„Ten zapomniany zwyczaj z PRL to symbol mojego dzieciństwa. Znów powinniśmy go praktykować”
Jeszcze pamiętam ten dźwięk dzwonka do drzwi późnym popołudniem. Bez telefonu, bez wiadomości, bez pytania „pasuje ci?”. Ktoś po prostu wpadał. Sąsiadka na herbatę, koleżanka po szkole, kuzynka mamy „na chwilę”, która zostawała do wieczora. Dziś taki zwyczaj niemal zniknął. A ja coraz częściej myślę, że razem z nim zniknęło coś bardzo ważnego.
Dorastałam w czasach, kiedy nikt nie planował spotkań z tygodniowym wyprzedzeniem. Po szkole rzucało się tornister w kąt i biegło pod blok zapytać: „Wyjdziesz?”. Jeśli koleżanki nie było na podwórku, szło się do niej. Bez uprzedzania rodziców, bez wysyłania lokalizacji i bez sprawdzania kalendarza. W dzieciństwie drzwi prawie się nie zamykały Do dziś pamiętam wspólne odrabianie lekcji przy kuchennym stole, kanapki robione naprędce przez mamę i herbatę nalewaną do szklanek w metalowych koszyczkach. Nikt się nie zastanawiał, czy wypada przyjść bez zapowiedzi. To było naturalne. Ludzie byli bliżej siebie. Moi rodzice też żyli inaczej. Sąsiedzi wpadali wieczorem „na kawę”, ktoś przynosił ciasto, ktoś inny siadał tylko na chwilę pogadać. Nie trzeba było mieć idealnie posprzątanego mieszkania ani przygotowanych przekąsek. Liczyła się obecność. Dzisiaj mam 45 lat i coraz częściej łapię się na tym, że tęsknię właśnie za tym zwykłym, codziennym byciem razem. Nawet dzieciństwo mojego syna wyglądało inaczej Mam prawie dorosłego syna, który za rok pisze maturę. I choć wychowywał się już w erze internetu, jego dzieciństwo było jeszcze trochę podobne do mojego. Spotykał się z kolegami na boisku, wracał do domu po ciemku, a po lekcjach często ktoś po prostu wpadał do nas pograć albo odrobić matematykę. Teraz wychowuję kilkuletnią córkę i widzę, jak bardzo zmienił się świat dzieci. Dzieciaki mają wypełnione grafiki, zajęcia dodatkowe i kontakt głównie przez ekran. Nawet w przedszkolu rodzice częściej piszą do siebie wiadomości, niż po prostu chwilę rozmawiają pod salą. Czasem mam wrażenie, że dzieci coraz mniej potrafią być razem tak zwyczajnie. Bez atrakcji, bez planu, bez telefonu w ręku. Nawet odwiedziny trzeba dziś „ustalić”. Najpierw wiadomość, potem potwierdzenie, a często jeszcze przeprosiny, że ktoś „zawraca głowę”. A przecież kiedyś relacje budowało się właśnie z takich drobiazgów. Z siedzenia razem przy stole, z nudzenia się razem, z rozmów o niczym. Tęsknię za światem, w którym ludzie mieli dla siebie czas Nie chodzi o to, że kiedyś wszystko było lepsze. W PRL-u brakowało wielu rzeczy, życie bywało trudne i męczące. Ale dziś widzę wyraźnie, że mieliśmy coś, czego zaczyna dramatycznie brakować – spontaniczne relacje. Teraz każdy jest ciągle zajęty. Pracą, telefonem, obowiązkami, powiadomieniami. Nawet dzieci coraz częściej siedzą obok siebie, ale każde patrzy w swój ekran. A przecież człowiek najbardziej potrzebuje drugiego człowieka. Ostatnio złapałam się na tym, że sama zaczęłam upraszczać relacje. Coraz rzadziej odwiedzam znajomych bez okazji. Zawsze wydaje mi się, że przeszkadzam, że trzeba się umówić, znaleźć termin, wszystko dopiąć. A potem przypominam sobie swoje dzieciństwo i tamtą prostotę. Drzwi otwierane bez stresu. Herbata robiona naprędce. Śmiech dochodzący z kuchni. Dzieci siedzące razem na podłodze. Może właśnie tego najbardziej nam dziś brakuje. Nie kolejnych aplikacji i szybszego internetu, ale odwagi, żeby znowu po prostu do siebie wpadać. Zobacz także: „Na podwieczorek teściowa podała kultowy przysmak PRL. Nawet Franek poprosił o dokładkę, chociaż to niejadek”
Holenderskie dzieci są samodzielne, bo ich rodzice przestrzegają zasady 3R. Polacy mogliby się uczyć
Holenderskie dzieci już od najmłodszych lat same jeżdżą rowerem do szkoły, robią drobne zakupy i potrafią organizować sobie czas. Wielu rodziców z Polski przeciera oczy ze zdumienia, gdy widzi ten poziom samodzielności. Sekret tkwi w zasadzie 3R.
Według raportu UNICEF z 2025 roku holenderskie dzieci są najszczęśliwsze na świecie. To zasługa podejścia holenderskich rodziców do wychowania. Jednym z fundamentów jest budowanie autonomii dziecka od najmłodszych lat. Nie chodzi jednak o to, by dziecko dorastało w pełnej wolności, bez zasad i granic. Wręcz przeciwnie! Holendrzy ogromną wagę przywiązują do spokoju, regularności i przewidywalności życia rodzinnego. To właśnie filozofia 3R, czyli Rust, Reinheid, Regelmaat, ma pomagać dzieciom rozwijać poczucie bezpieczeństwa i niezależność. Holenderscy rodzice nie próbują organizować dzieciom każdej minuty dnia – zamiast tego stawiają na rytm, spokój i zaufanie. Efekty widać gołym okiem. Holenderskie 3R – na czym polega ta zasada? Holendrzy od lat kierują się prostą zasadą 3R. To właśnie ona ma pomagać dzieciom dorastać w spokojnej atmosferze i rozwijać niezależność już od najmłodszych lat. Co kryje się za tym skrótem? Rust, czyli spokój – chodzi o spokojną atmosferę w domu, bez ciągłego pośpiechu, krzyków i presji. Dziecko ma mieć przestrzeń, by rozwijać się we własnym tempie. Reinheid, czyli porządek – dawniej chodziło głównie o higienę i czystość, dziś bardziej o uporządkowane życie rodzinne i zdrowe otoczenie. Regelmaat, czyli regularność lub rutyna – stałe godziny snu, posiłków i odpoczynku są w holenderskich rodzinach bardzo ważne. Rodzice wierzą, że przewidywalny rytm dnia daje dzieciom poczucie bezpieczeństwa. Właśnie ta ostatnia zasada jest często uznawana za najważniejszą. Holenderskie dzieci często mają stałe godziny snu, posiłków i odpoczynku. Rodzice dbają o przewidywalny rytm dnia, bo wierzą, że dziecko najlepiej rozwija się wtedy, gdy czuje stabilność i bezpieczeństwo. Paradoksalnie dzieciaki nie mają grafiku wypełnionego zajęciami od rana do wieczora. Dzięki temu szybciej uczą się samodzielności i organizowania sobie czasu. Holenderskie dzieci nie mają grafiku wypełnionego po brzegi W wielu polskich rodzinach dzieci od najmłodszych lat żyją według napiętego harmonogramu – angielski, basen, robotyka, zajęcia sportowe. Tymczasem w Holandii dużo częściej można spotkać podejście, że dziecko nie musi być cały czas stymulowane. Holenderscy rodzice zostawiają dzieciom przestrzeń na nudę, spontaniczną zabawę i samodzielne rozwiązywanie problemów. Według nich właśnie wtedy rozwija się kreatywność i poczucie sprawczości. To podejście widać także w codzienności. Dzieci szybciej uczą się samodzielnego poruszania po mieście, częściej same przygotowują sobie proste rzeczy czy podejmują decyzje odpowiednie do wieku. Rodzice nie wyręczają ich na każdym kroku. Polacy mogliby się od Holendrów wiele nauczyć Coraz więcej ekspertów zwraca uwagę, że współczesne dzieci bywają przebodźcowane i przemęczone nadmiarem zajęć oraz oczekiwań. Holenderska zasada 3R pokazuje zupełnie inne podejście – mniej kontroli, więcej spokoju i większe zaufanie do dziecka. To nie znaczy, że polscy rodzice wychowują źle albo że holenderski model jest idealny. Ale idea spokojniejszego życia rodzinnego i większej samodzielności dzieci coraz bardziej interesuje rodziców na całym świecie. I trudno się dziwić – kiedy dziecko ma przestrzeń do działania, często naprawdę potrafi zaskoczyć swoją niezależnością. Źródła: eesie.home.blog, matadornetwork.com Zobacz także: Japońskie dzieci nie grymaszą i szanują innych. Ich rodzice przestrzegają tych 5 zasad
5 tekstów, które „złote dziecko” słyszy codziennie i gaśnie w ciszy. To plaga wśród polskich rodziców
Dla wielu rodziców to po prostu komplementy. Niewinne zdania, które mają budować dziecko. Psychologowie zwracają jednak uwagę, że właśnie w taki sposób często rodzi się tzw. syndrom złotego dziecka – rola, która z zewnątrz wygląda jak wyróżnienie, ale w rzeczywistości potrafi być ogromnym ciężarem.
„Golden child syndrome”, czyli „syndrom złotego dziecka”, nie jest oficjalną diagnozą medyczną, ale opisem toksycznej dynamiki rodzinnej. Najczęściej pojawia się w domach, gdzie jedno dziecko jest stawiane ponad rodzeństwem, idealizowane albo traktowane jako powód do dumy rodziców. Co to właściwie jest syndrom złotego dziecka? „Złote dziecko” to zwykle dziecko: najbardziej chwalone, uznawane za „bezproblemowe”, stawiane za wzór rodzeństwu, nadmiernie obciążane oczekiwaniami, oceniane głównie przez pryzmat sukcesów. Rodzice często nawet nie zauważają, że tworzą taki układ. Chcą motywować, wspierać albo są dumni z osiągnięć dziecka. Problem pojawia się wtedy, gdy miłość zaczyna być odczuwana jako warunkowa. Dziecko szybko uczy się, że: musi być grzeczne, nie może zawodzić, powinno być najlepsze, ma spełniać cudze oczekiwania. Takie dzieci często dorastają z ogromnym lękiem przed porażką, perfekcjonizmem i problemami z własną tożsamością. Dodatkowo boją się popełniać błędy, tłumią emocje, nie umieją prosić o pomoc, czują, że muszą zasłużyć na miłość i akceptację oraz nie są wystarczające takie, jakie są naprawdę. W efekcie wiele z nich „gaśnie po cichu”. Na zewnątrz nadal są świetnymi uczniami, pomagają w domu i nie sprawiają problemów. W środku czują jednak ciągłe napięcie i strach, że kiedyś przestaną być „wystarczające”. 5 tekstów, które „złote dziecko” słyszy codziennie 1. „Ty zawsze dajesz radę” Brzmi wspierająco, ale dziecko słyszy: „Nie mogę mieć słabszego momentu”. Z czasem przestaje mówić o trudnościach i ukrywa emocje, żeby nie rozczarować rodziców. 2. „Na tobie mogę polegać bardziej niż na rodzeństwie” To jeden z najbardziej obciążających komunikatów. Dziecko zaczyna czuć odpowiedzialność nie tylko za siebie, ale też za emocje rodziców i atmosferę w domu. 3. „Nie spodziewałam się tego po tobie” Dla „złotego dziecka” nawet drobny błąd może brzmieć jak katastrofa. Tak buduje się lęk przed porażką i perfekcjonizm. 4. „Zobacz, jak świetnie sobie radzisz” Pochwały są potrzebne, ale problem zaczyna się wtedy, gdy dotyczą wyłącznie wyników, ocen i osiągnięć. Dziecko może zacząć wierzyć, że jest warte tyle, ile jego sukcesy. 5. „Ty jesteś naszym powodem do dumy” To zdanie niesie ogromną presję. Bo jeśli dziecko jest „powodem do dumy”, może zacząć bać się wszystkiego, co tę dumę mogłoby odebrać. Czy wychowujesz „złote dziecko”? 9 sygnałów alarmowych Psychologowie zwracają uwagę na kilka charakterystycznych sygnałów. Twoje dziecko może być w tej roli, jeśli: boi się popełniania błędów, bardzo przeżywa krytykę, stale chce zasługiwać na pochwałę, nie umie odpoczywać, przeprasza za własne emocje, czuje się odpowiedzialne za wszystkich, ma perfekcjonistyczne podejście do szkoły i obowiązków, tłumi złość i smutek, jest „zbyt dojrzałe” jak na swój wiek.. W cieniu złotego dziecka dorasta czarna owca W rodzinach ze „złotym dzieckiem” często pojawia się też druga rola – „czarnej owcy”. Jedno dziecko jest idealizowane, drugie częściej krytykowane albo pomijane. To tworzy napięcia, zazdrość i poczucie niesprawiedliwości, które potrafią zostać między rodzeństwem na całe życie. Jak chwalić dziecko, żeby go nie obciążać? Psychologowie radzą: chwalić wysiłek, nie tylko efekt, nie porównywać dzieci, pozwalać na błędy, pokazywać, że emocje są normalne, nie budować poczucia wartości wyłącznie na osiągnięciach. Dziecko nie powinno mieć poczucia, że musi być idealne, żeby zasługiwać na miłość. Właśnie wtedy „złote dziecko” zaczyna gasnąć w ciszy. Źródło: clevelandclinic.org Zobacz także: Nie ucz dziecka, by dzieliło się z innymi. Przez to 1 zdanie wyrośnie na zahukanego dorosłego
Millenialsi i Generacja X wychowują inaczej. Wyjątkowy spot Mamotoja.pl i Polki.pl na Dzień Matki
Z okazji Dnia Matki redakcje Mamotoja.pl i Polki.pl stworzyły wspólny spot pokazujący, jak różnią się podejścia do wychowania dzieci wśród mam z Generacji X i Millenialsów i co mimo tych różnic pozostaje dokładnie takie samo.
