Dzieci w Skandynawii są szczęśliwsze przez 1 nawyk rodziców. Polacy mogliby się uczyć
Istnieje pewna specyficzna filozofia codzienności, która sprawia, że dzieci z północy dorastają w atmosferze, o jakiej wielu z nas marzy podczas nerwowych zakupów w galeriach handlowych. Kiedy zrozumiesz, na czym polega ten jeden, niemal niewidoczny na pierwszy rzut oka nawyk, twoje spojrzenie na macierzyństwo już nigdy nie będzie takie samo.
Polskie domy często pękają w szwach od kolorowych zabawek, grających gadżetów i markowych ubranek. Tymczasem Skandynawowie, z właściwym sobie spokojem, pokazują nam, że największym luksusem, jaki możemy dać dziecku, jest... brak nadmiaru. Ten jeden nawyk, polegający na radykalnym uproszczeniu życia, to lekcja, której my, Polacy, bardzo potrzebujemy w dobie wszechobecnego konsumpcjonizmu. Minimalizm w dziecięcym pokoju jako fundament emocjonalnego spokoju Pierwszą rzeczą, która uderza w skandynawskim stylu wychowania, jest niesamowity minimalizm w wyposażeniu. My, polscy rodzice, często wpadamy w pułapkę myślenia, że każda nowa zabawka to krok do przodu w rozwoju naszego malucha. Kupujemy interaktywne roboty, świecące stoliki i setki plastikowych figurek, wierząc, że stymulujemy umysł dziecka. Skandynawscy rodzice robią dokładnie na odwrót − stawiają na pustą przestrzeń i kilka prostych, drewnianych przedmiotów. Wiedzą bowiem, że przebodźcowanie to największy wróg dziecięcej psychiki. Kiedy dziecko ma wokół siebie zbyt wiele bodźców, jego układ nerwowy stale pracuje na wysokich obrotach, co prowadzi do rozdrażnienia, trudności z koncentracją i problemów ze snem. Skandynawski nawyk ograniczania przedmiotów to nie jest kwestia oszczędności, ale świadomego tworzenia bezpiecznego azylu. Tamtejsze pokoje dziecięce są jasne, proste i przede wszystkim − przewidywalne. Zamiast góry zabawek dzieci mają miejsce do budowania bazy z koca albo do swobodnego rysowania. Ten brak presji posiadania wszystkiego uczy maluchy najważniejszej umiejętności: kreatywności. Gdy nie masz gotowej zabawki, która robi wszystko za ciebie, musisz ją sobie wymyślić. Polacy mogliby się uczyć tego spokoju, który płynie z pustej półki. To właśnie ten minimalizm sprawia, że dzieci z północy potrafią bawić się jedną patykiem przez godzinę i czuć się przy tym jak królowie świata, podczas gdy nasze dzieci nudzą się w środku sklepu z zabawkami. Wartości rodzinne zamiast materialnych dóbr − lekcja priorytetów Kolejnym filarem skandynawskiego szczęścia jest przeniesienie ciężaru z prezentu na obecność. W Polsce wciąż pokutuje przekonanie, że miłość mierzy się wielkością pudełka pod choinką czy na urodziny. W Skandynawii ceniony jest wspólny czas, najlepiej na świeżym powietrzu, bez względu na pogodę. Ich nawykiem jest celebrowanie prostych rytuałów: wspólne pieczenie cynamonowych bułeczek, niedzielne spacery do lasu czy wieczorne czytanie książek przy świecach. To są wartości, których nie da się kupić, a które budują w dziecku poczucie stałości i bezpieczeństwa. Skandynawowie rozumieją, że dziecko nie zapamięta dziesiątego autka z serii, ale zapamięta zapach lasu po deszczu i to, że tata naprawdę go słuchał, zamiast zerkać w telefon. My, goniąc za lepszym życiem, często zapominamy, że „lepsze” dla dziecka oznacza „spokojniejsze”. Przejście na skandynawski model wartości rodzinnych wymaga od nas, rodziców, ogromnej pokory. Musimy przyznać, że nasz czas jest cenniejszy niż nadgodziny, za które kupimy kolejny gadżet. Ten nawyk rezygnacji z materialnego wyścigu uwalnia całą rodzinę od stresu i pozwala skupić się na tym, co naprawdę istotne − na budowaniu relacji opartej na autentyczności, a nie na gadżetach. Spokojne środowisko sprzyjające rozwojowi − jak wprowadzić to u nas? Ostatnim elementem tej układanki jest tworzenie środowiska sprzyjającego autonomii dziecka. Skandynawski nawyk polega na tym, by pozwalać dzieciom być dziećmi − brudzić się, doświadczać porażek i samodzielnie eksplorować świat. W Polsce często mamy tendencję do nadopiekuńczego lęku, który objawia się m.in. zasypywaniem dziecka rzeczami, które mają mu ułatwić życie. Skandynawowie stawiają na prostotę funkcjonalną. Dziecko ma mieć wygodne ubranie na każdą pogodę i przestrzeń, w której nikt go nie ocenia. To proste podejście sprawia, że dzieci dorastają w przekonaniu, że są wystarczające takie, jakie są, bez potrzeby gonienia za najnowszymi trendami. Wprowadzenie skandynawskiego nawyku prostoty w polskim domu nie wymaga remontu, ale zmiany myślenia. Zacznijmy od wspólnego przeglądu zabawek − zostawmy te, które dają pole do wyobraźni, a resztę oddajmy. Przestańmy planować każdą minutę weekendu w aquaparkach czy salach zabaw, a pójdźmy po prostu do lasu. Skandynawskie szczęście rodzi się z braku pośpiechu i akceptacji tego, co tu i teraz. To lekcja o tym, że mniej znaczy więcej, a spokój rodzica jest najlepszym prezentem, jaki dziecko może znaleźć pod dachem swojego domu. Polacy mają w sobie ogromną miłość do dzieci − jeśli połączymy ją ze skandynawską prostotą, stworzymy mieszankę, która da naszym dzieciom siłę na całe życie. Zobacz też: „Synowa wstydu mi narobiła na komunii. Przyszła ubrana jak na dyskotekę, a z dzieci zrobiła pośmiewisko”
3 skutki wychowania przez nadopiekuńczą matkę. Te dzieci zawsze będą mieć pod górkę
Czasami intencje zrodzone z najczystszej, bezgranicznej miłości potrafią stworzyć wokół młodego człowieka niewidzialną klatkę, z której niezwykle trudno uciec w dorosłym życiu. Kiedy troska zamienia się w permanentną kontrolę, start w samodzielność staje się dla dziecka początkiem wyjątkowo wyboistej drogi.
