotycznego. Dziecko aż nie mogło uwierzyć, że kiedyś naprawdę tak wyglądało dzieciństwo. Następnego dnia dziewczynki wyszły z kredą na osiedle. Narysowały klasy, zaczęły skakać i śmiać się dokładnie tak, jak robiły to dzieci od pokoleń. I wtedy wkroczyła sąsiadka. „Ludzie chcą odpocząć po pracy” – czyli dzieci najlepiej zamknąć w domu Rozumiem, że ktoś może być zmęczony. Sama pracuję i wiem, jak wygląda codzienność. Ale od kiedy zwykły śmiech dzieci na zamkniętym osiedlu stał się czymś skandalicznym? Sąsiadka była autentycznie oburzona. Powiedziała, że „teraz są inne czasy” i że kiedyś może takie zabawy były normalne, ale dziś ludzie oczekują spokoju. Według niej dzieci powinny bawić się „gdzieś indziej”, najlepiej na placu zabaw oddalonym o kilka ulic. Tylko że właśnie na tym polega absurd dzisiejszego podejścia. Najpierw wszyscy narzekają, że dzieci nie wychodzą z domu, nie mają kondycji, są uzależnione od ekranów i nie potrafią budować relacji. A potem te same osoby nie są w stanie wytrzymać kilku minut dziecięcego śmiechu pod oknem. Coraz częściej mam wrażenie, że wielu dorosłych chciałoby dzieciństwa kompletnie niewidzialnego. Dzieci mają być ciche, siedzieć w mieszkaniach, najlepiej w słuchawkach i przed tabletem, żeby nikomu nie przeszkadzały. To już naprawdę „nienormalne dzieciństwo” Najbardziej smutne było dla mnie to, jak zareagowała moja córka. Kiedy wróciła do domu, spytała: „Mamo, to my zrobiłyśmy coś złego?”. I wtedy naprawdę zrobiło mi się przykro. Bo ona nie niszczyła mienia. Nie robiła nic niebezpiecznego. Rysowała kredą po chodniku na zamkniętym osiedlu i bawiła się w klasy. Czyli dokładnie w to, co jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu było symbolem normalnego dzieciństwa. Mam wrażenie, że dziś wielu ludzi używa tekstu „to nie PRL” jak argumentu przeciwko wszystkiemu, co kojarzy się z dawnym dzieciństwem. Tylko że akurat podwórkowe zabawy były jedną z niewielu rzeczy, które naprawdę miały sens. Dzieci uczyły się relacji, samodzielności, kreatywności. Nie potrzebowały drogich gadżetów ani aplikacji. I chyba właśnie to najbardziej mnie przeraziło. Że zwykła gra w klasy zaczyna być traktowana jak coś niewłaściwego, głośnego i niemal „patologicznego”. A potem dziwimy się, że dzieci wolą siedzieć zamknięte w pokojach z telefonem w ręku. Zobacz także: To imię dla dziewczynki królowało w PRL. Dziś to obciach nazwać tak córkę
„Mamusiu, cały dzień byłam dzielna. Przy tobie w końcu mogę się rozpaść”. Emocjonalny list przedszkolaka do mamy
Wielu rodziców zna ten moment – dziecko odbierane z przedszkola nagle staje się marudne, płaczliwe albo złości się o drobiazgi. Choć przez cały dzień było „grzeczne”, przy mamie wszystkie emocje nagle wychodzą na powierzchnię. Gdyby przedszkolak potrafił opowiedzieć, co wtedy czuje, mógłby powiedzieć właśnie to.
„Cały dzień bardzo się starałam” Mamusiu, kiedy rano odprowadzasz mnie do przedszkola i mówisz, że wrócisz po mnie później, zawsze próbuję być dzielna. Nawet jeśli czasem mam ochotę mocno się do ciebie przytulić i powiedzieć, żebyś jeszcze nie wychodziła. Potem zaczyna się cały dzień. Dla ciebie przedszkole może wyglądać jak zabawa, kolorowe rysunki i piosenki. Ale dla mnie to też ogromny wysiłek. Muszę pamiętać o tylu rzeczach naraz – żeby być miła, dzielić się zabawkami, słuchać pani, siedzieć spokojnie przy stoliku i nie płakać, kiedy za tobą tęsknię. Cały dzień pilnuję swoich emocji. Kiedy ktoś zabierze mi kredki, chciałabym krzyknąć. Kiedy jest za głośno, mam ochotę zatkać uszy. Kiedy jestem zmęczona, chciałabym po prostu się położyć i przytulić do ciebie. Ale staram się być „dużą dziewczynką”. „Przy tobie w końcu mogę być sobą” A potem cię widzę. I wtedy wszystko ze mnie wychodzi naraz. Zmęczenie. Tęsknota. Złość. Płacz, który trzymałam w sobie przez pół dnia. Dlatego czasem marudzę już w szatni. Dlatego złoszczę się o źle zapiętą kurtkę albo płaczę, bo nie chcę iść do sklepu po drodze do domu. To nie dlatego, że chcę być niegrzeczna. Po prostu przy tobie czuję się bezpiecznie. Wiem, że mogę w końcu przestać być taka dzielna. Że nie muszę już wszystkiego kontrolować i udawać, że świetnie sobie radzę. Ty jesteś moim najbezpieczniejszym miejscem. „Najbardziej potrzebuję wtedy bliskości” Wiem, że czasem możesz tego nie rozumieć. Pewnie myślisz: „Przecież pani mówiła, że była grzeczna cały dzień. Dlaczego teraz tak się zachowuje?”. Bo właśnie przy tobie mogę wypuścić emocje, które zbierały się we mnie od rana. Czasem nie potrzebuję pytań ani pouczeń. Nie potrzebuję słyszeć, że „duże dziewczynki tak się nie zachowują”. Najbardziej potrzebuję wtedy twojego spokoju. Przytulenia. Głosu, który mówi: „Widzę, że miałaś trudny dzień”. Kiedy bierzesz mnie za rękę albo głaszczesz po włosach, wszystko powoli staje się łatwiejsze. „Nadal jestem jeszcze mała” Mamusiu, ja naprawdę się staram. Codziennie uczę się świata, ludzi i swoich emocji. To czasem bardzo męczące. Może wyglądam już na dużą, ale w środku nadal jestem małą dziewczynką, która po całym dniu najbardziej potrzebuje swojej mamy. Dlatego czasem wybucham właśnie przy tobie. Nie dlatego, że kocham cię mniej. Tylko dlatego, że przy tobie czuję się najbezpieczniej. Czytaj także: To 1 słowo uspokaja dziecko w 2 minuty. Powtarzam jak zaklęcie i syn przychodzi się przytulić
„Ten zapomniany zwyczaj z PRL to symbol mojego dzieciństwa. Znów powinniśmy go praktykować”
Jeszcze pamiętam ten dźwięk dzwonka do drzwi późnym popołudniem. Bez telefonu, bez wiadomości, bez pytania „pasuje ci?”. Ktoś po prostu wpadał. Sąsiadka na herbatę, koleżanka po szkole, kuzynka mamy „na chwilę”, która zostawała do wieczora. Dziś taki zwyczaj niemal zniknął. A ja coraz częściej myślę, że razem z nim zniknęło coś bardzo ważnego.