"Załóż czapkę, bo jest zimno" czy "wyjdź i zobacz, czy zmarzniesz"? "Nie marudź" czy "pogadajmy o emocjach"? Wychowanie dzieci zmieniło się bardziej, niż wielu z nas wydaje się na pierwszy rzut oka. Właśnie o tym opowiada wyjątkowy spot przygotowany przez redakcje Mamotoja.pl i Polki.pl z okazji Dnia Matki. W krótkim materiale spotykają się przedstawicielki dwóch pokoleń mam (Generacja X i Millenialsów) i odpowiadają na pytania dotyczące codziennych sytuacji z dziećmi. Co zrobić, gdy dziecko rzuca się na podłogę w sklepie? Jak reagować na "nudzi mi się"? Czy pozwalać wspinać się wysoko na placu zabaw? Czy trzeba zmuszać do jedzenia? Ich odpowiedzi są różne, czasem zabawne, czasem bardzo charakterystyczne dla swoich czasów. Mamy z Generacji X częściej stawiały na samodzielność, odporność i zasadę "dzieci i ryby głosu nie mają". Dzisiejsi rodzice - głównie Millenialsi - dużo więcej mówią o emocjach, relacji i stawianiu granic bez zawstydzania dziecka. Ale ten spot nie jest o tym, kto wychowuje lepiej. To raczej opowieść o tym, że każde pokolenie rodziców daje dzieciom to, co samo uważało za najlepsze. Jedni wychowywali dzieci w świecie większej dyscypliny i mniejszej świadomości psychologicznej. Drudzy próbują być bardziej uważni, ale często jednocześnie mierzą się z ogromną presją idealnego rodzicielstwa. Najpiękniejszy moment pojawia się jednak na końcu, gdy pada pytanie: "Twoje dziecko przychodzi się przytulić?", odpowiedź obu kobiet jest niemal identyczna: "Tulę, tulę, tulę". I może właśnie w tym kryje się cała prawda o macierzyństwie - niezależnie od pokolenia.
Zadaję to 1 pytanie, gdy dziecko wpada w histerię. Wystarczą 2 minuty i biegnie się przytulić
Gdy dziecko nie radzi sobie ze złością, większość rodziców próbuje je jak najszybciej uciszyć. Czasem wystarczy jedno pytanie, żeby emocje zaczęły powoli opadać.
Kiedy dziecko wpada w histerię, zamiast mówić „Uspokój się”, podejdź bliżej, kucnij (nawet w miejscu publicznym!) i zapytaj spokojnie: „Jak duży jest Twój gniew?”. Metoda na złość. Zapytaj: „Jak duży jest Twój gniew?” Dziecko patrzy na Ciebie tymi wielkimi, zapłakanymi oczami i zaczyna się zastanawiać nad Twoim pytaniem. Zaczyna analizować to, co czuje. Czasem rozkłada rączki, żeby pokazać, jak duży jest ten gniew, który w nim siedzi i za wszelką cenę próbuje się wydostać. Innym razem mówi: „większy niż dom” albo „tak wielki jak smok”. I właśnie wtedy dzieje się coś ważnego – złość przestaje być tylko krzykiem i chaosem. Dostaje nazwę, kształt, obraz. Dla małych dzieci emocje są przytłaczające. Nie rozumieją jeszcze, co się z nimi dzieje. Czują napięcie, frustrację, rozczarowanie, ale nie potrafią tego ubrać w słowa. Dlatego emocje wychodzą przez płacz, krzyk albo rzucanie przedmiotami. Pytanie o wielkość gniewu pomaga dziecku zatrzymać się choć na chwilę i skierować uwagę do środka. To pierwszy krok do wyciszenia. Dlaczego ta metoda działa lepiej niż zakazy? Wielu rodziców reaguje automatycznie: „Przestań krzyczeć”, „Natychmiast się uspokój”, „Nie przesadzaj”. Problem w tym, że dziecko w trakcie histerii często nie kontroluje jeszcze swoich emocji. Nakazy czy zakazy tylko zwiększają napięcie. Kiedy jednak kucamy obok i pytamy spokojnie o gniew, dziecko dostaje zupełnie inny komunikat: „Widzę, co czujesz. Chcę cię zrozumieć”. To zmienia bardzo dużo. Psychologowie od dawna podkreślają, że samo nazywanie emocji pomaga regulować układ nerwowy. Dziecko, które potrafi określić swój stan, łatwiej wraca do równowagi. Dlatego tak dobrze działają pytania o kolor złości, jej wielkość albo miejsce w ciele, w którym ta złość się znajduje. To nauka emocji, której większość z nas sama nigdy nie dostała. Najważniejsze dzieje się na poziomie relacji W tej metodzie nie chodzi tylko o pytanie. Kluczowe jest to, co dziecko widzi w naszym zachowaniu. Kiedy rodzic podchodzi, kuca i mówi spokojnym głosem, dziecko dostaje sygnał bezpieczeństwa. A właśnie bezpieczeństwo jest czymś, czego najbardziej potrzebuje podczas emocjonalnej burzy. Oczywiście – to nie działa jak magiczna różdżka. Nie każda histeria kończy się po minucie czy dwóch. Czasem dziecko nadal płacze, czasem potrzebuje więcej czasu albo przytulenia. Ale różnica polega na tym, że przestaje być samo ze swoimi emocjami. I właśnie dlatego po chwili często przychodzi się przytulić. Bo dzieci nie potrzebują rodziców, którzy natychmiast je uciszą. Potrzebują takich, którzy pokażą, że wszystkie emocje, nawet te trudne, można przeżyć razem – bez strachu i bez wstydu. I że nawet gniew wielki jak wieżowiec może zmienić się w ziarnko piasku. Zobacz także: Te dzieci przestają się złościć i krzyczeć w 3 minuty. Wystarczy zadać 2 krótkie pytania
„Na przerwach muszę wiązać 11-latkom buty”. Nauczyciele wyznają, gdzie rodzice popełnili błąd
Pokolenie alfa nie umie sznurować butów, nie odczyta godziny na zegarze ze wskazówkami. Podstawowe działania arytmetyczne sprawiają problemy nawet licealistom. Nauczyciele ze smutkiem przyglądają się współczesnym dzieciakom.
Nauczyciele coraz częściej przyznają, że ich praca wygląda zupełnie inaczej niż jeszcze kilka, kilkanaście lat temu. Oprócz realizowania programu muszą dziś uczyć dzieci rzeczy, które kiedyś były oczywistością już na etapie przedszkola. Pedagodzy mówią nie tylko o problemach z nauką, ale też kompletnym braku samodzielności wśród pokolenia alfa. Ostatnio ogromne zainteresowanie wzbudził artykuł opublikowany przez BuzzFeed. Pedagodzy – od przedszkola po szkoły średnie i uczelnie wyższe – opowiedzieli o swoich doświadczeniach związanych z dziećmi i nastolatkami. Oto kilka z nich. „Wiążę buty dzieciom do piątej klasy” Na przerwach wciąż muszę wiązać buty uczniom od drugiej do piątej klasy. Nadal zapinam kurtki starszym dzieciom. Mam drugoklasistów, którzy nie potrafią otworzyć nowej książki i odpowiednio jej zagiąć, żeby się nie zamykała. Czwartoklasiści mają problem ze znalezieniem kolejnej strony w spiętym zestawie kartek. Pierwszoklasiści nie znają alfabetu, a trzecioklasiści wpadają w ogromne histerie, gdy nie uda im się skorzystać z huśtawki podczas przerwy. Przedszkolaki przewracają ławki, bo nie dostały niebieskiej kredki, a dzieci z pierwszej klasy nie umieją poprawnie trzymać nożyczek ani ołówków. Ta lista nie ma końca i wszystko sprowadza się do rodziców”. „Nie wiedzą, jak używać długopisu” „Dzieci nie mają pojęcia o wielkich literach ani interpunkcji. Pisane przez nich zdania nie mają sensu, a estetyczne pismo nie ma dla nich znaczenia. Wielu uczniów nie trzyma poprawnie przyborów do pisania i nie potrafi wiązać butów. Kiedy pytam, czy ktoś uczył ich tego w domu, odpowiadają, że nie”. „Licealiści nie potrafią dodawać i odejmować” „Mój zięć uczy matematyki w liceum i jest załamany tym, że dzieci nie potrafią wykonywać podstawowych działań, takich jak dodawanie, odejmowanie czy liczenie ułamków. Uważa też, że w dużej mierze to wina rodziców. Do tego dochodzą wszystkie te różne metody nauczania matematyki. Bardzo mi go szkoda. Jest absolwentem Akademii Marynarki Wojennej i specjalistą od matematyki”. „Nie potrafią odkręcić butelki” „Dzieciom brakuje dziś podstawowych umiejętności i powinno się to dokładnie zbadać! Mam uczniów, którzy nie potrafią zawiązać butów, otworzyć zwykłej butelki z wodą ani używać spinaczy do papieru, a uczę czwartej klasy! Obawiam się, że pokolenie obecnych studentów może być naszą ostatnią nadzieją, jeśli millenialsi chcą mieć dobrych lekarzy, prawników i nauczycieli dla swoich dzieci, bo kolejne pokolenia są – mówiąc delikatnie – kompletnie ugotowane, jak to dziś mówią młodzi!”. Crocsy zamiast sznurówek „Uczniów nie uczy się już podstawowych umiejętności na wcześniejszych etapach edukacji. Nie wiedzą, jak wiązać buty – dlatego tak wiele dzieci nosi crocsy albo wsuwane buty – bo rodzice nie chcą poświęcić czasu na naukę wiązania. Nie uczą się też czytać ani pisać odręcznie”. „Nie potrafią odczytać godziny na zegarze analogowym” „Jestem nauczycielem liceum. Reakcje emocjonalne uczniów na frustrację są na poziomie małych dzieci, a oni naprawdę nie potrafią już odczytywać godziny z tradycyjnego zegara. To aż krępujące”. Nauczyciele obwiniają rodziców Choć część rodziców może uważać te opinie za przesadzone, podobne głosy coraz częściej pojawiają się także w polskich szkołach. Nauczyciele zwracają uwagę, że dzieci spędzają dziś znacznie mniej czasu na ćwiczeniu samodzielności, a więcej przed ekranami. Pedagodzy podkreślają jednak, że nie chodzi o obwinianie dzieci. Problemem ma być raczej to, że coraz rzadziej daje im się przestrzeń do nauki codziennych czynności i popełniania błędów. A bez tego nawet najprostsze sytuacje mogą stać się dla dziecka ogromnym wyzwaniem. Zobacz także: „8-klasista nie wiedział, kim był Mickiewicz”. Nauczyciele boją się o dzisiejszą młodzież
Japońskie dzieci nie grymaszą i szanują innych. Ich rodzice przestrzegają tych 5 zasad
Japońskie dzieci już od najmłodszych lat uczą się czegoś, z czym wielu dorosłych wciąż ma problem – szacunku do innych ludzi. Nie chodzi jednak o surową dyscyplinę czy ślepe posłuszeństwo. Sekret tkwi w codziennych nawykach, które rodzice powtarzają konsekwentnie każdego dnia.