Współcześnie na rodzicach, a w szczególności na matkach, ciąży ogromna presja bycia idealnymi przewodniczkami po coraz bardziej skomplikowanym świecie. Chcemy chronić nasze pociechy przed każdym zagrożeniem, przed najmniejszym rozczarowaniem, a nawet przed naturalnymi konsekwencjami ich własnych, potknięć. W psychologii i socjologii od lat analizuje się zjawisko tak zwanego rodzicielstwa helikopterowego, gdzie matka krąży nad dzieckiem przez całą dobę, gotowa natychmiast wkroczyć do akcji i usunąć z jego drogi każdą, nawet najmniejszą przeszkodę. Ta nadmierna opiekuńczość, choć zakorzeniona w głębokim lęku o dobrostan malucha, w rzeczywistości działa jak emocjonalny paraliż. Dziecko dorastające pod kloszem uczy się, że świat jest potwornie niebezpiecznym miejscem, a ono samo nie posiada żadnych narzędzi, by przetrwać bez stałej obecności i aprobaty rodzica. Przyjrzyjmy się trzem najbardziej destrukcyjnym skutkom takiego wychowania, które sprawiają, że te dzieci w dorosłości niemal zawsze będą mieć pod górkę. 1. Paraliżujący lęk przed decyzyjnością i życiowa nieporadność Pierwszym i najbardziej widocznym efektem dorastania pod skrzydłami nadopiekuńczej matki jest brak umiejętności podejmowania samodzielnych decyzji. W domach, gdzie dominuje ten styl wychowania, matka decyduje o wszystkim − od koloru skarpetek w przedszkolu, przez wybór zajęć pozalekcyjnych, aż po kierunek studiów czy wybór pierwszej pracy. Dziecko nigdy nie dostaje szansy, by poczuć sprawczość, popełnić błąd i samodzielnie ponieść jego konsekwencje, co jest przecież fundamentem budowania dojrzałej tożsamości. Kiedy taki młody człowiek wkracza w dorosłość, każda konieczność dokonania wyboru wywołuje w nim paraliżujący strach i poczucie zagubienia. Bez stałego głosu dorosłego, który podpowie, co jest dobre, a co złe, czuje się jak we mgle. Tacy dorośli permanentnie szukają autorytetów, które przejmą za nich odpowiedzialność − wchodzą w toksyczne relacje z dominującymi partnerami lub stają się całkowicie uległymi pracownikami, którzy nie potrafią wykazać się najmniejszą inicjatywą. Echo matczynego głosu szepcze im do ucha, że sami na pewno podejmą złą decyzję, co skazuje ich na wieczną życiową nieporadność i stagnację. 2. Chronicznie niska samoocena i lęk przed porażką Nadopiekuńczość wysyła do podświadomości dziecka bardzo bolesny, podskórny komunikat, który brzmi: ty sam jesteś zbyt słaby, głupi i niezdarny, by poradzić sobie z tym światem, dlatego ja muszę zrobić to za ciebie. Choć matka myśli, że okazuje w ten sposób miłość, w rzeczywistości systematycznie demoluje wiarę dziecka we własne siły. Brak doświadczenia w radzeniu sobie z porażkami sprawia, że młody człowiek nie wykształca tak zwanej odporności psychicznej, która jest kluczem do sukcesu w dorosłym życiu. W efekcie dorosłe dzieci nadopiekuńczych matek panicznie boją się jakichkolwiek wyzwań, nowości czy ryzyka. Wolą zrezygnować z walki o awans, nie podejmują ambitnych projektów i wycofują się z rywalizacji przy pierwszym napotkanym problemie, ponieważ każda trudność jest dla nich potwierdzeniem własnej bezwartościowości. Żyją w ciągłym lęku przed oceną, stale biczując się za najmniejsze potknięcia i porównując się z rówieśnikami, którzy z lekkością idą przez życie. Ta wewnętrzna kruchość i brak twardego kręgosłupa emocjonalnego sprawiają, że tacy ludzie rzadko pokazują pełnię swojego potencjału, ukrywając się w bezpiecznym, ale ciasnym cieniu własnych kompleksów. 3. Trudności w budowaniu dojrzałych i partnerskich relacji Ostatnim, niezwykle bolesnym skutkiem syndromu helikopterowej matki są potężne problemy z nawiązywaniem zdrowych relacji z innymi ludźmi, zwłaszcza w sferze partnerskiej. Nadopiekuńcza relacja ma charakter symbiotyczny i bardzo często opiera się na nieświadomym szantażu emocjonalnym ze strony rodzica, który żąda uwagi i wdzięczności za swoje poświęcenie. Dziecko dorasta w poczuciu ogromnego długu, jaki ma do spłacenia wobec matki, co uniemożliwia mu prawidłowe odcięcie pępowiny i emocjonalną separację. W dorosłym życiu tacy ludzie albo panicznie boją się bliskości, uciekając przed jakimkolwiek zaangażowaniem w obawie przed ponownym zawłaszczeniem ich przestrzeni, albo szukają w partnerze bezwzględnego opiekuna, który zastąpi im matkę. Każda próba zbudowania stałego związku staje się polem bitwy, ponieważ lojalność wobec matki stoi zawsze na pierwszym miejscu, co rodzi gigantyczne konflikty. Partnerzy takich osób bardzo szybko zauważają, że w ich związku zawsze jest obecna ta trzecia osoba, której zdanie jest święte i niepodważalne. Bez bolesnego procesu psychoterapii i postawienia twardych granic rodzicielskiej kontroli, te dorosłe dzieci są skazane na emocjonalną samotność, uwięzione w sieci lęków i oczekiwań, których nie potrafią udźwignąć. Zobacz też: Emocjonalnie niedostępny rodzic zawsze robi te 4 rzeczy. Jego dzieci cierpią w samotności
Francuskie dzieci to wzory odpowiedzialności. Ich rodzice już dawno wprowadzili „zasadę ram” i to działa
Istnieje niezwykle skuteczny sposób zarządzania rodzinną codziennością, który sprawia, że dzieci z zachodu Europy dorastają w poczuciu ogromnej samodzielności. Kiedy poznasz reguły tej subtelnej metody wyznaczania granic, odzyskasz upragniony spokój w domu bez konieczności ciągłego podnoszenia głosu.
