Japończycy odkryli sekret samodzielności dzieci. Oto co naprawdę może robić 4-latek w kuchni
W japońskich szkołach nie ma firm sprzątających. Dzieci, także najmłodsze, wspólnie czyszczą klasy i uczestniczą w wydawaniu posiłków w ramach systemu „shokuiku” – edukacji żywieniowej, która ma uczyć odpowiedzialności za wspólną przestrzeń i zdrową dietę. To nie dodatkowa lekcja, a codzienna rutyna wpisana w harmonogram szkoły.
W polskim domu trudno o identyczny model, ale warto odejść od myślenia, że dziecko „pomaga mamie”. Zamiast tego warto dać mu stałe obowiązki, za które odpowiada. Uwielbiana przez rodziców Maria Montessori miała podobne podejście – dzieci naturalnie chcą być częścią wspólnoty i mieć w niej czynny udział, a obowiązki działają najlepiej, gdy nie są narzucone, tylko ustalone razem z dzieckiem. Co realnie potrafi czterolatek? Czterolatek ma już dość skoordynowane ruchy, żeby wykonać konkretne, powtarzalne czynności – pod warunkiem że stanowisko jest przygotowane wcześniej, a polecenia są jasne i podane krok po kroku. W kuchni to między innymi: mycie warzyw i owoców w misce, odmierzanie i wsypywanie składników, mieszanie ciasta łyżką, układanie owoców na talerzu, smarowanie pieczywa miękkim produktem, nakrywanie do stołu – serwetki, podkładki, plastikowe kubki i lekkie sztućce. To wystarczy, żeby dziecko czuło się częścią przygotowań, bez ryzyka, że zadanie przerośnie jego możliwości. Dobry start to jedno zadanie, a nie lista na cały tydzień. Jeśli czterolatek ma stałe miejsce przy blacie – stabilny stołek, widoczne miski i łyżki na wysokości jego wzroku – łatwiej mu zrozumieć, że kuchnia to też jego przestrzeń, a nie teren zarezerwowany dla dorosłych. Dopiero gdy jedna czynność wejdzie w rutynę, warto dodawać kolejną. Jakie obowiązki dorzucić 5- i 6-latkowi? Po piątych urodzinach da się bezpiecznie rozszerzyć zestaw zadań – ale nadal z ograniczeniami. Pięciolatek może kroić banana, truskawki czy ugotowane warzywa bezpiecznym nożykiem dla dzieci, ubijać białka, obierać jajka na twardo i miękkie owoce, a przy stałym nadzorze także trzeć ser na tarce stołowej. Z minimalną pomocą rodzica przygotuje kanapkę z dodatkami, owsiankę z owocami, jogurt z płatkami czy sałatkę owocową. Mały nóż do chleba i mikrofalówka wchodzą w grę tylko wtedy, gdy dziecko jest nadal pod bezpośrednim nadzorem. Dbaj o bezpieczeństwo dziecka i ustal granice Niezależnie od entuzjazmu dziecka, do listy „jeszcze nie teraz” dla czterolatka należą: nóż kuchenny dla dorosłych, tarka z ostrymi krawędziami, otwieracz do konserw, kuchenka, piekarnik i garnki z gorącą zawartością, środki czyszczące i kapsułki do prania, wchodzenie na krzesło czy parapet, podłączanie urządzeń do gniazdka. Zasada, która upraszcza decyzję w kuchni, brzmi prosto: jeśli błąd może skończyć się poparzeniem, skaleczeniem albo upadkiem, zadanie trzeba zmodyfikować albo pilnować dziecka bez przerwy. Jak wprowadzać obowiązki domowe bez przeciążania? Nie trzeba od razu budować całego systemu na wzór japońskiego „shokuiku”. Montessori podaje kilka prostych zasad, które da się zastosować w każdym domu: ustalać zadania wspólnie z dzieckiem, dawać realistyczny czas na wykonanie, rotować obowiązki, żeby nie stały się monotonne, i nie przejmować czynności, które dziecko już umie wykonać samo. W wielu domach sprawdza się trzymanie się jednego, stałego zadania na tydzień – zamiast codziennej listy, którą trzeba by kontrolować. Efekt nie jest natychmiastowy, ale kierunek jest jasny: dziecko, które ma realny wpływ na wspólny posiłek, traktuje kuchnię jako swoje miejsce, a nie teren zakazany dla małych rąk. Tak jak w japońskiej szkole – nie przez wielkie deklaracje, a przez powtarzane, drobne czynności, które z czasem stają się nawykiem. Zobacz także: Już 2-latek może pomagać w domu. Lista obowiązków dla dzieci dostosowana do wieku Źródła: Szkoła Kamionka – Praktyki szkolne w Japonii, które warto zaadaptować (24.11.2025) Dzieci są ważne – Pedagogika Montessori: samodzielność i obowiązki domowe; Infantporadnia – Obowiązki domowe dla 4-latka (06.08.2026) KidsHelper – Wspólne gotowanie z dzieckiem: przepisy i aktywności dla różnych grup wiekowych (12.05.2026)
Pokolenie X to kiepscy rodzice, ale cudowni dziadkowie. „Na syna działała tylko twarda ręka, ale wnuczka to aniołek. Nieba jej uchylę”
To jedna z tych obserwacji, które regularnie wracają w rozmowach rodziców. Dziadkowie, którzy kiedyś byli wymagający, oszczędni w okazywaniu emocji i przekonani, że „dzieci i ryby głosu nie mają”, dziś potrafią godzinami bawić się z wnukami, piec z nimi ciasta i cierpliwie tłumaczyć świat.
Oczywiście nie dotyczy to wszystkich rodzin. Trudno też wrzucać całe pokolenie do jednego worka. Jednak wielu dorosłych przyznaje, że z niedowierzaniem obserwuje przemianę swoich rodziców. „Na własnych dzieciach chciałam wszystko zrobić idealnie” Barbara, 58-letnia babcia sześcioletniej Zosi, przyznaje, że dziś sama widzi, jak bardzo zmieniło się jej podejście. – Kiedy wychowywałam syna, wydawało mi się, że dobra matka musi być przede wszystkim konsekwentna. Było dużo obowiązków, pracy, stresu. Czasy też były inne. Nie zastanawialiśmy się nad emocjami dzieci tak jak dziś. Nie ukrywa, że czasem jest jej przykro, gdy syn żartuje z jej przemiany. – Śmieje się, że dla niego miałam ciągle zakazy, a wnuczce pozwalam piec naleśniki i malować farbami pół kuchni. Może coś w tym jest. Na syna wydawało mi się, że działa tylko twarda ręka. Dziś wiem, że wiele rzeczy zrobiłabym inaczej. Wnuczka jest moim oczkiem w głowie. Nieba bym jej uchyliła. „Kim są ci ludzie?” Taką zmianę zauważyła również pani Aleksandra, mama ośmioletniego Antka. – Kiedy byłam mała, tata był bardzo surowy. Nie pamiętam, żeby bawił się ze mną na podłodze czy czytał mi książki. Zawsze był zmęczony albo zajęty. Dziś trudno jej uwierzyć, że to ten sam człowiek. – Mój syn przyjeżdża do dziadków i od rana do wieczora budują razem karmniki, jeżdżą na rowerach, grają w planszówki. Tata ma dla niego tyle cierpliwości, że czasem patrzę na nich i myślę: „Kim są ci ludzie?”. Nie ma jednak do rodziców żalu. – Bardziej cieszę się, że mój syn ma takich dziadków. Może po prostu kiedyś nie umieli być innymi rodzicami. „Szkoda, że mnie tego zabrakło” Nie wszystkie dorosłe dzieci potrafią jednak patrzeć na tę zmianę bez emocji. – Kocham moją mamę i wiem, że jest cudowną babcią. Ale czasami zwyczajnie boli mnie, kiedy widzę, ile ciepła daje mojej córce – przyznaje Marta, mama pięcioletniej Hani. Jak mówi, w jej domu dominowały dyscyplina i wysokie wymagania. – Za czwórkę było pytanie, dlaczego nie piątka. Za płacz słyszałam, że mam przestać się mazać. Dzisiaj moja córka rozleje sok, a babcia mówi: „Nic się nie stało, zaraz posprzątamy”. Marta podkreśla, że nie ma pretensji. – Bardziej czuję żal do tamtych czasów niż do mamy. Myślę, że wiele osób z jej pokolenia wychowywało tak, jak sami zostali wychowani. Ale czasem trudno nie pomyśleć, jak wyglądałoby moje dzieciństwo, gdybym dostała tyle cierpliwości, ile dziś dostaje moja córka. Dlaczego dziadkowie się zmieniają? Psychologowie od lat zwracają uwagę, że rola dziadków jest zupełnie inna niż rola rodziców. Nie spoczywa na nich codzienna odpowiedzialność za wychowanie, utrzymanie domu czy podejmowanie trudnych decyzji. Mają więcej czasu, mniej presji i często chcą naprawić błędy, które – z dzisiejszej perspektywy – sami dostrzegają. To nie znaczy, że pokolenie X było „kiepskimi rodzicami”. Wielu wychowywało dzieci najlepiej, jak potrafiło, w realiach zupełnie innych niż współczesne. Jednak trudno nie zauważyć, że dla wielu wnuków mają dziś znacznie więcej cierpliwości, czułości i czasu. A ich dorosłe dzieci? Często patrzą na tę przemianę z mieszanką wzruszenia, zdziwienia i odrobiny zazdrości. Bo choć cieszą się szczęściem swoich dzieci, czasem nie mogą oprzeć się myśli: „Szkoda, że ja nie poznałam takiej mamy albo takiego taty”. Zobacz także: Nie może znieść, gdy dziadkowie biorą jej dziecko na ręce. „Skręca mnie w środku”
Współczesne matki nie umieją stawiać granic. Scena z kawiarni to dowód, że łagodne rodzicielstwo nie działa
Rodzice przez lata słyszeli, że powinni więcej słuchać dzieci i mniej karać. Dziś coraz częściej pojawia się pytanie, czy nie poszliśmy o krok za daleko.
Rodzice z takim entuzjazmem odchodzili od surowego wychowania i odkrywali rodzicielstwo bliskości czy łagodne rodzicielstwo, że niektórzy całkowicie zapomnieli o stawianiu dzieciom granic. Krótka rolka amerykańskiej komiczki Olivii E. Herman wywołała dyskusję, która w kilka dni zgromadziła tysiące komentarzy. „Nie chcę oceniać, bo sama nie mam dzieci, ale...” Amerykańska komiczka i instagramerka Olivia E. Herman opublikowała krótkie nagranie, które błyskawicznie stało się viralem. W ciągu kilku dni rolkę obejrzano ponad 2 miliony razy. Już na początku instagramerka zaznaczyła, że sama nie jest mamą i nie chce pouczać rodziców. Zadała jednak pytanie, które – sądząc po liczbie komentarzy – chodzi po głowie wielu osobom: „Nie chcę oceniać, bo sama nie mam dzieci, ale do wszystkich rodziców... Nie sądzimy przypadkiem, że łagodne rodzicielstwo... nie działa?”. Później opowiedziała o sytuacji, której była świadkiem w kawiarni: „Byłam w kawiarni i zobaczyłam, jak w kąciku zabaw dla dzieci jedno z dzieci policzkuje inne dziecko”. Jak relacjonuje, matka chłopca podeszła do syna i powiedziała jedynie: „Przecież tak nie robimy, prawda?”. Komiczka żartobliwie podsumowała tę scenę: „Któregoś dnia on trafi do więzienia”. Herman podkreśla, że nie marzy o powrocie metod wychowawczych z lat 90., które wielu dzisiejszych trzydziesto- i czterdziestolatków wspomina jako pełne krzyku, kar i zawstydzania. Jej zdaniem problem polega na czymś innym. Coraz częściej odnosimy wrażenie, że wahadło wychowania wychyliło się w drugą stronę. Między autorytarnym rodzicielstwem a wychowaniem, w którym dziecko decyduje niemal o wszystkim, powinno przecież istnieć miejsce na spokojne, ale konsekwentne stawianie granic. „Wszystko wydaje im się negocjacją” Pod rolką pojawiło się blisko cztery tysiące komentarzy. Wielu internautów przyznało, że obserwuje podobne zjawisko. Jedna z internautek napisała: „A potem takie dzieci trafiają do szkoły. Jest jedna nauczycielka i trzydzieścioro uczniów, a one myślą, że wszystko podlega negocjacjom i oczekują, że każda odpowiedź będzie poprzedzona długim wyjaśnieniem. To naprawdę wyczerpujące”. Inna osoba stwierdziła: „Łagodne rodzicielstwo jest dla rodziców, którzy nie mają kręgosłupa moralnego i silnej woli. Bardziej zależy im na tym, żeby być przyjacielem dziecka niż jego rodzicem”. Ktoś inny dodał krótko: „Potrzebna jest dyscyplina”. Łagodne czy permisywne? To nie to samo Dyskusja szybko zeszła jednak na coś znacznie ważniejszego niż sama historia z kawiarni. Wiele osób zwróciło uwagę, że w internecie regularnie myli się dwa zupełnie różne style wychowania: łagodne rodzicielstwo i rodzicielstwo permisywne, czyli nadmiernie pobłażliwe. Jeden z najczęściej polubionych komentarzy brzmiał: „Łagodne rodzicielstwo polega na stawianiu jasnych granic i określaniu wyraźnych oczekiwań wobec dziecka, ale bez zawstydzania i przemocy. To, co zobaczyłaś, było rodzicielstwem permisywnym”. Nie wszyscy się z tym zgodzili: „Wszyscy, którzy twierdzą, że łagodne rodzicielstwo różni się od permisywnego... nadal mogą sobie o tym marzyć”. To pokazuje, jak bardzo samo pojęcie „gentle parenting” zaczęło żyć własnym życiem. Dla jednych oznacza spokojne, pełne szacunku wychowanie. Dla innych – brak konsekwencji i niekończące się negocjacje z kilkuletnim dzieckiem. Dzieci nie potrzebują etykiet. Potrzebują granic Być może najciekawsze w całej tej dyskusji jest to, że coraz rzadziej spieramy się o same metody, a coraz częściej o ich interpretację. Psychologowie od lat podkreślają, że łagodne rodzicielstwo w swojej pierwotnej formie wcale nie oznacza pozwalania dziecku na wszystko. Wręcz przeciwnie – zakłada empatię, ale jednocześnie jasne zasady i konsekwencję. Problem pojawia się wtedy, gdy empatia zostaje pomylona z uległością, a stawianie granic zaczyna być postrzegane jako coś niewłaściwego. Dlatego być może prawda nie leży ani w surowym wychowaniu znanym wielu rodzicom z dzieciństwa, ani w całkowitym unikaniu konfliktów. Bo niezależnie od tego, czy nazwiemy to łagodnym rodzicielstwem, rodzicielstwem bliskości czy jeszcze inaczej, dzieci wciąż potrzebują tego samego – dorosłego, który potrafi jednocześnie okazać zrozumienie i powiedzieć „nie”, kiedy sytuacja tego wymaga. Zobacz także: Rodzice zmęczeni łagodnym rodzicielstwem i wiecznymi negocjacjami z dzieckiem. Co zamiast gentle parenting?