W Polsce często skupiamy się na ocenach, obowiązkach i „grzeczności”, ale rzadziej uczymy dzieci uważności na potrzeby innych. Tymczasem japońska ekspertka parentingowa i autorka poradników dla rodziców, Lisa Katayama, przekonuje, że właśnie drobne codzienne rytuały mają największy wpływ na wychowanie empatycznego człowieka, który z szacunkiem podchodzi do innych ludzi i swojego otoczenia. Jej zdaniem dzieci nie uczą się szacunku z rodzicielskich kazań, lecz z obserwacji dorosłych. I właśnie dlatego japoński model wychowania tak bardzo różni się od tego, co na co dzień widzimy w polskich domach. Uprzejmość zaczyna się od prostego „dzień dobry” Według Lisy Katayamy jednym z najważniejszych nawyków w japońskim wychowaniu jest serdeczne i uprzejme witanie innych ludzi. W Japonii dzieci od najmłodszych lat słyszą ciepłe powitania od nauczycieli, sąsiadów czy innych rodziców. To codzienny rytuał, który pokazuje, że drugi człowiek jest ważny i zasługuje na uwagę. W polskich realiach często działamy automatycznie. Rodzice są zabiegani, odbierają dzieci ze szkoły w pośpiechu, a zwykłe „dzień dobry” bywa rzucane bez kontaktu wzrokowego albo pomijane całkowicie. Tymczasem dziecko bardzo szybko uczy się, że sposób, w jaki traktujemy innych, jest normą. Katayama podkreśla, że ciepłe powitanie nic nie kosztuje, a może całkowicie zmienić komuś dzień. Co ważniejsze – pokazuje dziecku, że świat wokół niego nie istnieje wyłącznie po to, by zaspokajać jego potrzeby. W Japonii uprzejmość nie jest dodatkiem do wychowania. Jest jego fundamentem. Japońskie dzieci wiedzą, że dom to wspólna odpowiedzialność Drugim nawykiem, który mocno odróżnia japońskie podejście od polskiego, jest uczenie dzieci sprzątania po sobie. Wielu polskich rodziców wyręcza dzieci, bo „tak jest szybciej”. Zabawki zbiera mama, talerze odnosi tata, a dziecko przyzwyczaja się, że ktoś zawsze posprząta za nie bałagan. Zdaniem Katayamy to ogromny błąd. Dzieci, które nie uczestniczą w codziennym dbaniu o przestrzeń, zaczynają traktować dom jak hotel. Nie uczą się odpowiedzialności ani współpracy. W Japonii nawet małe dzieci pomagają w prostych obowiązkach – i nie jest to traktowane jako kara. Ekspertka radzi, by sprzątanie zamieniać w rytuał albo zabawę. Można włączyć muzykę, ustawić minutnik albo dać dziecku prawdziwe akcesoria do sprzątania zamiast plastikowych zabawek. Najważniejsze jest jednak to, by dziecko rozumiało, że jest częścią wspólnoty i ma wpływ na to, jak funkcjonuje dom. Empatia ważniejsza niż samo „przepraszam” Jedną z najbardziej charakterystycznych cech japońskiego wychowania jest uczenie dzieci myślenia o uczuciach innych ludzi. W Polsce często kończymy konflikty zdaniem: „Powiedz przepraszam”. Problem w tym, że dziecko nierzadko wypowiada te słowa mechanicznie, bez zrozumienia, co właściwie zrobiło. Katayama zwraca uwagę, że w japońskich szkołach dzieci regularnie rozmawiają o tym, jak ich zachowanie wpływa na innych. Nie chodzi o zawstydzanie, ale o rozwijanie empatii i umiejętności spojrzenia na sytuację oczami drugiej osoby. Rodzice mogą wprowadzić ten nawyk także w domu. Zamiast krzyczeć albo wymuszać przeprosiny, warto zapytać: „Jak myślisz, co poczuł twój kolega?” albo „Jak ty byś się czuł w takiej sytuacji?”. To właśnie takie rozmowy uczą dziecko prawdziwej wrażliwości społecznej. W polskim wychowaniu często brakuje przestrzeni na podobne refleksje. Skupiamy się na zachowaniu, a nie na emocjach, które za nim stoją. Efekt? Dzieci wiedzą, czego „nie wolno”, ale nie zawsze rozumieją dlaczego. Wolniej znaczy lepiej Japońska ekspertka zauważa też coś, co coraz mocniej widać w polskich rodzinach – rodzice żyją w nieustannym biegu. Dzieci mają przeładowane grafiki, dorośli są rozproszeni telefonami i obowiązkami, a wspólny czas często sprowadza się do wydawania poleceń. Tymczasem w japońskiej kulturze ogromną rolę odgrywa uważność i robienie jednej rzeczy naraz. Ten sposób myślenia wywodzi się między innymi z filozofii zen. Chodzi o pełne skupienie na chwili – podczas jedzenia, rozmowy czy wykonywania prostych codziennych czynności. Dziecko, które obserwuje spokojnego i obecnego rodzica, samo uczy się koncentracji oraz regulowania emocji. Jeśli jednak mama odpowiada na maile podczas rozmowy, a tata przegląda telefon przy kolacji, dziecko dostaje jasny komunikat: nic nie zasługuje na pełną uwagę. To jeden z tych japońskich nawyków, których w Polsce praktycznie nie stosujemy, choć mogłyby znacząco poprawić relacje rodzinne. Nie zawsze trzeba brać wszystko dla siebie Ostatnia zasada może być dla wielu polskich rodziców szczególnie zaskakująca. W Japonii istnieje pojęcie „enryo”, oznaczające powściągliwość i umiejętność rezygnowania z czegoś z myślą o innych. Katayama podaje prosty przykład: podczas wspólnego posiłku Japończycy często nie sięgają po ostatni kawałek jedzenia, zostawiając go innym osobom przy stole. To niewielki gest, ale pokazuje dziecku bardzo ważną lekcję – własne potrzeby nie zawsze są najważniejsze. W Polsce częściej słyszymy komunikaty w stylu: „walcz o swoje”, „nie daj się”, „bierz, zanim ktoś ci zabierze”. Tymczasem japońskie podejście uczy dzieci samokontroli i szacunku wobec innych. Ekspertka proponuje nawet, by zamieniać takie sytuacje w zabawę i pytać dzieci: „Kto dziś pokaże najwięcej enryo?”. Dzięki temu dzieci odkrywają, że opanowanie i troska o innych mogą być oznaką siły, a nie słabości. Japońskie wychowanie nie opiera się na karach Najciekawsze w podejściu Lisy Katayamy jest to, że żaden z tych nawyków nie wymaga surowości ani perfekcyjnego rodzicielstwa. Chodzi raczej o codzienne modelowanie zachowań, które pokazują dziecku, jak funkcjonować w społeczeństwie z szacunkiem i uważnością. W Polsce wciąż rzadko uczymy dzieci wspólnotowości, cierpliwości czy myślenia o innych. Skupiamy się na indywidualnych osiągnięciach, samodzielności i przebojowości. Tymczasem japońskie podejście pokazuje, że prawdziwa siła dziecka może tkwić także w empatii, kulturze osobistej i odpowiedzialności za innych ludzi. Źródło: www.independent.co.uk Zobacz także: 4 oznaki wypalenia rodzicielskiego. Nr 3 to alarm, że natychmiast potrzebujesz pomocy
„Nie zastępujmy siebie gadżetami”. Paweł Zawitkowski o tym, czego naprawdę potrzebuje niemowlę
W świecie pełnym parentingowych gadżetów i presji "ogarniętego rodzicielstwa" Paweł Zawitkowski przypomina o czymś najważniejszym: małe dziecko najbardziej potrzebuje obecności rodzica. W podcaście "Mamy to!" ekspert mówi o bliskości, przebodźcowaniu i o tym, dlaczego po narodzinach dziecka nie da się żyć dokładnie tak samo jak wcześniej.
- Najważniejsze, co możemy dać dziecku w pierwszych miesiącach życia, to po prostu być z nim - mówi Paweł Zawitkowski w podcaście "Mamy to!". I choć dziś młodzi rodzice mają dostęp do setek poradników, gadżetów i "ułatwiaczy", ekspert wraca do rzeczy najbardziej podstawowej: bliskości, uważności i gotowości do zmiany swojego życia po narodzinach dziecka. W rozmowie z Martą Kabulską Paweł Zawitkowski opowiada o tym, dlaczego niemowlę nie potrzebuje tylu rzeczy, ile próbują sprzedać nam media społecznościowe i rynek parentingowy. I dlaczego pierwsze miesiące życia dziecka są inwestycją, której nie da się "zorganizować między obowiązkami". "Dziecko potrzebuje przede wszystkim nas" Na pytanie o to, co daje maluszkowi poczucie bezpieczeństwa w pierwszych miesiącach życia, Paweł Zawitkowski odpowiada bez wahania: - Bycie z nim. To jest pierwsza rzecz. W pierwszych miesiącach życia rodzice bardzo szybko uczą się też, że to właśnie te najprostsze rzeczy budują codzienny spokój - bliskość, przewidywalność i komfort dziecka. Czasem znaczenie mają drobiazgi: miękki koc, znajomy zapach czy pieluszka, która nie podrażnia delikatnej skóry niemowlęcia. Właśnie dlatego wielu rodziców zwraca uwagę na rozwiązania stworzone z myślą o wrażliwej skórze maluchów, takie jak pieluszki Bella Baby Happy Soft&Delicate. Ekspert podkreśla jednocześnie, że rodzice nie mogą zapominać o sobie i własnych granicach. - Trzeba szanować swój własny organizm. To jest apel do mam i do tatów - mówi. Jego zdaniem problem zaczyna się wtedy, gdy próbujemy zastępować swoją obecność kolejnymi akcesoriami. - Nie zastępujemy siebie gadżetami, wieszakami i tak dalej - podkreśla. Leżaczek nie jest problemem. Problemem jest "cały czas" W podcaście pojawia się też temat leżaczków i bujaczków, wokół których od lat narosło wiele dyskusji. Paweł Zawitkowski przyznaje, że z punktu widzenia rozwoju dziecka takie sprzęty zaczynają mieć większy sens dopiero około piątego-szóstego miesiąca życia. - Wcześniej to kompletnie do niczego mu nie jest potrzebne - mówi. Najlepszą przestrzenią rozwojową dla małego dziecka jest według niego początkowo łóżko, a później po prostu podłoga. - Dziecko od drugiego miesiąca do szóstego miesiąca i nawet dalej to jest dziecko podłogowe - tłumaczy. Jednocześnie bardzo wyraźnie zaznacza, że rodzic ma prawo potrzebować chwili dla siebie. - Nic się nie stanie, jeżeli rodzic chcąc napić się herbaty, zamknąć oczy, wziąć prysznic, coś zjeść albo pogadać chwilę z psiapsiółą, po prostu położy dziecko do leżaczka - mówi. Dodaje jednak ważne zastrzeżenie: - Byle nie trzymać go tam cały czas. "Musimy sobie pozwolić na siebie" W rozmowie wraca temat presji, którą dziś odczuwają młodzi rodzice. Z jednej strony słyszą, że mają być stale obecni i zaangażowani. Z drugiej - próbują utrzymać wcześniejsze tempo życia. Zdaniem Pawła Zawitkowskiego to często nierealne. - Musimy sobie pozwolić na siebie. Mówię o rodzicach - podkreśla. Ekspert zwraca też uwagę na coś, o czym mówi się dziś coraz częściej: przebodźcowanie i ciągłą obecność mediów. - Polecam odzwyczajanie się od mediów - mówi wprost. Przyznaje, że wielu rodziców próbuje urządzić sobie życie po narodzinach dziecka tak, by właściwie niczego nie zmieniać. Tymczasem dawniej opieka nad niemowlęciem rozkładała się na całą wielopokoleniową rodzinę. - Tak można było robić, jak była babcia, prababcia, cała rodzina wokół. A dziś często zostajemy z tym dzieckiem sami - zauważa. "To najważniejsza inwestycja w waszym życiu" Najmocniejsze słowa padają jednak wtedy, gdy Paweł Zawitkowski mówi o pierwszych tygodniach i miesiącach życia dziecka. - To najważniejsza inwestycja w waszym życiu i w życiu tego dziecka - podkreśla. Tłumaczy, że właśnie wtedy budują się podstawy rozwoju: sposoby odbierania bodźców, reagowania na świat i tworzenia poczucia bezpieczeństwa. Porównuje ten proces do budowania domu. - Ono się uczy, w jaki sposób zbudować dom. I my też - mówi. I ostrzega, że jeśli zabraknie gotowości na potrzeby dziecka albo pojawią się wobec niego niezrozumiałe oczekiwania, fundament może stać się niestabilny. - Pierwsze tygodnie i miesiące to są najważniejsze klocki, dzięki którym dziecko buduje całą swoją przyszłość - podkreśla. "Nie da się żyć tak samo jak wcześniej" W podcaście pada też zdanie, które dla wielu młodych rodziców może być trudne, ale jednocześnie bardzo uwalniające. - Nie da się żyć tym samym życiem, co wcześniej - mówi Paweł Zawitkowski. I dodaje coś, co brzmi niemal jak przewrotne życzenie dla świeżo upieczonych mam i ojców: - Żeby tak wam narobiło koło pióra wasze małe dziecko, żebyście nie mieli czasu na nikogo innego i na nic innego. Bo to jest najfajniejsza zabawa na świecie.
„Starałam się być mamą dobrą”. Odcinek specjalny „Mamy to!” wzruszył nas wszystkie
W specjalnym odcinku podcastu "Mamy to!" z okazji zbliżającego się Dnia Matki usiadłam do rozmowy z moimi trzema córkami: 21-letnią Alicją oraz 19-letnimi bliźniaczkami Julią i Nel. Nie wiedziałyśmy do końca, dokąd ta rozmowa nas zaprowadzi. I właśnie dlatego była tak prawdziwa.
Są takie słowa, które trafiają prosto w miejsce, którego na co dzień nawet nie pokazujemy światu. Zwłaszcza matkom, bo chyba każda z nas - niezależnie od tego, ile przeczytała książek, ile popełniła błędów i ile rzeczy zrobiła dobrze - nosi w sobie jedno ciche pytanie: "Czy byłam dobrą mamą?". Cały odcinek można obejrzeć na YouTube Mamotoja. "Zawsze mogłam się przytulić" Kiedy zapytałam dziewczyny, co zrobiłam dobrze jako mama, zapadła chwila ciszy. A potem padły słowa, które chyba zostaną ze mną na zawsze. - Na pewno bliskość. Zawsze mogłam się przytulić - powiedziała jedna z córek. I nagle pomyślałam, że może właśnie o to chodzi bardziej niż o perfekcję. Nie o idealne obiady czy perfekcyjnie prowadzony dom. Nie o to, czy zawsze miałyśmy cierpliwość. Tylko o to, czy dziecko czuło, że może przyjść, przytulić się, być blisko, nawet bez słów. Dziewczynki mówiły, że nigdy nie słyszały ode mnie: "nie teraz". Że zawsze mogły przyjść się przytulić i że to zostało z nimi do dziś. To niezwykłe, jak często właśnie takie rzeczy budują dzieci na całe życie. Nie chciałam wychować swoich kopii Bardzo poruszył mnie też moment, kiedy jedna z córek powiedziała, że dawałam im przestrzeń do bycia sobą. I rzeczywiście - patrząc dziś na nasze życie rodzinne - widzę, ile tam było różnic. Każda z dziewczynek była zupełnie inna. Każda miała własny charakter, własne potrzeby, własny sposób patrzenia na świat. Jedna nie jadła mięsa, druga czegoś nie lubiła, trzecia miała własny rytm życia. I choć czasem było trudno, nigdy nie chciałam wychować trzech identycznych dziewczynek. - Dałaś nam przestrzeń na bycie sobą - usłyszałam podczas rozmowy. To zdanie bardzo mnie zatrzymało. Mam poczucie, że często jako rodzice - zupełnie nieświadomie - próbujemy trochę "dopasować" dzieci do własnej wizji życia. Chcemy, żeby było łatwiej, spokojniej, wygodniej. A dzieci przecież nie przyszły na świat po to, żeby były naszym odbiciem. "Przeżyłaś bardzo dużo" W pewnym momencie rozmowa zeszła na coś znacznie głębszego. Dziewczynki zaczęły mówić o tym, że podziwiają mnie nie tylko jako mamę, ale też jako kobietę. Za siłę, wytrzymałość, za to, że mimo trudnych momentów nadal jestem sobą. I wtedy już naprawdę trudno było mi powstrzymać łzy. - Przeżyłaś bardzo dużo. Jesteś tu, gdzie jesteś - powiedziała Julia. Słuchając tego, pomyślałam o wszystkich kobietach, które każdego dnia próbują "dowieźć" życie, pracę, dom, dzieci, emocje, rozwody, straty, zmęczenie i jeszcze przy tym wszystkim mają poczucie, że ciągle robią za mało. A przecież nasze dzieci często widzą w nas dużo więcej dobra, niż my same potrafimy dostrzec. "Starałam się być mamą dobrą" Na końcu rozmowy powiedziałam coś, co chyba jest prawdą o większości matek. - Na pewno idealną nie byłam, ale zawsze się starałam - przyznałam podczas podcastu. I dziś coraz bardziej myślę, że może właśnie to jest najważniejsze. Nie idealność, tylko gotowość do słuchania, przytulania, bycia obok, do przyznania się do błędów i do tego, żeby mimo wszystko codziennie próbować jeszcze raz. Bo może dzieci wcale nie potrzebują idealnych mam. Może najbardziej potrzebują takich, przy których mogą czuć się kochane.