Obserwując współczesne trendy w parentingu, można odnieść wrażenie, że wielu rodziców popada w skrajności − od surowego, autorytarnego drylu, po całkowicie bezstresowe wychowanie, w którym to najmłodsi dyktują warunki całemu domowi. Tymczasem Francuzi od pokoleń stosują podejście, które idealnie łączy bezwarunkową miłość z żelaznymi, choć niezwykle elastycznymi zasadami. Ich dzieci słyną z tego, że potrafią spokojnie czekać na swoją kolej, nie urządzają scen w restauracjach i z naturalną mądrością biorą odpowiedzialność za swoje codzienne decyzje. Sekret tego wychowawczego sukcesu nie tkwi w surowych karach czy rygorystycznym kontrolowaniu każdego kroku malucha, ale w koncepcji zwanej zasadą ram (la cadre). To właśnie to narzędzie pozwala francuskim mamom i ojcom na zachowanie autorytetu, dając jednocześnie dzieciom ogromne poczucie wolności oraz bezpieczeństwa, którego tak bardzo brakuje w przebodźcowanym świecie. Czym jest francuska zasada ram i dlaczego buduje autorytet rodzica? Wychowanie według tej francuskiej filozofii można porównać do pięknego, stabilnego obrazu − rama jest twarda, nienaruszalna i sztywno wyznacza granice, ale wewnątrz niej dziecko ma absolutną swobodę twórczą i pełne prawo do decydowania o sobie. Rama to zbiór kilku fundamentalnych, niepodważalnych zasad, które ustalają dorośli i które nie podlegają żadnym negocjacjom ani dyskusjom z dzieckiem. Dotyczą one zazwyczaj spraw kluczowych, takich jak stała pora snu, szacunek do innych ludzi, zakaz bicia czy obowiązek jedzenia wspólnych posiłków przy stole bez ekranów. Wewnątrz tych twardych ram dziecko otrzymuje jednak autonomiczną przestrzeń, w której rodzic całkowicie rezygnuje z roli żandarma i pozwala maluchowi na samodzielne wybory. Jeśli dziecko nie chce zjeść przygotowanego obiadu, ma do tego pełne prawo, ale rama mówi jasno: następny posiłek będzie dopiero o podwieczorku i nie ma mowy o podjadaniu słodyczy w międzyczasie. Taki układ uczy młodego człowieka ponoszenia naturalnych konsekwencji swoich decyzji, eliminując z domu wieczne kłótnie, prośby i emocjonalny szantaż. Francuscy rodzice nie muszą krzyczeć ani karać, ponieważ to rama zarządza sytuacją, a dziecko szybko uczy się, że naciąganie twardych granic za pomocą płaczu czy tupania jest po prostu całkowicie bezskuteczne. Wolność wewnątrz zasad, czyli jak uczyć samodzielności od małego Wielu rodziców w Polsce obawia się, że stawianie tak wyraźnych granic może stłumić dziecięcą ekspresję lub wywołać w maluchu poczucie zniewolenia. Francuzi udowadniają, że jest dokładnie na odwrót − to właśnie jasne, przewidywalne ramy dają dziecku głęboki spokój psychiczny, ponieważ zdejmują z jego barków ciężar decydowania o sprawach, na które jest jeszcze emocjonalnie za małe. Kiedy dziecko wie, gdzie kończy się bezpieczna granica, przestaje testować rodzica i tracić energię na wieczną walkę o władzę w domu, skupiając się na kreatywnej zabawie w wyznaczonym obszarze. Wewnątrz ramy przedszkolak czy uczeń ma pełne prawo wyboru: może zdecydować, w co się ubierze, jaką książkę przeczyta przed snem lub czy najpierw posprząta klocki, czy poukłada pluszaki. Rodzic nie wtrąca się w te decyzje, nie poprawia dziecka na każdym kroku i pozwala mu na popełnianie małych błędów, co buduje w młodym człowieku autentyczne poczucie sprawstwa. Dziecko dorasta w przekonaniu, że jest traktowane poważnie, a jego zdanie ma znaczenie, ale jednocześnie czuje respekt przed mądrym przywództwem dorosłych, którzy trzymają stery w kluczowych momentach życia. To idealny balans, który zapobiega dzieciokracji i pozwala na wychowanie ludzi odpowiedzialnych, asertywnych i doskonale przygotowanych do funkcjonowania w społeczeństwie. Francuska metoda wyznaczania granic w 5 punktach Wprowadzenie tej zachodniej mądrości do polskiego domu nie wymaga rewolucji, ale ogromnej konsekwencji i wewnętrznego spokoju ze strony dorosłych. Francuska zasada ram to przede wszystkim partnerstwo oparte na szacunku do potrzeb obu stron − rodzic szanuje wolność dziecka, a dziecko szanuje autorytet i granice rodzica. Oto kluczowe filary, które podsumowują działanie francuskiej zasady ram w codziennym wychowaniu: Nienaruszalne granice zewnętrzne. Rodzice wspólnie ustalają kilka najważniejszych zasad, które są stałe, jasne i nigdy nie podlegają negocjacjom z dzieckiem. Pełna autonomia wewnątrz zasad. Dziecko ma całkowitą swobodę wyboru i działania w obszarze, który nie łamie ustalonych ram zewnętrznych. Naturalne konsekwencje zamiast kar. Brak ulegania presji dziecka uczy je ponoszenia odpowiedzialności za własne wybory bez atmosfery wrogości. Spokój i stabilność emocjonalna. Przewidywalność zasad eliminuje z domu chaos, dając maluchowi poczucie bezpieczeństwa i stałości świata. Szacunek dla przestrzeni dorosłych. Rama jasno wyznacza czas i miejsce na potrzeby rodziców, ucząc dziecko, że nie jest jedynym centrum wszechświata. Wdrożenie tych kilku punktów pozwala odetchnąć z ulgą i zapomnieć o codziennym wycieńczeniu ciągłymi dyskusjami o zakładane buty czy wieczorne pójście spać. Francuskie dzieci są szczęśliwe i odpowiedzialne, ponieważ dorastają w świecie, gdzie dorośli mają odwagę być przewodnikami, a nie tylko bezradnymi obserwatorami dziecięcych humorów. Podarowanie dziecku bezpiecznych ram to najlepszy prezent, jaki możemy mu dać na starcie w dorosłość - uczymy je wtedy, że wolność zawsze idzie w parze z odpowiedzialnością za własne czyny. Zobacz też: Emocjonalnie niedostępny rodzic zawsze robi te 4 rzeczy. Jego dzieci cierpią w samotności
Emocjonalnie niedostępny rodzic zawsze robi te 4 rzeczy. Jego dzieci cierpią w samotności
Współczesny świat uczy nas idealnej logistyki, doskonałej organizacji czasu i dbania o widoczne aspekty sukcesu naszych dzieci. Niestety, w tym perfekcyjnie poukładanym grafiku codzienności łatwo przeoczyć subtelną barierę, która potrafi odciąć młodego człowieka od najważniejszego źródła życiowej siły.