Nie bądź dla nastolatka guru. Wtedy jest szansa, że naprawdę z tobą porozmawia
Chcemy przekazać nastolatkom wszystko, co wiemy o życiu, relacjach i bezpieczeństwie. Problem w tym, że kiedy zaczynamy mówić z pozycji eksperta, oni często przestają słuchać. Olga Kwiecińska przekonuje, że młodzi ludzie naprawdę chcą z nami rozmawiać. Pod jednym warunkiem: że my także jesteśmy gotowi ich słuchać.
W podcaście "Mamy to!" rozmawiamy o tym, czego dorośli mogą nauczyć się od młodego pokolenia i dlaczego najważniejszych rozmów z nastolatkiem nie warto odkładać na ostatnią chwilę. Z nastolatkiem można się dogadać - Jeżeli nie jesteś z pozycji guru, oni bardzo chcą rozmawiać - mówi Olga Kwiecińska, mama i twórczyni Fundacji Cześć Ciało. I być może właśnie to jest jedna z ważniejszych podpowiedzi dla rodziców nastolatków. Nie musimy znać wszystkich aplikacji, rozumieć każdego trendu ani próbować nadążyć za światem młodych ludzi. Znacznie ważniejsze jest to, czy jesteśmy ciekawi tego, co mają nam do powiedzenia. Rozmowa nie musi przecież oznaczać przekazywania wiedzy w jedną stronę. Możemy pytać, słuchać, próbować zrozumieć. I przy okazji sami czegoś się od nich nauczyć. Najważniejszych rozmów nie zostawiaj na dzień wyjazdu Pierwszy samodzielny wyjazd nastolatka może uruchomić w rodzicu całą listę obaw. Alkohol, seks, pierwsze związki, presja grupy, przekraczanie granic. Łatwo wtedy ulec pokusie, żeby podczas pakowania walizki przeprowadzić "tę poważną rozmowę". Tyle że wtedy może być już za późno. Rozmowy o granicach, wartościach, zabezpieczaniu się czy pierwszych doświadczeniach seksualnych powinny pojawiać się znacznie wcześniej i być czymś naturalnym, a nie jednorazową rodzicielską pogadanką. A jeśli dziecko właśnie zamyka walizkę i za chwilę wychodzi? Olga Kwiecińska podpowiada jedno zdanie, które może być ważniejsze niż długa lista przestróg: "Słuchaj, jak coś, jestem. Zadzwoń". Bo ostatecznie nie jesteśmy w stanie być przy nastolatku w każdej sytuacji. Możemy jednak sprawić, żeby wiedział, że jeśli coś się wydarzy - może do nas wrócić. Cały odcinek zobaczysz na YouTube na mamotoja.pl.
Matka rozkręciła aferę na środku Biedronki. „Od dwóch winogronek nikt nie zbiednieje, a Maksio był głodny”
Czasem wystarczy kilka minut w sklepie, żeby wrócić do domu z większą liczbą przemyśleń niż zakupów. Kilka dni temu poszłam do Biedronki po kilka rzeczy na kolację, a wyszłam z głową pełną pytań o to, jak bardzo zmieniło się nasze podejście do wychowania dzieci i do... cudzej własności. Wszystko przez krótką wymianę zdań między jedną z klientek a pracownicą sklepu.
Byłam na dziale z owocami i warzywami, kiedy moją uwagę zwróciła młoda kobieta z kilkuletnim synkiem. Chłopiec mógł mieć trzy, może cztery lata. Był wyraźnie zmęczony i marudny. Mama podeszła do skrzynek z winogronami, oderwała kilka owoców z kiści, dmuchnęła na nie, przetarła je o własną bluzkę i zaczęła podawać synowi prosto do buzi. Nie wyglądało to na jednorazowy odruch. Robiła to zupełnie swobodnie, jakby była u siebie w domu. Po chwili obok pojawiła się pracownica sklepu. Bardzo spokojnie zwróciła kobiecie uwagę, że produkty należy najpierw zważyć i opłacić, a dopiero później jeść. Poprosiła też, żeby więcej nie częstowała dziecka owocami, za które jeszcze nikt nie zapłacił. Spodziewałam się krótkiego „przepraszam”. Zamiast tego wywiązała się dyskusja. – Mój syn jest głodny. Dopiero wracamy z przedszkola – odpowiedziała matka. Pracownica cierpliwie odparła, że to nie ma znaczenia i że za winogrona trzeba po prostu zapłacić. – Przecież od dwóch winogron sklep nie zbiednieje. Powinna pani zrozumieć drugą kobietę – usłyszałam po chwili. To nie chodziło o wartość tych kilku owoców Patrzyłam na tę scenę i zastanawiałam się, dlaczego tak często próbujemy usprawiedliwiać zachowania dzieci... własnym rodzicielstwem. Rozumiem, że małe dziecko jest głodne tu i teraz. Rozumiem zmęczenie po całym dniu pracy i przedszkolu. Sama pewnie niejednokrotnie widziałam rodziców, którzy w pośpiechu otwierali dziecku butelkę wody albo paczkę chrupek jeszcze przed kasą, a później normalnie za wszystko płacili. W tej sytuacji było inaczej. Kobieta nie powiedziała: „Przepraszam, już ważę i płacę”. Próbowała przekonać pracownicę, że zasady jej nie dotyczą. Jakby fakt, że wychowuje małe dziecko, automatycznie dawał jej prawo do zrobienia wyjątku. Tylko dlaczego? Coraz częściej oczekujemy od innych specjalnego traktowania Mam wrażenie, że podobnych sytuacji jest coraz więcej. Rodzic chce wejść bez kolejki, bo jest z dzieckiem. Chce, żeby wszyscy wyrozumiale podchodzili do zachowania jego pociechy. Chce, żeby przymknąć oko na drobiazgi, bo „to przecież tylko dziecko”. Problem w tym, że bardzo łatwo przekroczyć cienką granicę między empatią a poczuciem, że „nam się należy”. Przecież pracownica sklepu nie zwróciła uwagi dlatego, że nie lubi dzieci. Po prostu wykonywała swoją pracę. Gdyby pozwoliła jednej osobie zjeść kilka winogron przed zapłatą, dlaczego miałaby odmówić następnej? Nie chodzi o wartość tych dwóch czy pięciu owoców. Chodzi o zasadę. Dzieci uczą się przez obserwację Dzieci uczą się przede wszystkim przez obserwację. Jeśli widzą, że mama bierze coś z półki, zjada to i jeszcze kłóci się z osobą, która zwraca jej uwagę, dostają bardzo prosty komunikat: zasady obowiązują innych, ale niekoniecznie nas. Być może ta kobieta naprawdę miała za sobą trudny dzień. Być może jej syn od rana nic nie jadł i po prostu nie mógł już wytrzymać. Tego nie wiem i nie chcę oceniać. Wiem natomiast jedno. Gdyby po zwróceniu uwagi uśmiechnęła się i powiedziała: „Ma pani rację, przepraszam, już ważę i płacę”, cała sytuacja skończyłaby się po kilkunastu sekundach. Bycie rodzicem nie powinno zwalniać z przestrzegania zasad, które obowiązują wszystkich innych. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Wycie i rzucanie rowerkiem na środku Lidla. Kasjerka nie wytrzymała: „Takich rodziców i dzieci nie powinni wpuszczać do sklepu”
Gdy dziecko wybucha złością, stosuję metodę 3-3-3. Nie muszę nawet podnosić głosu
Kiedy dziecko wpada w złość, łatwo wpaść w pułapkę podnoszenia głosu, tłumaczenia i powtarzania jak mantrę „uspokój się”. Problem w tym, że w największych emocjach maluch często nie jest gotowy na rozmowę. Właśnie wtedy warto wypróbować metodę 3-3-3, która pomaga przekierować uwagę dziecka.
Każdy rodzic zna ten moment. Dziecko czegoś chce, słyszy „nie”, nagle zaczyna krzyczeć, płakać albo z impetem rzuca przedmiotem. Im bardziej próbujemy je przekonać, że „nie ma o co się złościć”, tym większe emocje nim targają. W takiej chwili trudno oczekiwać od kilkulatka, że po prostu się uspokoi. Dlatego, zamiast kolejny raz powtarzać „przestań krzyczeć” albo „nic się nie stało”, można spróbować metody 3-3-3. To krótkie ćwiczenie opiera się na skierowaniu uwagi dziecka na trzy obszary: wzrok, słuch i ruch. Metoda 3-3-3 krok po kroku. Nr 1: trzy rzeczy Kiedy dziecko jest bardzo zdenerwowane, poproś je, żeby rozejrzało się dookoła. Zadanie jest proste: ma wskazać trzy rzeczy, które widzi. Możesz zapytać: „Co widzisz przed sobą?”. Dziecko może odpowiedzieć: „Lampę, kubek i but”. Nie chodzi o to, żeby były to jakieś konkretne przedmioty. Ważne jest samo świadome przyjrzenie się otoczeniu. Jeśli dziecko ma trudność z odpowiedzią, można mu delikatnie pomóc: „Popatrz. Widzisz tę niebieską poduszkę? A co jest obok niej?”. Nie trzeba przy tym mówić podniesionym głosem ani prowadzić długiego wykładu. Krok nr 2: trzy dźwięki Drugi krok polega na skupieniu się na słuchu. Poproś dziecko, żeby na chwilę się zatrzymało i powiedziało, jakie trzy dźwięki słyszy. Może usłyszeć samochód za oknem, szum lodówki, szczekanie psa, głos drugiego dziecka albo odgłos wody lecącej z kranu. Jeśli w pomieszczeniu jest bardzo cicho, można posłuchać przez kilka sekund i spróbować wychwycić nawet najdelikatniejsze dźwięki. To kolejny sposób na odciągnięcie uwagi od tego, co przed chwilą wywołało wybuch złości. Zamiast skupiać się wyłącznie na konflikcie, dziecko zaczyna świadomie obserwować to, co dzieje się wokół niego. Krok nr 3: trzy części ciała Ostatni element metody 3-3-3 angażuje ciało. Poproś dziecko, żeby poruszyło trzema jego częściami. Może pomachać palcami, poruszać palcami u stóp i unieść ramiona. Można też zrobić trzy ruchy ramionami, zacisnąć i rozluźnić dłonie albo poruszyć stopami. Ważne, żeby nie zamieniać tego w kolejne polecenie wydawane zdenerwowanym tonem. Można zrobić ćwiczenie razem z dzieckiem. „Popatrz, ja ruszam palcami. A ty spróbuj poruszyć palcami u stóp”. To nie jest magia, ale działa Metoda 3-3-3 nie sprawi, że dziecko nigdy więcej nie wybuchnie. Nie zastępuje też rozmowy o tym, co się wydarzyło, kiedy emocje już opadną. Jej celem jest przede wszystkim pomóc dziecku przenieść uwagę na chwilę obecną i odzyskać odrobinę kontroli nad sobą. Warto też pamiętać, że nie każde dziecko będzie chciało współpracować w samym środku napadu złości. Czasem najlepszym rozwiązaniem będzie najpierw zapewnienie mu spokoju i bezpieczeństwa, a dopiero później zaproponowanie ćwiczenia. Najważniejsze jest więc nie samo odliczanie do trzech, ale spokojne towarzyszenie dziecku. Zamiast walczyć z jego emocjami, pomagamy mu zauważyć otoczenie, własne ciało i to, że trudna chwila w końcu minie. Zobacz także: „Antosiu, widzę Twoją złość. Czy możemy dojść do konsensusu?”. Współcześni rodzice stali się zakładnikami własnych dzieci
"My uczymy się tego na terapii.". Nastolatek może wiedzieć to dużo wcześniej
Gdzie są moje granice? Co lubię, a czego nie? Czy zachowanie drugiej osoby jest jeszcze troską, czy już kontrolą? Wielu dorosłych zaczyna zadawać sobie te pytania dopiero po trudnych doświadczeniach. Nastolatki mogą nauczyć się tego wcześniej - i dzięki temu wejść w dorosłe relacje z czymś, czego nam często brakowało.
W podcaście "Mamy to!" rozmawiam z Olgą Kwiecińską o relacji, o której w kontekście nastolatków mówi się zdecydowanie za mało: relacji z samym sobą. Zanim pojawi się pierwsza miłość Relacja z samym sobą może brzmieć jak dorosłe hasło z gabinetu terapeutycznego. W praktyce oznacza jednak bardzo konkretne rzeczy: wiedzieć, co lubię, czego nie chcę, co sprawia mi dyskomfort i kiedy czuję, że ktoś przekracza moje granice. Ta wiedza staje się szczególnie ważna wtedy, gdy młody człowiek zaczyna budować coraz bliższe relacje - przyjaźnie, a później także pierwsze związki. Bo żeby umieć powiedzieć komuś "nie", najpierw trzeba wiedzieć, na co samemu nie chce się zgadzać. Tego wielu z nas dowiedziało się znacznie później - My się teraz uczymy tego na terapiach, z książek, mając lat 30, 40 czy 50. Oni mogą nauczyć się tego, kiedy mają 15 lat - mówi Olga Kwiecińska. Dla wielu dorosłych rozpoznawanie własnych granic przyszło dopiero z doświadczeniem. Czasem po nieudanych związkach, relacjach pełnych kontroli czy zachowań, które dopiero po latach potrafiliśmy nazwać przemocą emocjonalną. Nasze dzieci nie muszą czekać tak długo. Nie chodzi przy tym o wręczenie nastolatkowi listy "czerwonych flag". Znacznie ważniejsze może być zadawanie pytań: Jak się czułaś, kiedy on to zrobił? Czy to było dla ciebie w porządku? Co chciałabyś zrobić następnym razem? Bo dobra relacja z samym sobą nie ochroni młodego człowieka przed każdym błędem. Może jednak sprawić, że wcześniej zauważy, kiedy w relacji dzieje się coś, co mu nie służy. O tym, jak pomóc nastolatkowi poznawać siebie i własne granice, posłuchaj na YouTube mamotoja.
"Mamo, nie musisz mi radzić!". Czego potrzebuje dziecko, gdy cierpi?
Kłótnia z przyjaciółką, odrzucenie, pierwsze złamane serce - gdy dziecko cierpi, chcemy natychmiast mu pomóc. Olga Kwiecińska przypomina jednak, że czasem najlepszym wsparciem jest nie rada, ale uważne słuchanie.