Specjalny odcinek „Mamy to!”. Czego nauczyły mnie moje córki?
W specjalnym odcinku podcastu "Mamy to!" nagranym z okazji zbliżającego się Dnia Matki usiadłam do rozmowy z moimi trzema córkami: 21-letnią Alicją oraz 19-letnimi bliźniaczkami Julią i Nel. I mam poczucie, że w tej rozmowie usłyszałam coś bardzo ważnego. Nie o macierzyństwie, ale o życiu.
W rodzicielstwie bardzo często skupiamy się na tym, czego dzieci trzeba nauczyć, jak je wychować, jak przygotować do życia, jak sprawić, żeby były silne, szczęśliwe i poradziły sobie w świecie. Ja zaś ostatnio coraz częściej myślę o czymś zupełnie odwrotnym: Czego my - dorośli - możemy nauczyć się od własnych dzieci? Cały odcinek można obejrzeć na YouTube Mamotoja. "Zawsze będziemy dziećmi" W pewnym momencie zapytałam dziewczynki, czego mogę się nauczyć od ich pokolenia. Odpowiedź przyszła natychmiast. - My zawsze będziemy dziećmi. Zawsze mamy w sobie multum z dziecka - powiedziała jedna z córek. I nagle zrobiło mi się bardzo ciepło na sercu, bo pomyślałam, że może właśnie tego najbardziej boimy się jako dorośli - nie starzenia, tylko utraty tej części siebie, która jeszcze potrafi się wygłupiać, zachwycać i śmiać bez powodu. Dziewczynki mówiły o tym, że mimo dorosłości zawsze będą tymi samymi siostrami, które kłóciły się na trampolinie, wygłupiały i robiły tysiąc absurdalnych rzeczy. Podkreślały, że dorastanie nie musi oznaczać rezygnacji z lekkości. I chyba właśnie tego dziś bardzo potrzebujemy. Wewnętrzne dziecko nie znika Mam poczucie, że nasze pokolenie kobiet przez lata uczyło się przede wszystkim bycia "poważną", odpowiedzialną, rozsądną, zorganizowaną. Taką, która ogarnia życie. A przecież gdzieś pod tym wszystkim nadal jesteśmy też dziewczynkami. Takimi, które czasem chciałyby założyć różową sukienkę bez tłumaczenia się światu. Zrobić sobie dziwną fryzurę. Tańczyć w kuchni. Kupować śmieszne rzeczy. Pojechać autem i udawać, że obok kierownicy prowadzi się własny samochód. I właśnie o tym rozmawiałyśmy. - Jak ma się ochotę założyć tiulową różową sukienkę, to trzeba ją po prostu założyć" - powiedziałam podczas podcastu i sama się wtedy uśmiechnęłam, bo naprawdę coraz bardziej wierzę, że wolność zaczyna się od takich małych rzeczy. Tydzień dziwnych fryzur Jest w tej rozmowie moment, który kocham szczególnie. Przypomniałyśmy sobie historię Alicji z podstawówki. To był czas, kiedy większość dziewczynek zaczynała bardzo przejmować się opinią innych. Chciały wyglądać "normalnie", wpisywać się w grupę, nie wyróżniać się za bardzo. A Alicja? Alicja zrobiła... tydzień dziwnych fryzur. Do szkoły chodziła z kulkami od cotton ball lights we włosach, zabawkami, opaskami zrobionymi z lampek i fryzurami, które dla większości dzieci byłyby "obciachem". I wiecie, co najbardziej mnie wzruszyło? Że ona pamięta z tamtego czasu jedno zdanie: "Mama zawsze wspierała". Nie "mama zawsze perfekcyjnie wychowywała". Nie "mama wszystko robiła idealnie". Po prostu wspierała. I może właśnie to zostaje dzieciom na całe życie. Może nie chodzi o perfekcję? Po tej rozmowie pomyślałam, że być może dzieci wcale nie potrzebują idealnych rodziców. Nie zapamiętują perfekcyjnie złożonych kanapek, pedagogicznych metod ani tego, czy wszystko robiłyśmy zgodnie z aktualną wiedzą. Może bardziej pamiętają to, czy przy nas mogły być sobą. Czy mogły przyjść w dziwnej fryzurze? Czy mogły się wygłupiać? Czy mogły być "za bardzo"? Czy mogły być dziećmi trochę dłużej? I czy ktoś obok mówił wtedy: "To jest okej".
„Nie zrobiłaś nic źle”. Specjalny odcinek „Mamy to!” z moimi córkami
W specjalnym odcinku podcastu "Mamy to!" z okazji zbliżającego się Dnia Matki usiadłam do rozmowy z moimi trzema córkami - 21-letnią Alicją oraz 19-letnimi bliźniaczkami Julią i Nel. Rozmawiałyśmy o różnicach pokoleniowych, wychowaniu i o tym, jak bardzo zmienił się świat rodzicielstwa. I muszę przyznać: to była jedna z najbardziej poruszających rozmów, jakie odbyłam.
"Dzieci i ryby głosu nie mają" "Dzieci i ryby głosu nie mają", "nie noś, bo przyzwyczaisz", "niech się wypłacze, nauczy się zasypiać" - jeszcze kilkanaście lat temu wiele takich zdań było traktowanych jak oczywistość. Powtarzali je eksperci w telewizji, babcie, znajomi i poradniki dla rodziców. Dziś coraz częściej słyszymy, że te same metody mogły ranić dziecięce emocje i poczucie bezpieczeństwa. Cały odcinek można obejrzeć na kanale YouTube Mamotoja. "My więcej rozmawiamy o emocjach" Kiedy zapytałam dziewczynki, co ich pokolenie robi lepiej niż moje, odpowiedź pojawiła się bardzo szybko. - Myślę, że ogólnie komunikujemy się - o uczuciach, emocjach i o tym, co się dzieje. Bardziej skupiamy się na drugim człowieku - powiedziała jedna z córek. I chyba właśnie to jest jedna z największych zmian, jakie zaszły w rodzicielstwie przez ostatnie lata. Dziś dzieci mają prawo mówić o swoich emocjach. Rodzice coraz częściej próbują słuchać zamiast tylko wychowywać. Coraz więcej mówi się o bliskości, regulacji emocji i budowaniu relacji zamiast ślepego posłuszeństwa. Ale prawda jest też taka, że rodzice mojego pokolenia często robili dokładnie to, czego ich uczono. Kiedyś "dobra metoda", dziś coś nie do pomyślenia W czasie rozmowy wrócił temat popularnych dawniej metod usypiania dzieci. Tych, które dziś dla wielu rodziców byłyby nie do zaakceptowania. - To była metoda, którą bardzo popularna osoba od wychowania pokazywała w telewizji. Mówiła, że dziecko trzeba zostawić na kilka minut, niech płacze, potem wejść do pokoju i znowu wyjść. Dzięki temu miało nauczyć się zasypiać - wspominałam podczas podcastu. Dziś coraz częściej słyszymy, że takie podejście może budować w dziecku poczucie samotności i stresu. Ale wtedy? Wtedy wielu rodziców naprawdę wierzyło, że robi dobrze. I właśnie to było dla mnie najbardziej poruszające w tej rozmowie z córkami - że one potrafią spojrzeć na tamte czasy z czułością, a nie oskarżeniem. - To był inny świat wtedy - powiedziała jedna z nich. "Nie zrobiłaś nic źle" Chyba każda mama nosi w sobie momenty, do których wraca z pytaniem: "A może mogłam inaczej?". Zwłaszcza dziś, gdy internet codziennie pokazuje nowe teorie wychowania, nowe zalecenia i nowych ekspertów. Dlatego słowa moich córek zatrzymały mnie na chwilę. - Nie uważam, że zrobiłaś coś źle. Myślę, że nie siedziałybyśmy tutaj razem i nie rozmawiały w taki sposób, gdybyś zrobiła coś źle - usłyszałam podczas nagrania. I pomyślałam wtedy, że może właśnie to jest najważniejsze w macierzyństwie. Nie perfekcja. Nie idealne metody. Nie wychowanie zgodne z aktualnym trendem na Instagramie. Tylko relacja, która zostaje po latach. Każde pokolenie wychowuje inaczej Dziś wychowuję jeszcze 6-letniego Leona i wiem, że robię wiele rzeczy zupełnie inaczej niż wtedy, gdy wychowywałam dziewczyny. Nie dlatego, że byłam gorszą mamą. Po prostu świat się zmienił. Zmieniła się wiedza, język i podejście do dzieci. To, co kiedyś było uznawane za "najlepszą metodę", dziś często budzi sprzeciw. A za kilka lat pewnie kolejne pokolenie będzie patrzyło z niedowierzaniem na część naszych obecnych wyborów. I może właśnie dlatego rodzicielstwo wymaga dziś od nas czegoś więcej niż idealności. Wymaga uważności, pokory i gotowości, żeby uczyć się razem z dzieckiem.
Babcia: „Dzieci rządzą rodzicami”. Scena przy stole to dowód, że boimy się własnych dzieci
„Za moich czasów takie dziecko dawno usłyszałoby, że od stołu się nie odchodzi” – pomyślałam, patrząc na moją czteroletnią wnuczkę. I wtedy dotarło do mnie, że dziś to nie rodzice wychowują dzieci. Dziś dzieci wychowują rodziców.
Niedzielny obiad miał być jak zawsze rodzinny i spokojny. Rosół, kotlety, ziemniaki, surówka. Nic nadzwyczajnego. Ale scena przy stole sprawiła, że do dziś nie mogę ochłonąć. Moja synowa chyba naprawdę uważa, że czteroletnie dziecko może decydować o wszystkim. A potem ludzie dziwią się, że dzieci wchodzą dorosłym na głowę. Rozgrzebała obiad i pobiegła się bawić Moja wnuczka, Anielka, ma cztery lata. Jest bystra, wygadana i wszędzie jej pełno. Kocham ją nad życie, ale nie będę udawać, że nie widzę problemu. To dziecko już teraz jest przekonane, że cały świat kręci się wokół niej. Przy stole dostała normalny obiad. Nawet specjalnie dla niej zrobiłam delikatniejsze kotleciki, bo wiem, że „nie lubi przypraw”. Wzięła dwa gryzy, rozmemłała ziemniaki po talerzu, chwilę pogrzebała widelcem i oznajmiła: – Nie chcę. I co zrobiła moja synowa? Nic. Kompletnie nic. Siedziała i patrzyła na nią jak cielę na malowane wrota, po czym spokojnym głosem powiedziała: – Jak nie jesteś głodna, to nie jedz. Nie będziemy cię zmuszać. Myślałam, że się przesłyszałam. Anielka odsunęła talerz i po chwili już biegała po salonie, wyciągając zabawki. A obiad? Nietknięty. Jedzenie do wyrzucenia. Czas i praca też najwyraźniej bez znaczenia. Kiedyś dzieci znały granice Można mówić, że „czasy się zmieniły”, ale pewnych rzeczy nigdy nie zrozumiem. Nas uczono szacunku. Jak mama albo babcia gotowała obiad, to człowiek jadł. Może nie wszystko smakowało, może czasem siedziało się nad talerzem godzinę, ale nikt nie urządzał przedstawień. Nie było dyskusji typu: „może nie masz dziś ochoty”. Nie było pięciu różnych dań, negocjacji i błagania, żeby dziecko łaskawie spróbowało marchewki. Dziecko wiedziało jedno: jest obiad, trzeba zjeść. Dopiero potem był deser albo zabawa. I jakoś nikt od tego nie umarł. Wręcz przeciwnie – dzieci miały zasady, respekt wobec dorosłych i nie robiły rodzicom publicznych scen. Dziś mam wrażenie, że rodzice panicznie boją się własnych dzieci. Boją się, że dziecko się obrazi, rozpłacze albo będzie miało „trudne emocje”. Więc ustępują we wszystkim. A dzieci doskonale to wyczuwają. „Nie zmuszaj się” – nowe święte hasło rodziców Najbardziej zdenerwowało mnie jednak to, z jaką pewnością moja synowa mówiła o „niezmuszaniu”. Jakby stawianie granic było czymś złym. Jakby wymaganie od dziecka podstawowego szacunku było przemocą. Przecież czterolatek nie powinien rządzić domem. Dziecko nie ma doświadczenia ani rozsądku. Ono wybierze lody zamiast obiadu, bajki zamiast snu i zabawę zamiast obowiązków. Od tego są rodzice, żeby wyznaczać granice. Tymczasem dziś modne jest pytanie dziecka o wszystko. Co chce zjeść, kiedy chce spać, czy ma ochotę sprzątać. Za chwilę maluchy będą decydować, czy pójdą do szkoły. Patrzyłam na tę scenę przy stole i miałam wrażenie, że jestem w jakimś absurdzie. Czteroletnia dziewczynka dyktowała warunki całej rodzinie, a dorośli kręcili się wokół niej, żeby tylko nie była niezadowolona. I naprawdę zaczynam wierzyć, że to nie dzieci mają dziś problem z granicami. To rodzice boją się je stawiać. Zobacz także: Matka pozwoliła dziecku nie zjeść obiadu. Babcia nie miała litości: „To rodzicielstwo uległości”
„Syn zarabia w Warszawie kokosy, a mój dom traktuje jak supermarket. Dzwoni i pyta, czy dam mu masło, jajka, dżem”
„Mamo, a masz może...?” – słyszę w słuchawce co drugi dzień. Za każdym razem czuję ukłucie. Bo mój syn nie jest biednym studentem. Ma świetną pracę w Warszawie i zarabia więcej, niż ja z mężem mieliśmy kiedykolwiek razem. A mimo to nasz dom traktuje jak darmowy supermarket.