Wychowanie to nie tylko zabezpieczenie materialnych potrzeb, zapewnienie najlepszej szkoły, czystych ubrań i wakacyjnych wyjazdów. Prawdziwe rodzicielstwo rozgrywa się w sferze niewidzialnej − w przestrzeni wymiany uczuć, dawania poczucia bezpieczeństwa i gotowości do przyjęcia dziecka z całym jego emocjonalnym chaosem. Psycholodzy coraz głośniej alarmują o problemie, który cicho pustoszy współczesne domy, nie zostawiając widocznych śladów. Chłód emocjonalny i dystans ze strony matki lub ojca bywają dla psychiki młodego człowieka równie niszczycielskie, co otwarta agresja. Dziecko dorastające w cieniu niewidzialnego muru uczy się, że jego wewnętrzny świat nikogo nie obchodzi, a z własnym lękiem i smutkiem musi radzić sobie całkowicie samo. Przyjrzyjmy się czterem konkretnym zachowaniom, które definiują taką postawę w rodzinie i sprawiają, że najmłodsi cierpią w głębokiej, paraliżującej samotności. 1. Ignorowanie trudnych uczuć i ucieczka w zadaniowość Podstawowym odruchem osoby zamkniętej na głębsze relacje jest natychmiastowe ucinanie tematów, które wymagają empatii, cierpliwości i wejścia w trudne rejestry emocjonalne. Kiedy syn lub córka przychodzi ze szkoły z płaczem z powodu kłótni z rówieśnikiem, taki rodzic nie potrafi po prostu usiąść obok, przytulić i wysłuchać. Zamiast tego reaguje zniecierpliwieniem, rzucając szybkie komunikaty o tym, że nie ma czasu na głupoty albo że dziecko znowu przesadza i robi dramat z niczego. Ta ucieczka przed cudzymi uczuciami bardzo często przybiera maskę tak zwanej zadaniowości. Rodzic zamiast przytulić zapłakane dziecko, natychmiast zaczyna organizować plan działania, każe zająć się lekcjami, posprzątać pokój albo włącza dziecku bajkę, byle tylko zniknął problem łez. Młody człowiek otrzymuje wtedy jasną, bolesną lekcję: moja mama lub mój tata akceptują mnie tylko wtedy, kiedy jestem radosny, bezproblemowy i realizuję ich plan dnia. Smutek, lęk czy rozczarowanie stają się w oczach dziecka emocjami zakazanymi, które należy głęboko ukryć, by nie narazić się na chłód, irytację lub całkowite odtrącenie ze strony najbliższych. 2. Kupowanie miłości za pomocą dóbr materialnych Osoby, które nie potrafią dać dziecku autentycznej bliskości, czasu i uwagi, bardzo często próbują zagłuszyć własne poczucie winy oraz zamaskować dystans za pomocą prezentów. W takich domach pokoje dziecięce przypominają sklepy z zabawkami, dzieci noszą najmodniejsze ubrania i mają dostęp do najnowszych gadżetów elektronicznych. Każde trudne wydarzenie, brak czasu na wspólną rozmowę czy dłuższą nieobecność rodzica próbuje się zrekompensować nową konsolą, markowymi butami czy drogą wycieczką. Ten materialny wyścig to nic innego jak próba ucieczki przed intymnością i budowaniem realnej więzi. Dziecko bardzo szybko uczy się czytać te intencje i choć cieszy się z nowych rzeczy, w głębi duszy odczuwa potworny głód autentycznej obecności. Żadna, nawet najbardziej zaawansowana technologicznie zabawka nie zastąpi dziecku kwadransa wspólnego leżenia na dywanie i budowania bazy z koców, podczas którego rodzic jest w pełni obecny − myślami, sercem i uwagą. Kupowanie miłości tworzy w młodym człowieku przekonanie, że relacje międzyludzkie mają charakter czysto transakcyjny, co w dorosłości fatalnie przekłada się na zdolność do budowania zdrowych, partnerskich związków. 3. Chroniczne unikanie kontaktu wzrokowego i fizycznego Bliskość fizyczna to fundament, na którym opiera się poczucie bezpieczeństwa każdego małego człowieka, stymulujący prawidłowy rozwój układu nerwowego. Rodzic zablokowany emocjonalnie unika dotyku, rzadko przytula dziecko bez wyraźnej okazji, nie gładzi go po głowie i nie bierze na kolana, gdy widzi jego gorszy moment. Nawet podczas codziennych rozmów jego wzrok rzadko spotyka się ze wzrokiem dziecka − zazwyczaj jest utkwiony w ekranie smartfona, monitorze komputera lub telewizorze. Ten brak fizycznej i wzrokowej łączności działa na psychikę dziecka jak izolacja w ciemnym pokoju. Maluch czuje się niewidzialny, nieistotny i odrzucony na najbardziej podstawowym, biologicznym poziomie. Kontakt wzrokowy to dla dziecka potwierdzenie: widzę cię, jesteś dla mnie ważny, słucham cię całym sobą. Kiedy tego brakuje, w małej głowie rodzi się przerażająca pustka i przekonanie, że nie jest się wartym uwagi własnych rodziców. Dzieci wychowywane w takim chłodzie fizycznym często wyrastają na dorosłych, którzy panicznie boją się dotyku lub przeciwnie − szukają go rozpaczliwie w toksycznych relacjach, byle tylko zagłuszyć dawny, głęboki ból porzucenia. 4. Unieważnianie sukcesów i stawianie nierealnych wymagań Ostatnim, bardzo wyrazistym sygnałem emocjonalnego dystansu jest chroniczny brak autentycznej radości z osiągnięć i sukcesów własnego dziecka. Kiedy syn lub córka przynosi ze szkoły świetną ocenę, wygrywa zawody sportowe czy pięknie namaluje obrazek, reakcja rodzica jest chłodna, zdawkowa lub natychmiast ukierunkowana na kolejne cele. Zamiast wspólnego świętowania, dziecko słyszy pytania o to, dlaczego nie poszło mu jeszcze lepiej albo co zamierza zrobić, by utrzymać ten poziom w kolejnym semestrze. Taka postawa wynika z faktu, że niedostępny dorosły traktuje dziecko nie jako niezależną istotę, ale jako projekt, który ma realizować jego własne, niespełnione ambicje. Stawianie poprzeczki nienaturalnie wysoko i wieczne niezadowolenie z wyników sprawiają, że młody człowiek nigdy nie czuje się wystarczająco dobry. Echo tych słów zostaje w głowie na całe życie, tworząc dorosłych perfekcjonistów, którzy mimo ogromnych sukcesów zawodowych wciąż czują się jak oszuści, stale goniąc za akceptacją, której nigdy nie dostali w rodzinnym domu. Odzyskanie równowagi i wyjście z tego emocjonalnego zamrażalnika wymaga od nas, dorosłych, ogromnej uważności i odwagi, by porzucić rolę menedżera, a stać się po prostu bezpiecznym, czułym i obecnym przewodnikiem dla naszych dzieci. Zobacz też: Już 4/5 matek stosuje metodę „time-in”. Tak wygaszają złość dziecka w 3 minuty
Już 4/5 matek stosuje metodę „time-in”. Tak wygaszają złość dziecka w 3 minuty
Współczesne podejście do wychowania przechodzi właśnie najbardziej spektakularną rewolucję ostatnich lat, która całkowicie zmienia sposób reagowania na dziecięcy bunt. Kiedy rodzice zaczynają stosować to jedno proste rozwiązanie w kryzysowym momencie, domowe pole bitwy w kilka chwil zamienia się w oazę spokoju.