Dlaczego tak trudno rozmawiać z dzieckiem o relacjach? O ocenę z matematyki potrafimy zapytać bez zastanowienia. O to, dlaczego dziecko od kilku dni jest smutne, z kim się pokłóciło albo czy ktoś złamał mu serce - już znacznie trudniej. Nie dlatego, że rodziców to nie interesuje. Często po prostu nie wiemy, jak zacząć taką rozmowę i co zrobić z emocjami, które pojawią się po drodze. W podcaście "Mamy to!" rozmawiam z Olgą Kwiecińską o tym, dlaczego relacje naszych dzieci bywają dla nas znacznie trudniejszym tematem niż szkoła. I dlaczego czasem najlepsze, co możemy zrobić jako rodzice, to... przestać mówić. Chcemy pomóc, więc zaczynamy naprawiać "Co dostałeś w szkole?" to pytanie bezpieczne. Ma konkretną odpowiedź. Kiedy jednak pytamy: "Widzę, że jesteś smutna. Co się stało?", możemy usłyszeć coś, wobec czego sami poczujemy się bezradni. Kłótnia z przyjaciółką. Odrzucenie przez grupę. Pierwsze zakochanie i pierwsze złamane serce. Dla dziecka to nie są "małe problemy". To jego prawdziwe życie i prawdziwe emocje. A rodzicowi bardzo trudno patrzeć, kiedy jego dziecko cierpi. Dlatego często niemal automatycznie zaczynamy szukać rozwiązania: powiedz jej to, nie przejmuj się, znajdziesz innych kolegów, jeszcze się zakochasz, jutro będzie lepiej. Tyle że dziecko nie zawsze przyszło po rozwiązanie. "Mamo, ja chcę, żebyś mnie posłuchała" Olga Kwiecińska opowiada w naszej rozmowie o słowach swojego 19-letniego syna: "Mama, nie chodzi mi o to, żebyś ty mi radziła, tylko żebyś po prostu posłuchała". To zdanie mogłoby zawisnąć nad biurkiem niejednego rodzica. Bo kiedy dziecko opowiada nam o swoim problemie, pierwszym odruchem nie musi być działanie. Czasem wystarczy powiedzieć: "To musiało być trudne", "Rozumiem, że jest ci przykro", "Chcesz mi o tym opowiedzieć?". I wytrzymać chwilę bezradności. Nie odbierać dziecku smutku za wszelką cenę. Nie przekonywać, że "nie ma się czym przejmować". Nie rozwiązywać za nie relacji. Nie ochronimy dzieci przed złamanym sercem To chyba jedna z trudniejszych prawd rodzicielstwa. Możemy nauczyć dziecko przechodzić przez trudne emocje, ale nie możemy sprawić, żeby nigdy ich nie doświadczyło. Przyjaźnie będą się kończyć. Ktoś nie zaprosi na urodziny. Najlepsza koleżanka wybierze kogoś innego. Pierwsza miłość może skończyć się płaczem. I być może naszą rolą nie jest usuwać z drogi dziecka każde rozczarowanie. Jest nią stworzyć takie miejsce, do którego będzie chciało z tym rozczarowaniem wrócić. O tym, jak je stworzyć i dlaczego nam, rodzicom, tak trudno czasem po prostu słuchać, rozmawiamy z Olgą Kwiecińską w najnowszym odcinku podcastu "Mamy to!". Cały odcinek zobaczysz na YouTube Mamotoja.
Na ręczniku obok rozgrywał się dramat: wszyscy patrzyli, co dzieje się z tym dzieckiem. Matka milczała, a ojciec powtarzał jedno zdanie
Kilka osób odłożyło książki, inni przestali rozmawiać. Wszyscy mimowolnie słuchali tego, co działo się kilka metrów dalej. Nikt nie reagował, choć z każdą minutą robiło się coraz bardziej niezręcznie. Dopiero po powrocie do domu zrozumiałam, dlaczego ta scena tak mocno we mnie została.
Dzieciom zdarza się płakać nawet w wyjątkowo urokliwiej, nadmorskiej scenerii. Jednym do oka wpadnie piasek, inne przestraszą się pływających w wodzie wodorostów albo pokłócą o wiaderko. Zwykle nikt nie zwraca na to większej uwagi, bo to po prostu część rodzinnych wakacji. Kilka dni temu w Gdyni byłam jednak świadkiem sceny, która od początku wydawała mi się zupełnie inna. Dziewczynka płakała, mama próbowała wszystkiego. Ojciec wybrał straszenie Leżałam na plaży i czytałam książkę. Pogoda dopisywała, wokół było mnóstwo rodzin z dziećmi. Kilka metrów ode mnie rozłożyło się młode małżeństwo z dwójką maluchów. Młodszy chłopiec, może roczny, niemal od razu zasnął w wózku. Starsza dziewczynka, na oko dwu– lub trzylatka, ledwo usiadła na kocu, a już zaczęła głośno płakać. Nie wiem, co było przyczyną. Być może była zmęczona podróżą, może było jej za gorąco, a może po prostu miała gorszy moment. Małe dzieci nie zawsze potrafią powiedzieć, co czują. Mama reagowała dokładnie tak, jak pewnie zrobiłoby wielu rodziców. Spokojnie do niej mówiła, proponowała wspólne pójście do wody, pokazywała zabawki do piasku, próbowała ją przytulić, wzięła na ręce, głaskała po plecach. Nic nie pomagało. Po kilku minutach wyraźnie opadła z sił. Usiadła obok córki i zamilkła zrezygnowana. Wtedy odezwał się tata. – Jak się nie uspokoisz, zadzwonię do hotelu i powiem, żeby cię nie wpuścili. Za karę. Bo tak się darłaś na plaży. Dziewczynka spojrzała na niego z przerażeniem. Po chwili rozpłakała się jeszcze mocniej. Im dłużej to trwało, tym bardziej ludzie czuli się nieswojo Na plaży trudno cokolwiek ukryć. Głosy niosą się daleko, a kiedy jedno dziecko płacze naprawdę głośno, mimowolnie zwraca na siebie uwagę plażowiczów w promieniu kilkunastu metrów. Widziałam, jak kobieta siedząca obok mnie odłożyła gazetę i spojrzała w stronę tej rodziny. Starszy pan, który chwilę wcześniej drzemał na leżaku, uniósł głowę. Kilka osób wymieniło między sobą znaczące spojrzenia. Nikt nic nie powiedział. Ojciec tymczasem uparcie powtarzał to samo zdanie. – Zadzwonię do hotelu. Nie wpuszczą cię. Raz. Drugi. Trzeci. Dziewczynka była już tak roztrzęsiona, że trudno było zrozumieć, co mówi przez łzy. Widać było tylko, że naprawdę się boi. Dla dorosłego to oczywiście absurdalna groźba. Ale dla dwu- czy trzylatki tata jest kimś, kto wie wszystko i może wszystko. Skoro mówi, że nie będzie mogła wrócić do hotelu, to dlaczego miałaby mu nie wierzyć? Patrzyłam na tę scenę i miałam wrażenie, że ojciec wcale nie próbuje uspokoić córki. On próbował sprawić, żeby przestała płakać. To nie jest to samo. Strach ucisza dziecko tylko na chwilę Po powrocie do domu długo myślałam o tej rodzinie. Nie oceniam ich jako rodziców. Nie wiem, jak wygląda ich codzienność, ile mają na głowie ani czy tamten dzień nie był dla nich wyjątkowo trudny. Mam jednak wrażenie, że coraz częściej mylimy dwa zupełnie różne cele: chcemy, żeby dziecko natychmiast przestało płakać, zamiast zastanowić się, dlaczego płacze. Dlatego pojawiają się groźby, szantaże, straszenie policjantem, lekarzem, panią w sklepie czy jak w tym przypadku – hotelem. Problem w tym, że małe dziecko nie odbiera takich słów jak żartu albo wychowawczej sztuczki. Ono odbiera je dosłownie. Czuje lęk. A lęk nie uczy regulowania emocji. Uczy jedynie, że kiedy jest mu trudno, ktoś jeszcze dołoży mu kolejny powód do strachu. Najbardziej zapadła mi w pamięć cisza mamy. Nie dlatego, że nic nie robiła. Wręcz przeciwnie – wcześniej próbowała wszystkiego, co przyszło jej do głowy. Po prostu w pewnym momencie oddała inicjatywę mężowi, być może licząc, że jemu uda się uspokoić córkę. Nie udało się. Bo są słowa, które kończą płacz tylko pozornie. Dziecko może zamilknąć, ale nie dlatego, że poczuło się bezpiecznie. Zamilknie, bo będzie się bało. A przecież chyba nie o taki spokój chodzi nam w wychowaniu? Zobacz także: 12-latek chciał kupić gofra na deptaku w Kołobrzegu. Reakcja jego matki to dowód, że pokolenie alfa będzie stracone Dojmujące sceny za parawanem w Jastarni. „Była 7 rano. Nie mogłam oderwać oczu od tego 6-latka” Przykre sceny na plaży w Łebie: ludzie odwracali wzrok. „Chłopiec prosił mamę, żeby przestała. Aż zanosił się płaczem”
Rodzice płacą, żeby ich dzieci spały na dworze. „Córka codziennie wraca brudna i szczęśliwa”
Czy dziecko powinno codziennie taplać się w błocie, wspinać na drzewa i spędzać większość dnia na dworze, nawet gdy pada deszcz? Jeszcze kilkanaście lat temu takie pytanie zadane w Polsce brzmiałoby absurdalnie. Dziś coraz więcej rodziców za to płaci.
Leśne przedszkola już nie kojarzą się wyłącznie ze Skandynawią i osobliwymi – z punktu widzenia Polaków – zasadami wychowywania dzieci. Dziś powstaje ich coraz więcej również w Polsce. Dzieci spędzają niemal cały dzień na świeżym powietrzu, niezależnie od pogody. Zamiast plastikowych zabawek, mają patyki, kamienie, liście i błoto. Uczą się rozpalać ognisko pod okiem opiekunów, budować szałasy, obserwować owady i poznawać przyrodę wszystkimi zmysłami. Zwolennicy przekonują, że taki model rozwija samodzielność, odporność i kreatywność. Brzmi idyllicznie? Nie dla wszystkich. „Po tym, co usłyszałam, od razu zrezygnowałam” – Chciałam zapisać tam Oliwierka. Wydawało mi się, że to świetna alternatywa dla tradycyjnego przedszkola. Potem spotkałam znajomą, której córka chodzi do takiej placówki. Opowiadała, że dzieci praktycznie codziennie wracają całe ubłocone, mokre, że siadają na ziemi, nawet kiedy jest zimno. Powiedziała też, że zdarzają się odpoczynki na świeżym powietrzu, pod wiatą albo że dzieci leżakują w hamakach, jeśli pogoda na to pozwala. To kompletnie nie jest dla mnie – mówi Karolina, mama 4-letniego Oliwiera. Najbardziej zaniepokoiło ją jednak coś innego. – Usłyszałam, że kiedy dzieci znajdą kałużę, wychowawcy wręcz je zachęcają, żeby sobie po nich skakały, bo „pozwalają doświadczać świata”. Ja rozumiem ideę swobodnej zabawy, ale są jakieś granice. Nie chcę odbierać syna codziennie przemoczonego od stóp do głów i zastanawiać się, czy następnego dnia nie będę musiała brać w pracy zwolnienia, żeby latać po lekarzach. Pić z kałuży też im pozwalają? – pyta ironicznie. „To nie jest zaniedbanie. To dzieciństwo” Zupełnie inaczej patrzy na to Natalia, mama pięcioletniej Hani. – Moja córka chodzi do leśnego przedszkola drugi rok. Tak, wraca brudna. Tak, skacze po kałużach, lepi z błota, wspina się na powalone pnie i buduje szałasy. Ale wraca też szczęśliwa, pewna siebie i zachwycona każdym dniem. To zupełnie inna dziewczynka: już nie jest cichą szarą myszką, jest odważna, gotowa do podboju świata. Jak podkreśla, rodzice od początku wiedzą, na czym polega taka edukacja. – Dzieci mają nieprzemakalne kombinezony, odpowiednie buty i ubrania na zmianę. Nikt nie każe im marznąć. Jeśli pogoda jest jakimś zagrożeniem, bo są burze na przykład, zajęcia są odpowiednio organizowane. To nie jest survival, tylko przemyślana edukacja oparta na kontakcie z naturą. Dodaje, że córka znacznie rzadziej choruje niż wcześniej. – Wiele osób widzi tylko to błoto. Ja widzę dziecko, które nie boi się owadów, potrafi rozpalić ognisko z pomocą dorosłych, rozpoznaje drzewa i godzinami potrafi bawić się bez tabletu. „To bardziej moda rodziców niż potrzeba dzieci” Znacznie bardziej krytyczna jest pani Ewa, mama sześciolatka. – Mam wrażenie, że leśne przedszkola są trochę jak kawa specialty albo chleb na zakwasie z rzemieślniczej piekarni za 20 zł. To moda dla dorosłych nowobogackich, którzy chcą wychowywać dzieci „bliżej natury”. Tylko że czasami mam wrażenie, że zapominają o zdrowym rozsądku. Przyznaje, że rozważała zapisanie syna do takiej placówki. – Byłam na dniu otwartym, bo mnie to ciekawiło. Dzieci siedziały na pniach zamiast na krzesłach, jadły posiłek na dworze, chwilę później tarzały się po mokrej trawie i błocie. Dla jednych to hartowanie. Dla mnie – niepotrzebne ryzyko. Wiem też, że dzieci uczą się używać prostych narzędzi, takich jak małe nożyki do strugania patyków, oczywiście pod nadzorem. Rozumiem, że ma to uczyć odpowiedzialności, ale nie potrafiłabym się z tym pogodzić. Leśne przedszkola nie są dla każdego Leśne przedszkola nie są eksperymentem ani miejscem, gdzie dzieci pozostawia się samym sobie. Działają zgodnie z podstawą programową wychowania przedszkolnego, a ich filozofia opiera się na jak najczęstszym przebywaniu na świeżym powietrzu, samodzielności i nauce przez doświadczenie. To jednak jeden z tych tematów, przy których trudno o kompromis. Jedni widzą dzieciństwo, którego dziś brakuje – pełne błota, patyków i wspinania się na drzewa. Inni patrzą na te same obrazki i zastanawiają się, czy w pogoni za naturą nie zapominamy, że nie każde dziecko odnajdzie się w takim środowisku. Być może właśnie dlatego leśne przedszkola wzbudzają dziś tyle emocji – bo nie są tylko wyborem placówki. Są wyborem konkretnej filozofii wychowania. Zobacz także: To najgorsze, co widziała podczas dyżuru w przedszkolu. „4-latek telefon umie obsłużyć, ale załatwia się do pieluchy” Jej syn nie dostał się do publicznego przedszkola. „System nagradza nierobów, a karze uczciwych ludzi” Leoś wrócił z przedszkola głodny. „Nie dali mi obiadu, bo mnie nie zauważyli”. Reakcja mamy może zdziwić
Te 4 zdania powinny zniknąć z rodzicielskiego słownika. Mówimy je nagminnie i zostawiamy ślad na lata
Większość rodziców nie zastanawia się nad każdym wypowiedzianym zdaniem. Kiedy dziecko płacze, złości się albo po raz kolejny nie chce posprzątać zabawek, często reagujemy automatycznie. Problem w tym, że niektóre zwroty – choć wypowiadane z najlepszymi intencjami – mogą sprawić, że dziecko poczuje się niezrozumiane albo zacznie budować o sobie niekorzystne przekonania.