Mam dwójkę dzieci. Córka ma 35 lat, rodzinę, dzieci, swoje życie. Uwielbiam być babcią. Rozpieszczam wnuki, piekę im ciasta, kupuję czekoladki, zabieram na spacery. To daje mi ogromną radość. Syn jest młodszy o dziesięć lat. Szczerze? Nie planowaliśmy już drugiego dziecka. Ale życie napisało własny scenariusz. Krzysztof zawsze był oczkiem w głowie całej rodziny. Może dlatego, że był najmłodszy. Może dlatego, że długo mieszkał z nami. Wyprowadził się dopiero rok temu. Najpierw studia, potem jakieś kursy, później mówił, że odkłada pieniądze. W końcu wynajął kawalerkę w Warszawie. My mieszkamy 30 kilometrów od stolicy, więc kontakt mamy cały czas. I wiem, że synowi nie brakuje pieniędzy. Sam o tym opowiada. A to nowy telefon, a to komputer za kilka tysięcy. Często wspomina, gdzie zabrał swoją dziewczynę. Raz była elegancka restauracja, raz weekendowy wyjazd. Cieszę się, że dobrze zarabia. Naprawdę. Tylko że przy tym wszystkim nadal regularnie „zaopatruje się” u mamy. „Mamo, masz może masło?” Na początku mnie to bawiło. Przyjeżdżał na weekend, jadł obiad, zabierał kilka słoików. Bigos, rosół, schabowe. Jak każdy młody chłopak. Sama wciskałam mu jedzenie do torby. Ale potem zauważyłam, że to już nie są sporadyczne sytuacje. On po prostu zakłada, że wszystko dostanie. Dzwoni i pyta, czy mamy jajka, bo nasze są wiejskie i „lepsze niż sklepowe”. A przecież takie jajka kosztują. Masło? „Bo ty zawsze upolujesz promocję w Dino albo Biedronce”. Dżem? „Bo Klaudii smakował”. Ostatnio nawet spytał, czy nie mam trochę mięsa z rosołu, bo nie chce mu się gotować. Za każdym razem coś mu pakuję. Bo jestem matką. Bo trudno odmówić własnemu dziecku. Ale coraz częściej mam wrażenie, że on kompletnie nie widzi, ile to wszystko kosztuje. I nie chodzi nawet o pieniądze. Chodzi o zwykłą wdzięczność. Nigdy nie zaprosił nas do siebie Najbardziej boli mnie coś innego. Krzysztof bierze, ale właściwie nic nie daje od siebie. Nigdy nie powiedział: „Mamo, tato, chodźcie, zabiorę was na obiad”. Nigdy nie zaprosił nas do swojego mieszkania. Nawet na kawę. Ja znam menu restauracji, do których chodzi z dziewczyną, tylko z jego opowieści. Sama nigdy nie siedziałam przy jego stole. Nigdy nie widziałam tej jego „dorosłości”, o której tyle mówi. Mam wrażenie, że dla niego dom rodzinny nadal jest miejscem, gdzie wszystko się należy. Lodówka pełna, obiad na stole, torba ze słoikami gotowa do zabrania. Kocham syna najmocniej na świecie. I pewnie dalej będę mu dawać te jajka, masło i dżemy. Tylko czasem chciałabym poczuć, że jestem dla niego kimś więcej niż wygodną jadłodajnią pod Warszawą. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Matka pozwoliła dziecku nie zjeść obiadu. Babcia nie miała litości: „To rodzicielstwo uległości”
Prosty trik, by dziecko wypełniało obowiązki domowe bez marudzenia. Poleca go psycholog
„Posprzątaj pokój”, „wynieś śmieci”, „ile razy mam powtarzać?” – jeśli te zdania padają z Twoich ust niemal codziennie, nie jesteś wyjątkiem. Istnieje jednak prosty sposób, by dzieci same pamiętały o obowiązkach... Ciekawe, co powiedzą goście!
Większość z nas, poza tą garstką, która prasowanie czy odkurzanie traktuje jak medytację, nie lubi obowiązków domowych. Nic dziwnego, że dzieci również za nimi nie przepadają. Mają wrażenie, że ciągle czegoś chcesz, a w dodatku się „czepiasz”. Problem nie leży w lenistwie dziecka. Jak zauważa amerykańska socjolożka i psycholożka Kyndal Sims, dzieci często po prostu nie przetwarzają informacji w taki sposób jak dorośli. O ile Tobie może wystarczyć lista obowiązków zakodowana w głowie, o tyle dziecko może potrzebować innego rodzaju przypominajki. Jak przypomnieć dziecku o obowiązkach domowych? Trik Wielu rodziców stawia na listy obowiązków, które wiesza na lodówce. Niektórzy kupują dedykowane obowiązkom tabliczki, na których dziecko odhacza wykonane zadania. Sims proponuje inny sposób: zdjęcia. Ekspertka zrobiła dzieciom zdjęcia podczas pozowania do różnych obowiązków: zamiatania, karmienia psa, składania prania czy mycia naczyń. Już sam proces powstawania zdjęć był zabawą. Wydrukowane fotografie trafiły na tablice przypisane do każdego dziecka. Zamiast czytać listę, dzieci mogły zobaczyć na zdjęciu, co mają zrobić. Możesz wykorzystać aparat typu Instax albo zrobić zdjęcia telefonem, a następnie je wydrukować. Posiadacze aparatów na klisze mogą oczywiście zrobić analogowe zdjęcia i je wywołać. Tablica ze zdjęciami zadziałała jak zaklęcie Zmiana w zachowaniu dzieci Sims była niemal natychmiastowa. Same zaczęły sprawdzać swoje tablice i kontrolować, czy wykonały wszystkie powierzone im zadania. Taka wizualna przypominajka była dla dzieci konkretną wskazówką. Przetwarzanie informacji na podstawie obrazu okazało się łatwiejsze niż odczytywanie zadań z listy. Bez proszenia, bez powtarzania, bez napięcia. „Zadziałało znakomicie. Obserwowałam, jak dzieciaki wskazują kolejne zdjęcia i zastanawiają się, czy wykonały dane zadanie. Jeśli o czymś zapomniały, zdjęcia natychmiast im o tym przypominały i od razu biegły, żeby to zrobić. Dawały znać, gdy skończyły, a z mojej strony wystarczało jedynie szybkie sprawdzenie. Właściwie nie musiałam po nich poprawiać” – opisuje swoją metodę Sims. Mniej walki, więcej współpracy Ta metoda działa nie tylko dlatego, że ma formę zabawy. Jej siła tkwi w dopasowaniu do sposobu myślenia dziecka. Obrazy działają na mózg dziecka lepiej niż zapisane słowa. Dziecko może je szybko przetworzyć, co nie wymaga dodatkowego wysiłku poznawczego. Co więcej, udział dzieci w tworzeniu zdjęć sprawia, że czują się współautorami zasad, a nie tylko ich odbiorcami. To subtelna, ale kluczowa zmiana: dziecko nie czuje, że coś mu każesz. Zamiast tego odczuwa odpowiedzialność za jakieś zadanie. Czasem nie trzeba wprowadzać systemów kar czy nagród. Wystarczy zmienić sposób komunikacji, by obowiązki przestały być polem walki – a stały się czymś naturalnym. Ciekawe, jakie miny mają goście na widok porozwieszanych po domu zdjęć dzieciaków sprzątających kuwetę albo ścierających kurze. ;) Źródło: birchpsychology.com Zobacz także: Już 2-latek może pomagać w domu. Lista obowiązków dla dzieci dostosowana do wieku
Odkryte pępki i brudne sneakersy. Strój na maturze to dowód, że młodzież ma w nosie zasady
Patrząc na niektórych maturzystów, można by pomyśleć, że są w drodze do centrum handlowego. Czy dzisiejsza młodzież w ogóle wie, czym jest „strój galowy”?
Jako osoba, która w liceum farbowała włosy na wszystkie kolory tęczy, robiła potajemnie kolczyki (nie tylko sobie) i miała już pierwszy tatuaż, rozumiem potrzebę wyrażania się poprzez wygląd. Rozumiem włożenie fikuśnej marynarki (sama na egzamin maturalny poszłam w żakiecie w kropki) czy rezygnację z lakierków na rzecz butów sportowych (pozdrawiam wszystkich, którzy całe lata nastoletnie przechodzili w glanach, niezależnie od pogody czy okoliczności). Ubranie na maturę czy inny egzamin nie musi być staromodne, nudne. Może oddawać naszą osobowość, a przynajmniej jakąś jej część. Powinno jednak być czyste, schludne, a jeśli nie skromne, to chociaż... skromnawe. Bo choć jestem wyrozumiała, gdy patrzę na tegorocznych maturzystów – odkryte brzuchy, ultrakrótkie spódniczki, bluzy z kapturem, dziurawe dżinsy – mam wrażenie, że niektórzy rodzice nie mieli takiej cierpliwości do wypracowywania kompromisów, jaką miała moja mama. Czy strój galowy na maturze to przeszłość? Z ciekawości zapytałam znajome mamy nastolatków, co myślą o dzisiejszej modzie maturalnej. Ada, mama maturzystki, najpierw tylko westchnęła. – My toczyłyśmy o to prawdziwą batalię – przyznała. Jej córka chciała iść na maturę w krótkim białym topie i szerokich, choć czarnych spodniach. – Musiałyśmy iść na jakiś kompromis. Była marynarka, ale pod spodem już mniej klasycznie, pozwoliłam jej iść w zwykłym białym topie, takim dłuższym. Uznałam, że ważniejsze, żeby w ogóle zgodziła się na coś bardziej oficjalnego – dodaje. Monika, mama drugoklasisty, żartuje, że cieszy się, że nie ma córki. – Czasem się cieszę, że mam syna, bo przynajmniej odpada część tych dyskusji – śmieje się, ale zaraz poważnieje. – Dla mnie strój galowy to podstawa. Biała koszula, czarne spodnie albo czarna czy granatowa spódnica. To jest egzamin państwowy, okazanie szacunku. Takie są zasady. Naginanie ich, czyli odkryty pępek, bluza albo brudne sneakersy to po prostu brak kultury. Z kolei Olka, mama maturzysty, patrzy na sprawę zupełnie inaczej. – Pozwoliłam synowi iść w dżinsach na polski. I co z tego? – mówi. – Szata nie zdobi człowieka. Ważniejsze jest to, co ma w głowie, a mój syn to piątkowy uczeń, naprawdę zdolny. Jeśli jest przygotowany, to naprawdę nie interesuje mnie, czy ma spodnie w kant. Przynajmniej nie muszę ich prasować – żartuje. Wybór ubrań to prawdziwy egzamin dojrzałości Eksperci od savoir-vivre’u są w tej kwestii dość zgodni – nie chodzi o sztywne trzymanie się przestarzałych zasad, ale o wyczucie sytuacji. O umiejętność dostosowania stroju do okazji. Matura, niezależnie od czasów, wciąż jest wydarzeniem formalnym. A to oznacza, że pewne minimum elegancji po prostu wypada zachować. W końcu strój na maturę to nie tylko zestaw ciuchów. Nie bez powodu mówi się o „egzaminie dojrzałości”. Te ubrania to symbol – wejścia w dorosłość, końca dzieciństwa. Możemy powtórzyć po Oli: nie szata zdobi człowieka. A jednak: jak Cię widzą, tak Cię piszą. Ubranie zawsze coś komunikuje, w dodatku osadzone jest w kontekście społecznym. Odkryty pępek na egzaminie państwowym czy dziurawe buty nie są wyrazem indywidualizmu. Są raczej sygnałem: „Wolno mi wszystko”, co jest odczytywane jako brak szacunku. Przykład idzie z góry I tu dochodzimy do roli rodziców, która – moim zdaniem – w tej całej dyskusji jest kluczowa. Oczywiście, maturzyści są już niemal dorośli, niektórzy są pełnoletni. Podejmują własne decyzje, mają swoje zdanie, znają już swoje granice i ich pilnują. Jednak to rodzice przez lata pokazują, co jest stosowne, a co nie. Uczą – albo i nie – że są sytuacje, które wymagają od nas dostosowania się, przynajmniej częściowego. Na maturze można mieć kolorowe włosy czy kolczyk w nosie. Ale niech te włosy będą czyste i uczesane, a kolczyk nie oślepia swoim blaskiem kolegów i koleżanek próbujących skupić się na zadaniu. Savoir-vivre nie powinien być reliktem minionej epoki. To codzienne drobiazgi: czy zakładam czyste ubranie na ważne wydarzenie, czy potrafię dostosować się do okoliczności, czy rozumiem, że mój wygląd jest też komunikatem wobec innych. Może więc problem nie leży wyłącznie w młodzieży, która „ma w nosie zasady”, ale też w dorosłych, którzy coraz częściej machają ręką i mówią: „Niech robią, co chcą”. Jeśli nie nauczymy dzieci zasad, nie możemy wymagać, by ich przestrzegały. Zobacz także: Czy na maturę można wnieść wodę? Jeden błąd i skończy się unieważnieniem egzaminu
Ekspert wymienia 1 błąd, przez który dzieci są słabe psychicznie. Rodzice robią to nagminnie
Robisz to, bo chcesz dobrze, a jednak efekt może być odwrotny. Ten jeden, bardzo powszechny nawyk sprawia, że dzieci gorzej radzą sobie z trudnościami. Psychiatra nie ma wątpliwości – wielu rodziców robi to nagminnie. Chodzi o... wyręczanie.