Dorastałam w czasach, kiedy nikt nie planował spotkań z tygodniowym wyprzedzeniem. Po szkole rzucało się tornister w kąt i biegło pod blok zapytać: „Wyjdziesz?”. Jeśli koleżanki nie było na podwórku, szło się do niej. Bez uprzedzania rodziców, bez wysyłania lokalizacji i bez sprawdzania kalendarza. W dzieciństwie drzwi prawie się nie zamykały Do dziś pamiętam wspólne odrabianie lekcji przy kuchennym stole, kanapki robione naprędce przez mamę i herbatę nalewaną do szklanek w metalowych koszyczkach. Nikt się nie zastanawiał, czy wypada przyjść bez zapowiedzi. To było naturalne. Ludzie byli bliżej siebie. Moi rodzice też żyli inaczej. Sąsiedzi wpadali wieczorem „na kawę”, ktoś przynosił ciasto, ktoś inny siadał tylko na chwilę pogadać. Nie trzeba było mieć idealnie posprzątanego mieszkania ani przygotowanych przekąsek. Liczyła się obecność. Dzisiaj mam 45 lat i coraz częściej łapię się na tym, że tęsknię właśnie za tym zwykłym, codziennym byciem razem. Nawet dzieciństwo mojego syna wyglądało inaczej Mam prawie dorosłego syna, który za rok pisze maturę. I choć wychowywał się już w erze internetu, jego dzieciństwo było jeszcze trochę podobne do mojego. Spotykał się z kolegami na boisku, wracał do domu po ciemku, a po lekcjach często ktoś po prostu wpadał do nas pograć albo odrobić matematykę. Teraz wychowuję kilkuletnią córkę i widzę, jak bardzo zmienił się świat dzieci. Dzieciaki mają wypełnione grafiki, zajęcia dodatkowe i kontakt głównie przez ekran. Nawet w przedszkolu rodzice częściej piszą do siebie wiadomości, niż po prostu chwilę rozmawiają pod salą. Czasem mam wrażenie, że dzieci coraz mniej potrafią być razem tak zwyczajnie. Bez atrakcji, bez planu, bez telefonu w ręku. Nawet odwiedziny trzeba dziś „ustalić”. Najpierw wiadomość, potem potwierdzenie, a często jeszcze przeprosiny, że ktoś „zawraca głowę”. A przecież kiedyś relacje budowało się właśnie z takich drobiazgów. Z siedzenia razem przy stole, z nudzenia się razem, z rozmów o niczym. Tęsknię za światem, w którym ludzie mieli dla siebie czas Nie chodzi o to, że kiedyś wszystko było lepsze. W PRL-u brakowało wielu rzeczy, życie bywało trudne i męczące. Ale dziś widzę wyraźnie, że mieliśmy coś, czego zaczyna dramatycznie brakować – spontaniczne relacje. Teraz każdy jest ciągle zajęty. Pracą, telefonem, obowiązkami, powiadomieniami. Nawet dzieci coraz częściej siedzą obok siebie, ale każde patrzy w swój ekran. A przecież człowiek najbardziej potrzebuje drugiego człowieka. Ostatnio złapałam się na tym, że sama zaczęłam upraszczać relacje. Coraz rzadziej odwiedzam znajomych bez okazji. Zawsze wydaje mi się, że przeszkadzam, że trzeba się umówić, znaleźć termin, wszystko dopiąć. A potem przypominam sobie swoje dzieciństwo i tamtą prostotę. Drzwi otwierane bez stresu. Herbata robiona naprędce. Śmiech dochodzący z kuchni. Dzieci siedzące razem na podłodze. Może właśnie tego najbardziej nam dziś brakuje. Nie kolejnych aplikacji i szybszego internetu, ale odwagi, żeby znowu po prostu do siebie wpadać. Zobacz także: „Na podwieczorek teściowa podała kultowy przysmak PRL. Nawet Franek poprosił o dokładkę, chociaż to niejadek”
Holenderskie dzieci są samodzielne, bo ich rodzice przestrzegają zasady 3R. Polacy mogliby się uczyć
Holenderskie dzieci już od najmłodszych lat same jeżdżą rowerem do szkoły, robią drobne zakupy i potrafią organizować sobie czas. Wielu rodziców z Polski przeciera oczy ze zdumienia, gdy widzi ten poziom samodzielności. Sekret tkwi w zasadzie 3R.
Według raportu UNICEF z 2025 roku holenderskie dzieci są najszczęśliwsze na świecie. To zasługa podejścia holenderskich rodziców do wychowania. Jednym z fundamentów jest budowanie autonomii dziecka od najmłodszych lat. Nie chodzi jednak o to, by dziecko dorastało w pełnej wolności, bez zasad i granic. Wręcz przeciwnie! Holendrzy ogromną wagę przywiązują do spokoju, regularności i przewidywalności życia rodzinnego. To właśnie filozofia 3R, czyli Rust, Reinheid, Regelmaat, ma pomagać dzieciom rozwijać poczucie bezpieczeństwa i niezależność. Holenderscy rodzice nie próbują organizować dzieciom każdej minuty dnia – zamiast tego stawiają na rytm, spokój i zaufanie. Efekty widać gołym okiem. Holenderskie 3R – na czym polega ta zasada? Holendrzy od lat kierują się prostą zasadą 3R. To właśnie ona ma pomagać dzieciom dorastać w spokojnej atmosferze i rozwijać niezależność już od najmłodszych lat. Co kryje się za tym skrótem? Rust, czyli spokój – chodzi o spokojną atmosferę w domu, bez ciągłego pośpiechu, krzyków i presji. Dziecko ma mieć przestrzeń, by rozwijać się we własnym tempie. Reinheid, czyli porządek – dawniej chodziło głównie o higienę i czystość, dziś bardziej o uporządkowane życie rodzinne i zdrowe otoczenie. Regelmaat, czyli regularność lub rutyna – stałe godziny snu, posiłków i odpoczynku są w holenderskich rodzinach bardzo ważne. Rodzice wierzą, że przewidywalny rytm dnia daje dzieciom poczucie bezpieczeństwa. Właśnie ta ostatnia zasada jest często uznawana za najważniejszą. Holenderskie dzieci często mają stałe godziny snu, posiłków i odpoczynku. Rodzice dbają o przewidywalny rytm dnia, bo wierzą, że dziecko najlepiej rozwija się wtedy, gdy czuje stabilność i bezpieczeństwo. Paradoksalnie dzieciaki nie mają grafiku wypełnionego zajęciami od rana do wieczora. Dzięki temu szybciej uczą się samodzielności i organizowania sobie czasu. Holenderskie dzieci nie mają grafiku wypełnionego po brzegi W wielu polskich rodzinach dzieci od najmłodszych lat żyją według napiętego harmonogramu – angielski, basen, robotyka, zajęcia sportowe. Tymczasem w Holandii dużo częściej można spotkać podejście, że dziecko nie musi być cały czas stymulowane. Holenderscy rodzice zostawiają dzieciom przestrzeń na nudę, spontaniczną zabawę i samodzielne rozwiązywanie problemów. Według nich właśnie wtedy rozwija się kreatywność i poczucie sprawczości. To podejście widać także w codzienności. Dzieci szybciej uczą się samodzielnego poruszania po mieście, częściej same przygotowują sobie proste rzeczy czy podejmują decyzje odpowiednie do wieku. Rodzice nie wyręczają ich na każdym kroku. Polacy mogliby się od Holendrów wiele nauczyć Coraz więcej ekspertów zwraca uwagę, że współczesne dzieci bywają przebodźcowane i przemęczone nadmiarem zajęć oraz oczekiwań. Holenderska zasada 3R pokazuje zupełnie inne podejście – mniej kontroli, więcej spokoju i większe zaufanie do dziecka. To nie znaczy, że polscy rodzice wychowują źle albo że holenderski model jest idealny. Ale idea spokojniejszego życia rodzinnego i większej samodzielności dzieci coraz bardziej interesuje rodziców na całym świecie. I trudno się dziwić – kiedy dziecko ma przestrzeń do działania, często naprawdę potrafi zaskoczyć swoją niezależnością. Źródła: eesie.home.blog, matadornetwork.com Zobacz także: Japońskie dzieci nie grymaszą i szanują innych. Ich rodzice przestrzegają tych 5 zasad
5 tekstów, które „złote dziecko” słyszy codziennie i gaśnie w ciszy. To plaga wśród polskich rodziców
Dla wielu rodziców to po prostu komplementy. Niewinne zdania, które mają budować dziecko. Psychologowie zwracają jednak uwagę, że właśnie w taki sposób często rodzi się tzw. syndrom złotego dziecka – rola, która z zewnątrz wygląda jak wyróżnienie, ale w rzeczywistości potrafi być ogromnym ciężarem.