Amerykańska psycholożka kliniczna Sarah Lebovitz Suria, od ponad 10 lat pracująca z dziećmi i rodzicami, wskazuje cztery zdania, które warto wykreślić z rodzicielskiego słownika. Nie chodzi o to, by mówić „idealnie”, ale by lepiej wspierać rozwój emocjonalny dziecka. 1. „Przecież nic się nie stało” To jedno z najczęściej wypowiadanych zdań, gdy dziecko się przewróci, przestraszy lub zacznie płakać. Rodzice chcą je uspokoić, ale efekt może być odwrotny. Jeśli maluch właśnie przeżywa silne emocje, słyszy komunikat, że jego uczucia są nieważne albo przesadzone. Zamiast tego psycholożka proponuje nazwać to, co dziecko przeżywa. Można powiedzieć: „Widzę, że się przestraszyłeś”. „To musiało zaboleć”. „Chodź, umyjemy kolanko i zobaczymy za chwilę, jak się czujesz”. Takie słowa pomagają dziecku zrozumieć własne emocje i pokazują, że rodzic traktuje je poważnie. 2. „Jesteś taki mądry” Choć brzmi jak komplement, według psycholożki lepiej chwalić nie dziecko, lecz jego wysiłek. Dlaczego? Gdy dziecko słyszy przede wszystkim „jesteś mądry”, może zacząć wierzyć, że jego wartość zależy od tego, czy zawsze odnosi sukces. Porażki stają się wtedy szczególnie bolesne. Lepsze komunikaty to: „Widzę, ile pracy w to włożyłeś”. „Świetnie sobie z tym poradziłeś”. „Ta metoda naprawdę zadziałała”. W ten sposób dziecko uczy się, że rozwój zależy od wysiłku, a nie od wrodzonych cech. 3. „Nie” Rodzice nie unikną stawiania granic, ale samo krótkie „nie” często kończy rozmowę i wywołuje frustrację. Psycholożka proponuje, by, zamiast odmawiać bez wyjaśnienia, pokazać dziecku, że potrzeba została zauważona, choć nie może być zrealizowana w tej chwili. Przykład? „To nie jest teraz możliwe”. „Dzisiaj się nie uda, ale możemy zaplanować to na weekend”. „Teraz tego nie zrobimy, ale wrócimy do tego później”. Dziecko nadal słyszy granicę, ale jednocześnie czuje, że rodzic traktuje jego prośbę poważnie. 4. „Nigdy mnie nie słuchasz” Takie zdania często padają w pośpiechu – przed wyjściem do szkoły czy wieczorem, gdy czas szykować się do snu. Problem polega na tym, że słowa „zawsze” i „nigdy” łatwo stają się dla dziecka etykietą. Zamiast mówić: „Nigdy mnie nie słuchasz”, lepiej powiedzieć: „Potrzebuję teraz twojej uwagi”. „Widzę, że jesteś zajęty. Za pięć minut będzie czas na kąpiel”. „Posłuchaj mnie przez chwilę”. To konkretne komunikaty, które opisują sytuację, zamiast oceniać dziecko. Nie chodzi o perfekcję Pscyholożka podkreśla, że żaden rodzic nie będzie mówił idealnie przez cały czas. Najważniejsze jest zrozumienie, dlaczego niektóre komunikaty działają lepiej od innych. Nie chodzi więc o uczenie się gotowych formułek na pamięć, ale o zmianę sposobu myślenia. Zamiast oceniać dziecko lub podważać jego emocje, warto je zauważać, nazywać i pokazywać, jak sobie z nimi radzić. To właśnie takie codzienne rozmowy budują poczucie bezpieczeństwa, pewność siebie i dobrą relację – znacznie skuteczniej niż nawet najlepiej wypowiedziane „nic ci nie jest”. Źródło: Newsweek.com Zobacz także: Gdy dziecko wpada w tantrum, jak mantrę mówię to zdanie. Wystarczą 3 słowa
Nawet 9-latki boją się starości. „Córka prosiła, bym kupiła jej krem anti-aging, bo wszystkie koleżanki takich używają”
Rodzice przyznają, że trend „Sephora Kids” przestał być już tylko modą na popularne na TikToku produkty z perfumerii. Coraz więcej dzieci interesuje się kosmetykami anti-aging, zna nazwy składników aktywnych i obawia się zmarszczek, choć ich skóra nie potrzebuje jeszcze nawet podstawowej pielęgnacji przeciwstarzeniowej.
To nic zaskakującego, że dziewczynki (a w dzisiejszych czasach również chłopcy) interesują się kosmetykami. Chociaż w samym zainteresowaniu pielęgnacją skóry nie ma nic złego, niepokojące jest to, że coraz młodsze dzieciaki zaczynają bać się czegoś, co powinno być dla nich zupełnie abstrakcyjne: starzenia. Pokolenie Sephora boi się zmarszczek Trend Sephora Kids narodził się w mediach społecznościowych, głównie na TikToku. Dzieci i przednastolatki oglądają filmiki influencerek pokazujących codzienne rytuały pielęgnacyjne, testują luksusowe kosmetyki i tworzą wieloetapowe rutyny, które często bardziej przypominają pielęgnację trzydziestolatki niż dziecka. Dermatolodzy zwracają uwagę, że wiele produktów promowanych przez influencerów zawiera składniki przeznaczone dla skóry dojrzałej, takie jak retinol czy silne kwasy. Dziecięca skóra ich nie potrzebuje, a nieumiejętne stosowanie może prowadzić do podrażnień i uszkodzenia bariery hydrolipidowej skóry. Rodziców martwi jednak nie tylko skład kosmetyków. Coraz częściej słyszą pytania o zmarszczki, starzenie czy utratę jędrności skóry. „Powiedziała, że nie chce się zestarzeć” – Moja córka ma dziewięć lat. Kilka tygodni temu poprosiła mnie o krem anti-aging. Myślałam, że źle usłyszałam. Zapytałam, po co jej taki kosmetyk. Odpowiedziała, że wszystkie koleżanki już mają i że nie chce mieć zmarszczek, a już marszczy jej się czoło, kiedy się dziwi – opowiada pani Marta. Przyznaje, że przez chwilę nie wiedziała, czy się śmiać, czy płakać. – Dziewięciolatka nie powinna myśleć o starzeniu. Powinna martwić się tym, czy zdąży na rower z koleżankami, a nie tym, jak będzie wyglądała za czterdzieści lat. Mama postanowiła wykorzystać sytuację do rozmowy. – Pokazałam jej swoje zdjęcia sprzed dwudziestu lat i powiedziałam, że zmarszczki są naturalną częścią życia. Nie chcę wychować córki w przekonaniu, że starzenie to coś, czego trzeba się bać. „Nie demonizowałabym kosmetyków” Nie wszyscy rodzice patrzą na ten trend równie krytycznie. – Mam jedenastoletnią córkę i nie widzę problemu w tym, że interesuje się pielęgnacją. Sama kupuję jej delikatne kosmetyki, krem z filtrem czy lekki krem nawilżający. To lepsze niż makijaż. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy dzieci sięgają po produkty dla dorosłych – uważa Joanna. Jej zdaniem nie warto zakazywać wszystkiego. – Jeśli będziemy robić z kosmetyków temat tabu, zainteresowanie będzie jeszcze większe. Wolę rozmawiać z córką i tłumaczyć jej, dlaczego niektóre produkty nie są dla niej. „TikTok zabrał dzieciom dzieciństwo” Znacznie ostrzej ocenia sytuację pani Agnieszka, mama dziesięciolatka. – Mam wrażenie, że TikTok odebrał dzieciom prawo do bycia dziećmi. Dziewczynki, a z moich obserwacji wynika, że też chłopcy, bo mam syna, nie bawią się już w dorosłych przez godzinę czy dwie. Oni próbują nimi być przez cały czas. Martwią się cerą, zmarszczkami, wagą i wyglądem, zanim zdążą skończyć szkołę podstawową. Najbardziej niepokoi ją presja rówieśnicza. – Mój syn dba o siebie, zwraca na takie rzeczy uwagę. Kiedyś rozmawiał o pielęgnacji z koleżankami i wrócił ze szkoły wściekły, bo w tym pokoleniu dzieci nie dziwi to, że chłopak dba o skórę, ale to, że używa zwykłego kremu nawilżającego. Wyobrażamy sobie? Dziesięciolatki oceniają się przez pryzmat kosmetyków przeciwzmarszczkowych. Uczmy dzieci, że starzenie się to przywilej Psychologowie od lat zwracają uwagę, że dzieci coraz wcześniej zaczynają porównywać swój wygląd z obrazami oglądanymi w mediach społecznościowych. Filtry, idealna cera i perfekcyjne rutyny pielęgnacyjne anti-aging sprawiają, że nawet najmłodsi zaczynają wierzyć, iż wygląd wymaga nieustannego poprawiania. Rodzice mają różne sposoby reagowania. Jedni kupują dzieciom podstawowe kosmetyki i tłumaczą, czym różni się pielęgnacja od walki ze starzeniem. Inni stanowczo odmawiają zakupu produktów anti-aging. Są też tacy, którzy uważają, że moda minie tak samo szybko, jak się pojawiła. Jedno wydaje się jednak niepokojące. Jeśli dziewięcioletnie dziecko zaczyna bać się zmarszczek, problemem nie jest już sam krem przeciwstarzeniowy. Problemem jest świat, który przekonał je, że starość to coś, przed czym trzeba zacząć uciekać, zanim jeszcze skończy się dzieciństwo. A przecież starzenie się to ogromny przywilej i tego powinniśmy uczyć nasze dzieci. Zobacz także: Trend „Sephora kids” drenuje portfele rodziców. „Z niepokojem odkryłam, co córka robi w łazience”
Kto leciał z dziećmi samolotem, ten w cyrku się nie śmieje. „Matka zaczęła obierać jajka i absurdalnie się tłumaczyła”
Najpierw siedzący w pobliżu pasażerowie wymieniali zaskoczone spojrzenia. Po kilku minutach zaczęli nerwowo odwracać głowy, a niektórzy dyskretnie zasłaniali nosy. Kasię najbardziej zdziwiło, jak współpasażerka, mama małych dzieci, tłumaczyła swoje zachowanie.
Podróż samolotem z dziećmi wymaga cierpliwości i dobrej organizacji. Rodzice zabierają przekąski, napoje czy ulubione smakołyki swoich pociech, żeby lot przebiegł spokojniej. Jak jednak pokazuje list naszej czytelniczki Kasi, nawet najlepsze intencje nie zwalniają z myślenia o innych pasażerach. Lot z jajkiem-niespodzianką W tym roku pierwszy raz od dawna polecieliśmy całą rodziną na wakacje samolotem. Ja, mąż i dwójka dzieci. Samolot był pełen rodzin z maluchami, więc od początku nastawiłam się na to, że będzie głośno, to były zresztą tanie linie i oblegany wakacyjny kierunek. Płacz niemowląt czy znudzone kilkulatki to przecież nic niezwykłego. Sama jestem mamą i wiem, że dzieci nie da się wyłączyć jednym przyciskiem. Jeszcze zanim samolot wystartował, kobieta siedząca rząd przed nami na skos, zaraz z brzegu, zaczęła się jakoś dziwnie zachowywać. Już podczas prezentacji zasad bezpieczeństwa nerwowo grzebała w torbie wsuniętej pod fotel. Pomyślałam, że pewnie szuka chusteczek albo zabawki dla dziecka. Nawet nie przyszło mi do głowy, co wydarzy się chwilę później. Kiedy zgasła kontrolka z zapiętymi pasami, kobieta wyjęła plastikowy pojemnik. Otworzyła go i zaczęła wyciągać ugotowane na twardo jajka w skorupkach. Spokojnie, jedno po drugim, obierała je nad tacką. Po chwili w całej części samolotu uniósł się bardzo intensywny zapach. Ludzie zaczęli po sobie patrzeć. Kilka osób dyskretnie zasłoniło nosy ręką. Siedząca obok mnie starsza pani otworzyła nawiew nad głową i tylko pokręciła głową. Mój mąż szepnął, że chyba jeszcze nigdy nie czuł czegoś takiego podczas lotu, a lata dość często z pracy. Kiedy ktoś zwrócił uwagę tej kobiecie, odpowiedziała dość głośno, że przecież nie zamierza głodzić dzieci tylko dlatego, że komuś przeszkadza zapach, a jak się nie podoba, to trzeba było lecieć Emirates. Powiedziała jeszcze, że jajka są zdrowe, a nie będzie przecież karmić dzieci chipsami. Komfort dziecka kontra komfort współpasażerów Oczywiście, że dzieci muszą coś zjeść. Sama zawsze pakuję do plecaka kanapki, owoce, wafle ryżowe czy chrupki kukurydziane. Naprawdę rozumiem, że kilkulatek może zgłodnieć w czasie podróży. Jest jednak ogromna różnica między podaniem dziecku przekąski a wyciąganiem jedzenia, którego zapach w zamkniętej kabinie samolotu czuć przez kilka rzędów. Przez następnych kilkanaście minut atmosfera zrobiła się bardzo niezręczna. Niektórzy pasażerowie ostentacyjnie odwracali głowy, inni włączali nawiew na maksimum. Najbardziej było mi szkoda dzieci tej kobiety, bo one nie zrobiły nic złego. Jadły to, co przygotowała im mama, a cała irytacja otoczenia i tak skupiała się właśnie na ich rodzinie. Wróciłam z tego lotu z jedną myślą. Podróżujemy razem i wszyscy mamy takie samo prawo do komfortu. Czasem wystarczy przez chwilę zastanowić się, czy to, co dla nas jest wygodne, nie stanie się bardzo uciążliwe dla kilkudziesięciu innych osób zamkniętych z nami w metalowej tubie kilka kilometrów nad ziemią. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Rodzice mają prawo zabierać do samolotu jedzenie dla dzieci, a podczas lotu nierzadko jest ono wręcz niezbędne. Warto jednak pamiętać, że kabina samolotu to zamknięta przestrzeń, w której intensywne zapachy są odczuwalne znacznie mocniej niż na co dzień. Dlatego wielu podróżników i ekspertów od savoir-vivre'u radzi, by na czas lotu wybierać przekąski o neutralnym zapachu – na przykład kanapki, pokrojone warzywa, owoce, krakersy czy wafle ryżowe. To niewielki gest, który może sprawić, że podróż będzie bardziej komfortowa zarówno dla naszej rodziny, jak i dla wszystkich pozostałych pasażerów. Zobacz także: Matka rozkręciła aferę w samolocie. „Zapłaciłam, a nie miałam gdzie usiąść, żeby jej dziecko miało miejsce na nogi” Płaczące dziecko na pokładzie samolotu to nie problem. Ojciec: „Jestem dorosły i mam słuchawki” Zablokowała dziecięcym wózkiem przejście w pociągu. Matka: „Mam prawo do komfortu, a przeżyłam lincz”
Przykre sceny przy budce z lodami w Ustce. „Dziecko aż zanosiło się płaczem, a mama udawała, że nie widzi”
„Najpierw usłyszałam płacz. Gdy odwróciłam głowę, zobaczyłam małego chłopca, który wyciągał rączki do mamy. Ona ani razu na niego nie spojrzała” – pisze nasza czytelniczka.