Rodzice chcą chronić swoje dzieci przed porażkami, stresem i rozczarowaniem– to naturalne. W praktyce często oznacza to wyręczanie ich, nawet przy błahostkach. Jak podkreśla psychiatra i autor bestsellerów Daniel Amen, właśnie to podejście może mieć przykre konsekwencje w przyszłości. Ten jeden błąd popełnia większość rodziców Zdaniem eksperta największym problemem jest robienie za dzieci rzeczy, z którymi spokojnie mogłyby poradzić sobie same. Chodzi o pozornie drobne sytuacje: przynoszenie zapomnianej pracy domowej do szkoły, naginanie własnych granic i spełnianie zachcianek, by uniknąć napadu złości czy nawet wyręczanie w szkolnych projektach (chyba każdy z nas zna mamę, która robi za dziecko prace plastyczne?). Jak mówi Daniel Amen: „Jeśli robisz za dużo dla swoich dzieci, podnosisz swoją samoocenę, okradając dzieci z ich własnej”. Mocne, prawda? Jednak te słowa dobrze oddają sedno problemu. Dziecko, które nie musi się starać, podejmować decyzji ani ponosić konsekwencji, nie uczy się radzenia sobie z trudnościami. Dlaczego to takie groźne? Odporność psychiczna nie pojawia się sama. Buduje się ją poprzez doświadczenie – także tych trudnych momentów. Ekspert podaje proste przykłady: „Kiedy moja córka zapominała pracy domowej w domu, nikt jej nie przynosił do szkoły. Jeśli nie wzięła kurtki w chłodny dzień, mimo że mama jej przypominała, nikt jej tej kurtki nie dowoził”. Takie sytuacje uczą odpowiedzialności i samodzielności. Co więcej, pokazują dziecku, że jego decyzje mają realne konsekwencje. Równie ważne jest podejście do nudy. Zamiast natychmiast organizować dziecku czas, warto zostawić mu przestrzeń: „To bardzo ważne, by kiedy dziecko mówi: ‘Nudzi mi się’, zamiast szukać rozwiązań, powiedzieć: ‘Ciekawe, co z tym zrobisz’”. Wyręczanie osłabia, a nie pomaga Badania pokazują, że dzieci o wysokiej odporności psychicznej częściej wyrastają na szczęśliwych i spełnionych dorosłych. Tymczasem nadmierna pomoc działa w odwrotnym kierunku – odbiera im poczucie sprawczości. „Ludzie rozwijają siłę psychiczną poprzez rozwiązywanie problemów” – podkreśla Daniel Amen. To oznacza, że każde wyręczenie dziecka w trudnej sytuacji to odebranie mu szansy na rozwój. Jak mądrze wspierać dziecko? Zamiast chronić dziecko przed każdą porażką, lepiej pozwolić mu jej doświadczyć – przy jednoczesnym zapewnieniu, że rodzic jest obok. Przekaz powinien być prosty: „Wierzę w ciebie i jestem tu, niezależnie od wyniku”. Ważne jest też angażowanie dzieci w codzienne obowiązki i pomaganie innym. To buduje poczucie odpowiedzialności i wzmacnia ich pewność siebie. Chęć pomocy dziecku jest naturalna, ale jej nadmiar może przynieść odwrotny skutek. Zamiast wyręczać, lepiej dać przestrzeń do działania, popełniania błędów i wyciągania wniosków. To właśnie w takich momentach rodzi się prawdziwa siła psychiczna. Źródło: cnbc.com Zobacz także: To 1 pytanie rodzice zadają na potęgę. Psycholożka ostrzega: „Boli bardziej niż myślisz”
„Po 19 dzieci nie powinny przebywać w miejscach publicznych. Mam dość wrzasków”
Ewelina zgodziła się, żebyśmy opublikowali wiadomość, którą wysłała do naszej redakcji. Przyznaję jednak: jej postulat brzmi dla mnie absurdalnie.
Być może to żart i testowanie naszych redakcyjnych granic, ale kilka rozmów ze znajomymi mamami uświadomiło mnie, że pomysł, o którym pisze Ewelina, wcale nie jest aż takim dziwactwem. O zakazie wstępu dla dzieci do restauracji czy hotelach tylko dla dorosłych wszyscy słyszeliśmy. Ewelina, mama 12-letnich bliźniaków, proponuje inne rozwiązanie: zakaz wstępu, ale tylko w konkretnych godzinach. Przeczytajcie jej maila: „To nie jest pora dla dzieci” Nie jestem osobą, która „nie lubi dzieci”. Sama jestem matką i wiem, jak wygląda życie rodzinne. W sumie właśnie dlatego uważam, że 19 to nie jest już godzina dla dzieci, żeby się pałętały z rodzicami nieodpowiedzialnymi po mieście. O tej godzinie to dzieci powinny być w domu – kąpane, wyciszane, przygotowywane do snu. Tymczasem coraz częściej widzę coś zupełnie odwrotnego. Biegające maluchy między stolikami w restauracjach, krzyki w sklepach, płacz w kolejkach. Rodzice udają, że tego nie widzą, albo – co gorsza – uważają to za coś normalnego. Nie, drodzy państwo, to nie jest normalne. To jest brak szacunku dla innych ludzi, którzy też mają prawo do spokoju. Brak szacunku do mnie. „Chcę mieć prawo do ciszy” Kiedy wychodzę wieczorem, robię to po całym dniu pracy. Chcę odpocząć, zjeść kolację w spokoju, porozmawiać. Nie chcę słuchać wrzasków, oglądać dzieci tarzających się po podłodze ani obserwować rodziców, którzy kompletnie nie reagują. Tym bardziej dlatego że sama jestem matką. Nawet zakupy lubię robić wieczorami właśnie dlatego, że moje dzieci wtedy kończą lekcje, robią coś, typu grają, a ja mogę się wyrwać na godzinę i pozałatwiać sprawy, trochę głowę przewietrzyć. Dlaczego nikt nie mówi głośno o tym, że przestrzeń publiczna powinna być wspólna dla wszystkich – także dla tych, którzy nie chcą uczestniczyć w cudzym chaosie? „Rodzice też mają obowiązki” Najbardziej irytuje mnie podejście niektórych rodziców. „Bo dziecko ma prawo”, „bo nie mam co z nim zrobić”, „bo chcemy wyjść razem”. Rozumiem – ale to nie oznacza, że reszta świata ma się do tego dostosować. Bycie rodzicem to także odpowiedzialność. Jeśli dziecko jest zmęczone, głodne, przebodźcowane – to może po prostu nie jest dobry moment, żeby zabierać je do galerii czy restauracji wieczorem? Tak tylko wrzucam, chociaż wiem, że moje zdanie raczej nie jest zbyt popularne. Nie mówię, że dzieci mają być „zamknięte w domach”. Ale może warto wprowadzić jakieś granice, które będą korzystne dla wszystkich – także dla samych dzieci. Nie potrzebujemy zakazów, potrzebujemy empatii Z jednym się zgadzam: o godzinie 19 małe dzieci rzeczywiście powinny uczestniczyć w wieczornym rytuale i przygotowywać się do snu. Jednak wprowadzenie odgórnego zakazu, by uniemożliwić dzieciom uczestniczenie w niektórych sferach życie, wydaje mi się odczłowieczające. Przestrzeń publiczna z definicji jest wspólna – dla dorosłych i dla dzieci. To naturalne, że dzieci bywają głośne czy zmęczone, szczególnie wieczorem. Odpowiedzią na takie sytuacje nie powinno być wykluczanie całej grupy, lecz wzajemny szacunek i rozsądek po obu stronach. Poza tym zdarza się, że rodzice nie mają wyjścia. Jestem pewna, że wielu z nich też chciałoby zrobić zakupy czy zjeść w spokoju, ale nie mają takiej możliwości. Wykluczanie dzieci byłoby wykluczaniem rodziców, a to już skrajnie niebezpieczny pomysł. Co o tym myślicie? Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Do wygodnickich rodziców, którzy odbierają dzieci z przedszkola o 17: nie wstyd wam, że one tam płaczą?”
Te 2 zdania działają jak plasterek na duszę. Powtarzam je, gdy dziecko wpada w złość
Krzyk, płacz, trzaskanie drzwiami albo rzucanie się na podłogę. W takich momentach łatwo powiedzieć o jedno słowo za dużo. A jednak odkryłam dwa zdania, które zamiast dolewać oliwy do ognia, naprawdę pomagają dziecku się wyciszyć.
Kiedy emocje buzują, nie próbuję ich już uciszać. Zamiast tego mówię spokojnie: „Widzę, że jest ci trudno” i po chwili dodaję: „Pamiętaj, że przy mnie możesz być sobą”. To brzmi prosto – może nawet banalnie. Ale w praktyce robi ogromną różnicę. „Widzę, że jest ci trudno” i „Pamiętaj, że przy mnie możesz być sobą” Pierwsze zdanie daje dziecku poczucie bycia zauważonym. Pokazuje, że jego emocje nie są ignorowane ani bagatelizowane. Drugie – buduje coś jeszcze ważniejszego: bezwarunkowe bezpieczeństwo. Komunikat „możesz być sobą” to dla dziecka sygnał, że nie musi ukrywać swoich emocji, nawet tych trudnych. A przecież właśnie tego najbardziej potrzebuje w chwili złości. Dlaczego to działa lepiej niż „uspokój się”? Wielu z nas reaguje automatycznie: „Przestań”, „Uspokój się”, „Nie ma o co płakać”. Problem w tym, że dziecko w trakcie silnych emocji nie potrafi tak po prostu się zatrzymać. Zamiast wsparcia dostaje wtedy komunikat: „To, co czujesz, jest niewłaściwe”. A to tylko podkręca napięcie. „Widzę, że jest ci trudno” działa odwrotnie – obniża poziom stresu. Dziecko nie musi już walczyć o uwagę, bo ktoś je właśnie zobaczył. Z kolei „przy mnie możesz być sobą” zamyka tę spiralę – daje zgodę na przeżywanie emocji bez lęku przed odrzuceniem. I właśnie wtedy zaczyna się wyciszenie. Najtrudniejszy element? Spokój dorosłego Nie ma co udawać – powiedzenie tych zdań spokojnym tonem, kiedy w środku wszystko się w nas gotuje, to ogromne wyzwanie. Zwłaszcza gdy jesteśmy zmęczeni, w pośpiechu albo w miejscu publicznym. Ale to właśnie nasza reakcja jest dla dziecka największą lekcją. Dzieci nie uczą się regulacji emocji z książek ani poleceń. Uczą się, patrząc na nas. Jeśli w trudnym momencie zobaczą opanowanie i akceptację, zaczną stopniowo budować własne sposoby radzenia sobie. To nie znaczy, że mamy być perfekcyjni. Każdemu zdarza się podnieść głos. Ważne jest coś innego – żeby mieć do czego wracać. Dla mnie tym powrotem są te dwa zdania. Proste, ale mocne. Takie, które nie uciszają emocji, tylko pomagają je unieść. Bo dziecko nie potrzebuje idealnego rodzica. Potrzebuje takiego, przy którym naprawdę może być sobą. Zobacz także: Gdy dziecko wpada w tantrum, jak mantrę mówię to zdanie. Wystarczą 3 słowa
Oto 3 zdania, które powtarza narcystyczna matka. Dla obcych to wzorowa mamusia
Dla wielu dorosłych to nie odległe wspomnienie, ale wciąż żywa rana. Dorastanie z narcystyczną matką oznacza systematyczne podważanie emocji, ignorowanie potrzeb i uzależnianie miłości od spełniania oczekiwań.