„Golden child syndrome”, czyli „syndrom złotego dziecka”, nie jest oficjalną diagnozą medyczną, ale opisem toksycznej dynamiki rodzinnej. Najczęściej pojawia się w domach, gdzie jedno dziecko jest stawiane ponad rodzeństwem, idealizowane albo traktowane jako powód do dumy rodziców. Co to właściwie jest syndrom złotego dziecka? „Złote dziecko” to zwykle dziecko: najbardziej chwalone, uznawane za „bezproblemowe”, stawiane za wzór rodzeństwu, nadmiernie obciążane oczekiwaniami, oceniane głównie przez pryzmat sukcesów. Rodzice często nawet nie zauważają, że tworzą taki układ. Chcą motywować, wspierać albo są dumni z osiągnięć dziecka. Problem pojawia się wtedy, gdy miłość zaczyna być odczuwana jako warunkowa. Dziecko szybko uczy się, że: musi być grzeczne, nie może zawodzić, powinno być najlepsze, ma spełniać cudze oczekiwania. Takie dzieci często dorastają z ogromnym lękiem przed porażką, perfekcjonizmem i problemami z własną tożsamością. Dodatkowo boją się popełniać błędy, tłumią emocje, nie umieją prosić o pomoc, czują, że muszą zasłużyć na miłość i akceptację oraz nie są wystarczające takie, jakie są naprawdę. W efekcie wiele z nich „gaśnie po cichu”. Na zewnątrz nadal są świetnymi uczniami, pomagają w domu i nie sprawiają problemów. W środku czują jednak ciągłe napięcie i strach, że kiedyś przestaną być „wystarczające”. 5 tekstów, które „złote dziecko” słyszy codziennie 1. „Ty zawsze dajesz radę” Brzmi wspierająco, ale dziecko słyszy: „Nie mogę mieć słabszego momentu”. Z czasem przestaje mówić o trudnościach i ukrywa emocje, żeby nie rozczarować rodziców. 2. „Na tobie mogę polegać bardziej niż na rodzeństwie” To jeden z najbardziej obciążających komunikatów. Dziecko zaczyna czuć odpowiedzialność nie tylko za siebie, ale też za emocje rodziców i atmosferę w domu. 3. „Nie spodziewałam się tego po tobie” Dla „złotego dziecka” nawet drobny błąd może brzmieć jak katastrofa. Tak buduje się lęk przed porażką i perfekcjonizm. 4. „Zobacz, jak świetnie sobie radzisz” Pochwały są potrzebne, ale problem zaczyna się wtedy, gdy dotyczą wyłącznie wyników, ocen i osiągnięć. Dziecko może zacząć wierzyć, że jest warte tyle, ile jego sukcesy. 5. „Ty jesteś naszym powodem do dumy” To zdanie niesie ogromną presję. Bo jeśli dziecko jest „powodem do dumy”, może zacząć bać się wszystkiego, co tę dumę mogłoby odebrać. Czy wychowujesz „złote dziecko”? 9 sygnałów alarmowych Psychologowie zwracają uwagę na kilka charakterystycznych sygnałów. Twoje dziecko może być w tej roli, jeśli: boi się popełniania błędów, bardzo przeżywa krytykę, stale chce zasługiwać na pochwałę, nie umie odpoczywać, przeprasza za własne emocje, czuje się odpowiedzialne za wszystkich, ma perfekcjonistyczne podejście do szkoły i obowiązków, tłumi złość i smutek, jest „zbyt dojrzałe” jak na swój wiek.. W cieniu złotego dziecka dorasta czarna owca W rodzinach ze „złotym dzieckiem” często pojawia się też druga rola – „czarnej owcy”. Jedno dziecko jest idealizowane, drugie częściej krytykowane albo pomijane. To tworzy napięcia, zazdrość i poczucie niesprawiedliwości, które potrafią zostać między rodzeństwem na całe życie. Jak chwalić dziecko, żeby go nie obciążać? Psychologowie radzą: chwalić wysiłek, nie tylko efekt, nie porównywać dzieci, pozwalać na błędy, pokazywać, że emocje są normalne, nie budować poczucia wartości wyłącznie na osiągnięciach. Dziecko nie powinno mieć poczucia, że musi być idealne, żeby zasługiwać na miłość. Właśnie wtedy „złote dziecko” zaczyna gasnąć w ciszy. Źródło: clevelandclinic.org Zobacz także: Nie ucz dziecka, by dzieliło się z innymi. Przez to 1 zdanie wyrośnie na zahukanego dorosłego
Millenialsi i Generacja X wychowują inaczej. Wyjątkowy spot Mamotoja.pl i Polki.pl na Dzień Matki
Z okazji Dnia Matki redakcje Mamotoja.pl i Polki.pl stworzyły wspólny spot pokazujący, jak różnią się podejścia do wychowania dzieci wśród mam z Generacji X i Millenialsów i co mimo tych różnic pozostaje dokładnie takie samo.
"Załóż czapkę, bo jest zimno" czy "wyjdź i zobacz, czy zmarzniesz"? "Nie marudź" czy "pogadajmy o emocjach"? Wychowanie dzieci zmieniło się bardziej, niż wielu z nas wydaje się na pierwszy rzut oka. Właśnie o tym opowiada wyjątkowy spot przygotowany przez redakcje Mamotoja.pl i Polki.pl z okazji Dnia Matki. W krótkim materiale spotykają się przedstawicielki dwóch pokoleń mam (Generacja X i Millenialsów) i odpowiadają na pytania dotyczące codziennych sytuacji z dziećmi. Co zrobić, gdy dziecko rzuca się na podłogę w sklepie? Jak reagować na "nudzi mi się"? Czy pozwalać wspinać się wysoko na placu zabaw? Czy trzeba zmuszać do jedzenia? Ich odpowiedzi są różne, czasem zabawne, czasem bardzo charakterystyczne dla swoich czasów. Mamy z Generacji X częściej stawiały na samodzielność, odporność i zasadę "dzieci i ryby głosu nie mają". Dzisiejsi rodzice - głównie Millenialsi - dużo więcej mówią o emocjach, relacji i stawianiu granic bez zawstydzania dziecka. Ale ten spot nie jest o tym, kto wychowuje lepiej. To raczej opowieść o tym, że każde pokolenie rodziców daje dzieciom to, co samo uważało za najlepsze. Jedni wychowywali dzieci w świecie większej dyscypliny i mniejszej świadomości psychologicznej. Drudzy próbują być bardziej uważni, ale często jednocześnie mierzą się z ogromną presją idealnego rodzicielstwa. Najpiękniejszy moment pojawia się jednak na końcu, gdy pada pytanie: "Twoje dziecko przychodzi się przytulić?", odpowiedź obu kobiet jest niemal identyczna: "Tulę, tulę, tulę". I może właśnie w tym kryje się cała prawda o macierzyństwie - niezależnie od pokolenia.
Zadaję to 1 pytanie, gdy dziecko wpada w histerię. Wystarczą 2 minuty i biegnie się przytulić
Gdy dziecko nie radzi sobie ze złością, większość rodziców próbuje je jak najszybciej uciszyć. Czasem wystarczy jedno pytanie, żeby emocje zaczęły powoli opadać.
Kiedy dziecko wpada w histerię, zamiast mówić „Uspokój się”, podejdź bliżej, kucnij (nawet w miejscu publicznym!) i zapytaj spokojnie: „Jak duży jest Twój gniew?”. Metoda na złość. Zapytaj: „Jak duży jest Twój gniew?” Dziecko patrzy na Ciebie tymi wielkimi, zapłakanymi oczami i zaczyna się zastanawiać nad Twoim pytaniem. Zaczyna analizować to, co czuje. Czasem rozkłada rączki, żeby pokazać, jak duży jest ten gniew, który w nim siedzi i za wszelką cenę próbuje się wydostać. Innym razem mówi: „większy niż dom” albo „tak wielki jak smok”. I właśnie wtedy dzieje się coś ważnego – złość przestaje być tylko krzykiem i chaosem. Dostaje nazwę, kształt, obraz. Dla małych dzieci emocje są przytłaczające. Nie rozumieją jeszcze, co się z nimi dzieje. Czują napięcie, frustrację, rozczarowanie, ale nie potrafią tego ubrać w słowa. Dlatego emocje wychodzą przez płacz, krzyk albo rzucanie przedmiotami. Pytanie o wielkość gniewu pomaga dziecku zatrzymać się choć na chwilę i skierować uwagę do środka. To pierwszy krok do wyciszenia. Dlaczego ta metoda działa lepiej niż zakazy? Wielu rodziców reaguje automatycznie: „Przestań krzyczeć”, „Natychmiast się uspokój”, „Nie przesadzaj”. Problem w tym, że dziecko w trakcie histerii często nie kontroluje jeszcze swoich emocji. Nakazy czy zakazy tylko zwiększają napięcie. Kiedy jednak kucamy obok i pytamy spokojnie o gniew, dziecko dostaje zupełnie inny komunikat: „Widzę, co czujesz. Chcę cię zrozumieć”. To zmienia bardzo dużo. Psychologowie od dawna podkreślają, że samo nazywanie emocji pomaga regulować układ nerwowy. Dziecko, które potrafi określić swój stan, łatwiej wraca do równowagi. Dlatego tak dobrze działają pytania o kolor złości, jej wielkość albo miejsce w ciele, w którym ta złość się znajduje. To nauka emocji, której większość z nas sama nigdy nie dostała. Najważniejsze dzieje się na poziomie relacji W tej metodzie nie chodzi tylko o pytanie. Kluczowe jest to, co dziecko widzi w naszym zachowaniu. Kiedy rodzic podchodzi, kuca i mówi spokojnym głosem, dziecko dostaje sygnał bezpieczeństwa. A właśnie bezpieczeństwo jest czymś, czego najbardziej potrzebuje podczas emocjonalnej burzy. Oczywiście – to nie działa jak magiczna różdżka. Nie każda histeria kończy się po minucie czy dwóch. Czasem dziecko nadal płacze, czasem potrzebuje więcej czasu albo przytulenia. Ale różnica polega na tym, że przestaje być samo ze swoimi emocjami. I właśnie dlatego po chwili często przychodzi się przytulić. Bo dzieci nie potrzebują rodziców, którzy natychmiast je uciszą. Potrzebują takich, którzy pokażą, że wszystkie emocje, nawet te trudne, można przeżyć razem – bez strachu i bez wstydu. I że nawet gniew wielki jak wieżowiec może zmienić się w ziarnko piasku. Zobacz także: Te dzieci przestają się złościć i krzyczeć w 3 minuty. Wystarczy zadać 2 krótkie pytania
„Na przerwach muszę wiązać 11-latkom buty”. Nauczyciele wyznają, gdzie rodzice popełnili błąd
Pokolenie alfa nie umie sznurować butów, nie odczyta godziny na zegarze ze wskazówkami. Podstawowe działania arytmetyczne sprawiają problemy nawet licealistom. Nauczyciele ze smutkiem przyglądają się współczesnym dzieciakom.