Spacerowaliśmy z rodziną po deptaku w Ustce. Jak wielu turystów zatrzymaliśmy się przy jednej z budek z lodami. Kolejka była długa, dzieci przebierały nogami z niecierpliwości, a wokół unosił się zapach gofrów. Właśnie wtedy zauważyłam tego chłopca. Maluch od początku był wyraźnie zmęczony. Pocierał oczy, przytulał się do mamy i co chwilę prosił, żeby wzięła go na ręce. Ona stała w kolejce i przeglądała telefon. Chłopiec próbował zwrócić na siebie uwagę, delikatnie ciągnąc ją za sukienkę. „Nie kupiła mu lodów. Nie to było najgorsze...” Po chwili chłopiec zobaczył, że inne dzieci trzymają w rączkach kolorowe lody. Poprosił mamę, żeby też mu kupiła. Nie usłyszałam całej rozmowy, ale kobieta stanowczo odmówiła. Nie zdziwiło mnie to. Każdy rodzic ma prawo powiedzieć dziecku „nie”. Sama wielokrotnie odmawiam swoim dzieciom różnych rzeczy i nie mam z tego powodu wyrzutów sumienia. Najbardziej poruszyło mnie jednak to, co wydarzyło się później. Chłopiec rozpłakał się. Nie wpadł w histerię, nie rzucał się na ziemię. Po prostu płakał coraz głośniej i wyciągał rączki w stronę mamy, jakby szukał u niej ukojenia. Ona nie zareagowała. Patrzyła przed siebie, jakby była w kolejce sama. W pewnym momencie zauważyłam, że kilka osób zaczęło spoglądać na chłopca z ogromnym współczuciem. Starsza pani stojąca przede mną ścisnęła mocniej torebkę i cicho powiedziała do męża: – Serce się kraje. Ten chłopiec nie wyglądał na dziecko, które domaga się zabawki za wszelką cenę. Wyglądał jak maluch, który był zmęczony, rozczarowany i bardzo potrzebował, żeby mama go przytuliła albo chociaż spojrzała mu w oczy. Nie dostał nawet tego. Po kilku minutach kobieta... kupiła gofra i ruszyła dalej. Chłopiec szedł za nią zapłakany, co chwilę ocierając policzki. „Dzieci nie zawsze płaczą przez lody” Od tamtej chwili minęło już trochę czasu, a ja wciąż myślę o tej scenie. Nawet nie dlatego, że dziecko nie dostało lodów, a mamusia kupiła sobie cieplutkiego, chrupiącego gofra, chociaż jest w tym coś naprawdę okrutnego. Zastanawiam się jednak, czy czasami nie zapominamy, że za dziecięcym płaczem bardzo często kryje się coś więcej niż ochota na słodycze. Może zmęczenie. Może przebodźcowanie. Może potrzeba bliskości. Trzyletnie dziecko nie potrafi jeszcze powiedzieć: „Mamo, jest mi trudno”. Ono pokazuje to emocjami, a naszym zadaniem jest te emocje zauważyć. Nie zawsze musimy kupować dziecku loda, ale zawsze powinniśmy je zauważyć. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Odmowa zakupu lodów czy innej zachcianki nie jest błędem wychowawczym. Dzieci potrzebują granic i uczą się, że nie każde pragnienie zostanie spełnione. Specjaliści zwracają jednak uwagę, że równie ważne jak sama odmowa jest dostrzeżenie emocji dziecka. Trzyletni maluch nie ma jeszcze dojrzałych sposobów radzenia sobie z rozczarowaniem. Krótka rozmowa, przytulenie czy nazwanie jego uczuć nie oznaczają ulegania – pokazują dziecku, że nawet wtedy, gdy słyszy „nie”, nadal jest ważne i wysłuchane. Zobacz także: Przykre sceny na plaży w Łebie: ludzie odwracali wzrok. „Chłopiec prosił mamę, żeby przestała. Aż zanosił się płaczem” Dantejskie sceny za parawanem w Kołobrzegu. „Po wszystkim matka wytarła ręce i udawała, że nic się nie stało” Niestosowne zwyczaje na all inclusive w Turcji. „Kelnerzy podchodzą do dzieci, a rodzice pękają ze śmiechu”
Wychowawczyni kolonijna nigdy czegoś takiego nie widziała. „Antek wyjął z portfela 200 zł. Gdy zobaczyłam, co robi, od razu zadzwoniłam do rodziców”
Rodzice uczą dzieci, żeby były dobre, pomocne i umiały się dzielić. Czasami jednak bardzo cienka granica oddziela życzliwość od wykorzystywania. Wychowawczyni kolonijna zauważyła to podczas wyjścia po lody i postanowiła zareagować.
Kolonie to dla dzieci nie tylko czas odpoczynku, ale też pierwsze lekcje samodzielności i relacji z rówieśnikami. Właśnie dlatego wychowawcy często dostrzegają rzeczy, które umykają dorosłym na co dzień. Nasza czytelniczka przyznaje, że jedna sytuacja z tegorocznego turnusu skłoniła ją do rozmowy z rodzicami 10-letniego Antka. „Na początku wydawało mi się, że to zwykła życzliwość” Od kilku lat pracuję jako wychowawczyni kolonijna. Widziałam już dzieci bardzo nieśmiałe, takie, które pierwszej nocy płakały za rodzicami, i takie, które po dwóch dniach znały już pół ośrodka. Antek od początku zwrócił moją uwagę. Był pogodny, otwarty i bardzo lubiany przez grupę. Chętnie pomagał innym, nikogo nie wyśmiewał, zawsze pamiętał o słowie „proszę” i „dziękuję”. Pomyślałam wtedy, że jego rodzice mogą być z niego naprawdę dumni. Pierwszy raz zaniepokoiłam się podczas wycieczki do miasteczka. Dzieci dostały czas na kupienie pamiątek i lodów. Zobaczyłam, jak Antek płaci nie tylko za siebie, ale też za dwóch kolegów. Uśmiechnęłam się. Pomyślałam, że pewnie chciał zrobić coś miłego albo że koledzy zwrócą mu później pieniądze. Kilka dni później sytuacja się powtórzyła. Tym razem kupował napoje. Następnego dnia chipsy. Potem gofry... Za każdym razem wyglądało to podobnie. Kiedy grupa podchodziła do budki, część dzieci niemal odruchowo spoglądała na Antka. Ktoś rzucał pół żartem: „No weź, postaw”, ktoś inny dodawał: „Przecież masz jeszcze pieniądze”. Antek ani razu nie odmówił. Wyciągał portfel, płacił i jeszcze się z tego cieszył. Nie widziałam w nim dziecka, które chciało się popisywać. Raczej chłopca, który bardzo chciał, żeby wszyscy go lubili... „Zadzwoniłam do jego rodziców” Wieczorem długo zastanawiałam się, czy powinnam interweniować. W końcu uznałam, że gdyby chodziło o moje dziecko, chciałabym o tym wiedzieć. Zadzwoniłam do rodziców Antka. Nie po to, żeby skarżyć. Chciałam tylko opowiedzieć, co obserwuję. Mama przez chwilę milczała. Potem powiedziała coś, co wiele wyjaśniło: przyznała, że Antek od zawsze bardzo przeżywał relacje z rówieśnikami. Bał się odrzucenia i robił wszystko, żeby inni go akceptowali. Kiedy tylko ktoś go o coś poprosił, trudno było mu odmówić. Rodzice nie mieli pojęcia, że na kolonii wygląda to właśnie w ten sposób. Poprosili mnie, żebym dyskretnie obserwowała sytuację. Nie chcę, żeby ktoś źle zrozumiał mój list. Nie uważam, że Antek trafił na grupę okrutnych dzieci. Większość z nich prawdopodobnie nawet nie zastanawiała się nad tym, że przekracza pewną granicę. Dzieci bardzo szybko przyzwyczajają się do tego, co jest dla nich wygodne. Jeżeli jedno z nich zawsze płaci, łatwo uznać to za coś normalnego. To właśnie dlatego potrzebują obok siebie dorosłych, którzy czasem powiedzą: „Stop”. Na kolejnych wyjściach rozmawiałam z całą grupą o koleżeństwie, wzajemności i o tym, że prawdziwa przyjaźń nie kosztuje ani złotówki. Antek nadal był tak samo lubiany. Różnica polegała na tym, że od tamtej rozmowy każdy płacił już za siebie. Mam nadzieję, że wyniesie z tych kolonii coś znacznie cenniejszego niż pamiątki. Że zrozumie, iż nie trzeba kupować sobie sympatii innych ludzi. Od redakcji Dzieci, które są empatyczne, hojne i chętnie dzielą się z innymi, mają wiele pięknych cech. Jednocześnie warto uczyć je, że życzliwość nie oznacza zgadzania się na wszystko. Psychologowie podkreślają, że umiejętność stawiania granic jest równie ważna jak pomaganie innym. Kolonie i obozy są często pierwszym miejscem, w którym dzieci samodzielnie zarządzają własnymi pieniędzmi i uczą się relacji z rówieśnikami. To dobry moment, by rozmawiać z nimi o tym, że prawdziwe koleżeństwo nie polega na tym, kto najczęściej płaci za całą grupę. Zobacz także: Jeden rzut oka na sukienkę córki po powrocie z kolonii i matka zamarła. „Wychowawca pozwolił im na to w biały dzień” Znalazłam to na dnie walizki mojej 13-latki i zdębiałam. Nauczycielka: „W tym wieku to normalne” Opiekunka kolonijna porównuje dzieci do dubajskich szejków. „Po pytaniu o wannę od razu chwyciłam za telefon”
Rośnie pokolenie małych kombinatorów. „Chciałam kupić od dzieci lemoniadę. Gdy zobaczyłam, skąd mają cukier, aż się przeżegnałam”
Coraz częściej zachwycamy się przedsiębiorczością dzieci. Uczą się zarabiać, liczyć pieniądze i wychodzić z inicjatywą. Ale czy równie często uczymy je, gdzie przebiega granica między zaradnością a cwaniactwem? Jedna wakacyjna scena skłoniła naszą czytelniczkę do takich właśnie przemyśleń.
W ostatnich tygodniach trudno ich nie zauważyć. Przy osiedlach, parkach czy drogach prowadzących do placów zabaw pojawiają się dzieci sprzedające domową lemoniadę. Jedni widzą w tym świetną lekcję przedsiębiorczości, inni – uroczy obrazek wakacji. Nasza czytelniczka przekonuje jednak, że jedna taka budka skłoniła ją do zupełnie innych przemyśleń. „Wracałyśmy z dyżuru wakacyjnego” Mam pięcioletnią córkę, która przez część wakacji chodzi do przedszkola na dyżur. Kilka dni temu odbierałam ją po południu i jak zwykle wracałyśmy pieszo do domu. Na rogu ulicy zauważyłyśmy troje dzieci. Miały może po dziewięć, dziesięć lat. Rozłożyły składany stolik, przygotowały dzbanek z lemoniadą, plastikowe kubeczki i własnoręcznie namalowaną kartkę z ceną. Moja córka od razu poprosiła, żebyśmy kupiły po kubku. Pomyślałam, że dlaczego nie. Zawsze wolę wesprzeć dzieci, które próbują same coś zrobić, niż słuchać, że młodzi tylko siedzą przed ekranami. Kiedy jedno z dzieci nalewało lemoniadę, zauważyłam na stoliku przezroczysty woreczek wypchany jednorazowymi saszetkami z cukrem. Było ich naprawdę mnóstwo. Z uśmiechem zapytałam: – Ale się przygotowaliście. Skąd tyle cukru? Chłopiec odpowiedział bez najmniejszego zawahania: – Z Żabki. Dziewczynka od razu dodała: – I ze stacji benzynowej. Tam zawsze jest pełno. Powiedziały to takim tonem, jakby opowiadały o czymś całkowicie oczywistym. „Przecież można brać” Zapytałam: – A ktoś wam pozwolił zabrać tyle saszetek? Usłyszałam: – Przecież one są za darmo. Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Nie zrobiłam dzieciom wykładu. Nie chciałam ich zawstydzać. Pomyślałam jednak, że ktoś musiał im kiedyś pokazać, że skoro coś stoi na ladzie, to można brać garściami. Chyba nikt nie wyjaśnił im, że te saszetki są dla klientów, którzy właśnie piją kawę albo jedzą posiłek, a nie po to, żeby wynosić je do własnego biznesu. Naprawdę nie chodzi mi o kilka saszetek cukru. Chodzi o sposób myślenia. Coraz częściej słyszymy, że dzieci powinny być przedsiębiorcze, zaradne i kreatywne. Zgadzam się z tym. Tylko że przedsiębiorczość nie może oznaczać, że wszystko, co nie jest przykręcone do podłogi, wolno zabrać, bo „przecież było za darmo”. Moja córka przez całą drogę do domu opowiadała, że ona też chciałaby kiedyś sprzedawać lemoniadę. Powiedziałam jej, że to świetny pomysł, ale cukier kupimy w sklepie albo weźmiemy z naszej kuchni. Bo uczciwość też jest czymś, czego dzieci uczą się od dorosłych. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Stoiska z domową lemoniadą stają się w Polsce coraz popularniejsze i dla wielu dzieci są świetną okazją do nauki liczenia pieniędzy, odpowiedzialności czy kontaktu z ludźmi. To wartościowa forma zabawy, jeśli towarzyszą jej rozmowy o zasadach. Warto przypominać dzieciom, że jednorazowe saszetki z cukrem udostępniane w sklepach, restauracjach czy na stacjach benzynowych są przeznaczone dla klientów korzystających z danego miejsca. Przedsiębiorczość i pomysłowość najlepiej rozwijają się wtedy, gdy idą w parze z uczciwością i szacunkiem do cudzej własności. Zobacz także: „Chciałam kupić od dzieci lemoniadę, dopóki nie zobaczyłam, o co proszą”. Tak rodzice uczą cwaniactwa?
Zafarbowała 4-latce włosy na różowo i została skrytykowana. „Nie chcę się wtrącać, ale...”
Ponad milion wyświetleń i niemal tysiąc komentarzy. Kto by pomyślał, że farbowanie włosów u 4-letniej dziewczynki wywoła aż takie emocje! Strach pomyśleć, co by się działo, gdyby to był chłopiec...