Ten trudny temat narcyzmu u matki porusza dr Amanda Robins, australijska psycholożka i autorka poradników dla kobiet, specjalizująca się w pracy z osobami, które doświadczyły w przemocy emocjonalnej. A przecież tam, gdzie jest narcystyczna matka, jest też przemoc. Często niewidzialna. Czym jest narcyzm w relacji matka–dziecko? Narcyzm w rodzicielstwie oznacza przede wszystkim brak prawdziwej relacji. Matka skupiona na sobie nie widzi dziecka jako odrębnej istoty – widzi w nim raczej przedłużenie siebie. Dr Amanda Robins podkreśla, że takie dzieci nie otrzymują podstawowego wsparcia: nikt nie pomaga im nazwać emocji, zrozumieć ich ani bezpiecznie ich przeżywać. A przecież to fundament zdrowego rozwoju. Co kluczowe – dla otoczenia matka narcystyczna bardzo często uchodzi za wzór. Jest zadbana, zaangażowana, „ogarnięta”. Dba o to, jak rodzina wygląda w oczach innych. To jednak tylko pozory. Rodzina narcystycznej matki przypomina piękną pisankę, choć pod skorupką kryje się zbuk. 3 zdania, które zdradzają narcystyczną matkę 1. „Po tym wszystkim, co dla ciebie zrobiłam...” To zdanie jest narzędziem kontroli. Nie chodzi w nim o wdzięczność, ale o wzbudzenie poczucia winy. Miłość w takiej relacji jest warunkowa: dostajesz ją wtedy, gdy spełniasz oczekiwania. Jeśli próbujesz się sprzeciwić, pojawia się emocjonalny szantaż, czasem dystans. Dziecko uczy się, że jego potrzeby są mniej ważne niż potrzeby matki. Że powinno się podporządkować, „bo inaczej zrani mamę”. W dorosłym życiu często oznacza to trudność w odmawianiu, nadmierne poczucie odpowiedzialności za innych i wchodzenie w relacje, w których znów trzeba „zasługiwać” na miłość. 2. „Przesadzasz, nic się nie stało” To zdanie jest formą unieważniania emocji. Dziecko przychodzi z czymś ważnym – smutkiem, bólem, strachem – a słyszy, że jego reakcja jest „nieadekwatna”. Z czasem zaczyna wątpić w siebie. Skoro mama mówi, że „nic się nie stało”, to może rzeczywiście problem leży we mnie? Może jestem zbyt wrażliwa, zbyt emocjonalna, „trudna”? To jeden z najbardziej niszczących mechanizmów, o których mówi dr Robins. Dziecko traci kontakt ze swoimi emocjami, bo uczy się, że nie można im ufać. W dorosłości skutkuje to problemami z rozpoznawaniem uczuć, stawianiem granic i podejmowaniem decyzji. 3. „Co ludzie powiedzą?” To jedno z najbardziej charakterystycznych zdań. Pokazuje, że najważniejsze nie jest to, co czuje dziecko, ale to, jak sytuacja zostanie odebrana przez otoczenie. Dziecko w takiej rodzinie bardzo szybko uczy się, że nie może być sobą, jeśli jego emocje są niewygodne dla innych. Smutek, złość, bunt – wszystko, co nie pasuje do idealnego obrazka, musi zostać ukryte. W praktyce oznacza to życie pod ciągłą presją. Każde zachowanie jest filtrowane przez pytanie: „czy to się spodoba innym?”. W dorosłości często prowadzi to do perfekcjonizmu, lęku przed oceną i ogromnej potrzeby akceptacji. Do każdego, kto dorastał w cieniu narcystycznej matki Relacja z narcystyczną matką jest trudna do zauważenia z zewnątrz. Bo świat widzi uśmiech, dobre maniery i „idealną rodzinę”. Ale dziecko widzi coś zupełnie innego – brak przestrzeni na siebie. I to właśnie ten brak zostaje z nim na długo, często na całe życie. Wyjście z takiego doświadczenia jest możliwe, ale wymaga czasu i uważności na siebie. Warto skorzystać z pomocy specjalisty, psychologa albo psychoterapeuty. Pierwszym krokiem bywa nazwanie tego, co się wydarzyło – zrozumienie, że zachowanie matki było formą przemocy emocjonalnej. To pomaga zdjąć z siebie ciężar winy, który wiele osób nosi latami. Kolejnym etapem jest nauka rozpoznawania własnych emocji i potrzeb – często od podstaw. Tu szczególnie pomocna bywa psychoterapia, szczególnie taka, która koncentruje się na pracy z traumą relacyjną. To właśnie tam można bezpiecznie odbudować poczucie własnej wartości i nauczyć się stawiać granice. Równie ważne jest zaakceptowanie, że relacja z matką może nigdy nie wyglądać tak, jakby się chciało. Czasem zdrowienie oznacza ograniczenie kontaktu albo zmianę jego zasad. Choć to trudne, wiele osób odkrywa z czasem coś bardzo ważnego: że można stworzyć dla siebie zupełnie inny, bezpieczny świat – oparty na szacunku, autentyczności i relacjach, w których nie trzeba zasługiwać na miłość. Źródło: amandarobinspsychotherapy.com.au Zobacz także: Toksyczna babcia obsesyjnie powtarza te 4 zdania. W oczach rodziny to oddana wnukom seniorka
„Przygody Tomka Sawyera” powinny być zakazane? „Przez tę lekturę mój syn wyrośnie na kombinatora”
Czy szkolna lektura może zmienić dziecko nie do poznania? Napisała do nas mama 4-klasisty, która nie kryje oburzenia. Jej zdaniem klasyczna powieść o Tomku Sawyerze bardziej szkodzi, niż wychowuje.
„Przygody Tomka Sawyera” to jedna z tych książek, które od lat znajdują się w szkolnym kanonie. Najczęściej sięgają po nią uczniowie klas 4–6 szkoły podstawowej – czyli dzieci w wieku, w którym dopiero uczą się rozumieć zasady, autorytety i konsekwencje własnych działań. Na pierwszy rzut oka to niewinna, pełna humoru opowieść o dzieciństwie, przyjaźni i przygodach. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy przyjrzymy się bliżej głównemu bohaterowi. Tomek kłamie, manipuluje, unika obowiązków, sprytnie omija zasady i często robi dokładnie to, czego mu zabraniają dorośli. Dla jednych to realistyczny obraz dzieciństwa. Dla innych – niepokojący wzorzec. Do naszej redakcji trafił list od zaniepokojonej mamy ucznia czwartej klasy. Jej zdaniem wpływ lektury był natychmiastowy i wyraźny. List matki: „Mój syn zaczął się buntować” „Nie poznaję własnego dziecka. Mój syn zawsze był spokojny, słuchał poleceń, nie sprawiał większych problemów. Odkąd przeczytał ‘Tomka Sawyera’, coś się zmieniło. Zaczął dyskutować z każdym poleceniem, podważać to, co mówię, a kiedy proszę go o pomoc, słyszę tylko: ‘zaraz’ albo ‘nie chce mi się’. Dokładnie jak ten chłopiec z książki. Najbardziej przeraziło mnie to, że on zaczął traktować to jako coś zabawnego. Kiedy zwracam mu uwagę, uśmiecha się i mówi, że przecież Tomek też tak robił. Ostatnio próbował nawet ‘sprytnie’ uniknąć obowiązków, przekonując młodszą siostrę, żeby zrobiła coś za niego. Czy naprawdę chcemy, żeby nasze dzieci uczyły się takich zachowań? Szkoła powinna wspierać wychowanie, a nie je podważać. Dla mnie to niedopuszczalne, że taka książka wciąż jest obowiązkowa”. Czy naprawdę jest się czego bać? Rozumiemy emocje rodziców – szczególnie wtedy, gdy widzą zmianę w zachowaniu dziecka. Warto jednak spojrzeć na tę lekturę szerzej. Historia Tomka nie jest instrukcją, jak się zachowywać, ale opowieścią o dorastaniu. Bohater popełnia błędy, łamie zasady i testuje granice – dokładnie tak, jak robią to dzieci w rzeczywistości. Kluczowe jest jednak to, że z czasem uczy się odpowiedzialności, odwagi i empatii. To także książka, która może być świetnym punktem wyjścia do rozmowy. O tym, dlaczego niektóre zachowania są zabawne tylko na papierze, o konsekwencjach decyzji i o tym, czym jest prawdziwa odwaga. Zamiast więc usuwać ją z listy lektur, może lepiej czytać ją razem z dzieckiem – i rozmawiać. Bo to właśnie w tych rozmowach kryje się największa wartość. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nauczycielka: „Poprosiłam, by uczeń starł tablicę. Po jego słowach osłupiałam”. Oto skutki bezstresowego wychowania
Gdy dziecko wpada w tantrum, jak mantrę mówię to zdanie. Wystarczą 3 słowa
Krzyk, płacz, rzucanie się na podłogę – i to w najmniej odpowiednim momencie. W takich chwilach łatwo stracić cierpliwość. A jednak jest jedno zdanie, które potrafi zatrzymać tę spiralę emocji.
Macierzyństwo rzadko wygląda jak na idealnych zdjęciach na Instagramie. Bywa piękne, ale też trudne, nieprzewidywalne i momentami przytłaczające. Chyba każdy rodzic się ze mną zgodzi, że jednym z największych wyzwań wychowawczych są te chwile, gdy dziecko wpada w tantrum – kiedy jego emocje wylewają się jak lawa, a my stoimy obok i nie wiemy, jak pomóc. Wtedy właśnie powtarzam jedno zdanie: „Jestem przy Tobie”. „Jestem przy Tobie” – trzy słowa, które powtarzam jak mantrę To tylko trzy słowa, ale działają jak miękki koc narzucony na rozedrgane emocje. Nie uciszają na siłę. Nie zawstydzają. Nie próbują „naprawić” dziecka. Dają mu coś znacznie ważniejszego – poczucie bezpieczeństwa. W pierwszym odruchu często mówimy: „Przestań”, „Uspokój się”, „Nie przesadzaj”. Problem w tym, że dziecko w trakcie napadu złości... nie potrafi tego zrobić. Jego układ nerwowy jest przeciążony, a emocje przejmują kontrolę. Słowa „Jestem przy Tobie” działają inaczej. Nie wymagają od dziecka zmiany zachowania tu i teraz. Pokazują, że nie jest samo z tym, co czuje. To ogromna różnica. Dzieci uczą się regulacji emocji od nas. Jeśli w trudnym momencie zobaczą spokój zamiast złości, obecność zamiast odrzucenia, zaczną powoli budować własne mechanizmy radzenia sobie. To nie dzieje się w minutę – ale każda taka chwila to cegiełka na przyszłość. Spokój rodzica to klucz (choć nie zawsze łatwy) Nie oszukujmy się – zachowanie spokoju, gdy dziecko krzyczy w sklepie albo rzuca zabawkami w domu, bywa ekstremalnie trudne. Każdy rodzic ma momenty, kiedy ma ochotę po prostu wyjść i zamknąć drzwi. Ale prawda jest taka: dziecko nie uczy się z naszych słów, tylko z naszych reakcji. Jeśli odpowiemy krzykiem na krzyk, dostaje jasny komunikat: tak radzi się ze złością. Jeśli jednak – nawet z trudem – zatrzymamy się i powiemy spokojnie „Jestem przy Tobie”, pokazujemy coś zupełnie innego. Że emocje można przeżyć bez eksplozji. Że ktoś obok wytrzyma tę burzę. To nie oznacza perfekcji. Każdemu zdarza się stracić cierpliwość. Ale jeśli choć czasem uda się wybrać bliskość zamiast kontroli – to już zmienia bardzo dużo. Bo dzieci nie potrzebują idealnych rodziców. Potrzebują takich, którzy są obecni nawet w najtrudniejszych momentach. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nie ucz dziecka, by dzieliło się z innymi. Przez to 1 zdanie wyrośnie na zahukanego dorosłego
Nie ucz dziecka, by dzieliło się z innymi. Przez to 1 zdanie wyrośnie na zahukanego dorosłego
„Daj Jasiowi, bo Jasiowi będzie smutno” – znasz to? Albo: „Zosia tak ładnie prosi, podziel się z nią”. Rodzice powtarzają tego typu zdania, bo nie chcą, żeby ich dzieci wyrosły na egoistów. A może to błąd?
Nie, nie zachęcam Was do wychowywania małych egoistów. ;) Jednak sposób komunikacji z dzieckiem, słowa, które do niego kierujemy, ma ogromne znaczenie. Możemy zasugerować dziecku, że może się podzielić, ale nie powinniśmy go do tego zmuszać. Nauka (nie)dzielenia się Ten z pozoru błahy temat podjęła Ula Rodziewicz-Kropiwnicka, która prowadzi na Instagramie profil @trzykropki_story. To ekspertka literatury dziecięcej, która porusza też tematy dotyczące rozwoju i wychowania dzieci. W filmie poświęconym dzieleniu się Rodziewicz-Kropiwnicka mówi: – „Daj koledze, bo koledze będzie smutno”, czyli moje uczucia są mniej ważne niż kolegi. Z takiego dziecka wyrośnie dorosły, który w bardzo łatwy sposób podporządkuje się grupie i nie będzie miał własnego zdania. I pewnie masz teraz przed oczami te wszystkie razy, kiedy prosiłaś dziecko, żeby podzieliło się z koleżanką czy bratem... Następnym razem lepiej inaczej sformułować myśl. Rodziewicz-Kropiwnicka radzi, by powiedzieć dziecku: „To jest Twoje i Ty możesz, ale nie musisz się dzielić”. Dziecko uczy się, że ma prawo do własności, a w dodatku ma wybór i musi przyjąć konsekwencje tego wyboru. Czy dziecko naprawdę musi się dzielić? Nie, dziecko nie ma obowiązku dzielenia się swoimi rzeczami. Tak jak Ty nie musisz pożyczać swojego telefonu czy ulubionej książki każdemu, kto o to poprosi. Dla dziecka zabawka to często coś więcej niż przedmiot – to symbol poczucia bezpieczeństwa, coś znanego, oswojonego. Zmuszanie do dzielenia się, szczególnie pod presją emocji, może wywoływać frustrację, a nawet poczucie niesprawiedliwości. Dziecko uczy się wtedy, że jego potrzeby są mniej ważne niż oczekiwania innych. Zamiast empatii, pojawia się napięcie i opór. Jak dzielenie wpływa na rozwój i emocje dziecka? Dobrowolne dzielenie się ma ogromną wartość – ale tylko wtedy, gdy wynika z decyzji dziecka, a nie przymusu. W takich sytuacjach maluch uczy się prawdziwej empatii, zauważania innych i budowania relacji. Co ważne, robi to bez poczucia, że coś mu zostało odebrane. Z kolei ciągłe zmuszanie do ustępowania może prowadzić do problemów z asertywnością w przyszłości. Dziecko, które słyszy, że „powinno” oddać coś innym, może wyrosnąć na dorosłego, który ma trudność z odmawianiem i stawianiem granic. Często podporządkowuje się innym, nawet kosztem własnego komfortu. Dlatego, zamiast wymuszać dzielenie się, warto modelować zachowania i nazywać emocje. Pokazywać, że można być życzliwym, ale jednocześnie mieć prawo do własnych rzeczy i decyzji oraz konsekwencji z nich wynikających. Nauka empatii jest ważna, ale równie ważne jest nauka stawiania granic. Zobacz także: Ta koreańska metoda uspokoi dziecko w 60 sekund. Już nigdy nie podniesiesz głosu
„Zapanuj nad nią” – warknęła staruszka. Gdy odpowiedziałam, aż się zapowietrzyła
Moja Laurka zanosiła się płaczem, ludzie patrzyli, a ja próbowałam ogarnąć sytuację. I nagle głos z okna – ostry, oceniający, bezlitosny. Tym razem nie zamierzałam milczeć.