Przez dekady idealne wychowanie opierało się na rygorystycznym stawianiu granic, izolacji oraz słynnym haśle o dawaniu dziecku czasu na przemyślenie swoich błędów. Metody takie jak karny jeżyk, odsyłanie do pokoju czy słynne krzesełko przemyśleń królowały na ekranach telewizorów i w poradnikach parentingowych, obiecując natychmiastowy posłuch. Jednak rzeczywistość brutalnie zweryfikowała te techniki − zamiast uspokojenia, rodzice najczęściej otrzymywali jeszcze większą furię, poczucie bezsilności i pękniętą więź. Kiedy rozmawiam ze znajomymi rodzicami, zdecydowana większość decyduje się na całkowite porzucenie dawnych, przemocowych schematów izolacyjnych. W zamian wybierają podejście oparte na bliskości, które pozwala wygasić nawet największy atak histerii u malucha w niespełna sto osiemdziesiąt sekund. Metoda o nazwie time-in podbija dziś serca rodziców, stając się symbolem nowej ery w wychowaniu, gdzie kluczem do sukcesu nie jest walka o władzę, ale zrozumienie emocjonalnego świata małego człowieka. Metoda na złość: time-in. Dlaczego karny jeżyk odszedł do lamusa? Aby zrozumieć fenomen popularności nowej metody, warto przyjrzeć się temu, co dzieje się w głowie malucha wysłanego do kąta. Kiedy dziecko wpada w szał z powodu niedostania kolejnej bajki lub zakazu jedzenia słodyczy przed obiadem, jego układ nerwowy jest w stanie totalnego alarmu. Odsunięcie płaczącego przedszkolaka i nakazanie mu samotnego siedzenia w pokoju wysyła do jego mózgu przerażający komunikat o odrzuceniu przez najbliższą osobę. Dziecko nie myśli wtedy o swoim zachowaniu, ale przeżywa potworny lęk, że jego miłość i bezpieczeństwo są warunkowe. Właśnie dlatego tak wielu rodziców zdecydowanie odrzuciło ten model dyscypliny, zamieniając go na technikę time-in, czyli zaproszenie do bliskości. Zamiast izolować, rodzic pozostaje fizycznie i emocjonalnie przy dziecku, dając mu bezpieczny port na przeczekanie burzy. Ta technika opiera się na prostym założeniu, że trudne zachowanie to nie jest manifestacja złośliwości, ale wołanie o pomoc w poradzeniu sobie z emocjami, które przerosły małego człowieka. Kiedy dorosły kuca, otwiera ramiona i proponuje wspólną obecność, napięcie w ciele malucha zaczyna opadać w tempie ekspresowym, ponieważ znika lęk przed samotnością. Jak prawidłowo stosować technikę bliskości krok po kroku Wprowadzenie tej metody do codziennego życia nie wymaga specjalistycznych szkoleń, ale całkowitej zmiany wewnętrznej optyki rodzica. W momencie, gdy dziecko rzuca się na podłogę, kluczowe jest powstrzymanie własnego impulsu do krzyku lub natychmiastowego pouczania. Dorosły podchodzi do malucha, nawiązuje z nim kontakt wzrokowy i wypowiada spokojnym, pewnym głosem komunikat o gotowości do wsparcia. Przykładem takiego zachowania może być zdanie o zauważeniu wielkiej złości oraz propozycja przytulenia lub po prostu posiedzenia ramię w ramię na dywanie, dopóki emocje nie opadną. Ważne jest, aby podczas trwania wybuchu nie zasypywać dziecka gradem pytań ani moralizatorskich kazań, ponieważ jego mózg w stanie furii nie analizuje logicznych argumentów. Obecność ma być cicha, stabilna i kojąca, działająca niczym emocjonalny materac dla miotającego się malucha. Rodzic pozwala złości wybrzmieć, nie ocenia płaczu i nie próbuje na siłę uciszać dziecka, dając mu pełne prawo do przeżywania frustracji. Taka postawa sprawia, że po kilku minutach uwalnia się blokada w układzie nerwowym, oddech dziecka się uspokaja, a w oczach pojawia się gotowość do przytulenia i zgody. Korzyści dla rozwoju psychicznego i przyszłości młodego pokolenia Skutki regularnego stosowania tej metody wykraczają daleko poza doraźne opanowanie porannej awantury przed wyjściem do przedszkola. Dziecko wychowywane w duchu stałej obecności rodzica w trudnych chwilach zyskuje bezcenny fundament w postaci wysokiej inteligencji emocjonalnej. Uczy się, że złość, smutek czy rozczarowanie są naturalnymi elementami życia, których nie trzeba się bać ani ukrywać przed światem w obawie przed odrzuceniem. Maluch dowiaduje się, jak samodzielnie regulować swoje stany emocjonalne, co chroni go przed problemami psychicznymi i lękowymi w późniejszym, dorosłym życiu. W dłuższej perspektywie rodzina stosująca to rozwiązanie zauważa drastyczny spadek liczby i intensywności wybuchów buntu, ponieważ znika potrzeba walki o uwagę za wszelką cenę. Dziecko wie, że jego granice są szanowane, a rodzic jest liderem, na którego sile można polegać w każdym momencie. Odrzucenie systemu kar na rzecz wspólnego przeżywania trudności buduje głęboką, nierozerwalną więź opartą na zaufaniu, która przetrwa nawet najbardziej burzliwy okres nastoletni. Wybór metody time-in to najlepsza inwestycja w wychowanie człowieka pewnego siebie, empatycznego i zdolnego do tworzenia zdrowych relacji z innymi ludźmi bez uciekania się do agresji. Zobacz też: 5 tekstów, które „złote dziecko” słyszy codziennie i gaśnie w ciszy. To plaga wśród polskich rodziców
Dzieciokracja czy nowoczesne wychowanie? 5 sygnałów, że twoje dziecko przejęło władzę w domu
Czasem role w rodzinie odwracają się tak cicho, że nikt nie zauważa przekroczenia granicy bezpieczeństwa. Nagle jednak domowy azyl zmienia się w miejsce, w którym dorośli zaczynają chodzić na paluszkach wokół własnych dzieci.
Tzw. dzieciokracja to stan, w którym dziecko, nie posiadając jeszcze emocjonalnych narzędzi do rządzenia, zostaje obsadzone w roli dyrektora domowego cyrku. Widzę to na placach zabaw, w kawiarniach i podczas rozmów z rodzicami − zmęczone mamy, które boją się własnych dzieci, i przedszkolaki, które jednym spojrzeniem potrafią ustawić całą rodzinę do pionu. To nie jest nowoczesne wychowanie; to abdykacja dorosłości, która nikomu nie służy. Pora przyjrzeć się pięciu sygnałom, które mówią jasno: władza w twoim domu zmieniła właściciela. 1. Wieczne negocjacje i brak mocy słowa „nie” Pierwszym i najbardziej podstępnym sygnałem jest zamiana prostych komunikatów w niekończące się debaty. W nowoczesnym domu chcemy tłumaczyć, argumentować, traktować dziecko podmiotowo − i to jest wspaniałe. Problem zaczyna się wtedy, gdy twoje „nie” jest traktowane jedynie jako zaproszenie do pierwszej rundy negocjacji. Jeśli założenie butów trwa czterdzieści minut, bo trzylatek musi zaakceptować kolor skarpetek, trasę przejścia i to, kto pierwszy dotknie klamki, to znak, że system jest niewydolny. Dzieciokracja karmi się brakiem decyzyjności dorosłych. Kiedy rodzic boi się postawić jasną granicę, dziecko czuje się zdezorientowane i próbuje przejąć kontrolę, by poczuć się pewniej. Jeśli każda najmniejsza czynność, od obiadu po kąpiel, wymaga uzyskania aprobaty małego władcy, to znaczy, że przestałaś prowadzić, a zaczęłaś usługiwać. Dziecko potrzebuje przewodnika, a nie wspólnika w wiecznym procesie decyzyjnym. Słowo „nie” powinno być bezpieczną ścianą, o którą dziecko może się oprzeć, a nie gumą, którą można dowolnie naciągać płaczem czy tupaniem. 2. Emocjonalny szantaż i lęk przed reakcją dziecka Drugi sygnał jest znacznie bardziej bolesny, bo uderza w nasze poczucie kompetencji. To moment, w którym zaczynasz modyfikować swoje zachowanie, plany i słowa tylko po to, by nie wywołać wybuchu dziecka. Czy zdarzyło ci się zrezygnować z wizyty u koleżanki, bo dziecko się nie zgodzi? Czy omijasz konkretne alejki w sklepie, żeby nie prowokować histerii? To jest lęk przed reakcją własnego dziecka, który jest koronnym dowodem na dzieciokrację. W zdrowej relacji to rodzic zarządza emocjami dziecka, a nie dziecko emocjami rodzica. Jeśli czujesz, że chodzisz w domu na paluszkach, żeby nie obudzić lwa, to znaczy, że oddałaś ster. Twoje dziecko nauczyło się, że jego trudne emocje są bronią, która zmusza cię do kapitulacji. W ten sposób fundujesz mu ogromny ciężar − dziecko nie chce rządzić, ono chce wiedzieć, że ty jesteś silna i opanowana, nawet gdy ono traci nad sobą kontrolę. Abdykacja z roli dorosłego w obawie przed płaczem to najkrótsza droga do wychowania małego tyrana, który w dorosłości nie będzie potrafił przyjąć żadnej odmowy. 3. Domowy grafik ułożony pod dyktando najmłodszych Trzecia oznaka to całkowita rezygnacja z potrzeb dorosłych na rzecz zachcianek dziecka. Oczywiście, rodzicielstwo to poświęcenie, ale dzieciokracja idzie o krok dalej. To sytuacja, w której życie towarzyskie, hobby rodziców, a nawet menu na kolację są w stu procentach podyktowane tym, co lubi i chce dziecko. Jeśli od miesiąca nie jedliście nic innego niż makaron z sosem pomidorowym, bo dziecko nie toleruje niczego innego, to macie problem z hierarchią. W nowoczesnym wychowaniu zapominamy często, że rodzina to zespół, a nie fanklub jednego małego człowieka. Dziecko, które widzi, że jego potrzeby są zawsze, bezwyjątkowo najważniejsze, wyrasta w przekonaniu o własnej wszechmocy. To zderzenie z rzeczywistością poza domem będzie dla niego traumatyczne. Skandynawowie, o których tak często piszemy, uczą dzieci, że dorośli też mają swoje sprawy, swoje zmęczenie i swoje prawo do odpoczynku. Przywrócenie balansu, w którym mama ma czas na kawę, a tata na trening, uczy dziecko empatii i tego, że świat nie kręci się wokół jego pępka. 4. Brak szacunku do granic i prywatności dorosłych Czwarty sygnał jest sygnałem alarmowym, którego nie wolno ignorować −- to fizyczne i słowne przekraczanie granic. Jeśli twoje dziecko cię kopie, wyzywa, a ty reagujesz na to jedynie łagodnym „Kochanie, tak nie wolno”, to władza została przejęta siłą. W dzieciokracji dziecko czuje się równe rodzicowi pod każdym względem, co sprawia, że traci szacunek do autorytetu. Prywatność dorosłych, ich czas, a nawet przestrzeń − to wszystko staje się wspólne pod przymusem dziecka. Jeśli nie możesz zamknąć się w łazience na pięć minut, bo dziecko urządza pod drzwiami histerię, a ty mu ulegasz, to znak, że granice przestały istnieć. Ustalenie, że sypialnia rodziców jest ich azylem, a mama ma prawo do rozmowy przez telefon bez przerywania, to nie jest surowość. To budowanie szacunku do drugiego człowieka. Bez tego twoje dziecko nigdy nie nauczy się szanować granic innych ludzi w dorosłym życiu. 5. Ostatni dzwonek, czyli poczucie bezsilności rodzica Piąty sygnał to twoje wewnętrzne samopoczucie. Czy czujesz się we własnym domu jak intruz? Czy wieczorem, gdy dzieci w końcu zasną, czujesz ulgę zmieszaną z lękiem przed porankiem? To poczucie bezsilności jest ostatecznym dowodem na to, że dzieciokracja przejęła kontrolę. Rodzic, który stracił autorytet, czuje się wypalony, sfrustrowany i często nieświadomie zaczyna czuć niechęć do własnego dziecka. Odzyskanie władzy nie polega na wprowadzeniu rygoru i kar. Polega na odzyskaniu wiary we własną intuicję i prawo do prowadzenia rodziny. Dziecko potrzebuje lidera − kogoś, kto wyznaczy kierunek, zapewni bezpieczeństwo i powie „stop”, gdy jest to konieczne. Nowoczesne wychowanie to miłość połączona z mądrym przywództwem. Jeśli rozpoznajesz u siebie te sygnały, nie obwiniaj się. Po prostu zacznij od dzisiaj stawiać małe płotki z zasad, które dadzą twojemu dziecku bezpieczeństwo, a tobie przywrócą należne miejsce w domowej hierarchii. Pamiętaj: dziecko, które rządzi w domu, jest dzieckiem nieszczęśliwym i lękliwym. Twoja siła i jasne granice to dla niego największy dar. Zobacz też: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko
„Wychowujemy pokolenie dzieci na łańcuchu. Sytuacja z komunii najlepszym dowodem”
Piszę do Was te słowa, wciąż czując żal i złość po rodzinnym spotkaniu z okazji pierwszej komunii świętej mojego bratanka. To, co tam zobaczyłam, uświadomiło mi ze straszną siłą, że jako społeczeństwo zmierzamy w przepaść, wychowując pokolenie dzieci na niewidzialnym, ale bardzo krótkim łańcuchu.
Przez cały dzień obserwowałam dziesięciolatków, którzy nie potrafią sami nałożyć sobie sałatki na talerz czy pójść do toalety bez pytania o zgodę, i poczułam, że muszę o tym głośno powiedzieć. Ta komunia miała być świętem radosnych dzieci wchodzących w nowy etap życia, a stała się smutnym pokazem tresury i chorobliwej kontroli, która odbiera im oddech. Patrzyłam na tych małych ludzi i widziałam w ich oczach niepewność, bo każde ich drgnięcie było natychmiast korygowane przez spanikowanych rodziców, którzy zapomnieli, że dziecko to nie jest własność ani delikatny eksponat w muzeum. Dziecko na uwięzi, czyli tragedia przy wspólnym stole Najbardziej uderzyła mnie sytuacja podczas uroczystego obiadu, kiedy grupa dzieci chciała na chwilę odejść od stołu, żeby pobawić się w ogrodzie restauracji. Zamiast radosnego wybiegnięcia na trawę, zaczęły się przesłuchania i instrukcje, które trwały dłużej niż sama zabawa. Matka jednego z chłopców niemal rzuciła się za synem, krzycząc, żeby nie biegał, bo się spoci, żeby nie dotykał krzewów, bo może być na nich kleszcz, i żeby co trzy minuty wracał się zameldować. Ten dziesięcioletni chłopak stał tam spięty, patrząc na matkę jak na strażnika więziennego, a ja czułam, jak pęka mi serce. Oni nie bawili się w tym ogrodzie, oni tam wegetowali pod czujnym okiem rodziców, którzy co chwilę podbiegali z mokrymi chusteczkami, żeby wytrzeć niewidzialny brud z rąk albo poprawić kołnierzyk. To pokolenie na łańcuchu nie ma szansy poczuć smaku wolności, bo rodzicielski lęk odciął im skrzydła, zanim zdążyły urosnąć. Dzieci na tej komunii wyglądały jak małe roboty zaprogramowane na bycie grzecznymi i czystymi, a nie jak żywe istoty, które mają prawo biegać, przewracać się i doświadczać świata na własnej skórze. Nadopiekuńczość rodziców to odbieranie życiowej zaradności Inny moment, który mną wstrząsnął, wydarzył się podczas wręczania prezentów i składania życzeń. Jeden z chłopców dostał od chrzestnego scyzoryk − taki klasyczny, o jakim marzył każdy z nas w dzieciństwie. Zamiast radości, wybuchła panika, bo matka natychmiast wyrwała mu go z rąk, krzycząc, że to niebezpieczne, że się skaleczy, że on