Nauczyciele coraz częściej przyznają, że ich praca wygląda zupełnie inaczej niż jeszcze kilka, kilkanaście lat temu. Oprócz realizowania programu muszą dziś uczyć dzieci rzeczy, które kiedyś były oczywistością już na etapie przedszkola. Pedagodzy mówią nie tylko o problemach z nauką, ale też kompletnym braku samodzielności wśród pokolenia alfa. Ostatnio ogromne zainteresowanie wzbudził artykuł opublikowany przez BuzzFeed. Pedagodzy – od przedszkola po szkoły średnie i uczelnie wyższe – opowiedzieli o swoich doświadczeniach związanych z dziećmi i nastolatkami. Oto kilka z nich. „Wiążę buty dzieciom do piątej klasy” Na przerwach wciąż muszę wiązać buty uczniom od drugiej do piątej klasy. Nadal zapinam kurtki starszym dzieciom. Mam drugoklasistów, którzy nie potrafią otworzyć nowej książki i odpowiednio jej zagiąć, żeby się nie zamykała. Czwartoklasiści mają problem ze znalezieniem kolejnej strony w spiętym zestawie kartek. Pierwszoklasiści nie znają alfabetu, a trzecioklasiści wpadają w ogromne histerie, gdy nie uda im się skorzystać z huśtawki podczas przerwy. Przedszkolaki przewracają ławki, bo nie dostały niebieskiej kredki, a dzieci z pierwszej klasy nie umieją poprawnie trzymać nożyczek ani ołówków. Ta lista nie ma końca i wszystko sprowadza się do rodziców”. „Nie wiedzą, jak używać długopisu” „Dzieci nie mają pojęcia o wielkich literach ani interpunkcji. Pisane przez nich zdania nie mają sensu, a estetyczne pismo nie ma dla nich znaczenia. Wielu uczniów nie trzyma poprawnie przyborów do pisania i nie potrafi wiązać butów. Kiedy pytam, czy ktoś uczył ich tego w domu, odpowiadają, że nie”. „Licealiści nie potrafią dodawać i odejmować” „Mój zięć uczy matematyki w liceum i jest załamany tym, że dzieci nie potrafią wykonywać podstawowych działań, takich jak dodawanie, odejmowanie czy liczenie ułamków. Uważa też, że w dużej mierze to wina rodziców. Do tego dochodzą wszystkie te różne metody nauczania matematyki. Bardzo mi go szkoda. Jest absolwentem Akademii Marynarki Wojennej i specjalistą od matematyki”. „Nie potrafią odkręcić butelki” „Dzieciom brakuje dziś podstawowych umiejętności i powinno się to dokładnie zbadać! Mam uczniów, którzy nie potrafią zawiązać butów, otworzyć zwykłej butelki z wodą ani używać spinaczy do papieru, a uczę czwartej klasy! Obawiam się, że pokolenie obecnych studentów może być naszą ostatnią nadzieją, jeśli millenialsi chcą mieć dobrych lekarzy, prawników i nauczycieli dla swoich dzieci, bo kolejne pokolenia są – mówiąc delikatnie – kompletnie ugotowane, jak to dziś mówią młodzi!”. Crocsy zamiast sznurówek „Uczniów nie uczy się już podstawowych umiejętności na wcześniejszych etapach edukacji. Nie wiedzą, jak wiązać buty – dlatego tak wiele dzieci nosi crocsy albo wsuwane buty – bo rodzice nie chcą poświęcić czasu na naukę wiązania. Nie uczą się też czytać ani pisać odręcznie”. „Nie potrafią odczytać godziny na zegarze analogowym” „Jestem nauczycielem liceum. Reakcje emocjonalne uczniów na frustrację są na poziomie małych dzieci, a oni naprawdę nie potrafią już odczytywać godziny z tradycyjnego zegara. To aż krępujące”. Nauczyciele obwiniają rodziców Choć część rodziców może uważać te opinie za przesadzone, podobne głosy coraz częściej pojawiają się także w polskich szkołach. Nauczyciele zwracają uwagę, że dzieci spędzają dziś znacznie mniej czasu na ćwiczeniu samodzielności, a więcej przed ekranami. Pedagodzy podkreślają jednak, że nie chodzi o obwinianie dzieci. Problemem ma być raczej to, że coraz rzadziej daje im się przestrzeń do nauki codziennych czynności i popełniania błędów. A bez tego nawet najprostsze sytuacje mogą stać się dla dziecka ogromnym wyzwaniem. Zobacz także: „8-klasista nie wiedział, kim był Mickiewicz”. Nauczyciele boją się o dzisiejszą młodzież
Japońskie dzieci nie grymaszą i szanują innych. Ich rodzice przestrzegają tych 5 zasad
Japońskie dzieci już od najmłodszych lat uczą się czegoś, z czym wielu dorosłych wciąż ma problem – szacunku do innych ludzi. Nie chodzi jednak o surową dyscyplinę czy ślepe posłuszeństwo. Sekret tkwi w codziennych nawykach, które rodzice powtarzają konsekwentnie każdego dnia.
W Polsce często skupiamy się na ocenach, obowiązkach i „grzeczności”, ale rzadziej uczymy dzieci uważności na potrzeby innych. Tymczasem japońska ekspertka parentingowa i autorka poradników dla rodziców, Lisa Katayama, przekonuje, że właśnie drobne codzienne rytuały mają największy wpływ na wychowanie empatycznego człowieka, który z szacunkiem podchodzi do innych ludzi i swojego otoczenia. Jej zdaniem dzieci nie uczą się szacunku z rodzicielskich kazań, lecz z obserwacji dorosłych. I właśnie dlatego japoński model wychowania tak bardzo różni się od tego, co na co dzień widzimy w polskich domach. Uprzejmość zaczyna się od prostego „dzień dobry” Według Lisy Katayamy jednym z najważniejszych nawyków w japońskim wychowaniu jest serdeczne i uprzejme witanie innych ludzi. W Japonii dzieci od najmłodszych lat słyszą ciepłe powitania od nauczycieli, sąsiadów czy innych rodziców. To codzienny rytuał, który pokazuje, że drugi człowiek jest ważny i zasługuje na uwagę. W polskich realiach często działamy automatycznie. Rodzice są zabiegani, odbierają dzieci ze szkoły w pośpiechu, a zwykłe „dzień dobry” bywa rzucane bez kontaktu wzrokowego albo pomijane całkowicie. Tymczasem dziecko bardzo szybko uczy się, że sposób, w jaki traktujemy innych, jest normą. Katayama podkreśla, że ciepłe powitanie nic nie kosztuje, a może całkowicie zmienić komuś dzień. Co ważniejsze – pokazuje dziecku, że świat wokół niego nie istnieje wyłącznie po to, by zaspokajać jego potrzeby. W Japonii uprzejmość nie jest dodatkiem do wychowania. Jest jego fundamentem. Japońskie dzieci wiedzą, że dom to wspólna odpowiedzialność Drugim nawykiem, który mocno odróżnia japońskie podejście od polskiego, jest uczenie dzieci sprzątania po sobie. Wielu polskich rodziców wyręcza dzieci, bo „tak jest szybciej”. Zabawki zbiera mama, talerze odnosi tata, a dziecko przyzwyczaja się, że ktoś zawsze posprząta za nie bałagan. Zdaniem Katayamy to ogromny błąd. Dzieci, które nie uczestniczą w codziennym dbaniu o przestrzeń, zaczynają traktować dom jak hotel. Nie uczą się odpowiedzialności ani współpracy. W Japonii nawet małe dzieci pomagają w prostych obowiązkach – i nie jest to traktowane jako kara. Ekspertka radzi, by sprzątanie zamieniać w rytuał albo zabawę. Można włączyć muzykę, ustawić minutnik albo dać dziecku prawdziwe akcesoria do sprzątania zamiast plastikowych zabawek. Najważniejsze jest jednak to, by dziecko rozumiało, że jest częścią wspólnoty i ma wpływ na to, jak funkcjonuje dom. Empatia ważniejsza niż samo „przepraszam” Jedną z najbardziej charakterystycznych cech japońskiego wychowania jest uczenie dzieci myślenia o uczuciach innych ludzi. W Polsce często kończymy konflikty zdaniem: „Powiedz przepraszam”. Problem w tym, że dziecko nierzadko wypowiada te słowa mechanicznie, bez zrozumienia, co właściwie zrobiło. Katayama zwraca uwagę, że w japońskich szkołach dzieci regularnie rozmawiają o tym, jak ich zachowanie wpływa na innych. Nie chodzi o zawstydzanie, ale o rozwijanie empatii i umiejętności spojrzenia na sytuację oczami drugiej osoby. Rodzice mogą wprowadzić ten nawyk także w domu. Zamiast krzyczeć albo wymuszać przeprosiny, warto zapytać: „Jak myślisz, co poczuł twój kolega?” albo „Jak ty byś się czuł w takiej sytuacji?”