Farbowanie dziecku włosów to niewinna zabawa czy przekraczanie granic? Rolka opublikowana przez instagramerkę Kasię Dębską wywołała dyskusję, w której nie zabrakło ani zachwytu, ani mocnych słów krytyki. „Mamo, chcę różowe włosy...” Instagramerka Kasia Dębska, prowadząca profil @kasiadebska_, a prywatnie mama dwóch dziewczynek, pokazała na Instagramie krótkie nagranie, na którym spełnia marzenie swojej czteroletniej córki: zafarbowała jej włosy na różowo. Na nagraniu widać nie tylko proces farbowania, ale też moment, w którym mała przegląda się w lustrze. Jej reakcja mówi wszystko – uśmiech od ucha do ucha, błyszczące oczy i ogromna radość z nowej fryzury. Film szybko zdobył popularność. Wyświetlono go ponad milion razy, a pod rolką pojawiło się ponad tysiąc komentarzy. Jedni byli zachwyceni, inni nie kryli oburzenia Jak można było się spodziewać, internauci błyskawicznie podzielili się na dwa obozy. Wielu internautów pisało, że najważniejsze jest szczęście dziecka, a włosy – uwaga – odrastają! Inni byli znacznie bardziej krytyczni: „Jestem na nie. 4-latka to nie jest wiek na farbowanie – nawet zmywalne. Jeszcze dziewczynka ma czas na takie rzeczy”. Pojawiły się też głosy sugerujące, że nawet delikatne produkty nie powinny trafiać na włosy tak małych dzieci. „Kolejna matka, która nie odróżnia tonowania od farbowania i robi krzywdę córce”. Niektórzy zwracali uwagę na jeszcze inny aspekt. „Nie chcę się wtrącać, ale to nie zejdzie do końca wakacji. Chyba reakcja pani w przedszkolu nie będzie zbyt pozytywna...” Na ten komentarz sama Kasia Dębska odpowiedziała, że wychowawczynie w przedszkolu nie mają z tym żadnego problemu, a jej córka nie jest pierwszym dzieckiem z kolorowymi włosami. Pojawiły się również pytania o to, czy tak wczesne eksperymentowanie z wyglądem nie sprawi, że jako nastolatka dziewczynka będzie chciała posunąć się jeszcze dalej. „Robicie ze zwykłego farbowania martwego włosa tragedię” W obronie influencerki stanął m.in. znany fryzjer Dawid Karol Chmiel, prowadzący na Instagramie profil @lysy_od_wlosow. Nie krył irytacji poziomem niektórych komentarzy. „Większość pań tutaj powinna się udać na leczenie i to w trybie natychmiastowym. Jak czytam porównania typu 'a jak dziecko będzie chciało to czy tamto to też kupisz' albo 'dziecko powinno znać swoje granice' to już nawet mi się tego czytać nie chce... Robicie ze zwykłego farbowania martwego włosa tragedię”. Jego komentarz również wywołał wiele reakcji. Część internautów zgodziła się z fryzjerem, podkreślając, że włos jest martwą strukturą, a odpowiednio dobrane produkty nie stanowią takiego zagrożenia, jak sugerują niektórzy komentujący. Poza tym, jeśli kolor się nie wypłucze w ciągu kilku kolejnych tygodni, czy to naprawdę będzie aż taka tragedia? Jeśli kolorować, to z głową Eksperci zwracają uwagę, że jeśli rodzice decydują się na zmianę koloru włosów u dziecka, warto wybierać możliwie najdelikatniejsze rozwiązania. Bezpieczniejszym wyborem są tonery, płukanki czy kosmetyki przeznaczone do krótkotrwałego efektu kolorystycznego niż trwałe farby z silnymi substancjami chemicznymi. Dobrym pomysłem może być również wykonanie takiej koloryzacji w salonie fryzjerskim. Fryzjer dobierze odpowiedni produkt, oceni kondycję włosów dziecka i zadba o to, by cały proces przebiegł bezpiecznie. Dzięki temu kolorowa metamorfoza pozostanie przede wszystkim dobrą zabawą, a nie ryzykownym eksperymentem. Zobacz także: Zafundowała 3-miesięcznej córeczce prawdziwe kolczyki. „Płakała tylko chwilę, za to teraz wygląda ślicznie”
W upały rodzice dostają małpiego rozumu. Gdy zobaczyłam, co robi ten dzieciak przy fontannie, chciałam wzywać policję
Latem miejskie fontanny zamieniają się w darmowe aquaparki. Dzieci piszczą z radości, rodzice siedzą na ławkach i odpoczywają z nosem w telefonie. Jedna scena, której byłam świadkiem, sprawiła, że zaczęłam się zastanawiać, czy problemem naprawdę jest sama kąpiel w fontannie.
Wystarczy kilka naprawdę gorących dni i miejskie fontanny zmieniają się w place zabaw. Dzieci biegają między strumieniami wody, śmieją się, piszczą z radości, a rodzice siedzą obok na ławkach. Sama, z uwagi na bezpieczeństwo dzieciaków, jestem przeciwniczką takich rozrywek. Ostatnio moją uwagę przykuła scenka, jakiej jeszcze nie widziałam. Przechodziłam obok fontanny przy jednym z centrów handlowych w Warszawie. W pewnym momencie zobaczyłam kobietę, która wyciągnęła z torby jakieś śmieci – wyglądały jak jakieś papierki, może chusteczki, opakowanie po soczku – podała je kilkuletniemu chłopcu, a on pobiegł do fontanny i zaczął wciskać je w dyszę, z której tryskała woda. Patrzyłam na to z niedowierzaniem. Dzieci testują granice, eksperymentują i czasem robią rzeczy kompletnie nieprzemyślane, jasne. Ale tutaj całą akcję zaśmiecania i potencjalnego uszkodzenia fontanny koordynowała dorosła osoba, która nie tylko nie zareagowała, ale wręcz sprawiała wrażenie, jakby sama zachęcała do takiej zabawy. Najchętniej postraszyłabym ją policją albo strażą miejską, ale dobrze wiemy, jaki byłby koniec tej historii. Czy pozwalać dziecku kąpać się w fontannie? Przy okazji tej scenki postanowiłam zapytać o fontanny znajome mamy. W końcu w czasie upałów temat wraca co roku. Jedni uważają, że skoro dzieci świetnie się bawią, nie ma sensu robić z tego problemu. Inni przypominają, że miejskie fontanny nie są przeznaczone do kąpieli. Sanepid od lat zwraca uwagę, że woda w fontannach nie jest badana ani uzdatniana tak jak woda na pływalniach. Mogą znajdować się w niej bakterie, zanieczyszczenia czy odchody ptaków. Dochodzi też kwestia bezpieczeństwa – mokra nawierzchnia zwiększa ryzyko poślizgnięcia się, a dysze i elementy instalacji nie są projektowane z myślą o intensywnej zabawie dzieci. Mimo to dla wielu rodzin fontanny stały się symbolem letnich wakacji w mieście. – Mam dwie córki, cztery i sześć lat. Kiedy jest upał, pozwalam im wejść do fontanny. Oczywiście jestem obok i pilnuję, żeby nikomu nie przeszkadzały. Sama jako dziecko biegałam przez zraszacze i nic złego się nie stało. Nie demonizowałabym tego – mówi Natalia. Przyznaje jednak, że są granice. – Zabawa zabawą, ale nie wyobrażam sobie, żeby dzieci wrzucały coś do dysz, wspinały się po elementach fontanny albo niszczyły instalację. To już nie jest spontaniczna zabawa, tylko zwykły brak szacunku do wspólnej przestrzeni. „Nigdy bym na to nie pozwoliła” Zupełnie inaczej patrzy na sprawę Monika, mama pięcioletniego chłopca. – Dla mnie fontanna nie jest miejscem do kąpieli. Nie chodzi tylko o higienę. Nie wiemy, co jest w tej wodzie, kto wcześniej tam wchodził, czy nie ma szkła albo innych niebezpiecznych przedmiotów. Poza tym w takich miejscach są tłumy ludzi. Nigdy nie wiadomo, kto robi zdjęcia albo nagrywa. Wolę zabrać syna na plac zabaw z kurtyną wodną albo na basen. Zapytałam też Monikę o zachowanie chłopca zaśmiecającego fontannę. Czasem bardzo szybko oceniamy dzieci, zapominając, że to one dopiero uczą się świata. To dorośli pokazują im, gdzie kończy się dobra zabawa, a zaczyna odpowiedzialność za wspólną przestrzeń. – Dzieci zrobią wiele rzeczy, jeśli nikt ich nie zatrzyma. Ale od tego są rodzice. Jeśli widzę, że moje dziecko zaczyna niszczyć coś, co jest wspólne, reaguję od razu. Tego też uczymy dzieci – odpowiada. Zobacz także: Pozwoliła 2-latce pluskać się w fontannie, a teściowa skwitowała: „Wyrodna matka, której żal pieniędzy na basen”
Scena z pociągu to dowód, że rodzice nie lubią własnych dzieci. Ze smutkiem patrzyłam, co robi ta mama
Podróż z małym dzieckiem potrafi być prawdziwym wyzwaniem. Każdy rodzic marzy o tym, żeby dojechać do celu bez płaczu, marudzenia i ciągłego powtarzania: „Daleko jeszcze?”. Kilka dni temu sama przekonałam się, jak różnie można przeżyć tę samą podróż. Przez kilka godzin siedziałam naprzeciwko mamy z dwójką dzieci i była porażona jej metodami wychowawczymi.
Jechałam z trzyletnią córką nad morze. Wiedziałam, że kilka godzin w pociągu będzie wymagało ode mnie sporo cierpliwości, dlatego dzień wcześniej się przygotowałam. Spakowałam kolorowanki, kredki, tablicę magnetyczną, książeczki i zdrowe przekąski. Nie liczyłam na to, że córka przez całą drogę będzie grzecznie siedziała i patrzyła przez okno. Dziecko w tym wieku potrzebuje rozmowy, nowych bodźców i ciągłej uwagi, a nie ignorowania. Raz oglądałyśmy mijane pola i lasy, innym razem rysowałyśmy zwierzęta na tablicy magnetycznej. Później przyszła pora na przekąskę i wymyślanie historii o ludziach, których widziałyśmy na stacjach. Było głośno, momentami męcząco, chwilami chaotycznie, ale właśnie tak wyobrażałam sobie podróż z małym dzieckiem. Naprzeciwko siedziała mama z dwójką dzieci. Dziewczynka wyglądała na rówieśniczkę mojej córki, chłopiec był od niej może dwa albo trzy lata starszy. Ledwo pociąg ruszył ze stacji, oboje dostali do rąk telefony. Chwilę później na stoliku pojawiły się żelki, chrupki i wafle. Mama również wyjęła swój telefon i przez większość podróży wpatrywała się w ekran. Najbardziej zaskoczyło mnie to, czego między nimi nie było Nie chcę demonizować smartfonów. Sama wiem, że bywają sytuacje, kiedy bajka potrafi uratować rodzicom długą podróż albo wizytę u lekarza. Nie należę też do osób, które uważają, że dziecko nigdy nie powinno korzystać z elektroniki. Patrząc na tę rodzinę, miałam jednak wrażenie, że telefony nie były rozwiązaniem jakiegoś problemu. One pojawiły się jeszcze zanim dzieci zdążyły się znudzić, zanim padło pierwsze pytanie i zanim ktokolwiek spróbował zamienić z nimi kilka zdań. Przez całą drogę nie usłyszałam rozmowy o tym, co widać za oknem. Nikt nie zachwycił się krówkami stojącym na łące ani ogromnym mostem, przez który przejeżdżaliśmy. Nie było wspólnego śmiechu, zgadywanek ani choćby krótkiego: „Popatrzcie, jakie piękne jezioro”. Najbardziej uderzyło mnie właśnie to, czego tam zabrakło. Siedzieli obok siebie, ale miałam wrażenie, jakby każde z nich podróżowało osobno. Przyznam, że przez chwilę nawet zazdrościłam tej mamie. Moja córka co kilka minut chciała coś pokazać, o coś zapytać albo poprosić mnie o wspólną zabawę. Byłam zmęczona i marzyłam o kilku minutach ciszy. Wystarczyłoby przecież wyjąć telefon i pewnie też miałabym spokój... Tylko czy naprawdę o taki spokój nam chodzi? Czasem najcenniejsze chwile są też najbardziej męczące Po powrocie długo myślałam o tamtej podróży. Nie znam historii tej kobiety. Być może była po ciężkim tygodniu pracy, niewyspana albo zwyczajnie nie miała siły na kilkugodzinną zabawę z dziećmi. Każdy rodzic ma prawo do zmęczenia i każdy czasem wybiera rozwiązania, które po prostu pomagają przetrwać trudniejszy dzień. Coraz częściej zastanawiam się jednak, czy nie zaczęliśmy traktować ekranów jako pierwszej odpowiedzi na dziecięcą nudę. Zamiast dać dziecku szansę na rozmowę, obserwowanie świata albo zwykłe ponudzenie się przez kilka minut, odruchowo sięgamy po telefon. Jest szybciej, ciszej i wygodniej. Problem w tym, że właśnie w tych pozornie nieistotnych chwilach często rodzą się wspomnienia, do których dzieci wracają po latach. Do dziś pamiętam swoje podróże pociągiem. Nie dlatego, że były idealne, ale dlatego, że rozmawialiśmy, śmialiśmy się i patrzyliśmy przez okno, próbując odgadnąć, dokąd prowadzą tory. Może właśnie dlatego tamta scena tak mnie poruszyła. Nie dlatego, że dzieci trzymały w rękach telefony, ale dlatego, że miałam wrażenie, iż cała podróż przestała być wspólnym doświadczeniem. A przecież dzieci nie zapamiętują przede wszystkim tego, co dostały do ręki. Najczęściej pamiętają to, z kim naprawdę spędziły czas. Zobacz także: Krępujący widok za rodzinnym parawanem w Mielnie. „Trzeba nie mieć wstydu. Przecież tam były dzieci” „Współczesne dzieci to społeczne niedojdy”. Scena z 10-latkiem na deptaku ujawnia smutną prawdę o pokoleniu Alfa Karygodne zachowanie matki na plaży nad Bałtykiem. „Puściły jej wszystkie hamulce. Biedne dziecko”
12-latek chciał kupić gofra na deptaku w Kołobrzegu. Reakcja jego matki to dowód, że pokolenie alfa będzie stracone
„Najpierw uśmiechnęłam się pod nosem. Pomyślałam, że za chwilę zobaczę chłopca, który sam zamówi sobie gofra i z dumą wróci do rodziców. Stało się jednak coś zupełnie odwrotnego. Patrzyłam na tę scenę i miałam wrażenie, że to nie dwunastolatek nie potrafi zrobić najprostszej rzeczy. To dorośli nie pozwalają mu nawet spróbować” – pisze nasza czytelniczka.