nie umie się tym posługiwać. Ten chłopak ma dziesięć lat, a traktowany jest jak niemowlę, któremu nie wolno dotknąć niczego twardszego od pluszowego misia. Jak on ma się nauczyć odpowiedzialności i ostrożności, skoro nigdy nie dano mu szansy na popełnienie błędu? Wychowujemy dzieci, które potrafią obsługiwać smartfona w ułamku sekundy, ale nie potrafią same zawiązać buta bez pomocy mamy, która i tak zrobi to szybciej i lepiej. Na tej komunii widziałam ojców, którzy kroili mięso swoim prawie nastoletnim synom, i matki, które wybierały za nich, jaki sok mają wypić. To jest hodowanie życiowych niedojd, które w przyszłości zderzą się ze ścianą, gdy tylko zabraknie obok kogoś, kto podstawi im pod nos gotowe rozwiązanie. Boimy się każdego siniaka, każdego niepowodzenia naszych dzieci, a zapominamy, że to właśnie te siniaki budują siłę charakteru i odporność psychiczną. Krótki łańcuch kontroli niszczy dziecięcą psychikę Najgorsze w tym wszystkim jest to, że ci rodzice święcie wierzą, że robią to z miłości. Myślą, że chroniąc dziecko przed każdym pyłkiem, dają mu bezpieczeństwo, a tak naprawdę fundują mu lęk przed życiem. Dziecko na łańcuchu uczy się, że świat jest potwornie niebezpiecznym miejscem, a ono samo jest zbyt słabe, by sobie w nim poradzić bez asysty. Widziałam to na twarzach tych dzieci podczas komunii − brak blasku w oku, brak spontaniczności, tylko wieczne zerkanie na rodzica z pytaniem: czy mogę? Czy to jest okej? Czy nie dostanę bury? Jeśli nie odpuścimy, jeśli nie pozwolimy naszym dzieciom na odrobinę ryzyka i samodzielności, to za kilka lat obudzimy się w świecie pełnym dorosłych ludzi, którzy boją się własnego cienia. Ta komunia była dla mnie smutnym ostrzeżeniem − przestańmy trzymać dzieci na uwięzi naszych własnych lęków. Pozwólmy im się pobrudzić, zmarznąć, a nawet skaleczyć tym nieszczęsnym scyzorykiem. Tylko w ten sposób nauczymy ich, jak być wolnymi i silnymi ludźmi, a nie tylko posłusznymi pionkami w naszych rękach. Redakcjo, proszę, zaapelujmy do rodziców o odrobinę zaufania do własnych dzieci, zanim całkiem stłamsimy w nich ducha przygody. Eliza Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Toksyczna matka zawsze robi te 3 rzeczy. Z zewnątrz wygląda na troskliwą mamusię
Podsłuchała, jak dziecko zwraca się do matki. Babcia: „Ja nigdy nie dałabym sobie tak wejść na głowę”
To, co usłyszałam zza uchylonych drzwi dziecięcego pokoju, sprawiło, że krew w moich żyłach dosłownie lodowaciała z każdym kolejnym słowem mojego wnuka. Nie mogłam uwierzyć, że mały chłopiec potrafi z taką pogardą i jadem traktować własną matkę, która oddaje mu przecież całe swoje serce.
Szanowna Redakcjo. Jestem babcią ośmioletniego Gabrysia i mamą dojrzałej już kobiety, która zawsze była dla mnie powodem do dumy. Jednak to, co zobaczyłam i usłyszałam podczas ostatniego weekendu u nich w domu, zmieniło moje postrzeganie tego, jak dzisiaj wychowuje się dzieci. Moja córka poprosiła Gabrysia, żeby odłożył tablet i przyszedł na kolację. Zrobiła to spokojnie, niemal błagalnym tonem. Wtedy on wywrzeszczał jej prosto w twarz: „Znowu mi trujesz! Wyjdź stąd, nie będziesz mi mówić, co mam robić!”. Stałam w korytarzu i czekałam na wybuch, na karę, na jakąkolwiek reakcję. Ale moja córka tylko westchnęła i powiedziała: „Kochanie, ranisz moje uczucia, porozmawiamy o tym później”. Ja nigdy nie dałabym sobie tak wejść na głowę! Upadek autorytetu, czyli gdy matka staje się koleżanką do bicia Za moich czasów takie słowa nie przeszłyby dziecku przez gardło, a gdyby jakimś cudem się to zdarzyło, konsekwencje byłyby natychmiastowe i dotkliwe. Nie mówię o biciu, ale o twardych zasadach i szacunku, który był fundamentem rodziny. Dzisiaj moja córka tłumaczy mi, że to jest nazywanie emocji i że Gabryś komunikuje swoje potrzeby. No litości! On nie komunikuje potrzeb, on po prostu pluje swojej matce w twarz, a ona wyciera się i dziękuje, że dziecko jest asertywne. Patrzyłam na to z boku i czułam piekący wstyd za moją krew. Jak można pozwolić ośmiolatkowi na taką bezczelność? To nie jest żadne nowoczesne wychowanie, to jest zwykła kapitulacja rodzica. Moja córka tak bardzo boi się, że dziecko poczuje się stłamszone, że pozwoliła mu urosnąć do roli domowego tyrana, który rozstawia wszystkich po kątach. Gdzie podział się autorytet matki? Jeśli on teraz mówi do niej takie rzeczy, to co powie, gdy będzie miał piętnaście lat? Bezstresowe wychowanie, czyli hodowanie małego egoisty Z przerażeniem obserwuję, jak w imię partnerstwa niszczy się w dzieciach resztki empatii. Gabryś nie widział, że sprawił mamie przykrość. Widział tylko, że jego agresja zadziałała, bo matka się wycofała i jeszcze go przeprosiła, że przerwała mu grę. Robimy tym dzieciom potworną krzywdę, wmawiając im, że ich chwilowa frustracja daje im prawo do ranienia innych. Świat wcale nie będzie tak wyrozumiały jak moja córka. W dorosłym życiu nikt nie będzie pytał Gabrysia o jego trudne emocje, gdy odezwie się tak do szefa czy żony. Wyrośnie na człowieka roszczeniowego, który nie potrafi przyjąć żadnej odmowy. Ja wychowałam moją córkę w miłości, ale i w karności. Wiedziała, gdzie jest granica, której nie wolno przekroczyć. Dzisiaj ta granica nie istnieje, a rodzice stali się służącymi własnych dzieci, którzy boją się odezwać we własnym domu. Czas przywrócić hierarchię, zanim będzie za późno dla całej rodziny Próbowałam o tym rozmawiać z córką wieczorem, ale ona uważa, że jestem staroświecka. Twierdzi, że buduje z synem relację opartą na zaufaniu, a nie na strachu. Ale czy szacunek musi wynikać ze strachu? Moim zdaniem szacunek wynika z mądrego prowadzenia i pokazywania, że rodzic jest opoką, a nie workiem treningowym. Boję się o nich wszystkich. Boję się, że ta rodzina rozpadnie się pod ciężarem egoizmu jednego małego chłopca, któremu nikt nie potrafi powiedzieć „dość”. Chciałabym zapytać inne babcie: czy Wy też czujecie tę bezradność, patrząc na metody wychowawcze swoich dzieci? Czy naprawdę musimy milczeć, gdy widzimy, że nasze wnuki wyrastają na ludzi bez serca i kultury? Ja nie potrafię przejść nad tym do porządku dziennego. Babcia Teresa Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Dziadkowie to nie darmowa służba na pstryknięcie. „Gdy synowa podrzuciła mi wnuki, usłyszała tylko 3 słowa”
„Starsza pani w parku wysyczała to do mojej córki. 1 zdaniem nauczyłam ją moresu”
Wciąż czuję to specyficzne drżenie rąk i wściekłość na bezczelność, z jaką starsze pokolenie próbuje wchodzić w buty rodziców i tłamsić małe dzieci psychologicznymi sztuczkami.