Wracałam z 3-letnią córką z placu zabaw. Wcześniej wyszłam z pracy, odebrałam ją z przedszkola i poszłyśmy na osiedlowy placyk. Jakoś ok. 17 zgłodniałyśmy i trzeba było wracać. Wiadomo, to już ta godzina, kiedy dzieci są już zmęczone, głodne, przebodźcowane. Laura ledwo szła, marudziła, aż w końcu – jak to u trzylatki – emocje wzięły górę. Zaczęła płakać, potem krzyczeć. Mocno, rozpaczliwie, całą sobą. Szłyśmy między blokami. Duże osiedle, dużo ludzi. Jedni zerkali kątem oka, inni udawali, że nie widzą i nie słyszą. Standard. Nie był to pierwszy raz. Każdy, kto ma małe dziecko, zna takie sceny. I wtedy to się stało. Nad nami z hukiem otworzyło się okno. Starsza pani z parteru wychyliła się i zaczęła krzyczeć. Wyzywać Laurę od „rozpuszczonego bachora”, nad którym mam zapanować. Serio? „Zapanuj nad nią! Ludzie tu mieszkają!” – warknęła. Zamarłam na sekundę. Mam „zapanować” nad trzylatką, która właśnie przeżywa emocjonalny armagedon, bo jest zmęczona po całym dniu? Zanim zdążyłam cokolwiek powiedzieć, ta kobieta dorzuciła jeszcze: „Tu mieszkają normalni ludzie i chcą mieć spokój!”. I to mnie uderzyło najbardziej. „Normalni ludzie”. Czyli co – moje dziecko jest nienormalne, bo płacze? Bo ma trzy lata i nie radzi sobie z emocjami? Poczułam, jak coś we mnie pęka. Byłam zmęczona, sfrustrowana, a jednocześnie... bezsilna. Bo zamiast wsparcia czy choćby milczenia, dostałam publiczne upokorzenie. Odpowiedziałam. I zrobiło się cicho Nie planowałam tego. Naprawdę. Jestem z tych, którym raczej w oczy cisną się łzy, a nie na usta riposty. Ale słowa same ze mnie wyszły. Powiedziałam jej, że spokój będzie miała po śmierci – a patrząc na nią, to już niedługo. Zapadła cisza. Taka ciężka, gęsta, aż nienaturalna. Starsza pani nagle straciła rezon. Stała w tym oknie i patrzyła, jakby ktoś wyciągnął wtyczkę. Ludzie wokół też przestali udawać, że nic się nie dzieje. Wszyscy patrzyli. Bo kiedy scena dotyczy dziecka – łatwo oceniać. Ale kiedy dorosły odpowie ostro, nagle robi się niezręcznie. Dziecko ma prawo do emocji Wiem, że moja odpowiedź była ostra. Wiem, że nie była „grzeczna”. Ale wiecie co? Mam dość tego, że od dzieci wymaga się więcej niż od dorosłych. Trzylatka ma prawo płakać. Ma prawo krzyczeć, kiedy coś ją przerasta. Ma prawo być zmęczona, przebodźcowana, zagubiona w swoich emocjach. To nie jest „rozpuszczenie”. To jest rozwój. Nie, nie „panowałam nad nią” w tamtym momencie. Byłam obok. Starałam się ją przytulić, uspokoić, przeprowadzić przez to. Tak wygląda realne rodzicielstwo – nie z obrazka, tylko z życia. Kiedyś dzieci miały być „cicho i grzecznie” Mam wrażenie, że wciąż pokutuje przekonanie, że dziecko powinno być ciche, ułożone i niewidoczne. Najlepiej, żeby nie przeszkadzało – ani w autobusie, ani na podwórku, ani pod czyimś oknem. Kiedyś tak było. Dzieci „miały się zachowywać”. Emocje były niewygodne, więc się je tłumiło. Płacz? „Przestań, bo ci dam powód”. Złość? „Nie pyskuj”. Smutek? „Nie mazgaj się”. Dziś próbujemy inaczej. Uczymy dzieci, że emocje są okej – nawet jeśli są głośne, trudne i niewygodne dla otoczenia. I to nie znaczy, że wychowujemy „bachory”. To znaczy, że wychowujemy ludzi, którzy kiedyś może nie będą musieli krzyczeć z okna na cudze dzieci. Bo będą rozumieli, że emocje to nie brak wychowania. To po prostu część bycia człowiekiem. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Rodzice wstydzą się tego zachowania u dziecka. Nie wiedzą, że świadczy o wybitnej inteligencji
Nauczycielka: „Poprosiłam, by uczeń starł tablicę. Po jego słowach osłupiałam”. Oto skutki bezstresowego wychowania
Jedno krótkie zdanie potrafi zmienić wszystko. Wystarczy kilka słów, żeby człowiek po 25 latach pracy w szkole nagle poczuł, że coś się naprawdę skończyło – pewna granica, pewien porządek, który przez lata wydawał się oczywisty.
To była zwykła lekcja języka polskiego w siódmej klasie. Nic szczególnego – omawialiśmy temat, zapisałam kilka rzeczy na tablicy. To była podwójna lekcja, więc po dzwonku jak zawsze poprosiłam jednego z uczniów, żeby starł tablicę. To rutyna, drobna rzecz, która przez lata była czymś zupełnie naturalnym i niewartym nawet komentarza. Uczniowie robili to bez dyskusji, czasem z ociąganiem, czasem z uśmiechem, ale robili. Tym razem było inaczej. Chłopiec spojrzał na mnie spokojnie, bez skrępowania, i powiedział: „Nie jestem sprzątaczką”. Bez żartu, bez ironii, bez cienia wahania. Po prostu odmówił – w sposób, który sprawił, że przez chwilę naprawdę nie wiedziałam, co powiedzieć. W klasie zrobiło się cicho, kilka osób spojrzało po sobie, ktoś nerwowo się uśmiechnął. Ja stałam przy biurku i czułam coś pomiędzy zaskoczeniem a zwykłym smutkiem. „To nie mój obowiązek” – nowe podejście do szkoły Uczę od 25 lat i naprawdę widziałam już wiele. Uczniowie potrafili być krnąbrni, potrafili nie odrabiać prac domowych, potrafili sprawdzać granice. Ale nawet wtedy istniało coś, co trudno dziś nazwać inaczej niż elementarnym wyczuciem sytuacji. Nawet najbardziej zbuntowane dziecko wiedziało, że pewnych rzeczy się po prostu nie mówi, a pewnych granic się nie przekracza. Dziś coraz częściej mam wrażenie, że to wyczucie zniknęło. Zamiast niego pojawiło się przekonanie, że każdą prośbę można podważyć, każdą uwagę zignorować, a każdą sytuację obrócić w demonstrację własnych praw. „To nie jest obowiązkowe”, „nie zmusi mnie pani”, „nie chce mi się” – te zdania słyszę regularnie. I nie chodzi o samą odmowę, bo dzieci zawsze miały lepsze i gorsze dni. Chodzi o ton, o sposób, o to poczucie, że nauczyciel nie jest już kimś, z kim trzeba się liczyć. Coraz częściej odnoszę wrażenie, że dla części uczniów szkoła stała się miejscem, w którym dorosły nie ma realnego autorytetu, a jego rola sprowadza się do tego, żeby „nie przeszkadzać”. W takiej rzeczywistości nawet najprostsza prośba – jak starcie tablicy – może zostać odebrana jako coś niewłaściwego. Efekty bezstresowego wychowania Wiem, że to nie wzięło się znikąd. Przez lata mówiliśmy o potrzebie szacunku wobec dzieci, o tym, że nie wolno ich zawstydzać, że trzeba tłumaczyć, rozmawiać, dawać wybór. I to są dobre kierunki – sama w nie wierzę. Problem w tym, że gdzieś po drodze zabrakło równowagi. Dziś coraz częściej widzę dzieci, które nie znają granic, bo nikt im ich wyraźnie nie postawił. Dzieci, które nie słyszą „nie”, bo wszystko można negocjować. Dzieci, które są przekonane, że ich komfort jest najważniejszy, a każda niewygoda to coś, czemu należy się sprzeciwić. A przecież życie tak nie wygląda. Szkoła też nie powinna tak wyglądać. Nie chodzi o to, żeby dzieci były bezkrytycznie posłuszne, tylko o to, żeby rozumiały podstawowe zasady funkcjonowania w grupie. Żeby wiedziały, że czasem trzeba zrobić coś, na co nie ma się ochoty. Że są sytuacje, w których nie wszystko zależy od ich decyzji. Najbardziej boli to, co między słowami To jedno zdanie – „nie jestem sprzątaczką” – wracało do mnie jeszcze długo po tej lekcji. Nie dlatego, że uczeń nie starł tablicy. Naprawdę nie o to chodzi. Chodzi o to, co kryje się pod tymi słowami – przekonanie, że pewne rzeczy są „poniżej”, że nie trzeba się angażować, że można po prostu odmówić i na tym koniec. Najbardziej boli mnie jednak coś jeszcze. To, że coraz częściej nauczyciel musi się zastanawiać, czy w ogóle może o coś poprosić. Bo za każdym razem istnieje ryzyko, że spotka się nie tylko z odmową, ale też z reakcją rodziców, którzy uznają, że dziecko zostało „zmuszone” albo „źle potraktowane”. W takiej rzeczywistości naprawdę trudno budować autorytet. Trudno uczyć czegokolwiek poza samą podstawą programową. A przecież szkoła to nie tylko wiedza. To także miejsce, w którym dzieci uczą się relacji, szacunku i odpowiedzialności – również za najprostsze rzeczy. Może właśnie dlatego tak bardzo mnie to uderzyło. Bo czasem naprawdę nie chodzi o wielkie problemy, tylko o jedno zdanie, które pokazuje, jak bardzo zmienił się świat. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nauczyciele masowo odchodzą ze szkół. „To już nie chodzi tylko o pieniądze”
„Mój 3-latek włączy pralkę, zmywarkę, zrobi kawę z ekspresu. Nie chcę wychować ciamajdy”
Moja córka ma 3 lata i potrafi włączyć pralkę, opróżnić zmywarkę i – pod moim nadzorem – zrobić kawę w ekspresie. Dla wielu to przesada. Dla mnie przesadą jest to, że większość dzieci w tym wieku, a nawet starszych, nie robi absolutnie nic.
Wiem, że to brzmi ostro, ale naprawdę zaczynam mieć wrażenie, że sami wychowujemy pokolenie dzieci, które bez dorosłych nie potrafią funkcjonować. Widzę to na każdym kroku – dzieci, które nie spróbują nawet założyć butów, bo ktoś zrobi to za nie szybciej. Najgorsze zdanie, jakie słyszę, to „daj, mama zrobi”. Pada automatycznie, bez zastanowienia, nawet wtedy, gdy dziecko chce spróbować. I właśnie w tym momencie odbieramy mu coś bardzo ważnego – szansę na nauczenie się czegokolwiek. „Szybciej” nie znaczy lepiej Oczywiście, że dorosły zrobi wszystko szybciej i dokładniej. Szybciej zapnie kurtkę, szybciej naleje wodę, szybciej posprząta. Tylko że dziecko, które zawsze obserwuje z boku, nie nauczy się niczego – poza tym, że nie musi się starać. A potem nagle okazuje się, że siedmiolatek nie umie zrobić sobie kanapki, a dwunastolatek nie wie, jak włączyć pralkę. I zaczyna się zdziwienie, skąd ta nieporadność. Odpowiedź jest prosta – z domu, w którym wszystko było robione za niego. Moja córka po prostu uczestniczy w życiu Moja 3-latka nie jest żadnym wyjątkiem ani „geniuszem”. Po prostu od początku pozwalam jej być częścią codziennych czynności. Kiedy robię pranie, wkłada ubrania i naciska przycisk. Kiedy rozładowuję zmywarkę, podaje mi rzeczy i odkłada je na miejsce. Tak, trwa to dłużej i czasem coś się rozleje, ale widzę, jak z dnia na dzień robi się coraz bardziej samodzielna. Dla niej to nie są obowiązki, tylko naturalny element dnia – coś, co robi się razem, bez wielkiego dramatu. To my uczymy dzieci bezradności Najbardziej martwi mnie to, że dzieci bardzo szybko przyzwyczajają się do wyręczania. Po pewnym czasie nawet nie próbują, tylko od razu mówią „nie umiem” i czekają, aż ktoś zrobi to za nie. I trudno im się dziwić, skoro zawsze tak było. Dwu- i trzylatki naprawdę chcą pomagać, chcą naśladować dorosłych i czują z tego ogromną dumę. Problem w tym, że my im tę możliwość odbieramy, bo wolimy mieć szybciej, czyściej i wygodniej. To nie jest odbieranie dzieciństwa Nie uważam, że ucząc dziecko prostych rzeczy, odbieram mu dzieciństwo. Moja córka bawi się, śmieje i ma tyle samo radości co inne dzieci. Różnica polega na tym, że oprócz tego wie też, że dom to nie hotel, a codzienne życie to coś, w czym każdy ma swój udział. I naprawdę wierzę, że to ważniejsze niż kolejna zabawka czy kolejna bajka. Bo ja nie wychowuję dziecka na teraz, tylko na przyszłość – a patrząc na to, jak wielu rodziców wyręcza dzieci na każdym kroku, mam wrażenie, że coraz więcej osób o tym zapomina. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: