Wirtualny robak w brzuchu ma oduczyć jedzenia słodyczy. Julia Izmałkowa ostrzega: „To warunkowanie lęku, nie edukacja”
Internetowa moda, w której dorośli za pomocą aplikacji medycznej wmawiają dzieciom obecność pasożyta, zagraża ich fundamentalnemu poczuciu bezpieczeństwa. – Przeraża mnie okrucieństwo dorosłego i kompletny brak wrażliwości na emocje własnego dziecka – ocenia ostro ten proceder psycholożka, znana w sieci jako Psychomama Julia. Zamiast budować zdrowe nawyki i uczyć radzenia sobie z trudnymi emocjami, dorośli fundują najmłodszym cyfrowy koszmar, naiwnie wierząc, że cel uświęca środki. Wymuszanie posłuszeństwa kłamstwem to nie sprytny hack, lecz brutalne uderzenie w fundament zaufania, na którym opiera się więź z maluchem.
Wyobraź sobie, że osoba, której ufasz bezgranicznie, stawia cię w obliczu śmiertelnego zagrożenia, a potem wybucha śmiechem, widząc twoje łzy. Brzmi jak okrutny koszmar? Dla wielu dzieci to codzienność, która właśnie podbija media społecznościowe. Na ekranie smartfona przesuwanego po małym brzuchu pojawia się obraz zafałszowanego USG. Aplikacja nakłada na widok z kamery wijącego się robaka. Rodzic z powagą w głosie ogłasza: „Widzisz? To przez te wszystkie cukierki i żelki”. Reakcja malucha jest natychmiastowa – histeryczny płacz, panika, desperacka próba ucieczki przed czymś, co rzekomo pożera go od środka. W tle słychać chichot nagrywających dorosłych. W końcu to tylko „taki żart” i przy okazji genialny hack wychowawczy na oduczenie jedzenia słodyczy, prawda? Otóż nie. O tym, dlaczego ten trend to wychowawcza katastrofa, rozmawiam z Julią Izmałkową – psycholożką, badaczką i twórczynią popularnego profilu „Psychomama Julia”, która od lat uczy, jak budować z dziećmi relacje oparte na autentycznym szacunku. Mózg dziecka to nie plac zabaw Z perspektywy dorosłego cała sytuacja wydaje się błaha, wręcz komiczna. Zapominamy jednak o fundamentalnej różnicy w tym, jak przetwarzamy rzeczywistość. Dziecięcy mózg nie posiada jeszcze filtrów, które pozwalałyby odróżnić technologiczną sztuczkę od prawdy. – To jest dla mnie naprawdę przerażający przykład tego, jak dorosły może wykorzystać przewagę poznawczą nad dzieckiem i nazwać to wychowaniem – zauważa ostro psycholożka. – Kilkulatek nie ma naszych kompetencji poznawczych. Nie siedzi przed ekranem USG i nie myśli: „ciekawe, czy mama zastosowała właśnie manipulację wizualną”. Jeżeli osoba, która jest dla niego podstawowym źródłem informacji o świecie, mówi mu: „masz robaka w brzuchu”, to dla niego to może być po prostu informacja o zagrożeniu. Dorośli, widząc rozpacz dziecka, często szybko dodają, że to były tylko żarty. Oczekują, że zaciśnięte ze strachu małe ciałko natychmiast się rozluźni, a łzy wyschną. Problem polega na tym, że nasza biologia nie ma poczucia humoru. – I dlatego późniejsze „przecież to był tylko żart” niewiele zmienia – tłumaczy Izmałkowa. – Układ nerwowy najpierw reaguje, a dopiero potem analizujemy. Strach pojawia się, zanim dziecko będzie w stanie intelektualnie poukładać sobie, że ktoś je nabrał. Serce przyspiesza, ciało się napina, pojawia się przerażenie. Nie można cofnąć tej reakcji zdaniem: „no już, przecież żartowałam”. Strażnik, który sam podpala dom Oprócz przerażenia, które serwujemy dziecku, w tym niewinnym na pozór trendzie kryje się coś znacznie głębszego – pęknięcie fundamentu, na którym budujemy całe życie młodego człowieka. Chodzi o zaufanie. – To najważniejszy problem. Rodzic jest dla małego dziecka czymś w rodzaju zewnętrznego systemu bezpieczeństwa – zaznacza ekspertka. – Dziecko patrzy na świat częściowo przez rodzica: jeśli mama mówi, że coś jest niebezpieczne, to prawdopodobnie jest niebezpieczne. Jeśli tata mówi, że wszystko jest w porządku, mogę się uspokoić. Kiedy ten swoisty radar bezpieczeństwa celowo wysyła fałszywe sygnały, by wymusić posłuszeństwo, dziecko zostaje na lodzie. Zostaje samo ze swoimi emocjami w świecie, który właśnie okazał się podwójnie groźny, bo zawiódł ten, kto miał go chronić. – I właśnie dlatego świadome stworzenie dziecku zagrożenia, którego nie ma, żeby wymusić określone zachowanie, jest tak fatalnym pomysłem. Osoba, która ma pomagać dziecku regulować strach, sama ten strach produkuje. To jest tak STRASZNA rzecz, że ja sobie nie wyobrażam, co ci rodzice mają w głowie, że coś takiego robią – otwarcie przyznaje Julia Izmałkowa. Trucizna na talerzu i lekcja (braku) uczciwości Rodzice często tłumaczą się, że cel uświęca środki. Skoro robak z aplikacji sprawi, że maluch odłoży czekoladę, to znaczy, że metoda działa. Jednak, jak podkreśla psycholożka, długofalowe koszty takiej „edukacji” są ogromne, zwłaszcza w kontekście kształtowania nawyków. – Do tego dochodzi jeszcze jeden mechanizm, którego bardzo nie lubię: strach zostaje przyklejony do jedzenia – przestrzega. – Chcemy nauczyć dziecko, że słodycze są jedną z kategorii jedzenia, której nie jemy bez ograniczeń. A zamiast tego uczymy: słodycze → robak w brzuchu → zagrożenie → lęk. To nie jest edukacja żywieniowa. To jest warunkowanie lęku. To budowanie złej relacji z jedzeniem. Zamiast straszenia, mądre rodzicielstwo wymaga od nas wzięcia na siebie ciężaru dziecięcej frustracji. – Wychowanie polega między innymi na tym, że dorosły wytrzymuje niezadowolenie dziecka bez konieczności manipulowania nim, zawstydzania go albo straszenia. Stawiam granicę i pomagam ci przeżyć fakt, że tej granicy nie lubisz – wyjaśnia ekspertka. Jest jeszcze jeden aspekt, o którym rzadko myślimy, trzymając w ręku telefon z włączonym nagrywaniem. To, jaką lekcję moralności właśnie serwujemy. – I jeszcze jedna rzecz, dla mnie fundamentalna: ja naprawdę nie chcę uczyć dziecka, że można kłamać „dla jego dobra”, jeśli ma się nad nim wystarczającą przewagę. Bo dzieci znacznie bardziej obserwują, jak my używamy swojej władzy, niż słuchają naszych wykładów o uczciwości. Gdy zagłębimy się w ten problem, maska „śmiesznego tiktoka” całkowicie opada, obnażając coś bardzo mrocznego. – Przeraża mnie okrucieństwo dorosłego i kompletny brak wrażliwości na emocje własnego dziecka – dodaje wprost Izmałkowa. – Bo trzeba naprawdę na chwilę przestać widzieć dziecko jako człowieka, żeby celowo wywołać w nim przerażenie, patrzeć, jak się boi, a potem jeszcze uznać jego strach za zabawny. Bezpieczna baza w niedoskonałym świecie Czy to oznacza, że każdy nasz błąd, każdy podniesiony głos czy nieprzemyślany żart bezpowrotnie niszczy psychikę dziecka? Absolutnie nie. W relacjach rodzinnych nie chodzi o sterylną doskonałość. – Nie jesteśmy i nigdy nie będziemy idealnymi rodzicami. Psychologia zresztą wcale tego od nas nie wymaga. Mamy być wystarczająco dobrymi rodzicami – uspokaja twórczyni profilu Psychomama. – Popełniać błędy, czasami nie wytrzymać, czasami powiedzieć coś głupiego, ale przede wszystkim być dla dziecka bezpieczną bazą — miejscem, do którego przychodzi ze swoim strachem, a nie miejscem, z którego ten strach przychodzi. – Dziecko powinno mieć głęboko zapisane: kiedy świat mnie przeraża, mogę przyjść do mamy albo taty i oni pomogą mi odzyskać poczucie bezpieczeństwa. A nie: mama albo tata mogą dla zabawy stworzyć mi koszmar, wykorzystać fakt, że im bezgranicznie wierzę, a potem śmiać się z mojej reakcji.
6 oznak, że jesteś rodzicem pandą. Możesz być dumna, jeśli spełniasz warunek nr 2
Bycie rodzicem pandą to bardzo rozsądna droga, bo dzieci dorastające pod opieką „pand” są niezależne i podejmują mądre decyzje w przyszłości. Jest jeszcze jedna zaleta tego popularnego stylu wychowawczego − silna więź emocjonalna i wzajemne zaufanie między dziećmi i rodzicami. Brzmi dobrze, prawda? Możesz łatwo sprawdzić, czy spełniasz wszystkie sześć warunków bycia rodzicem pandą.
Rodzicielstwo w stylu pandy to coraz bardziej popularny model wychowawczy, który koncentruje się na budowaniu zaufania, wspieraniu autonomii dziecka i rozwijaniu jego samodzielności poprzez pozwolenie na popełnianie błędów. W centrum tego podejścia znajduje się przekonanie, że dzieci uczą się najwięcej wtedy, gdy same doświadczają świata — nawet jeśli oznacza to, że czasem się potkną. O co chodzi z rodzicami pandami? W tym modelu wychowania rodzice pełnią raczej rolę cichych przewodników niż nadzorujących instruktorów. Obserwują, wspierają, ale nie ingerują nadmiernie. Dziecko ma przestrzeń do eksploracji i odkrywania świata na własnych zasadach. Nie chodzi tu jednak o całkowitą wolność czy brak granic, lecz o subtelne towarzyszenie i otwartość na emocje, potrzeby i rytm rozwoju dziecka. Ten styl rodzicielstwa zakłada budowanie trwałej więzi opartej na empatii i wzajemnym zrozumieniu. To relacja, w której dziecko czuje się bezpieczne, nawet jeśli nie wszystko zawsze mu się udaje. Rodzice-pandy uczą przez przykład, wspierają emocjonalnie i dają przestrzeń na samodzielność – ale nie pozostawiają dzieci samych sobie. Co istotne, podejście to wykazuje wiele podobieństw do rodzicielstwa delfina, które również kładzie nacisk na równowagę między przewodnictwem a bliskością. Oba style promują budowanie silnych więzi rodzinnych, ale rodzicielstwo pandy idzie o krok dalej − pozwala dziecku na doświadczanie porażek jako naturalnego elementu rozwoju. 6 oznak, że jesteś rodzicem pandą: Dajesz delikatne wskazówki, zamiast wyręczać. Ufasz, że dziecko może spróbować samo rozwiązać problem, zanim wkroczysz z pomocą. Wierząc w jego możliwości, wzmacniasz jego poczucie sprawczości. Masz silną i pełną wzajemnego zaufania więź emocjonalną z dzieckiem. Twoja relacja opiera się na empatii, autentycznym słuchaniu i reagowaniu na potrzeby dziecka. Budujesz mosty porozumienia, a nie mury kontroli. Dajesz dziecku niezależność. Pozwalasz mu podejmować decyzje odpowiednie do wieku, wspierając poczucie własnej wartości i odpowiedzialności. Zachęcasz je do kreatywności. Nie narzucasz gotowych rozwiązań ani schematów. Dajesz przestrzeń na eksperymenty, twórczość i niekonwencjonalne myślenie. Pozwalasz rozwiązywać problemy samodzielnie (ale zawsze jesteś otwarta na udzielenie pomocy). Stoisz z boku, gotowa wkroczyć, jeśli zajdzie taka potrzeba, ale nie wyręczasz i nie przerywasz procesu nauki. Pozwalasz dziecku podejmować ryzyko odpowiednie do wieku. Wiesz, że drobne niepowodzenia są ważnym elementem uczenia się. Dziecko, które doświadcza wyzwań, rozwija odporność psychiczną i elastyczność emocjonalną. Rodzicielstwo w stylu pandy to nie bezczynność czy brak zaangażowania. To świadomy wybór drogi, w której najważniejsze są samodzielność, empatia i rozwój dziecka w bezpiecznej atmosferze, bez nadmiernego nacisku czy kontroli. Taki styl wychowania może pomóc dzieciom nie tylko lepiej radzić sobie z wyzwaniami, ale również zbudować silne, zdrowe poczucie własnej wartości, które będzie fundamentem ich dorosłego życia. Zobacz też: Ta bajka psuje dzieci. Wygląda niewinnie, ale psycholog ostrzega Tych 4 zdań nigdy nie mów córce. Ona nigdy ci tego nie wybaczy W ten sposób wychowasz pewne siebie dziecko. Rodzice nie wiedzą, że wystarczy 1 prosty nawyk
Czy to prawda, że wnuki kocha się bardziej niż własne dzieci?
Często słyszy się, że dziadkowie bardziej kochają wnuki niż własne dzieci. To zastanawiające, że dziadkowie, którzy w młodości byli surowi dla swoich dzieci, dla wnuków są pobłażliwi i rozpieszczają je do granic możliwości. Z czego może wynikać tak inne podejście do pociech?
Dziadkowie na pewno inaczej podchodzą do opieki nad wnukami. Przyczyn jest zapewne wiele. Być może jedną z nich jest brak ciężaru odpowiedzialności za wychowywanie wnucząt lub refleksja nad przeszłością i zmiana stosunku do dzieci? W każdym przypadku odpowiedź jest na pewno inna. Jeśli jednak pobłażliwość dziadków nie wykracza poza ich kompetencje i nie kłóci się z zasadami wychowania przyjętymi przez rodziców, nie jest powodem do zmartwień – ot przywilej dziadków. Gorzej, jeśli dziadkowie „wiedzą lepiej” i nagminnie powtarzają zachowania nieakceptowane przez rodziców. To rodzi frustrację, nerwy i niepotrzebnie komplikuje relacje rodzinne. Najczęściej popełniane błędy dziadków Nie da się ukryć, że znajomość metod wychowawczych wśród rodziców jest coraz większa. Popularyzacja psychologii oraz liczne artykuły w mediach na temat właściwego wychowania dzieci przyczyniają się do świadomego kształtowania pociech. I o ile wiedza, w dużej mierze dzięki Internetowi, dociera do rodziców, o tyle rzadziej do dziadków. To powoduje, że dobrze znane im metody wychowawcze zaczynają powielać w przypadku wnuków. Co do nich należy? Wiara w zabobony – ludzie mają skłonność do wiary w przesądy. Dziadkowie w trosce o nowo narodzone dziecko często namawiają rodziców do przewiązywania wózka czerwoną wstążeczką, co ma je uchronić od nieprzychylności losu, albo przelewania jajka nad płaczącym dzieckiem, co ma ukoić jego nerwy i odpędzić złe moce. Nieracjonalne zachowania często irytują rodziców, co wydaje się uzasadnione. Złe nawyki żywieniowe – dziadkowie często z naddatkiem dogadzają wnukom i nie odmawiają im słodyczy, gazowanych napojów czy chipsów. O ile pozwolenie dzieciom od czasu do czasu na spożywanie niezdrowych przekąsek nie będzie miało tragicznych skutków, o tyle w przypadku nagminnego jedzenia śmieciowych produktów może skutkować otyłością, a nawet problemami z miażdżycą. Warto uświadamiać dziadków, jak bardzo przetworzone są to produkty i przekonywać do czytania etykiet. Kupowanie niepotrzebnych zabawek – pluszowe misie, lalki czy samochodziki to najczęściej wybierane przez dziadków upominki, które kupowane w przesadnych ilościach są zbędne i przewalają się z kąta w kąt. Może warto nakłonić dziadków do wybierania czytanek dla dzieci lub zabawek, które pomogą dziecku uczyć się poprzez zabawę? Błędne przekonania – jednym z poważniejszych błędów, jakie popełniają dziadkowie, jest przykazywanie dzieciom błędnego i ograniczonego przekonania o świecie. Brzmiące niewinnie zdania typu „lalkami bawią się tylko dziewczynki” czy „nie płacz przy kolegach, bo będą się z ciebie śmiali” jest w istocie przypisywaniem ról płciom i poprzez zawstydzanie wpędzaniem dziecka w poczucie winy. Warto, aby rodzice, którzy słyszą takie frazy, reagowali i tłumaczyli dziecku, że płacz nie jest oznaką słabości, lecz wrażliwości, a decyzja o tym, jaką zabawką chce się bawić, należy tylko i wyłącznie od jego upodobań. Warto dodać, że dziadkowie zwykle nie mają złych intencji, ich zachowanie jest podyktowanie stanem wiedzy, przekonaniami oraz utartym sposobem myślenia. Dobrym pomysłem jest tłumaczenie realnego znaczenia wypowiadanych przez nich słów i wpływu, jaki mają na wnuków, po to, aby nieświadomie nie wyrządzać najmłodszym krzywdy. A czy wasi rodzice lub teściowie ingerują w wychowanie wnucząt? Zobacz także: Parentyfikacja. Czym jest i jakie są jej konsekwencje? Kiedy pozwolić dziecku na samodzielność? Jak z maminsynka zrobić zucha?
Twoje dziecko wpada w złość, histerię, krzyczy, tupie, a ty czujesz, że jeszcze kilka sekund i zaczniesz robić to samo… lub dasz mu klapsa? Z badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę wynika, że niemal połowa dorosłych Polaków sądzi, że są sytuacje, w których można uderzyć dziecko za karę.
Większość nie uważa, że klaps jest skuteczną metodą wychowawczą, ale nie wie, co można zrobić zamiast. Nowa kampania Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę “Potrafię się zatrzymać” ma zachęcić rodziców do zatrzymania się, kiedy nerwy biorą górę i poszukiwania konstruktywnych sposobów na opanowanie swoich emocji w trudnych sytuacjach wychowawczych. Ciągle blisko połowa Polaków (48%) uważa, że za karę można uderzyć dziecko. 26% polskich rodziców przyznaje, że zdarzyło się im stosować kary cielesne. Są to przede wszystkim klapsy oraz bicie ręką. Pytani o powody, mówią o utracie panowania nad sobą (56%), zmęczeniu, poczuciu bezradności, braku wsparcia czy braku znajomości innych metod wychowawczych (36%). Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę od 27 lat podejmuje działania na rzecz eliminacji kar fizycznych wobec dzieci. Przez ten czas wyraźnie zmniejszyła się społeczna akceptacja dla takich zachowań. Bicie dzieci nie jest już dziś postrzegane jako norma. W 2005 jedynie jedna trzecia dorosłych Polaków uważała, że rodzice nigdy nie powinni uderzyć dziecka, w 2017 roku myśli tak już połowa z nich. Część rodziców, którym zdarza się dać klapsa dziecku, żałuje, że nie potrafią inaczej poradzić sobie z wychowawczymi trudnościami. To ogromna, pozytywna zmiana świadomości społecznej na przestrzeni ostatnich lat. Z drugiej strony bardzo niepokojące jest, że w debacie publicznej wracają ostatnio głosy, że klaps może, a nawet powinien być częścią procesu wychowawczego. Badania pokazują jednak, że kary fizyczne mogą mieć negatywny wpływ na rozwój dzieci. Dzieci, które doświadczyły bicia – również klapsów, częściej przejawiają zachowania agresywne, mają gorsze relacje z rodzicami, wykazują niższe umiejętności poznawcze, czy też częściej mają niższe poczucie własnej wartości – mówi dr Monika Sajkowska, prezeska Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Celem nowej kampanii Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę „Potrafię się zatrzymać” jest wsparcie rodziców w radzeniu sobie z własnymi emocjami w trudnych sytuacjach wychowawczych. Kampania kierowana jest do rodziców małych dzieci (do 6. roku życia), którym zdarza się stosować klapsy, ale poszukują innych, konstruktywnych metod stawiania dziecku granic, by nauczyć je przestrzegania zasad. Dzieci, zwłaszcza małe, mogą wystawiać cierpliwość rodziców na próbę, ale warto wtedy przypomnieć sobie, że nawet gdy zachowują się nie tak, jak byśmy tego chcieli, to i tak przecież są dla nas najważniejsze na świecie i bardzo je kochamy. Wiemy, że wiele mam i ojców chciałoby umieć postąpić inaczej, niż dając dziecku klapsa – ale nie znają alternatywnych sposobów reagowania. Dlatego kampanią chcemy wesprzeć rodziców, proponując im konkretne sposoby działania i praktyczne wskazówki. Podpowiedzieć, jak mogą sobie radzić z własnymi emocjami, bez sięgania po klapsa. Pomocne są proste rzeczy, np. policz do 10, weź głęboki oddech – mówi Renata Szredzińska z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Zwolennicy klapsów często mówią: „Klaps jeszcze nikomu nie zaszkodził” czy „Mnie bito i wyrosłem na porządnego człowieka”. Pamiętajmy, że klaps zawsze krzywdzi dziecko i sprawia mu ból, zwłaszcza psychiczny. Alternatywą dla klapsa nie jest wychowywanie bezstresowe– można skutecznie wyznaczać dziecku granice w mądry sposób, z szacunkiem dla jego praw – dodaje Renata Szredzińska. Podstawowym elementem kampanii jest 2,5-minutowa animacja ukazująca poruszającą historię mamy, której zdarzyło się dać klapsa synkowi, jednak – jak wielu rodziców – ma z tego powodu wyrzuty sumienia. Głosu projektowi użyczyła Karolina Gruszka. Aktorka, która sama jest mamą, mówi o swoich motywacjach do zaangażowania się w kampanię: Głęboko wierzę w to, że każda przemoc fizyczna wobec dziecka wyrządza mu ogromną krzywdę, zaburza jego poczucie własnej wartości, poczucie bezpieczeństwa. Ciepły i głęboki głos Karoliny Gruszki dodatkowo podkreśla emocjonalny charakter spotu. Myślę, że każdy rodzic w głębi serca, marzy o tym, by stworzyć ze swoim dzieckiem jak najpiękniejszą relację, opartą na miłości, zrozumieniu, szacunku. Każdy klaps, każde potrząśnięcie dzieckiem w złości, uderzenie, oddala nas od takiej relacji. Z kolei każde przytulenie dziecka, każda chwila bliskości, każda próba uważnej rozmowy naprawdę potrafią zdziałać cuda – dodaje Karolina Gruszka. Platformę kampanii stanowi strona internetowa rodzice.fdds.pl, na którą fundacja zaprasza zainteresowanych rodziców. Po wejściu na stronę można zapoznać się z materiałami kampanii, pomagającymi zrozumieć, jaka jest geneza trudnych zachowań dziecka i jak można sobie z nimi poradzić, nie uciekając się do bicia. Kampanię wsparli także blogerki i blogerzy parentingowi: Natalia Tur (nishka.pl), Magdalena Komsta (wymagające.pl), Joanna Jaskółka (matkatylkojedna.pl), Kaja Wolnicka (moi-mili.pl), Alicja Kost (mataja.pl), oraz Kamil Nowak (blogojciec.pl). Rezultatem współpracy z przedstawicielami blogosfery jest krótki poradnik dla rodziców prezentujący sposoby na zatrzymanie się zanim emocje wezmą górę i uniknięcie fizycznego skarcenia dziecka. Poradnik zawiera szereg praktycznych wskazówek, które rodzice mogą wykorzystywać na co dzień.
Warzecha uważa, że klapsy to przejaw zdrowego rozsądku? To bardzo nierozsądne!
Dlaczego nie chcę komentować słów Warzechy, a jednak to robię? Bo wierzę w naukę. Tylko (i aż!) tyle.
Jesteśmy serwisem dla rodziców. Codziennie wspieramy was w wychowywaniu dzieci, w ich pielęgnacji, żywieniu, dbaniu o ich zdrowie. Towarzyszymy wam w trakcie ciąży, pomagamy przygotować się do porodu. Jesteśmy z wami w trudnych chwilach i leży nam na sercu dobro waszych dzieci i was, rodziców. Nie zawsze się zgadzamy z tym, co piszecie w komentarzach pod naszymi artykułami i wy nie zawsze zgadzacie się z tym, co piszemy my. To naturalne – ilu rodziców, tyle dróg i wyborów. Jest jednak coś, co jest dla nas wszystkich święte, bez względu na różnice między nami. Dobro dziecka. Jego prawa. Szacunek, który mu się należy. W tym świetle elaborat Łukasza Warzechy, publicysty tygodnika "Do Rzeczy" i Polskiego Radia 24, opublikowany w TVP Tygodniku, aż prosi się o zabranie głosu i głośny sprzeciw. Protestuje Komitet Ochrony Praw Dziecka, zabrała głos Agnieszka Stein, do dyskusji włącza się coraz więcej osób. A ja myślę sobie, że najlepiej byłoby nie napisać na ten temat nic. Przemilczeć, skoro przegapić się nie udało. Uznać, że tego kuriozalnego tekstu nie ma, że ludzie, którym daje się przestrzeń do wyrażania swoich poglądów, nie piszą takich bredni. Nie komentować, nie puszczać w świat, nie szerzyć złego słowa. Dlaczego? Boję się, że na 100 osób, które przeczytają o tym, że wychowanie dziecka wymaga przemocy, znajdzie się 40 (47,6 proc. Polaków popiera bicie dzieci, jak wynika z sondażu SW Research dla rp.pl), które znajdą w tych słowach potwierdzenie dla tego, co w ich duszach gra. Przyzwolenie. Zapali im się światełko w głowach: mądry człowiek, w mediach się wypowiada, musi wiedzieć, co mówi. Problem z tego typu opiniami jest taki, że chce się zawołać głośno: "Serio?! Nie zgadzam się!" A w ten sposób wspieramy osoby, które je głoszą, dajemy im rozgłos, 5 minut chwały, uwagę. Jeśli ktoś, tak jak Łukasz Warzecha, pisze, że urząd Rzecznika Praw Dziecka jest zbędny i jak najszybciej powinien zostać zlikwidowany, a stosowanie klapsów jest przejawem zdrowego rozsądku, musi być naprawdę głęboko przekonany do swoich racji. Dla Warzechy porównywanie klapsa do bicia dziecka jest manipulacją. Jakakolwiek próba dyskusji jest z góry skazana na porażkę. Pan Warzecha zagada, zakrzyczy i "zaklapsuje" każdego człowieka o innych poglądach. W najlepszym wypadku nazwie go "lewakiem", w najbardziej prawdopodobnym scenariuszu zaleje falą słów (i doda "lewaka", oczywiście!). Pan Warzecha, jak na publicystę przystało, lubi słowa, szczególnie własne. Jest erudytą, może perorować bez końca. Dlaczego jednak skomentuję te wywody? Bo jestem lewaczką? Nie, zrobię to dlatego, że jako dziennikarka mediów dla rodziców, nie mogę zgodzić się na gloryfikowanie działań, które krzywdzą dzieci. Klapsy są formą przemocy. Wiem, że nie przekonam do tego pana Warzechy, ale może uda mi się trafić do tych z was, którzy zastanawiają się teraz, czy nie ma on czasem racji. Otóż nie ma, a za mną stoi nauka: W metaanalizie przeprowadzonej przez dr. Elizabeth Gershoff z Uniwersytetu w Austin (Teksas, USA) przyjrzano się 75 różnym pracom naukowym, obejmującym 50 lat, 13 krajów i prawie 161 tys. dzieci, by znaleźć odpowiedź na pytanie, czy klapsy poprawiają zachowanie dziecka. Wnioski? Klapsy nie wpływają na poprawę zachowania ani krótkoterminowo ani długoterminowo. Nie zmniejszają zachowań społecznie nieakceptowalnych – wręcz przeciwnie: prowadzą do znaczącego wzmocnienia takich zachowań i do większej liczby przypadków występowania agresji u dziecka, którego rodzice stosowali klapsy jako metodę wychowawczą. Do czego jeszcze prowadzą klapsy? Dr Gershoff na podstawie ww. badań wylicza negatywny wpływ na dzieci: problemy psychiczne trudne relacje z rodzicami niska samoocena słabe wyniki w nauce agresja Na tym nie koniec! Negatywne skutki rodzicielskich klapsów odczuwalne są przez całe życie. U dorosłych, wobec których stosowano kary cielesne w dzieciństwie, obserwuje się: więcej problemów psychicznych więcej aspołecznych zachowań agresywne zachowania tendencję do używania przemocy wobec własnych dzieci Klapsy to bicie. Co więcej, jak dowodzi dr Gershoff, prowadzą do innych form przemocowych zachowań wobec dzieci. Dane z Kanady pokazują na przykład, że 75 proc. przypadków poważnej fizycznej przemocy wobec dzieci swój początek miało w karze cielesnej, która miała "naprawić" zachowanie dziecka. W przypadku klapsów nie ma znaczenia, czy rodzice stosujący tę formę dyscyplinowania swoich dzieci są poza tym uczuciowi wobec swoich dzieci. Uczuciowość owszem – ma wpływ na lepsze zachowanie dzieci. Klapsy? Wprost przeciwnie. Zobacz też: To tylko niewinny klaps? NIE! Bicie to bicie Czy można bić dzieci? [SONDA ULICZNA] Rzecznik Praw Dziecka bierze pod lupę sądy, które umarzają sprawy związane z biciem dzieci Bicie dziecka? Wiele z nas to przeżyło!
To tylko niewinny klaps? NIE! Bicie to bicie
Dość tych eufemizmów! Nazywamy rzeczy po imieniu i wyjaśniamy, dlaczego nie zgadzamy się na bicie dzieci (nawet w wyjątkowych przypadkach)
Niedawno przedstawiałyśmy wam wyniki sondażu na temat akceptacji stosowania klapsów przez polskich rodziców. Wynika z niego, że wciąż niemal połowa z nas uznaje, że klapsy są dobrą metodą wychowawczą. Trzeba dodać, że z sondażu nie wynika, czy sami je stosujemy wobec własnych dzieci, czy jedynie akceptujemy to, że robią to inni. Mimo wszystko to wciąż duża liczba i wciąż społeczeństwo ma za małą świadomość tego, czym klaps jest dla dziecka (a jest przemocą) i czym na pewno nie jest (nie jest mądrą metodą wychowawczą). Zobacz też: Wielkie poszukiwania dziecka z okładki! Dlaczego klaps nie jest słuszną metodą na wychowanie? Wielu rodziców wciąż powtarza, że małe dzieci niewiele rozumieją, więc tłumaczenie im, że dane zachowanie jest złe, nie ma sensu. A jakoś przecież trzeba przywoływać je do porządku, więc pozostaje klaps. Zupełnie się z tym nie zgadzam! Po pierwsze – nie umniejszajmy zdolności naszych dzieci, jeśli tylko im na to pozwolimy, zaskoczą nas swoją inteligencją, a po drugie – to, że dziecko dostało klapsa i przestało robić jakąś rzecz, wcale nie oznacza, że zrozumiało swój błąd, tylko że boi się dostać po raz kolejny. Czy naprawdę chcemy, by dzieci się nas bały i traktowały nas jak okrutnych dyktatorów, a nie wspierających liderów? Dawanie dziecku klapsa uczy je jednego – silniejszy zawsze wygrywa. Nie ważne, kto ma rację i jaka jest racja, ważne, kto ma więcej siły i władzy. Poza tym bite dziecko przestaje mieć zaufanie do rodzica, staje się wycofane i coraz silniej rośnie w nim przekonanie, że nie znajdzie oparcia w mamie lub tacie. A przede wszystkim, że lepiej nie zwierzać się im z trudnych spraw, bo nie zrozumieją, a co najwyżej wymierzą karę. Karanie i przemoc fizyczna a wyciąganie konsekwencji danego zachowania Owszem, dzieci potrzebują karcenia i wychowywania. Ale klapsy temu zupełnie nie służą. Podobnie jest z karami, których dzieci nie rozumieją. Kilkulatek nie widzi zależności między np. rozlewaniem wody po mieszkaniu a zakazem oglądania bajki. Natomiast rozumie, że rozlewanie jest złe, jeśli musi potem wykonać pracę w postaci samodzielnego pozmywania mokrych plam. Podam wam przykład z życia: Wybrałam się raz z moją prawie 2-letnią córką na huśtawki, które bardzo lubi. Ale w drodze na nie zupełnie mnie nie słuchała, nie chciała ani jechać w wózku, ani iść blisko mnie, tylko co chwila uciekała w drugą stronę. Powtarzałam jej kilka razy, że jeśli będzie tak robić, wrócimy do domu i tego dnia już nie będzie mogła się huśtać. Mimo to ciągle uciekała. Wróciłyśmy więc do domu, nie obyło się bez płaczu, ale to było jedyne rozwiązanie w takiej sytuacji. Bardzo się zdziwiłam, kiedy wyszłyśmy na huśtawki następnego dnia, a córka już pod blokiem powiedziała mi „nie uciekać”. Czyli jednak zrozumiała, że nie może biegać, gdzie chce i nie musiała przy tym dostać żadnego klapsa. Na temat szkodliwości bicia dzieci wypowiadało się już tylu ekspertów, że dziwi, że wciąż są rodzice, którzy pozwalają sobie na klapsy. A wiecie, co one oznaczają? Jedynie to, że jako rodzice czujemy się bezsilni i sfrustrowani tym, że dziecko nas nie słucha i pozwalamy na to, by dać upust naszym negatywnym emocjom, dając dziecku klapsa. A wychowanie dziecka nie powinno być zależne od naszych emocji. Dziecko powinno mieć jasne granice niezależnie od naszego humoru. Co sądzicie na temat klapsów? Jesteśmy bardzo ciekawe waszych opinii! Zobacz też: Czy można bić dzieci? [SONDA ULICZNA] Rzecznik Praw Dziecka bierze pod lupę sądy, które umarzają sprawy związane z biciem dzieci Bicie dziecka? Wiele z nasz to przeżyło!
Wychowanie dzieci bez nagród i kar? – wywiad z ekspertem
Małgorzata Musiał, pedagożka, mama trójki dzieci i autorka bloga Dobrarelacja.pl, o nagrodach i karach w rodzinie. Ta rozmowa otwiera oczy!
Czy kary są konieczne w wychowaniu dziecka? A nagrody? No właśnie ani jedne, ani drugie! – mówi pedagożka, Małgorzata Musiał, autorka książki „Dobra relacja. Skrzynka z narzędziami dla współczesnej rodziny”. Rozmawiamy o tym, na co zwracać uwagę w relacjach z dzieckiem. Małgorzata Musiał – pedagog, żona i mama trójki dzieci. Prowadzi warsztaty, szkolenia i indywidualne konsultacje, jest również jednym z niewielu w Polsce mentorów grup SAFE, programu wspomagającego budowanie bezpiecznej więzi między rodzicami a dziećmi. Autorka bloga DobraRelacja.pl Kto odpowiada za relacje w rodzinie? Małgorzata Musiał: Rodzice. To moje przekonanie ma dużo wspólnego ze zdaniem Jespera Juula (duński terapeuta rodzinny i pedagog – przyp. red.), który kiedyś stwierdził, że to rodzice i wyłącznie rodzice odpowiadają za atmosferę w domu. Mówiąc jednak o relacjach, chciałabym jednak zostawić taki margines, że jeśli z jakimś dzieckiem mamy trudne relacje, to wcale nie musi to znaczyć, że robimy coś źle. Bo na dziecko wpływają różne czynniki, np. genetyczne. Jeśli np. ono nie umie wyrażać emocji w społecznie akceptowalny sposób, to przecież nie musi znaczyć, że rodzice popełnili gdzieś błąd. Na swoim blogu piszesz o budowaniu dobrej relacji z dzieckiem, bez nagród, kar i bez oceniania. Zastanawiam się, czy naprawdę taka ścieżka jest możliwa? I czy w ogóle można się nauczyć czegoś tak abstrakcyjnego jak budowanie relacji? Jestem przekonana, że ścieżka, którą wskazuję, jest dostępna dla wszystkich, bez względu na to, czy ktoś jest cierpliwy, opanowany, refleksyjny, czy porywczy, wybuchowy i jest mu trudniej się opanować w trudnych sytuacjach. Ja sama mam bardzo dynamiczny temperament choleryka, więc jeśli ja daję radę, to głęboko wierzę, że większości ludzi także jest w stanie. A odpowiadając na to, czy dobrej relacji można się nauczyć, to chciałabym powiedzieć, że chociaż często nam się wydaje, że to, jacy jesteśmy, jest nam dane raz na zawsze, jestem zdania, że naprawdę wielu rzeczy możemy się nauczyć. Możemy zmieniać różne wzorce wyniesione z domu i schematy, którymi nasiąknęliśmy w dzieciństwie. Zresztą takie są też doniesienia neurobiologii. Naukowcy są pewni, że mózg jest plastyczny przez całe życie. To bardzo optymistyczne, co mówisz... ...Natomiast chciałabym tu jeszcze raz podkreślić, że wcale nie uważam, iż wszyscy możemy wszystko i jeśli nam coś nie wychodzi, to znak, że się za mało staramy. Zmiany są trudne i czasochłonne, dlatego warto, abyśmy mieli do siebie wielkie miłosierdzie w sytuacjach, kiedy coś nam jednak nie wychodzi. Chcesz poznać metodę polecaną przez Małgorzatę Musiał? Zapisz się na warsztaty dla rodziców! Najbliższe terminy: 26 września, Toruń, 5 października, Toruń 25 listopada, Warszawa Więcej na: FB Dobra relacja – Małgorzata Musiał Niedawno wydałaś książkę "Dobra relacja. Skrzynka z narzędziami dla współczesnej rodziny". Powiedz proszę, o czym w niej piszesz i dla kogo? Napisałam ją – tak samo jak piszę bloga – z myślą o rodzicach, którzy chcą budować autentyczne i głębokie relacje ze swoimi dziećmi. W książce podaję zestaw narzędzi do budowania takich, dzięki którym możemy uniknąć stosowania kar wobec dzieci. Zdaję sobie sprawę, że w rodzinie zdarzają się sytuacje, kiedy opadają nam ręce i chcielibyśmy coś zrobić, tylko nie wiemy co, więc zwyczajowo sięgamy po karę. W mojej książce chciałam pokazać rodzicom, że wymierzanie kar to może nie jest do końca ta droga, o którą im chodzi. Opisujesz też w niej pewną 5-stopniową piramidę. Powiedz, co to takiego? To model budowania relacji bez używania kar i nagród. Rzeczywiście moja piramida składa się z pięciu stopni i będą to, patrząc od dołu: granice, których potrzebuje każdy z nas i które są podstawą relacji w rodzinie; potem kolejno mamy: emocje w rodzinie, współpracę, rozwiązywanie problemów i konfliktów, aż wreszcie na samym czubeczku – konsekwencje. Te pięć obszarów ułożyłyśmy w piramidę po to, by pokazać rodzicom, jak rozkładamy akcenty: warto przede wszystkim mieć świadomość własnych granic i zajmować się przede wszystkim emocjami (swoimi i dziecka), a nie zaczynać rozwiązywanie trudności od wyszukiwania "konsekwencji". Ułożyłyśmy? Ja i moja przyjaciółka, z którą od lat prowadzę warsztaty dla rodziców. Sam model piramidy wraz z pięcioma obszarami został zainspirowany "Szkołą dla rodziców i wychowawców" czyli cyklu szkoleń psychologicznych, w którym kiedyś uczestniczyłyśmy, a także przez wiele lat prowadziłyśmy. Powiedziałaś, że konsekwencje zajmują tylko czubek piramidy, ale ja właśnie o nie chciałam zapytać. Twój model budowania relacji między rodzicami a dziećmi nie przewiduje kar, więc proszę, wyjaśnij mi, czym to się różni: kara i konsekwencje? Podstawową różnicą są intencje rodzica. Jeśli konsekwencje nie wypływają naturalnie z działań dziecka – to są karą. Jeśli dopuszczam jakieś przykre konsekwencje po to, by dziecko czegoś się nauczyło albo żeby na przyszłość zmieniło swoje zachowanie, to w gruncie rzeczy są one karą. Spróbujmy to jeszcze raz wyjaśnić na przykładzie. Dziecko nie zjadło obiadu, wyszliśmy na spacer, ono już po 100 metrach jest głodne, a ja nie chcę mu kupić bułki. Kara czy konsekwencja? Jeszcze raz wracam do intencji: czemu mu nie chcę kupić tej bułki? Skoro wyszłam z domu z głodnym dzieckiem, to jest moja sprawa, żeby zadbać o coś do jedzenia dla niego. I jeśli celowo nie zadbałam, to ewidentnie chcę go ukarać, żeby następnym razem jadło, kiedy mu podam obiad. I dalej – skoro mam dziecko, które chce jeść, a ja nie mam portfela, żeby mu coś kupić, to przecież nie będziemy chodzić na głodnego! Chyba, że chcę mu dać nauczkę: "Proszę bardzo, nie jadłeś obiadu, to teraz masz za swoje!" – i wtedy bez dwóch zdań to będzie kara. To widzę, że musimy jednak powiedzieć wyraźnie, co to takiego wg Ciebie jest kara, To coś dotkliwego, co robimy w takiej intencji, żeby do dziecka dotarła jakaś nauka. A taka intencja przyświeca naszemu postępowaniu prawie cały czas. Nie wiem, czy to jest problem tylko współczesnych rodziców, ale rzeczywiście obecnie często hołubimy takie przekonanie, że dziecko to produkt różnych działań rodzicielskich i wychowawczych. Przekonanie, że jeśli my dorośli czegoś nie zrobimy, to dziecko się nie nauczy, nie rozwinie się prawidłowo itd. Moim zdaniem, trochę w tym brakuje zaufania w możliwości dziecka, w jego potencjał, potrzeby rozwojowe, w to, że dziecko naturalnie chce się rozwijać, odkrywać nowe rzeczy, nabywać nowe umiejętności, być w relacji z innymi itd. Tymczasem to są bardzo silne potrzeby i naprawdę nie musimy uczyć dziecka w jakichś sztucznych sytuacjach, jak warto żyć. A skoro mowa o życiu, to chciałabym jeszcze wrócić na chwilę do tych nieszczęsnych kar. Znajoma para z dwójką dzieci, mówi, że życie daje nam dużo kar, więc unikanie ich w rodzinie jest tworzeniem sztucznego klosza. Oczywiście, że w codziennym życiu spotykają nas różne kary. Jedziesz za szybko, więc za karę dostajesz mandat. Nie płacisz rachunków, to odcinają ci telefon. I ja nie wiem, czy kary w życiu społecznym to coś złego, za to jestem głęboko przekonana, że trudno porównywać życie rodzinne, gdzie podstawą i spoiwem są relacje, do życia społecznego, gdzie relacje siłą rzeczy ulegają rozcieńczeniu. W społeczeństwie systemy obejmujące kary i nagrody są być może potrzebne, ale przecież w rodzinie nie potrzebuję żadnego kodeksu i zestawu praw, żeby czynić jakieś dobra moim bliskim. Robię to z potrzeby serca, bo potrzeby członków mojej rodziny są dla mnie ważne. A jak jest z nagrodami? Jestem przekonana, że w rodzinie można sobie darować zarówno kary, jak i nagrody i opierać się tylko na tym, co jest prawdziwym fundamentem, czyli na relacji. Jeśli zbudujemy dobrą, głęboką i autentyczną relację, to nie tylko karanie, lecz także nagradzanie dzieci – czy innych członków rodziny – za to, że zrobili tak, jak chcieliśmy, będzie zbędne. Bo jeśli mamy dobre relacje, to nie zaspokajamy swoich wzajemnych potrzeb dla nagrody czy w obawie przed karą, tylko po prostu dlatego, że chcemy wzbogacać życie naszej rodziny. Podpowiedz mi w takim razie, jak mam skomentować dobre zachowanie dziecka? Wyobraźmy sobie: na placu zabaw starsza córka pomogła młodszej, więc chciałabym ją pochwalić. Ty jednak na blogu odradzasz pochwały. Po pierwsze, dla dziecka, które pomaga rodzeństwu, wystarczającą nagroda jest świadomość, że pomogło, dlatego w tej sytuacji, jaką opisałaś, pewnie bym się najpierw zastanowiła, czy naprawdę muszę coś mówić. I jeśli doszłabym do wniosku, że tak, to mogłabym powiedzieć np. do tej młodszej: "Ale ci Ania pomogła, co?" – i tyle. Wystarczy, żeby zauważyć, nazwać, ale bez oceniania. Zastanawiam się, jak długo musiałabym pracować nad swoją relacją z dziećmi, żeby nie zastanawiać się za każdym razem, czy to, co teraz robię, jest karą, czy konsekwencją; nagrodą czy informacją zwrotną? Bardzo lubię porównywać naukę dobrych relacji do nauki jazdy samochodem. Najpierw myślimy o wszystkim: tu sprzęgło, tu hamulec, tu drążek zmiany biegów – po godzinie jazdy jesteśmy cali spoceni z nerwów. Ale jak już się człowiek wdroży, to jazda przychodzi mu bez wysiłku, a nawet często jest przyjemna: można jechać i jednocześnie rozmawiać, słuchać muzyki... To normalne, że na początku wszystko sprawia nam trudność, że analizujemy każdy ruch, zastanawiamy się, aż w końcu zacznie nam to przychodzić spontanicznie. W swojej książce odwołujesz się do wielu psychologów i książek dla rodziców. Który z autorów jest dla Ciebie najważniejszy i która książka? To trudne pytanie, bo ja już mam za sobą długą drogę i w tej chwili najwięcej czerpię nie z książek, ale z obserwowania innych rodziców. Na pewno jednak ważnym autorem był dla mnie Jesper Juul i jego książka "Nie z miłości". Wiele razy ją czytałam i za każdym razem znajdowałam coś ważnego dla siebie. Potem Lawrence Cohen ze swoją książką: "Rodzicielstwo przez zabawę" – dla mnie, mamy, która twierdziła, że nie jest koleżanką swoich dzieci i ich towarzyszką zabaw, to było objawienie. Trzecim, który wywarł bardzo duży wpływ na mnie i na moją pracę z rodzicami, jest Daniel Siegel i jego książka "Zintegrowany mózg, zintegrowane dziecko". We wszystkich tych książkach znajdywałam ważne rzeczy, ale też w każdej było coś, co odrzucałam, z czym się nie zgadzam albo na co przymykam oko – to samo polecam wszystkim innym rodzicom, aby robili z poradnikami dla rodziców. Także z tym, który sama napisałam. Książka Małgorzaty Musiał „Dobra relacja. Skrzynka z narzędziami dla współczesnej rodziny” została wydana przez wydawnictwo Mamania. Książkę kupisz na stronie wydawnictwa. Polecamy!
Autorytety pedagogiczne mówią jasno: bicie dzieci jest złe. Zawsze!
Klapsy to przemoc - udowadnia to kolejne badanie naukowe. W sprawie przemocy wobec dzieci stanowisko zajęło też Polskie Towarzystwo Pedagogiczne. Jeśli jeszcze się wahasz, czy klapsy to coś złego – przeczytaj!
Nie milknie oburzenie po publikacji prof. UKSW dr hab. Zbigniewa Stawrowskiego w dodatku do dziennika "Rzeczpospolita", w którym filozof polityki przekonuje, że klapsy nie tylko nie są równoznaczne z biciem, ale też nie są nawet szkodliwe: "przeciwnie – (klaps) jest czynem wysokiej wartości wychowawczej i dlatego zasługuje wręcz na pochwałę". Kiedy osoba wykształcona, podpierająca swój autorytet tytułami naukowymi i zawodem wykładowcy akademickiego, pisze takie rzeczy w ogólnopolskim dzienniku, uważanym za poważne opiniotwórcze medium, trudno milczeć. Nic więc dziwnego, że głos zabrało także Polskie Towarzystwo Pedagogiczne. "Nie chcemy i nie możemy milczeć" – piszą pedagodzy w swoim oświadczeniu. - "Zabieramy głos, aby w przestrzeni publicznej nie pojawiały się zdania nieprawdziwe, bałamutne, wypaczające zasady wychowania i jawnie nawołujące do krzywdzenia dzieci. Mamy obowiązek zaprotestować przeciwko łamaniu podstawowych pedagogicznych i etycznych zasad wychowania dzieci oraz budowania ładu społecznego". W stanowisku PTP w sprawie przemocy wobec dzieci czytamy m.in. "Żadne badania nie dowodzą pozytywnego wpływu bicia na rozwój dzieci, a artykuł prof. Zbigniewa Stawrowskiego nawołuje do łamania prawa. (...) Wszelkie formy przemocy fizycznej i psychicznej wobec dzieci powodują szkody w rozwoju fizycznym, emocjonalnym i społecznym dziecka, zaburzają jego zdolności uczenia się, ograniczają pamięć i koncentracje, przyczyniają się do zwiększenia zachowań agresywnych, są antywychowawcze". "Z zażenowaniem odczytujemy nieprawdziwe, naiwne, powierzchowne, niegodne profesora uniwersyteckiego argumenty przedstawione przez Autora artykułu – piszą pedagodzy w swoim oświadczeniu. - "Pan Profesor nie zadał sobie trudu przeprowadzenia podstawowej kwerendy, która pokazałaby mu ogrom badań psychologicznych, pedagogicznych, prawnych, medycznych, historycznych prowadzonych przez międzynarodowe i polskie ośrodki naukowe zajmujące się związkami między przemocą, w tym także klapsami (ang. spank) a rozwojem mózgu dziecka, wpływem przemocy na funkcje poznawcze dziecka, na jego zachowanie, na biografie edukacyjne i życiowe dzieci oraz ich przyszłych dzieci. Żadne, powtarzamy żadne badania nie dowodzą pozytywnego wpływu przemocy, bicia, naruszania nietykalności cielesnej dzieci na ich rozwój". Zasmuca fakt, że publikacja "Rzeczpospolitej" podzieliła komentatorów na dwie grupy – z jednej strony mamy osoby oburzone argumentacją prof. Stawrowskiego, z drugiej... zwolenników dawania klapsów. A tych – jak się okazuje – nie brakuje nawet wśród naszych czytelniczek, czego dowodem była gorąca dyskusja pod artykułem na naszym profilu na Facebooku. To nadal dziwi, mimo że nie powinno, bo badania opinii publicznej nie pozostawiają złudzeń: w 2011 roku 85 proc. Polaków uważało, że klapsy są dopuszczalną metodą wychowawczą, a w tym roku 58 proc. rodziców uznało, że są sytuacje, w których należy dać dzieciom klapsa - mniej niż w 2011 roku, ale wciąż większość. Zwolennicy klapsów uważają, że współczesne metody wychowania są nieskuteczne i prawie zawsze wyciągają argument "bezstresowego wychowywania". Bezstresowe, czyli bez przemocy? Dziecko może robić, co chce, bez żadnych konsekwencji? Bić rówieśników, tyranizować dorosłych? Tak widzą to internauci, którzy zgadzają się z prof. Stawrowskim. Nie mają racji. Wychowanie bez klapsów nie oznacza braku granic. Klaps jest zawsze sygnałem, że przemoc fizyczna jest w porządku. Jeśli jesteś silniejszy, możesz uderzyć słabszego. To tego uczymy dzieci, bijąc je. Pokazujemy im też, że nie radzimy sobie jako rodzice. Uciekamy się do używania siły, bo nie potrafimy nic więcej. Nie znamy lepszych sposobów. Bicie dzieci jest złe. Zawsze. Istnieje wiele badań mówiących o długotrwałym wpływie bicia na psychikę dziecka. Dla tych z was, którzy uważają, że rację ma prof. Stawrowski, twierdzący, że klaps nie jest biciem, mamy wiadomość: to nieprawda. I mamy na to dowody. Naukowe. W tym roku opublikowano wyniki trwającego 50 lat (!) badania przeprowadzonego przez naukowców ze Stanów Zjednoczonych wśród ponad 160 tys. dzieci, które dostawały klapsy. Nie bito ich pasem ani innymi przedmiotami, nie były ofiarami żadnej innej formy przemocy fizycznej, dostawały wyłącznie klapsy. Zdaniem badaczy jest to obecnie najbardziej dokładna naukowa analiza konsekwencji dawania klapsów. Wnioski są jednoznaczne: im częściej dzieci dostają klapsy, tym bardziej są skłonne do przeciwstawiania się rodzicom i do aspołecznych zachowań, przejawów agresji, problemów z odróżnianiem dobra od zła, a w dorosłości częściej mają problemy ze zdrowiem psychicznym. Dorośli, którzy dostawali klapsy w dzieciństwie, częściej stosują taką formę kary w stosunku do własnych dzieci, co potwierdza tezę, że zachowania przemocowe są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Czy naprawdę potrzebujemy więcej dowodów na to, że klaps jest złą metodą wychowawczą? Że wyrządza dziecku krzywdę, którą będzie odczuwać przez całe życie i którą – za naszą sprawą – będą odczuwać inni ludzie wchodzący z kontakt z naszym dzieckiem? Jeśli to nie wystarczy, pozostaje prawo. Dając klapsy, łamiesz prawo. Tu nie ma miejsca na dyskusję. Zobacz też: Jak zdyscyplinować dziecko bez klapsa? Są na to sposoby! Bicie dzieci? Wiele z nas to przeżyło Porozumienie bez przemocy, czyli o wychowaniu bez awantur
Jak zdyscyplinować dziecko bez klapsa – są na to sposoby!
Nie zgadzamy się na bicie dzieci. Klaps to wyraz słabości rodzica, a dopiero w drugiej kolejności kara dla dziecka. Zobacz, jak można inaczej przywołać je do porządku.
Dzieci bywają nieznośne – takie ich prawo. Ale nawet gdy doprowadzą rodzica do białej gorączki, dawanie klapsów nie ma wiele sensu. Lekcja, którą zapamięta dziecko to „mama była tak wściekła, że mnie uderzyła”, zamiast „nie mogę się zachowywać niegrzecznie, bo spotka mnie kara”. Badania mówią wręcz, że bicie dziecka przynosi więcej szkody niż pożytku – wzmaga agresję, może prowadzić do zaburzeń psychicznych i niespołecznych zachowań. Nie wspominając o tym, że jest prawnie zabronione w naszym kraju. Karę można wymierzyć dziecku w inny sposób. Nie ma to nic wspólnego z bezstresowym wychowaniem ani przyzwalaniem na każde zachowanie dziecka. To sprawdzone rodzicielskie sposoby na przywrócenie spokoju. Sposób 1: zabierz dziecko na bok Gdy dziecko zaczyna zachowywać się w sposób, na który się nie godzisz, odetnij je od sytuacji. Jeżeli np. sypie dzieciom piaskiem w oczy, odciągnij je na bok i stanowczym, spokojnym tonem każ mu się uspokoić. Nerwy rodzica raczej dodatkowo nakręcą dziecko. Możecie posiedzieć razem, dopóki nie będzie gotowe wrócić do zabawy. Sposób 2: system ostrzeżeń i konsekwencji Ostrzeż dziecko, że spotka je kara, jeżeli nie zrobi tego, o co je prosisz. Musisz być bardzo konsekwentna. Zapowiedz dziecku, że np. jeżeli nie posprząta zabawek w pokoju, odwołasz planowaną wizytę u koleżanki. Daj dziecku konkretną ilość czasu na wykonanie zadania (np. 10 minut albo „zanim policzę do 10”), a jeżeli go nie wykona, dotrzymaj słowa i ukarz je w taki sposób, jak zapowiadałaś. Sposób 3: zabierz zabawkę, która wywołuje konflikt To dobry sposób na kłótnie rodzeństwa. Jeżeli bardzo kłócą się o konkretną rzecz lub używają jej w niebezpieczny sposób, po prostu im ją zabierz. Powiedz dokładnie, dlaczego i na ile czasu konfiskujesz zabawkę i dopilnuj, żeby dzieci wykorzystały go na omówienie, dlaczego spotkała je kara. Sposób 4: odejdź z pola bitwy Czasami my, rodzice potrafimy pogorszyć sytuację. Wiadomo, że niełatwo jest uspokoić histeryzujące dziecko, ale nasze nerwy tylko dolewają oliwy do ognia. Kiedy czujesz, że nad sobą nie panujesz - po prostu odejdź. Powiedz dziecku, że nie podoba ci się jego zachowanie i wyjdź do drugiego pokoju. To będzie dla niego jasny sygnał, że robi coś nie tak, a dla ciebie moment na zebranie myśli i uspokojenie się. Sposób 5: przegadaj z dzieckiem sytuację Oczywiście nie w momencie, gdy wrzeszczy i wali pięściami w podłogę. Odczekaj, aż się trochę uspokoi i wspólnie ustalcie przyczynę jego złości. Małe dzieci nie panują jeszcze nad swoimi emocjami, a takie rozmowy pomogą znaleźć akceptowalne ujście dla złości, agresji, pasji. Czytaj też: Porozumienie bez przemocy, czyli wychowanie bez awantur Awantura w sklepie - jak jej uniknąć na zakupach z dzieckiem
Porozumienie bez przemocy - te książki musisz znać!
Metoda komunikacji Porozumienie bez Przemocy sprawdzi się także w rodzicielstwie. Sprawdź, jakie książki przydadzą ci się, żeby lepiej komunikować się ze swoim dzieckiem!
Pewnie przesadzę, ale słowo "nie pyskuj" było drugim, które słyszałam najczęściej zaraz po moim nazwisku. Dlatego poparłam akcję "Edukacja bezpieczna dla dziewczynek" na Polakpotrafi.pl.
Zapadło mi w pamięci to "nie pyskuj". Okropne słowo. Nie pyskuj, pysk, zamknij pysk. Ten rozkaz "Nie pyskuj" słyszałam za każdym razem, gdy broniłam swoich racji. Broniłam ich, bo już wtedy miałam silne poczucie sprawiedliwości. Na szczęście zostało mi to, umknęłam szkolnej indoktrynacji (w jakiejś części). Ryby, dzieci i kobiety głosu nie mają "Chciałabym mówić to, co myślę" – powiedziała koleżanka. "Ale nie mówię, bo nie wiem, czy to ważne". Ciekawe, ile razy słyszała w dzieciństwie, że dziewczynce nie przystoi się złościć, krzyczeć, wtrącać się…? Teraz jest dojrzałą kobieta i ciągle czuje, że jej głos nie jest ważny. Poparłam akcję "Edukacja bezpieczna dla dziewczynek" Mogłabym tu napisać wiele o wychowaniu dyskryminacyjnym. O tym, jak dziewczynki przyucza są do uległości, jak nie wspiera ich dążeń do budowania poczucia własnej wartości, pewności siebie, jak nie zachęca do podejmowania wyzwań. Mogłabym, ale zamiast tego namawiam do wsparcia akcji Fundacji Autonomia "Edukacja bezpieczna dla dziewczynek". View oEmbed on the source website Oto, co organizatorki piszą o swojej akcji: "Konieczne jest podejmowanie skutecznych i stanowczych działań na rzecz wzmacniania dziewcząt i kobiet, na co dzień narażonych na przemoc. Jednym z najskuteczniejszych sposobów rozwiązania problemu przemocy jest edukacja. Dlatego mówimy głośno o przemocy, jej przyczynach, skutkach i możliwościach przeciwdziałania. Od ośmiu lat tworzymy polską edycję 16 Dni Akcji Przeciw Przemocy ze Względu na Płeć. Jest to międzynarodowa kampania zainicjowana przez amerykańską instytucję The Center for Women’s Global Leadership. Tematem przewodnim tegorocznej kampanii jest Edukacja bezpieczna dla wszystkich. W Polsce zwracamy również uwagę na wyjątkowo trudną sytuację kobiet z niepełnosprawnościami. W kilkudziesięciu miejscowościach będziemy informować, szkolić, spotykać się i rozmawiać o tym, jak pozbyć się przemocy z naszego codziennego życia. Zależy nam, żeby dziewczęta dostrzegły swój potencjał i nauczyły się stawiać granice. Odpowiedzią na te wyzwania jest WenDo (tłum. Droga Kobiet) – metoda przeciwdziałania przemocy wobec kobiet, która łączy elementy związane z budowaniem pewności siebie, umiejętnościami komunikacyjnymi, rozwiązywaniem konfliktów i samoobroną. Jest to skoncentrowana na empowermencie (polskie tłumaczenie: uwłasnowolnienie lub upełnomocnienie) metoda stworzona przez kobiety dla kobiet i dziewcząt". Fundacja Autonomia każdego roku mobilizuje i wzmacnia odwagę ponad 10 tysięcy dziewcząt i chłopców, kobiet i mężczyzn. Uczy ich, jak skutecznie zapobiegać konfliktom, przeciwstawiać się przemocy i współpracować. ZOBACZ TEŻ: Co zrobiła mama dziewczynki, z której dzieci wyśmiewały się w szkole
Stawianie granic i wymagań dziecku, a wychowanie bezstresowe
Nie ma wychowania bez stawiania granic i wymagań. Ale nie ma go również, jeśli wymagania są zbyt surowe i jest ich zbyt dużo.
Model tzw. bezstresowego wychowania nie sprawdził się. Mimo to wielu rodziców, często niepewnych swoich rodzicielskich kompetencji, wciąż boi się wymagać od swoich dzieci przestrzegania pewnych zasad. Jeśli maluch się buntuje, płacze, szybko ustępują, by oszczędzić mu stresu albo dla świętego spokoju. Bywa i odwrotnie - od malucha wymaga się rzeczy, które są dla niego zbyt trudne, niedostosowane do jego możliwości i tempa rozwoju. Po co dziecku granice? Podstawą zdrowego rozwoju dziecka jest poczucie bezpieczeństwa. W domu, gdzie wszystko wolno i nic nie trzeba, maluch, wbrew pozorom, nie czuje się bezpieczny. Przeciwnie – rodzice, którzy na wszystko pozwalają, są postrzegani przez dzieci jako słabi, a mając słabych rodziców nie można czuć się pewnie. By się tak poczuć, dziecko musi samo przejąć w domu władzę. Manipuluje więc mamą czy tatą, coraz więcej żądając. „Możesz robić to i to, ale tego ci nie wolno” – takie jasne postawienie granic jest podstawą wychowania. Kiedy zacząć wymagać? W 1. roku życia to głównie dziecko wymaga, a rodzice są po to, by te wymagania możliwie szybko spełniać. Niemowlę musi być nakarmione na czas, przewinięte i przytulane zawsze wtedy, gdy się tego domaga, a nawet wtedy, gdy się nie domaga. To jeszcze nie jest moment na stawianie wymagań, choć rodzice muszą już stawiać pewne ograniczenia dla bezpieczeństwa swojej pociechy, np. nie mogą się godzić na wchodzenie na okno itp. Dopiero gdy maluch ma około półtora roku, zaczyna się faktyczny proces wychowania. Rodzice zaczynają stawiać rozmaite wymagania i zachęcają do ich spełnienia. Dziecko uczy się myć rączki przed jedzeniem, trzymać łyżkę, wrzucać z mamą klocki do pudełka po skończonej zabawie, na spacerze iść za rękę, machać na "do widzenia", załatwiać się do nocnika itd. Dostosuj wymagania do możliwości dziecka To wydaje się oczywiste, a jednak w praktyce nie jest. Rodzice wymagają od dziecka czegoś, na co ono nie jest jeszcze gotowe, np. chcą żeby dwulatek sam sprzątał zabawki, a trzylatek z radością dzielił się cukierkami. Żeby stawiać maluchowi odpowiednie do wieku wymagania dobrze jest wiedzieć, jak przebiega rozwój dziecka. I nie mnożyć wymagań, lecz stawiać je tylko tam, gdzie są naprawdę potrzebne, a potem konsekwentnie je egzekwować.