. To właśnie takie rozmowy uczą dziecko prawdziwej wrażliwości społecznej. W polskim wychowaniu często brakuje przestrzeni na podobne refleksje. Skupiamy się na zachowaniu, a nie na emocjach, które za nim stoją. Efekt? Dzieci wiedzą, czego „nie wolno”, ale nie zawsze rozumieją dlaczego. Wolniej znaczy lepiej Japońska ekspertka zauważa też coś, co coraz mocniej widać w polskich rodzinach – rodzice żyją w nieustannym biegu. Dzieci mają przeładowane grafiki, dorośli są rozproszeni telefonami i obowiązkami, a wspólny czas często sprowadza się do wydawania poleceń. Tymczasem w japońskiej kulturze ogromną rolę odgrywa uważność i robienie jednej rzeczy naraz. Ten sposób myślenia wywodzi się między innymi z filozofii zen. Chodzi o pełne skupienie na chwili – podczas jedzenia, rozmowy czy wykonywania prostych codziennych czynności. Dziecko, które obserwuje spokojnego i obecnego rodzica, samo uczy się koncentracji oraz regulowania emocji. Jeśli jednak mama odpowiada na maile podczas rozmowy, a tata przegląda telefon przy kolacji, dziecko dostaje jasny komunikat: nic nie zasługuje na pełną uwagę. To jeden z tych japońskich nawyków, których w Polsce praktycznie nie stosujemy, choć mogłyby znacząco poprawić relacje rodzinne. Nie zawsze trzeba brać wszystko dla siebie Ostatnia zasada może być dla wielu polskich rodziców szczególnie zaskakująca. W Japonii istnieje pojęcie „enryo”, oznaczające powściągliwość i umiejętność rezygnowania z czegoś z myślą o innych. Katayama podaje prosty przykład: podczas wspólnego posiłku Japończycy często nie sięgają po ostatni kawałek jedzenia, zostawiając go innym osobom przy stole. To niewielki gest, ale pokazuje dziecku bardzo ważną lekcję – własne potrzeby nie zawsze są najważniejsze. W Polsce częściej słyszymy komunikaty w stylu: „walcz o swoje”, „nie daj się”, „bierz, zanim ktoś ci zabierze”. Tymczasem japońskie podejście uczy dzieci samokontroli i szacunku wobec innych. Ekspertka proponuje nawet, by zamieniać takie sytuacje w zabawę i pytać dzieci: „Kto dziś pokaże najwięcej enryo?”. Dzięki temu dzieci odkrywają, że opanowanie i troska o innych mogą być oznaką siły, a nie słabości. Japońskie wychowanie nie opiera się na karach Najciekawsze w podejściu Lisy Katayamy jest to, że żaden z tych nawyków nie wymaga surowości ani perfekcyjnego rodzicielstwa. Chodzi raczej o codzienne modelowanie zachowań, które pokazują dziecku, jak funkcjonować w społeczeństwie z szacunkiem i uważnością. W Polsce wciąż rzadko uczymy dzieci wspólnotowości, cierpliwości czy myślenia o innych. Skupiamy się na indywidualnych osiągnięciach, samodzielności i przebojowości. Tymczasem japońskie podejście pokazuje, że prawdziwa siła dziecka może tkwić także w empatii, kulturze osobistej i odpowiedzialności za innych ludzi. Źródło: www.independent.co.uk Zobacz także: 4 oznaki wypalenia rodzicielskiego. Nr 3 to alarm, że natychmiast potrzebujesz pomocy
„Nie zastępujmy siebie gadżetami”. Paweł Zawitkowski o tym, czego naprawdę potrzebuje niemowlę
W świecie pełnym parentingowych gadżetów i presji "ogarniętego rodzicielstwa" Paweł Zawitkowski przypomina o czymś najważniejszym: małe dziecko najbardziej potrzebuje obecności rodzica. W podcaście "Mamy to!" ekspert mówi o bliskości, przebodźcowaniu i o tym, dlaczego po narodzinach dziecka nie da się żyć dokładnie tak samo jak wcześniej.
- Najważniejsze, co możemy dać dziecku w pierwszych miesiącach życia, to po prostu być z nim - mówi Paweł Zawitkowski w podcaście "Mamy to!". I choć dziś młodzi rodzice mają dostęp do setek poradników, gadżetów i "ułatwiaczy", ekspert wraca do rzeczy najbardziej podstawowej: bliskości, uważności i gotowości do zmiany swojego życia po narodzinach dziecka. W rozmowie z Martą Kabulską Paweł Zawitkowski opowiada o tym, dlaczego niemowlę nie potrzebuje tylu rzeczy, ile próbują sprzedać nam media społecznościowe i rynek parentingowy. I dlaczego pierwsze miesiące życia dziecka są inwestycją, której nie da się "zorganizować między obowiązkami". "Dziecko potrzebuje przede wszystkim nas" Na pytanie o to, co daje maluszkowi poczucie bezpieczeństwa w pierwszych miesiącach życia, Paweł Zawitkowski odpowiada bez wahania: - Bycie z nim. To jest pierwsza rzecz. W pierwszych miesiącach życia rodzice bardzo szybko uczą się też, że to właśnie te najprostsze rzeczy budują codzienny spokój - bliskość, przewidywalność i komfort dziecka. Czasem znaczenie mają drobiazgi: miękki koc, znajomy zapach czy pieluszka, która nie podrażnia delikatnej skóry niemowlęcia. Właśnie dlatego wielu rodziców zwraca uwagę na rozwiązania stworzone z myślą o wrażliwej skórze maluchów, takie jak pieluszki Bella Baby Happy Soft&Delicate. Ekspert podkreśla jednocześnie, że rodzice nie mogą zapominać o sobie i własnych granicach. - Trzeba szanować swój własny organizm. To jest apel do mam i do tatów - mówi. Jego zdaniem problem zaczyna się wtedy, gdy próbujemy zastępować swoją obecność kolejnymi akcesoriami. - Nie zastępujemy siebie gadżetami, wieszakami i tak dalej - podkreśla. Leżaczek nie jest problemem. Problemem jest "cały czas" W podcaście pojawia się też temat leżaczków i bujaczków, wokół których od lat narosło wiele dyskusji. Paweł Zawitkowski przyznaje, że z punktu widzenia rozwoju dziecka takie sprzęty zaczynają mieć większy sens dopiero około piątego-szóstego miesiąca życia. - Wcześniej to kompletnie do niczego mu nie jest potrzebne - mówi. Najlepszą przestrzenią rozwojową dla małego dziecka jest według niego początkowo łóżko, a później po prostu podłoga. - Dziecko od drugiego miesiąca do szóstego miesiąca i nawet dalej to jest dziecko podłogowe - tłumaczy. Jednocześnie bardzo wyraźnie zaznacza, że rodzic ma prawo potrzebować chwili dla siebie. - Nic się nie stanie, jeżeli rodzic chcąc napić się herbaty, zamknąć oczy, wziąć prysznic, coś zjeść albo pogadać chwilę z psiapsiółą, po prostu położy dziecko do leżaczka - mówi. Dodaje jednak ważne zastrzeżenie: - Byle nie trzymać go tam cały czas. "Musimy sobie pozwolić na siebie" W rozmowie wraca temat presji, którą dziś odczuwają młodzi rodzice. Z jednej strony słyszą, że mają być stale obecni i zaangażowani. Z drugiej - próbują utrzymać wcześniejsze tempo życia. Zdaniem Pawła Zawitkowskiego to często nierealne. - Musimy sobie pozwolić na siebie. Mówię o rodzicach - podkreśla. Ekspert zwraca też uwagę na coś, o czym mówi się dziś coraz częściej: przebodźcowanie i ciągłą obecność mediów. - Polecam odzwyczajanie się od mediów - mówi wprost. Przyznaje, że wielu rodziców próbuje urządzić sobie życie po narodzinach dziecka tak, by właściwie niczego nie zmieniać. Tymczasem dawniej opieka nad niemowlęciem rozkładała się na całą wielopokoleniową rodzinę. - Tak można było robić, jak była babcia, prababcia, cała rodzina wokół. A dziś często zostajemy z tym dzieckiem sami - zauważa. "To najważniejsza inwestycja w waszym życiu" Najmocniejsze słowa padają jednak wtedy, gdy Paweł Zawitkowski mówi o pierwszych tygodniach i miesiącach życia dziecka. - To najważniejsza inwestycja w waszym życiu i w życiu tego dziecka - podkreśla. Tłumaczy, że właśnie wtedy budują się podstawy rozwoju: sposoby odbierania bodźców, reagowania na świat i tworzenia poczucia bezpieczeństwa. Porównuje ten proces do budowania domu. - Ono się uczy, w jaki sposób zbudować dom. I my też - mówi. I ostrzega, że jeśli zabraknie gotowości na potrzeby dziecka albo pojawią się wobec niego niezrozumiałe oczekiwania, fundament może stać się niestabilny. - Pierwsze tygodnie i miesiące to są najważniejsze klocki, dzięki którym dziecko buduje całą swoją przyszłość - podkreśla. "Nie da się żyć tak samo jak wcześniej" W podcaście pada też zdanie, które dla wielu młodych rodziców może być trudne, ale jednocześnie bardzo uwalniające. - Nie da się żyć tym samym życiem, co wcześniej - mówi Paweł Zawitkowski. I dodaje coś, co brzmi niemal jak przewrotne życzenie dla świeżo upieczonych mam i ojców: - Żeby tak wam narobiło koło pióra wasze małe dziecko, żebyście nie mieli czasu na nikogo innego i na nic innego. Bo to jest najfajniejsza zabawa na świecie.