Kołobrzeski deptak tętnił życiem. Dzieci biegały z lodami, rodziny ustawiały się w kolejkach po gofry i watę cukrową, a z każdej strony słychać było wakacyjny gwar. Nasza czytelniczka przyznaje, że właśnie tam zobaczyła scenę, która skłoniła ją do refleksji nad tym, czy współczesne dzieci naprawdę są mniej samodzielne, czy może po prostu nie daje im się szansy, by tę samodzielność ćwiczyły. „Nawet nie pozwoliła mu otworzyć ust” Przyjechaliśmy z rodziną do Kołobrzegu na wczasy. Po południu wybraliśmy się na spacer deptakiem. Jak to nad morzem – dzieci od razu wypatrzyły budkę z goframi. W kolejce przede mną stała kobieta z chłopcem, który wyglądał na jakieś dwanaście lat. Trochę był starszy od moich dzieciaków. Usłyszałam, jak mówi do mamy, że chciałby kupić sobie gofra. Pomyślałam, że to świetny moment. W tym wieku większość dzieci bez problemu zrobi takie zakupy. Sama pamiętam, jak jako dwunastolatka chodziłam do sklepu po pieczywo, mleko czy lody i nikt nie robił z tego wielkiego wydarzenia. Zresztą nawet moje dzieci są już w stanie to ogarnąć. Mama chłopca zareagowała jednak zupełnie inaczej, niż się spodziewałam. Chłopiec zrobił krok w stronę okienka i już miał coś powiedzieć, kiedy mama weszła przed niego. To ona zamówiła gofra. To ona wybrała dodatki. To ona zapłaciła. To ona odebrała zamówienie. Kiedy sprzedawczyni wyciągnęła gofra w stronę chłopca, mama przejęła go pierwsza, mówiąc, że „jeszcze go upuści”. Potem poprosiła o dodatkowe serwetki, starannie owinęła nimi deser i dopiero wtedy podała go synowi, przypominając, żeby uważał i nie pobrudził koszulki. Przez cały ten czas chłopiec praktycznie się nie odezwał. Stał obok i tylko patrzył. Miałam wrażenie, że nawet nie próbował zaprotestować. Jakby przywykł do tego, że ktoś zawsze wszystko zrobi za niego. „Czy naprawdę boimy się pozwolić dzieciom dorastać?” Nie chodzi o jednego gofra. Nie chodzi nawet o tę konkretną rodzinę. Coraz częściej widzę rodziców, którzy wyręczają dzieci dosłownie we wszystkim. Zamawiają za nie jedzenie w restauracji, odpowiadają za nie lekarzowi, pakują im plecaki, rozwiązują każdy najmniejszy problem, zanim dziecko w ogóle zdąży się z nim zmierzyć. Robią to z miłości, jasne, rozumiem to. Chcą ułatwić dzieciom życie. Tylko czy przy okazji nie odbierają im czegoś bardzo ważnego? Samodzielności nie da się nauczyć z książki. Trzeba ją ćwiczyć właśnie w takich drobnych sytuacjach. Kupienie gofra, zapłacenie za niego, powiedzenie „dzień dobry”, „poproszę” i „dziękuję” to niby drobiazg. Tak naprawdę to mała lekcja odwagi i odpowiedzialności. Patrzyłam na tego chłopca i zrobiło mi się zwyczajnie smutno. Nie dlatego, że nie kupił sobie gofra. Dlatego, że ktoś najwyraźniej uznał, iż nawet tego nie potrafi. Mam tylko nadzieję, że jeszcze będzie miał wiele okazji, żeby przekonać się, że potrafi znacznie więcej, niż sądzą jego rodzice. Komentarz redakcji Psychologowie od lat zwracają uwagę, że samodzielność rozwija się stopniowo i najlepiej uczy się jej w codziennych, bezpiecznych sytuacjach. Samodzielne zamówienie posiłku, zapłacenie za drobny zakup czy rozmowa ze sprzedawcą mogą wydawać się błahostką, ale dla dziecka są ważnym ćwiczeniem odpowiedzialności i pewności siebie. Rodzice często wyręczają dzieci z troski i chęci ochrony przed stresem. Warto jednak zastanowić się, czy czasem nie odbieramy im okazji do zdobywania doświadczeń, które w przyszłości pomogą im odnaleźć się w dorosłym życiu. Zobacz także: „Współczesne dzieci to społeczne niedojdy”. Scena z 10-latkiem na deptaku ujawnia smutną prawdę o pokoleniu Alfa Na własne życzenie wychowujemy pokolenie ciamajd. Ze smutkiem patrzyłam, co ten 11-latek robi w nadmorskiej smażalni Kiedyś nauczyciel miał prawa, dziś boi się ucznia. Pedagog: „Czas przestać przepraszać za to, że wychowujemy”
Trend „Sephora kids” drenuje portfele rodziców. „Z niepokojem odkryłam, co córka robi w łazience”
Pokolenie Sephora to coś więcej niż niewinna zabawa w dorosłość. To pusty portfel, presja rówieśnicza i poczucie, że nie jest się wystarczającą.
Jeszcze kilkanaście lat temu zabawa w dorosłość kończyła się na podkradaniu mamie szminki czy lakieru do paznokci. Dziś coraz młodsze dziewczynki oglądają recenzje kosmetyków na TikToku, tworzą własne wieloetapowe rutyny pielęgnacyjne, a kieszonkowe wydają na kosmetyki o wartości nawet kilkuset złotych. Rodzice przyznają, że trudno nadążyć za nową modą. Tym bardziej że nie chodzi już o pojedynczy kosmetyk, ale o cały styl życia, który media społecznościowe przedstawiają jako coś zupełnie normalnego. Czym jest trend „Sephora Kids”? „Sephora Kids” to określenie, które w ostatnich latach zyskało popularność w mediach społecznościowych. Odnosi się do dzieci – najczęściej dziewczynek w wieku około 9-13 lat – które fascynują się pielęgnacją skóry i kosmetykami sprzedawanymi w perfumeriach takich jak Sephora czy Douglas. Trend narodził się głównie na TikToku. Dziewczynki nagrywają filmy z zakupów, pokazują swoje kosmetyczki, testują luksusowe marki i prezentują wieloetapowe rytuały pielęgnacyjne. Problem polega na tym, że wiele z tych produktów zawiera składniki przeznaczone dla skóry dorosłych, takie jak retinol czy silne kwasy złuszczające. Dermatolodzy apelują do rodziców, by zwracali uwagę na kosmetyki, których używają ich dzieci. Zdrowa dziecięca skóra zazwyczaj nie potrzebuje takiej pielęgnacji, a niewłaściwie stosowane kosmetyki mogą prowadzić do podrażnień i uszkodzenia bariery ochronnej skóry. Z kolei rodzice zwracają uwagę na jeszcze jeden problem: ceny. Jedno serum potrafi kosztować więcej niż miesięczny abonament za telefon, a zestaw kosmetyków z listy marzeń dziecka nierzadko przekracza kilkaset złotych. „Z przerażeniem odkryłam, co córka robi w łazience” – Weszłam do łazienki i sama poczułam się jak bohaterka filmiku na TikToku. Moja 11-letnia córka stała przed lustrem z opaską na włosach i nakładała na twarz kolejne kosmetyki. Najpierw pianka, potem tonik, serum, krem pod oczy, maseczka. Z przerażeniem odkryłam, że od kilku tygodni podkradała moje kosmetyki. Powiedziała, że wszystkie dziewczyny tak robią – opowiada Magdalena, mama piątoklasistki. Przyznaje, że najbardziej zaskoczyło ją nie samo zainteresowanie kosmetykami, ale skala zjawiska. – Gdy miałam jedenaście lat, marzyłam o błyszczyku truskawkowym. Dziś dzieci rozmawiają o peptydach, retinolu i kwasach, choć często nie mają pojęcia, do czego służą. Albo gorzej: wiedzą i wydaje im się, że naprawdę tego potrzebują. „Kosmetyczka córki jest warta więcej niż mój telefon” Media społecznościowe sprawiły, że dzieci bardzo szybko poznają nowe marki i produkty. Dla wielu z nich kosmetyki stały się elementem budowania pozycji w grupie rówieśniczej. – Moja córka ma 12 lat. Kilka miesięcy temu poprosiła mnie o krem za prawie 300 zł. Kiedy odmówiłam, usłyszałam, że wszystkie koleżanki już go mają. Potem pokazała mi film na TikToku i powiedziała, że bez tego kosmetyku skóra szybciej się starzeje. Byłam w szoku. Dziecko, które nie ma nawet zmarszczek, zaczęło bać się starzenia – mówi Joanna. Dodaje, że największym problemem jest presja. – Nie chodzi już o sam krem. Chodzi o to, że dziewczynki porównują swoje kosmetyczki tak samo, jak kiedyś porównywały piórniki. Córka przy każdej okazji chce dostawać nowe kosmetyki. Gdyby to podliczyć, to jej kosmetyczka ma równowartość najnowszego iPhona – dodaje. „Nie chodzi tylko o pieniądze” Rodzice przyznają, że moda na „Sephora Kids” uderza nie tylko w domowy budżet. Problem jest dużo poważniejszy. – Mam 13-letnią córkę i widzę, że problem jest dużo głębszy. Ona nie chce tych kosmetyków dlatego, że ma problemy ze skórą. Ona chce wyglądać jak influencerki. Ma poczucie, że jeśli nie będzie używała tych samych produktów, będzie gorsza. To mnie martwi bardziej niż ceny – opowiada Agnieszka. Psychologowie od dawna zwracają uwagę, że media społecznościowe przyspieszają proces dorastania. Dziewczynki coraz wcześniej zaczynają interesować się wyglądem, pielęgnacją i produktami przeznaczonymi dla dorosłych. Z kolei dermatolodzy podkreślają, że dziecięca skóra zwykle potrzebuje jedynie delikatnego oczyszczania, kremu nawilżającego dobranego do wieku oraz ochrony przeciwsłonecznej. Rodzice stoją dziś przed trudnym zadaniem. Z jednej strony nie chcą odbierać dzieciom radości z eksperymentowania i zabawy. Z drugiej coraz częściej zastanawiają się, gdzie przebiega granica między niewinną fascynacją kosmetykami a presją, która każe dziesięciolatce marzyć o serum przeciwzmarszczkowym. Bo trend „Sephora Kids” to nie tylko moda na drogie kosmetyki. To znak czasów, w których dzieci coraz częściej chcą wyglądać jak dorośli, zanim zdążą nacieszyć się dzieciństwem. Zobacz także: Współczesne pokolenie nastolatków nie przetrwa. Wystarczy pójść do galerii handlowej
Na własne życzenie wychowujemy pokolenie ciamajd. Ze smutkiem patrzyłam, co ten 11-latek robi w nadmorskiej smażalni
Nie spodziewałam się, że zwykły obiad nad morzem skłoni mnie do takiej refleksji. Stałam w kolejce do nadmorskiej smażalni i obserwowałam rodzinę przede mną. Niby nic szczególnego, a jednak jedna scena została ze mną na długo.
Przede mną przy kasie stanął chłopiec. Na oko miał 11 lat. Nie był to maluch, który dopiero uczy się świata, ale już prawie nastolatek. Kasjerka uśmiechnęła się i zapytała: – Co podać? Chłopiec spojrzał na nią, potem na mamę. Nie odpowiedział. Mama natychmiast wkroczyła do akcji. – Dla syna dorsz, frytki i surówka. I poprosimy jeszcze sos. Chłopiec nawet nie musiał się odzywać. Nie chciałam oceniać, ale trudno było się powstrzymać Pomyślałam wtedy: może jest nieśmiały. Może miał gorszy dzień. Może po prostu nie lubi rozmawiać z obcymi. Jedna scena nie świadczy o całym dziecku. Ale chwilę później wydarzyło się coś, co kazało mi spojrzeć na to inaczej. Kiedy rodzina usiadła przy stoliku, chłopiec zaczął jeść. Po chwili okazało się, że nie dostał sztućców, których potrzebował. Zamiast sam podejść do obsługi albo poprosić kelnera, siedział i czekał. – Mamo, nie mam widelca. Mama wstała i poszła po widelec dla syna. Kilka minut później chłopiec zauważył, że napój, który dostał, nie był tym, który chciał. – Mamo, chciałem colę, to jest lemoniada. I znów to samo. Zamiast prostego: „Przepraszam, czy mogę prosić o inny napój?”, problem rozwiązywał dorosły. Patrzyłam na tę scenę i pomyślałam, że być może największym problemem współczesnych dzieci nie jest to, że są leniwe czy niezaradne. Problem w tym, że często nie dajemy im szansy, żeby nauczyły się radzić sobie same. Rodzice nie pozwalają dzieciom na samodzielność Bo przecież samodzielność nie pojawia się nagle w dniu osiemnastych urodzin. Nie buduje się jej wielkimi życiowymi decyzjami. Buduje się ją właśnie w takich drobiazgach: kiedy dziecko samo zamówi obiad, zapyta o coś kelnera, poprosi o pomoc, powie, że czegoś potrzebuje. Tymczasem wielu rodziców – z troski, wygody albo zwykłego pośpiechu – wyręcza dzieci niemal we wszystkim. Łatwiej samemu zamówić jedzenie. Łatwiej samemu zapytać. Łatwiej samemu załatwić sprawę niż czekać, aż dziecko się przełamie. Tylko że dziecko, któremu zawsze pomagamy, nie uczy się, że potrafi. Oczywiście nie chodzi o to, żeby wymagać od 11-latka dorosłości. Dzieci mają prawo być nieśmiałe, zagubione i popełniać błędy. Ale mają też prawo – i potrzebę – ćwiczyć niezależność. Bo być może za kilka lat ten sam chłopiec nie będzie musiał zamówić ryby w smażalni. Będzie musiał zadzwonić w ważnej sprawie, załatwić coś w urzędzie, porozmawiać z obcą osobą albo samodzielnie rozwiązać problem. I wtedy nikt nie będzie już stał obok niego, żeby odpowiedzieć za niego. Może więc warto czasem pozwolić dzieciom poczuć tę niezręczność. Pozwolić im się zająknąć, pomylić, powiedzieć coś nieidealnie. Bo właśnie w takich małych sytuacjach uczą się największej rzeczy: że mogą sobie poradzić. Czytaj także: „Współczesne dzieci to społeczne niedojdy”. Scena z 10-latkiem na deptaku ujawnia smutną prawdę o pokoleniu Alfa
5 kroków, by postawić dziecku granice. Psycholożka: Współcześni rodzice boją się mówić dzieciom „nie”
„Jeszcze pięć minut!” – krzyczy dziecko, gdy prosisz je o wyłączenie bajki. Za chwilę pojawiają się łzy, złość, a może nawet rzucanie się na podłogę. W takich momentach wielu rodziców zaczyna się zastanawiać: odpuścić, żeby uniknąć awantury, czy postawić na swoim? Choć pokusa, by dla świętego spokoju powiedzieć „dobrze”, bywa ogromna, psychologowie przekonują, że właśnie wtedy dziecko najbardziej potrzebuje jasnych granic.
„Stawianie dzieciom granic wydaje się czymś oczywistym – w końcu to my jesteśmy dorosłymi, nieprawdaż? Każdy rodzic wie jednak, że w praktyce wygląda to zupełnie inaczej. Wychowujemy dzieci w czasach, gdy z każdej strony słyszymy, jak powinniśmy postępować. Media społecznościowe i książki dla rodziców pełne są porad, przez które wielu z nas zaczyna wierzyć, że powiedzenie 'nie' może zaszkodzić naszym dzieciom” – pisze kanadyjska psycholożka kliniczna dr Zia Lakdawalla. Paradoks polega jednak na tym, jak wyjaśnia ekspertka, że dzieci potrzebują granic, wręcz o nie błagają – nawet jeśli wydaje nam się, że się im sprzeciwiają. Przecież to granice dają dzieciom poczucie bezpieczeństwa i pomagają im zrozumieć świat. Granica to nie kara. To decyzja rodzica Jednym z najczęstszych błędów jest mylenie granic z karami albo konsekwencjami. Dr Lakdawalla podkreśla, że granica nie polega na wymyślaniu sankcji dla dziecka. To przede wszystkim jasna decyzja rodzica dotycząca własnego działania. To subtelna, ale bardzo ważna różnica. Zamiast mówić: „Jeśli tego nie zrobisz, zabiorę ci tablet”, warto skupić się na tym, co zależy od dorosłego. Na przykład: „Nie ruszę samochodem, dopóki wszyscy nie zapną pasów”. Albo: „Po kolacji nie podaję już słodyczy” zamiast „Po kolacji nie dostaniesz słodyczy”. Takie granice są przewidywalne. Nie zmieniają się pod wpływem płaczu czy negocjacji, dzięki czemu dziecko wie, czego może się spodziewać. Dlaczego dziecko testuje granice? Wielu rodziców odbiera sprzeciw dziecka jako złośliwość albo próbę przejęcia kontroli. Tymczasem psycholożka uspokaja – testowanie granic jest naturalnym etapem rozwoju. Każde dziecko musi nauczyć się, że nie zawsze dostanie to, czego chce i dokładnie wtedy, kiedy chce. To trudna lekcja, dlatego często towarzyszą jej silne emocje. Płacz, złość czy frustracja nie oznaczają, że rodzic zrobił coś źle. Wręcz przeciwnie. To właśnie w takich momentach dziecko uczy się radzić sobie z rozczarowaniem, regulować emocje i stopniowo akceptować fakt, że świat ma swoje ograniczenia. Zdaniem dr Lakdawalli te doświadczenia są niezwykle cenne. Dzięki nim dzieci w przyszłości łatwiej radzą sobie z odmową, czekaniem na swoją kolej czy porażkami w szkole, pracy i relacjach z innymi ludźmi. To jeden z fundamentów odporności psychicznej. Dlaczego rodzicom jest dziś tak trudno powiedzieć „nie”? Współczesnym rodzicom nie brakuje wiedzy. Problem w tym, że czasami jest jej... zbyt dużo. Poradniki, media społecznościowe i dziesiątki ekspertów sprawiają, że wielu mamom i tatom trudno zaufać własnej intuicji. Pojawia się obawa, że każda odmowa może zranić dziecko albo wpłynąć na jego rozwój. Do tego dochodzi jeszcze jedna trudność. Gdy dziecko płacze lub krzyczy, dyskomfort odczuwa nie tylko ono. Rodzic również przeżywa silne emocje i często chce jak najszybciej zakończyć konflikt. Najprostszym sposobem wydaje się ustąpienie. Psycholożka zwraca jednak uwagę, że chwilowa ulga nie uczy dziecka radzenia sobie z frustracją. To właśnie spokojne i konsekwentne trzymanie granicy przynosi najlepsze efekty. Jak mądrze stawiać dziecku granice? Ekspertka podkreśla, że stawianie granic to umiejętność, której uczą się zarówno dzieci, jak i rodzice. Nie trzeba być idealnym. Znacznie ważniejsza jest konsekwencja i gotowość do dalszych prób. Jej najważniejsze wskazówki to: Zacznij od małych rzeczy. Nie próbuj zmieniać wszystkiego naraz. Łatwiej zacząć od prostych zasad, np. braku przekąsek tuż przed kolacją albo ustalenia, ile książek czytacie przed snem. Bądź konsekwentna. Jeśli raz ustalisz granicę, staraj się jej trzymać. To właśnie przewidywalność daje dziecku poczucie bezpieczeństwa. Zachowaj spokój. Krzyk nie wzmacnia granicy. Kiedy dziecko przeżywa silne emocje, warto wziąć głęboki oddech i spokojnie pozostać przy swojej decyzji. Nie zostawiaj dziecka samego z emocjami. Możesz powiedzieć: „Widzę, że jest ci przykro” albo „Rozumiem, że jesteś zły”. Empatia nie oznacza rezygnacji z granicy. Szukaj wsparcia. Rozmowa z innymi rodzicami pomaga spojrzeć na trudne sytuacje z większym spokojem i przypomina, że niemal każdy mierzy się z podobnymi wyzwaniami. Choć dziecko często protestuje, gdy słyszy „nie”, w rzeczywistości właśnie wtedy uczy się jednej z najważniejszych umiejętności na całe życie – radzenia sobie z rozczarowaniem i akceptowania, że nie wszystko zależy od niego. Granice nie są przeciwieństwem ciepła i bliskości. Przeciwnie – pomagają stworzyć dziecku bezpieczne ramy, w których może rozwijać samodzielność, odporność psychiczną i zaufanie do rodzica. A to zaprocentuje nie tylko w dzieciństwie, ale również wtedy, gdy będzie już dorosłym człowiekiem. Źródło: ffew.ca Zobacz także: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko
Matka publicznie upokorzyła 7-letniego syna. „Zwróciłam jej uwagę, a ona odpowiedziała 1 słowem. Zastanawiam się, czy dobrze zrobiłam”
„Czy można było lepiej się zachować w tej sytuacji?” – tym pytaniem Aleksandra Dąbrowska, znana w sieci jako Mishon, zaczyna swoją historię. Zrobiła coś, na co wielu by się nie odważyło: zareagowała.
Pewnie wielu z nas było w podobnej sytuacji: obok rozgrywał się dziecięcy dramat, a my zastanawialiśmy się, czy powinniśmy zareagować. W końcu zwykle jesteśmy uczeni, żeby się nie wtrącać... Mishon się wtrąciła, ale nie jest pewna, czy nie popełniła błędu. Matka upokarzała dziecko podczas zakupów O swoim doświadczeniu Mishon opowiedziała w rolce na Instagramie. Po wizycie u kosmetyczki zamówiła taksówkę i postanowiła poczekać na nią w pobliskim sklepie spożywczym. Akurat w tym samym czasie robiła w nim zakupy matka z dwójką dzieci: jedno było w wózku, drugie, 7-letni chłopiec, stało obok, trzymając w dłoni colę. Ekspedientka zwracała się do chłopca, by się uspokoił, bo nic się nie stało, i musi być po prostu bardziej ostrożny. Po chwili odezwała się matka. Powiedziała dziecku, że ma się „ogarnąć” i nie być taką... „pi...pą”. Kilka razy powtórzyła to obraźliwe słowo. „Mnie w tym momencie zamurowało. Krew odpłynęła mi z głowy i przestałam słyszeć, co ta baba mówi” – opowiada Mishon. Próbowała skarcić obcą matkę wzrokiem, ale jednak daleko jej do Bazyliszka. Oliwy do ognia dolewała sprzedawczyni, powtarzają chłopcu, żeby był grzeczny i nie denerwował mamy. Jakby to była jego wina. Dąbrowska nie chciała zwracać uwagi matce, ale wykorzystała sytuację, w której kobieta wyszła przed budynek i zaczęła rozmawiać przez telefon, a 7-latek wrócił jeszcze po coś do sklepu. „Mówię do niej: przepraszam bardzo, czy mogłaby pani nie zwracać się w ten sposób do swojego syna. Na co ona: co?” – sytuacja powtórzyła się kilkakrotnie. Za którymś razem wyraźnie poirytowana matka 7-latka kazała Mishon... sobie już iść, choć, jak możecie się domyślać, użyła niecenzuralnego słowa. Co zrobić w takiej sytuacji? Na koniec Mishon wspomniała o przejmującym widoku pustych oczu 7-latka. Jego matce rzuciła tylko: „Będziesz tego żałowała”. Po wszystkich przyszła refleksja: czy odpowiednio się zachowała w tej sytuacji? W komentarzach pod filmem pojawiła się bardzo ciekawa sugestia, by w takich sytuacjach nie zwracać się do rodzica, ale do... dziecka. Skoro rodzic upokarza dziecko publicznie, prawdopodobnie nie ma też oporów, by robić to za zamkniętymi drzwiami. Komentarz obcej osoby raczej nie sprawi, że niegrzeczny dorosły przemyśli swoje zachowanie i obieca poprawę. To, co może przynieść realną zmianę, to zwrócenie się do dziecka. Powiedzenie mu, że to nie jest jego wina, że nie zrobił nic złego. Że zasługuje na szacunek, że ma prawo do swoich emocji i do popełniania błędów. Że niezależnie od tego, co słyszy od rodziców, jest wartościowym człowiekiem. Być może te słowa to prawdziwe koło ratunkowe? Czytaj także: Karygodne zachowanie matki na plaży nad Bałtykiem. „Puściły jej wszystkie hamulce. Biedne dziecko”
Hybrid parenting to nowy trend wśród rodziców. Mają dość „bezstresowego wychowania”
Jeszcze kilka lat temu wielu rodziców zachwycało się gentle parenting. Dziś coraz częściej słychać jednak, że sama empatia nie wystarcza. Na popularności zyskuje hybrydowe rodzicielstwo – podejście, które łączy bliskość z dzieckiem z jasnymi zasadami i konsekwencją. Na czym polega ten trend i dlaczego zdobywa coraz więcej zwolenników?
Hybrydowe rodzicielstwo (ang. hybrid parenting) to styl wychowania, który łączy elementy różnych podejść do rodzicielstwa. Najwięcej czerpie z gentle parenting, czyli rodzicielstwa opartego na szacunku i empatii, ale uzupełnia je o coś, czego – zdaniem wielu rodziców i specjalistów – zaczęło brakować: wyraźne granice, konsekwencję i odpowiedzialność za własne zachowanie. W praktyce oznacza to, że rodzic nie ignoruje emocji dziecka i nie zawstydza go za płacz czy złość. Jednocześnie nie wycofuje się z wcześniej ustalonych zasad tylko dlatego, że dziecko protestuje. Zamiast mówić: „Nie płacz”, powie raczej: „Widzę, że jesteś rozczarowany. Rozumiem to, ale dziś czas przed ekranem już się skończył”. To właśnie połączenie empatii z konsekwencją sprawia, że coraz więcej ekspertów określa hybrydowe rodzicielstwo jako bardziej realistyczne podejście do wychowania. Skąd pochodzi termin „hybrydowe rodzicielstwo”? Choć o hybrydowym rodzicielstwie zrobiło się głośno dopiero w 2026 roku, nie jest to zupełnie nowa filozofia wychowania. Sam termin zaczął pojawiać się w zagranicznych mediach parentingowych jako odpowiedź na dyskusję wokół łagodnego rodzicielstwa, utożsamianego czasem z tzw. bezstresowym wychowaniem. Coraz więcej rodziców przyznawało, że chcą wychowywać dzieci z szacunkiem, ale jednocześnie potrzebują zasad, które będą działały w codziennym życiu. Nie ma jednej osoby, którą można uznać za twórcę tego trendu. Do jego popularyzacji przyczynili się jednak specjaliści zajmujący się zdrowiem psychicznym dzieci i rodzin. Psychoterapeuta David Bruce zwraca uwagę, że gentle parenting bywa błędnie rozumiane jako zgoda na wszystko, przez co rodzice wpadają w niekończące się negocjacje z dziećmi. Z kolei psycholożka kliniczna Emily Guarnotta podkreśla, że można jednocześnie uznawać emocje dziecka i konsekwentnie przestrzegać ustalonych zasad. Na czym polega hybrydowe rodzicielstwo? Rodzice stosujący hybrid parenting nie rezygnują z rozmowy i empatii, ale pamiętają, że dzieci potrzebują również przewidywalności i poczucia bezpieczeństwa. Dlatego w domu obowiązują jasne reguły, których wszyscy się trzymają. Najważniejsze zasady hybrydowego rodzicielstwa to: uznawanie emocji dziecka bez zmieniania wcześniej podjętej decyzji, jasne i proste zasady obowiązujące wszystkich domowników, naturalne lub logiczne konsekwencje zamiast surowych kar, spokojna komunikacja bez długich negocjacji, dostosowanie oczekiwań do wieku i możliwości dziecka, elastyczność wtedy, gdy sytuacja naprawdę tego wymaga. To podejście przypomina autorytatywny styl wychowania, który od lat jest uznawany przez psychologów za jeden z najbardziej korzystnych dla rozwoju dziecka. Rodzic jest ciepły i wspierający, ale jednocześnie pozostaje przewodnikiem, który wyznacza granice. Jakie są zalety hybrydowego rodzicielstwa? Zwolennicy tego podejścia podkreślają, że dzieci uczą się nie tylko rozpoznawania własnych emocji, ale również odpowiedzialności za swoje decyzje. Wiedzą, że mają prawo czuć złość czy frustrację, jednak emocje nie zmieniają obowiązujących zasad. Hybrydowe rodzicielstwo może także przynieść korzyści całej rodzinie. Jasne reguły ograniczają liczbę codziennych konfliktów, pomagają budować poczucie bezpieczeństwa i zmniejszają stres rodziców. Dzięki temu wychowanie nie opiera się na ciągłych negocjacjach, lecz na przewidywalnych zasadach, które dziecko z czasem zaczyna rozumieć i akceptować. Jak zacząć stawiać dziecku zdrowe granice? Jeśli chcesz wypróbować elementy hybrydowego rodzicielstwa, nie musisz od razu zmieniać całego sposobu wychowania. Wystarczy kilka prostych kroków: wybierz jedną zasadę, której będziecie konsekwentnie przestrzegać, najpierw nazwij emocje dziecka, a dopiero potem przypomnij o ustalonej granicy, unikaj wielominutowych dyskusji na temat każdej decyzji, pozwalaj dziecku ponosić naturalne konsekwencje jego wyborów, sam dawaj przykład spokojnego zachowania i szacunku wobec innych. Dzieci potrzebują nie tylko czułości, ale również dorosłych, którzy potrafią zapewnić im poczucie bezpieczeństwa poprzez jasne reguły. Właśnie dlatego coraz więcej rodziców przekonuje się, że empatia i konsekwencja nie muszą się wykluczać – mogą się wzajemnie uzupełniać. Źródła: parentherald.com, parentingtipspro.com Zobacz także: Jeden styl wychowania pomaga dzieciom z ADHD. Szkoda, że rodzice nie mają o tym pojęcia „Antosiu, widzę Twoją złość. Czy możemy dojść do konsensusu?”. Współcześni rodzice stali się zakładnikami własnych dzieci Te 3 zdania Duńczycy i Finowie powtarzają jak mantrę. Dlatego ich dzieci są najszczęśliwsze