„Starałam się być mamą dobrą”. Odcinek specjalny „Mamy to!” wzruszył nas wszystkie
W specjalnym odcinku podcastu "Mamy to!" z okazji zbliżającego się Dnia Matki usiadłam do rozmowy z moimi trzema córkami: 21-letnią Alicją oraz 19-letnimi bliźniaczkami Julią i Nel. Nie wiedziałyśmy do końca, dokąd ta rozmowa nas zaprowadzi. I właśnie dlatego była tak prawdziwa.
Są takie słowa, które trafiają prosto w miejsce, którego na co dzień nawet nie pokazujemy światu. Zwłaszcza matkom, bo chyba każda z nas - niezależnie od tego, ile przeczytała książek, ile popełniła błędów i ile rzeczy zrobiła dobrze - nosi w sobie jedno ciche pytanie: "Czy byłam dobrą mamą?". Cały odcinek można obejrzeć na YouTube Mamotoja. "Zawsze mogłam się przytulić" Kiedy zapytałam dziewczyny, co zrobiłam dobrze jako mama, zapadła chwila ciszy. A potem padły słowa, które chyba zostaną ze mną na zawsze. - Na pewno bliskość. Zawsze mogłam się przytulić - powiedziała jedna z córek. I nagle pomyślałam, że może właśnie o to chodzi bardziej niż o perfekcję. Nie o idealne obiady czy perfekcyjnie prowadzony dom. Nie o to, czy zawsze miałyśmy cierpliwość. Tylko o to, czy dziecko czuło, że może przyjść, przytulić się, być blisko, nawet bez słów. Dziewczynki mówiły, że nigdy nie słyszały ode mnie: "nie teraz". Że zawsze mogły przyjść się przytulić i że to zostało z nimi do dziś. To niezwykłe, jak często właśnie takie rzeczy budują dzieci na całe życie. Nie chciałam wychować swoich kopii Bardzo poruszył mnie też moment, kiedy jedna z córek powiedziała, że dawałam im przestrzeń do bycia sobą. I rzeczywiście - patrząc dziś na nasze życie rodzinne - widzę, ile tam było różnic. Każda z dziewczynek była zupełnie inna. Każda miała własny charakter, własne potrzeby, własny sposób patrzenia na świat. Jedna nie jadła mięsa, druga czegoś nie lubiła, trzecia miała własny rytm życia. I choć czasem było trudno, nigdy nie chciałam wychować trzech identycznych dziewczynek. - Dałaś nam przestrzeń na bycie sobą - usłyszałam podczas rozmowy. To zdanie bardzo mnie zatrzymało. Mam poczucie, że często jako rodzice - zupełnie nieświadomie - próbujemy trochę "dopasować" dzieci do własnej wizji życia. Chcemy, żeby było łatwiej, spokojniej, wygodniej. A dzieci przecież nie przyszły na świat po to, żeby były naszym odbiciem. "Przeżyłaś bardzo dużo" W pewnym momencie rozmowa zeszła na coś znacznie głębszego. Dziewczynki zaczęły mówić o tym, że podziwiają mnie nie tylko jako mamę, ale też jako kobietę. Za siłę, wytrzymałość, za to, że mimo trudnych momentów nadal jestem sobą. I wtedy już naprawdę trudno było mi powstrzymać łzy. - Przeżyłaś bardzo dużo. Jesteś tu, gdzie jesteś - powiedziała Julia. Słuchając tego, pomyślałam o wszystkich kobietach, które każdego dnia próbują "dowieźć" życie, pracę, dom, dzieci, emocje, rozwody, straty, zmęczenie i jeszcze przy tym wszystkim mają poczucie, że ciągle robią za mało. A przecież nasze dzieci często widzą w nas dużo więcej dobra, niż my same potrafimy dostrzec. "Starałam się być mamą dobrą" Na końcu rozmowy powiedziałam coś, co chyba jest prawdą o większości matek. - Na pewno idealną nie byłam, ale zawsze się starałam - przyznałam podczas podcastu. I dziś coraz bardziej myślę, że może właśnie to jest najważniejsze. Nie idealność, tylko gotowość do słuchania, przytulania, bycia obok, do przyznania się do błędów i do tego, żeby mimo wszystko codziennie próbować jeszcze raz. Bo może dzieci wcale nie potrzebują idealnych mam. Może najbardziej potrzebują takich, przy których mogą czuć się kochane.
Specjalny odcinek „Mamy to!”. Czego nauczyły mnie moje córki?
W specjalnym odcinku podcastu "Mamy to!" nagranym z okazji zbliżającego się Dnia Matki usiadłam do rozmowy z moimi trzema córkami: 21-letnią Alicją oraz 19-letnimi bliźniaczkami Julią i Nel. I mam poczucie, że w tej rozmowie usłyszałam coś bardzo ważnego. Nie o macierzyństwie, ale o życiu.
W rodzicielstwie bardzo często skupiamy się na tym, czego dzieci trzeba nauczyć, jak je wychować, jak przygotować do życia, jak sprawić, żeby były silne, szczęśliwe i poradziły sobie w świecie. Ja zaś ostatnio coraz częściej myślę o czymś zupełnie odwrotnym: Czego my - dorośli - możemy nauczyć się od własnych dzieci? Cały odcinek można obejrzeć na YouTube Mamotoja. "Zawsze będziemy dziećmi" W pewnym momencie zapytałam dziewczynki, czego mogę się nauczyć od ich pokolenia. Odpowiedź przyszła natychmiast. - My zawsze będziemy dziećmi. Zawsze mamy w sobie multum z dziecka - powiedziała jedna z córek. I nagle zrobiło mi się bardzo ciepło na sercu, bo pomyślałam, że może właśnie tego najbardziej boimy się jako dorośli - nie starzenia, tylko utraty tej części siebie, która jeszcze potrafi się wygłupiać, zachwycać i śmiać bez powodu. Dziewczynki mówiły o tym, że mimo dorosłości zawsze będą tymi samymi siostrami, które kłóciły się na trampolinie, wygłupiały i robiły tysiąc absurdalnych rzeczy. Podkreślały, że dorastanie nie musi oznaczać rezygnacji z lekkości. I chyba właśnie tego dziś bardzo potrzebujemy. Wewnętrzne dziecko nie znika Mam poczucie, że nasze pokolenie kobiet przez lata uczyło się przede wszystkim bycia "poważną", odpowiedzialną, rozsądną, zorganizowaną. Taką, która ogarnia życie. A przecież gdzieś pod tym wszystkim nadal jesteśmy też dziewczynkami. Takimi, które czasem chciałyby założyć różową sukienkę bez tłumaczenia się światu. Zrobić sobie dziwną fryzurę. Tańczyć w kuchni. Kupować śmieszne rzeczy. Pojechać autem i udawać, że obok kierownicy prowadzi się własny samochód. I właśnie o tym rozmawiałyśmy. - Jak ma się ochotę założyć tiulową różową sukienkę, to trzeba ją po prostu założyć" - powiedziałam podczas podcastu i sama się wtedy uśmiechnęłam, bo naprawdę coraz bardziej wierzę, że wolność zaczyna się od takich małych rzeczy. Tydzień dziwnych fryzur Jest w tej rozmowie moment, który kocham szczególnie. Przypomniałyśmy sobie historię Alicji z podstawówki. To był czas, kiedy większość dziewczynek zaczynała bardzo przejmować się opinią innych. Chciały wyglądać "normalnie", wpisywać się w grupę, nie wyróżniać się za bardzo. A Alicja? Alicja zrobiła... tydzień dziwnych fryzur. Do szkoły chodziła z kulkami od cotton ball lights we włosach, zabawkami, opaskami zrobionymi z lampek i fryzurami, które dla większości dzieci byłyby "obciachem". I wiecie, co najbardziej mnie wzruszyło? Że ona pamięta z tamtego czasu jedno zdanie: "Mama zawsze wspierała". Nie "mama zawsze perfekcyjnie wychowywała". Nie "mama wszystko robiła idealnie". Po prostu wspierała. I może właśnie to zostaje dzieciom na całe życie. Może nie chodzi o perfekcję? Po tej rozmowie pomyślałam, że być może dzieci wcale nie potrzebują idealnych rodziców. Nie zapamiętują perfekcyjnie złożonych kanapek, pedagogicznych metod ani tego, czy wszystko robiłyśmy zgodnie z aktualną wiedzą. Może bardziej pamiętają to, czy przy nas mogły być sobą. Czy mogły przyjść w dziwnej fryzurze? Czy mogły się wygłupiać? Czy mogły być "za bardzo"? Czy mogły być dziećmi trochę dłużej? I czy ktoś obok mówił wtedy: "To jest okej".
„Nie zrobiłaś nic źle”. Specjalny odcinek „Mamy to!” z moimi córkami
W specjalnym odcinku podcastu "Mamy to!" z okazji zbliżającego się Dnia Matki usiadłam do rozmowy z moimi trzema córkami - 21-letnią Alicją oraz 19-letnimi bliźniaczkami Julią i Nel. Rozmawiałyśmy o różnicach pokoleniowych, wychowaniu i o tym, jak bardzo zmienił się świat rodzicielstwa. I muszę przyznać: to była jedna z najbardziej poruszających rozmów, jakie odbyłam.
"Dzieci i ryby głosu nie mają" "Dzieci i ryby głosu nie mają", "nie noś, bo przyzwyczaisz", "niech się wypłacze, nauczy się zasypiać" - jeszcze kilkanaście lat temu wiele takich zdań było traktowanych jak oczywistość. Powtarzali je eksperci w telewizji, babcie, znajomi i poradniki dla rodziców. Dziś coraz częściej słyszymy, że te same metody mogły ranić dziecięce emocje i poczucie bezpieczeństwa. Cały odcinek można obejrzeć na kanale YouTube Mamotoja. "My więcej rozmawiamy o emocjach" Kiedy zapytałam dziewczynki, co ich pokolenie robi lepiej niż moje, odpowiedź pojawiła się bardzo szybko. - Myślę, że ogólnie komunikujemy się - o uczuciach, emocjach i o tym, co się dzieje. Bardziej skupiamy się na drugim człowieku - powiedziała jedna z córek. I chyba właśnie to jest jedna z największych zmian, jakie zaszły w rodzicielstwie przez ostatnie lata. Dziś dzieci mają prawo mówić o swoich emocjach. Rodzice coraz częściej próbują słuchać zamiast tylko wychowywać. Coraz więcej mówi się o bliskości, regulacji emocji i budowaniu relacji zamiast ślepego posłuszeństwa. Ale prawda jest też taka, że rodzice mojego pokolenia często robili dokładnie to, czego ich uczono. Kiedyś "dobra metoda", dziś coś nie do pomyślenia W czasie rozmowy wrócił temat popularnych dawniej metod usypiania dzieci. Tych, które dziś dla wielu rodziców byłyby nie do zaakceptowania. - To była metoda, którą bardzo popularna osoba od wychowania pokazywała w telewizji. Mówiła, że dziecko trzeba zostawić na kilka minut, niech płacze, potem wejść do pokoju i znowu wyjść. Dzięki temu miało nauczyć się zasypiać - wspominałam podczas podcastu. Dziś coraz częściej słyszymy, że takie podejście może budować w dziecku poczucie samotności i stresu. Ale wtedy? Wtedy wielu rodziców naprawdę wierzyło, że robi dobrze. I właśnie to było dla mnie najbardziej poruszające w tej rozmowie z córkami - że one potrafią spojrzeć na tamte czasy z czułością, a nie oskarżeniem. - To był inny świat wtedy - powiedziała jedna z nich. "Nie zrobiłaś nic źle" Chyba każda mama nosi w sobie momenty, do których wraca z pytaniem: "A może mogłam inaczej?". Zwłaszcza dziś, gdy internet codziennie pokazuje nowe teorie wychowania, nowe zalecenia i nowych ekspertów. Dlatego słowa moich córek zatrzymały mnie na chwilę. - Nie uważam, że zrobiłaś coś źle. Myślę, że nie siedziałybyśmy tutaj razem i nie rozmawiały w taki sposób, gdybyś zrobiła coś źle - usłyszałam podczas nagrania. I pomyślałam wtedy, że może właśnie to jest najważniejsze w macierzyństwie. Nie perfekcja. Nie idealne metody. Nie wychowanie zgodne z aktualnym trendem na Instagramie. Tylko relacja, która zostaje po latach. Każde pokolenie wychowuje inaczej Dziś wychowuję jeszcze 6-letniego Leona i wiem, że robię wiele rzeczy zupełnie inaczej niż wtedy, gdy wychowywałam dziewczyny. Nie dlatego, że byłam gorszą mamą. Po prostu świat się zmienił. Zmieniła się wiedza, język i podejście do dzieci. To, co kiedyś było uznawane za "najlepszą metodę", dziś często budzi sprzeciw. A za kilka lat pewnie kolejne pokolenie będzie patrzyło z niedowierzaniem na część naszych obecnych wyborów. I może właśnie dlatego rodzicielstwo wymaga dziś od nas czegoś więcej niż idealności. Wymaga uważności, pokory i gotowości, żeby uczyć się razem z dzieckiem.
Babcia: „Dzieci rządzą rodzicami”. Scena przy stole to dowód, że boimy się własnych dzieci
„Za moich czasów takie dziecko dawno usłyszałoby, że od stołu się nie odchodzi” – pomyślałam, patrząc na moją czteroletnią wnuczkę. I wtedy dotarło do mnie, że dziś to nie rodzice wychowują dzieci. Dziś dzieci wychowują rodziców.
Niedzielny obiad miał być jak zawsze rodzinny i spokojny. Rosół, kotlety, ziemniaki, surówka. Nic nadzwyczajnego. Ale scena przy stole sprawiła, że do dziś nie mogę ochłonąć. Moja synowa chyba naprawdę uważa, że czteroletnie dziecko może decydować o wszystkim. A potem ludzie dziwią się, że dzieci wchodzą dorosłym na głowę. Rozgrzebała obiad i pobiegła się bawić Moja wnuczka, Anielka, ma cztery lata. Jest bystra, wygadana i wszędzie jej pełno. Kocham ją nad życie, ale nie będę udawać, że nie widzę problemu. To dziecko już teraz jest przekonane, że cały świat kręci się wokół niej. Przy stole dostała normalny obiad. Nawet specjalnie dla niej zrobiłam delikatniejsze kotleciki, bo wiem, że „nie lubi przypraw”. Wzięła dwa gryzy, rozmemłała ziemniaki po talerzu, chwilę pogrzebała widelcem i oznajmiła: – Nie chcę. I co zrobiła moja synowa? Nic. Kompletnie nic. Siedziała i patrzyła na nią jak cielę na malowane wrota, po czym spokojnym głosem powiedziała: – Jak nie jesteś głodna, to nie jedz. Nie będziemy cię zmuszać. Myślałam, że się przesłyszałam. Anielka odsunęła talerz i po chwili już biegała po salonie, wyciągając zabawki. A obiad? Nietknięty. Jedzenie do wyrzucenia. Czas i praca też najwyraźniej bez znaczenia. Kiedyś dzieci znały granice Można mówić, że „czasy się zmieniły”, ale pewnych rzeczy nigdy nie zrozumiem. Nas uczono szacunku. Jak mama albo babcia gotowała obiad, to człowiek jadł. Może nie wszystko smakowało, może czasem siedziało się nad talerzem godzinę, ale nikt nie urządzał przedstawień. Nie było dyskusji typu: „może nie masz dziś ochoty”. Nie było pięciu różnych dań, negocjacji i błagania, żeby dziecko łaskawie spróbowało marchewki. Dziecko wiedziało jedno: jest obiad, trzeba zjeść. Dopiero potem był deser albo zabawa. I jakoś nikt od tego nie umarł. Wręcz przeciwnie – dzieci miały zasady, respekt wobec dorosłych i nie robiły rodzicom publicznych scen. Dziś mam wrażenie, że rodzice panicznie boją się własnych dzieci. Boją się, że dziecko się obrazi, rozpłacze albo będzie miało „trudne emocje”. Więc ustępują we wszystkim. A dzieci doskonale to wyczuwają. „Nie zmuszaj się” – nowe święte hasło rodziców Najbardziej zdenerwowało mnie jednak to, z jaką pewnością moja synowa mówiła o „niezmuszaniu”. Jakby stawianie granic było czymś złym. Jakby wymaganie od dziecka podstawowego szacunku było przemocą. Przecież czterolatek nie powinien rządzić domem. Dziecko nie ma doświadczenia ani rozsądku. Ono wybierze lody zamiast obiadu, bajki zamiast snu i zabawę zamiast obowiązków. Od tego są rodzice, żeby wyznaczać granice. Tymczasem dziś modne jest pytanie dziecka o wszystko. Co chce zjeść, kiedy chce spać, czy ma ochotę sprzątać. Za chwilę maluchy będą decydować, czy pójdą do szkoły. Patrzyłam na tę scenę przy stole i miałam wrażenie, że jestem w jakimś absurdzie. Czteroletnia dziewczynka dyktowała warunki całej rodzinie, a dorośli kręcili się wokół niej, żeby tylko nie była niezadowolona. I naprawdę zaczynam wierzyć, że to nie dzieci mają dziś problem z granicami. To rodzice boją się je stawiać. Zobacz także: Matka pozwoliła dziecku nie zjeść obiadu. Babcia nie miała litości: „To rodzicielstwo uległości”
„Syn zarabia w Warszawie kokosy, a mój dom traktuje jak supermarket. Dzwoni i pyta, czy dam mu masło, jajka, dżem”
„Mamo, a masz może...?” – słyszę w słuchawce co drugi dzień. Za każdym razem czuję ukłucie. Bo mój syn nie jest biednym studentem. Ma świetną pracę w Warszawie i zarabia więcej, niż ja z mężem mieliśmy kiedykolwiek razem. A mimo to nasz dom traktuje jak darmowy supermarket.
Mam dwójkę dzieci. Córka ma 35 lat, rodzinę, dzieci, swoje życie. Uwielbiam być babcią. Rozpieszczam wnuki, piekę im ciasta, kupuję czekoladki, zabieram na spacery. To daje mi ogromną radość. Syn jest młodszy o dziesięć lat. Szczerze? Nie planowaliśmy już drugiego dziecka. Ale życie napisało własny scenariusz. Krzysztof zawsze był oczkiem w głowie całej rodziny. Może dlatego, że był najmłodszy. Może dlatego, że długo mieszkał z nami. Wyprowadził się dopiero rok temu. Najpierw studia, potem jakieś kursy, później mówił, że odkłada pieniądze. W końcu wynajął kawalerkę w Warszawie. My mieszkamy 30 kilometrów od stolicy, więc kontakt mamy cały czas. I wiem, że synowi nie brakuje pieniędzy. Sam o tym opowiada. A to nowy telefon, a to komputer za kilka tysięcy. Często wspomina, gdzie zabrał swoją dziewczynę. Raz była elegancka restauracja, raz weekendowy wyjazd. Cieszę się, że dobrze zarabia. Naprawdę. Tylko że przy tym wszystkim nadal regularnie „zaopatruje się” u mamy. „Mamo, masz może masło?” Na początku mnie to bawiło. Przyjeżdżał na weekend, jadł obiad, zabierał kilka słoików. Bigos, rosół, schabowe. Jak każdy młody chłopak. Sama wciskałam mu jedzenie do torby. Ale potem zauważyłam, że to już nie są sporadyczne sytuacje. On po prostu zakłada, że wszystko dostanie. Dzwoni i pyta, czy mamy jajka, bo nasze są wiejskie i „lepsze niż sklepowe”. A przecież takie jajka kosztują. Masło? „Bo ty zawsze upolujesz promocję w Dino albo Biedronce”. Dżem? „Bo Klaudii smakował”. Ostatnio nawet spytał, czy nie mam trochę mięsa z rosołu, bo nie chce mu się gotować. Za każdym razem coś mu pakuję. Bo jestem matką. Bo trudno odmówić własnemu dziecku. Ale coraz częściej mam wrażenie, że on kompletnie nie widzi, ile to wszystko kosztuje. I nie chodzi nawet o pieniądze. Chodzi o zwykłą wdzięczność. Nigdy nie zaprosił nas do siebie Najbardziej boli mnie coś innego. Krzysztof bierze, ale właściwie nic nie daje od siebie. Nigdy nie powiedział: „Mamo, tato, chodźcie, zabiorę was na obiad”. Nigdy nie zaprosił nas do swojego mieszkania. Nawet na kawę. Ja znam menu restauracji, do których chodzi z dziewczyną, tylko z jego opowieści. Sama nigdy nie siedziałam przy jego stole. Nigdy nie widziałam tej jego „dorosłości”, o której tyle mówi. Mam wrażenie, że dla niego dom rodzinny nadal jest miejscem, gdzie wszystko się należy. Lodówka pełna, obiad na stole, torba ze słoikami gotowa do zabrania. Kocham syna najmocniej na świecie. I pewnie dalej będę mu dawać te jajka, masło i dżemy. Tylko czasem chciałabym poczuć, że jestem dla niego kimś więcej niż wygodną jadłodajnią pod Warszawą. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Matka pozwoliła dziecku nie zjeść obiadu. Babcia nie miała litości: „To rodzicielstwo uległości”
Prosty trik, by dziecko wypełniało obowiązki domowe bez marudzenia. Poleca go psycholog
„Posprzątaj pokój”, „wynieś śmieci”, „ile razy mam powtarzać?” – jeśli te zdania padają z Twoich ust niemal codziennie, nie jesteś wyjątkiem. Istnieje jednak prosty sposób, by dzieci same pamiętały o obowiązkach... Ciekawe, co powiedzą goście!
Większość z nas, poza tą garstką, która prasowanie czy odkurzanie traktuje jak medytację, nie lubi obowiązków domowych. Nic dziwnego, że dzieci również za nimi nie przepadają. Mają wrażenie, że ciągle czegoś chcesz, a w dodatku się „czepiasz”. Problem nie leży w lenistwie dziecka. Jak zauważa amerykańska socjolożka i psycholożka Kyndal Sims, dzieci często po prostu nie przetwarzają informacji w taki sposób jak dorośli. O ile Tobie może wystarczyć lista obowiązków zakodowana w głowie, o tyle dziecko może potrzebować innego rodzaju przypominajki. Jak przypomnieć dziecku o obowiązkach domowych? Trik Wielu rodziców stawia na listy obowiązków, które wiesza na lodówce. Niektórzy kupują dedykowane obowiązkom tabliczki, na których dziecko odhacza wykonane zadania. Sims proponuje inny sposób: zdjęcia. Ekspertka zrobiła dzieciom zdjęcia podczas pozowania do różnych obowiązków: zamiatania, karmienia psa, składania prania czy mycia naczyń. Już sam proces powstawania zdjęć był zabawą. Wydrukowane fotografie trafiły na tablice przypisane do każdego dziecka. Zamiast czytać listę, dzieci mogły zobaczyć na zdjęciu, co mają zrobić. Możesz wykorzystać aparat typu Instax albo zrobić zdjęcia telefonem, a następnie je wydrukować. Posiadacze aparatów na klisze mogą oczywiście zrobić analogowe zdjęcia i je wywołać. Tablica ze zdjęciami zadziałała jak zaklęcie Zmiana w zachowaniu dzieci Sims była niemal natychmiastowa. Same zaczęły sprawdzać swoje tablice i kontrolować, czy wykonały wszystkie powierzone im zadania. Taka wizualna przypominajka była dla dzieci konkretną wskazówką. Przetwarzanie informacji na podstawie obrazu okazało się łatwiejsze niż odczytywanie zadań z listy. Bez proszenia, bez powtarzania, bez napięcia. „Zadziałało znakomicie. Obserwowałam, jak dzieciaki wskazują kolejne zdjęcia i zastanawiają się, czy wykonały dane zadanie. Jeśli o czymś zapomniały, zdjęcia natychmiast im o tym przypominały i od razu biegły, żeby to zrobić. Dawały znać, gdy skończyły, a z mojej strony wystarczało jedynie szybkie sprawdzenie. Właściwie nie musiałam po nich poprawiać” – opisuje swoją metodę Sims. Mniej walki, więcej współpracy Ta metoda działa nie tylko dlatego, że ma formę zabawy. Jej siła tkwi w dopasowaniu do sposobu myślenia dziecka. Obrazy działają na mózg dziecka lepiej niż zapisane słowa. Dziecko może je szybko przetworzyć, co nie wymaga dodatkowego wysiłku poznawczego. Co więcej, udział dzieci w tworzeniu zdjęć sprawia, że czują się współautorami zasad, a nie tylko ich odbiorcami. To subtelna, ale kluczowa zmiana: dziecko nie czuje, że coś mu każesz. Zamiast tego odczuwa odpowiedzialność za jakieś zadanie. Czasem nie trzeba wprowadzać systemów kar czy nagród. Wystarczy zmienić sposób komunikacji, by obowiązki przestały być polem walki – a stały się czymś naturalnym. Ciekawe, jakie miny mają goście na widok porozwieszanych po domu zdjęć dzieciaków sprzątających kuwetę albo ścierających kurze. ;) Źródło: birchpsychology.com Zobacz także: Już 2-latek może pomagać w domu. Lista obowiązków dla dzieci dostosowana do wieku