Dzień dobry, piszę do Was, bo muszę to z siebie wyrzucić, a wiem, że na łamach Waszego portalu znajdę zrozumienie u innych matek. Moja czteroletnia córka, Lenka, miała dziś po prostu gorszy moment. Długi dzień w przedszkolu, zmęczenie, a na koniec drobiazg − pęknięty balonik sprawił, że mała usiadła na ławce i zalała się rzewnymi łzami. Kucnęłam przy niej, przytuliłam ją i spokojnym głosem tłumaczyłam, że rozumiem jej smutek i zaraz kupimy nowy. Klasyczna, spokojna sytuacja, jakich tysiące na placach zabaw. I wtedy, nie wiedzieć skąd, wyrosła nad nami starsza, elegancko ubrana pani z laseczką, która zamiast przejść obok, zatrzymała się, nachyliła nad moją przerażoną córką i syknęła prosto w jej zapłakaną buzię: „No już, przestań ryczeć, bo jak nie przestaniesz płakać, to cię zabiorę od mamusi i pójdziesz ze mną!”. Straszenie dzieci, czyli trauma z poprzedniej epoki W tym jednym momencie czas jakby się zatrzymał. Moja Lenka, słysząc te słowa, dosłownie zamarła. Jej oczy zrobiły się wielkie jak pięciozłotówki, przestała oddychać i z potwornym lękiem wtuliła się we mnie, kurczowo łapiąc za moją bluzkę. Poczułam, jak cała krew odpływa mi z twarzy, a na jej miejsce napływa czysta, pierwotna wściekłość. To potworne, zakorzenione w PRL-u straszenie dzieci Babą Jagą, panem policjantem czy złą panią, która zabierze, to jest najgorsza krzywda, jaką można wyrządzić budującemu się poczuciu bezpieczeństwa malucha. Ta obca kobieta, bez cienia wstydu, postanowiła wykorzystać lęk mojego dziecka przed utratą matki. Bo przecież w jej idealnym świecie dzieci nie mają prawa do płaczu, mają być cichymi, posłusznymi manekinami. Stałam na równe nogi, osłaniając Lenkę własnym ciałem. Starsza pani patrzyła na mnie z taką dumną miną, jakby spodziewała się, że podziękuję jej za „pomoc”. Nie wiedziała jednak, że trafiła na matkę, która nie pozwoli na psychiczne tłamszenie swojego dziecka. Jedno zdanie, które zamroziło staruszkę − jak postawić twarde granice Spojrzałam jej prosto w oczy. Nie krzyczałam, nie rzucałam przekleństw, bo nie chciałam robić widowiska, ale mój głos był zimny jak lód. Powiedziałam głośno i niezwykle wyraźnie, tak by słyszeli to również inni przechodnie: „Szanowna pani, jeśli jeszcze raz odezwie się pani do mojego dziecka i spróbuje je porwać, to ja natychmiast zadzwonię na policję i zgłoszę usiłowanie uprowadzenia, a pani wiek pani nie uchroni”. Mina tej kobiety? Bezcenna. To jedno zdanie zadziałało natychmiast i momentalnie nauczyło ją moresu. Jej usta ułożyły się w idealne „O”, laseczka zatrzęsła się w dłoni, a ta cała pewność siebie i pogarda wyparowały w sekundę. Zaczęła coś nerwowo bąkać pod nosem, że przecież ona tylko chciała pomóc, że dzisiejsze matki to histeryczki, ale widząc mój bezwzględny wzrok i dłoń zaciśniętą na telefonie, odwróciła się na pięcie i niemal biegiem oddaliła się w stronę wyjścia z parku. Nauczyłam ją szacunku do cudzych dzieci w dokładnie pięć sekund. Czas skończyć z wychowawczym pouczaniem obcych ludzi Dlaczego o tym piszę? Bo mam serdecznie dość tego, że starsze pokolenie uważa nas, młode matki, za własność publiczną, a nasze dzieci za obiekty do tresury. Płacz to emocja. Dziecko ma prawo płakać, ma prawo być zmęczone, a my mamy prawo reagować na to miłością i bliskością, a nie przemocą psychiczną i budowaniem traumy. Straszenie dziecka, że zostanie porwane przez obcą osobę, niszczy jego zaufanie do świata i sprawia, że w sytuacji realnego zagrożenia maluch może bać się szukać pomocy. Błagam Was, drogie mamy, nie stójcie bezczynnie, gdy obcy ludzie wbijają szpilki w psychikę Waszych maluchów. Nie bójcie się reagować ostro i stanowczo. Wiek czy rzekoma chęć pomocy nie dają nikomu prawa do znęcania się nad emocjami czteroletniego dziecka. Moja Lenka po powrocie do domu długo jeszcze pytała, czy ta pani naprawdę mogłaby ją zabrać. Musiałam włożyć mnóstwo energii, by na nowo posklejać jej poczucie bezpieczeństwa, które ta staruszka zrujnowała jednym zdaniem. Ale wiem jedno − ta kobieta już nigdy więcej nie odważy się podejść do żadnego płaczącego dziecka w tym parku. I to jest moje małe, rodzicielskie zwycięstwo. Asia Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Ugotowała dziecku suchy makaron, bo nie chciało kotlecika. Oburzona babcia: „Dzisiejsi rodzice są słabi”
Tak wychowujesz małego egocentryka. Te 3 nawyki świadczą o tym, że jesteś rodzicem służącym
Zasypywanie dziecka bezwarunkową uwagą i spełnianie każdego kaprysu, zanim maluch w ogóle zdąży go sformułować, to prosta droga do stworzenia człowieka całkowicie nieprzystosowanego do realiów dorosłego życia.
W pogoni za byciem rodzicem idealnym za wszelką cenę chcemy uchronić nasze pociechy przed jakimkolwiek dyskomfortem, nudą czy frustracją. Chcemy dać im wszystko to, czego sami nie mieliśmy w dzieciństwie. Jednak w tym całym szlachetnym pędzie bardzo łatwo zatrzeć granicę między miłością a uległością. Przekonanie, że dobre macierzyństwo polega na bezustannym składaniu siebie w ofierze, to największa pułapka współczesnych rodzin. Kiedy całe twoje życie zaczyna kręcić się wokół humoru przedszkolaka, przestajesz być przewodnikiem, a stajesz się kimś na kształt etatowego pracownika luksusowego hotelu. Wchodząc w rolę rodzica służącego, wysyłasz dziecku bardzo jasny, choć niezwykle szkodliwy komunikat: „Twoje potrzeby są święte, a moje nie mają żadnego znaczenia”. Mały, chłonny umysł błyskawicznie koduje tę zależność i uczy się traktować dorosłych instrumentalnie. Zamiast budować w dziecku empatię, wdzięczność i zaradność, nieświadomie hodujesz pod własnym dachem małego egocentryka, który z każdym rokiem będzie żądał coraz więcej, oferując w zamian coraz mniej. Przyjrzyjmy się zatem trzem najpowszechniejszym nawykom, które są jasnym sygnałem alarmowym, że w twojej relacji z dzieckiem doszło do groźnego odwrócenia ról. Zasada „wszystko pod nos”, czyli jak zabijamy w dziecku naturalną zaradność Pierwszym grzechem rodzica służącego jest wyręczanie dziecka w czynnościach, które z powodzeniem mogłoby wykonać samo. Podawanie kubka z piciem na zawołanie, wiązanie butów siedmiolatkowi, karmienie łyżeczką zdrowego przedszkolaka, bo tak będzie szybciej i czyściej − to codzienne sytuacje, które powtarzają się w tysiącach domów. Robimy to z miłości, ze zmęczenia, dla świętego spokoju. Jednak usuwając z drogi dziecka każdą najmniejszą trudność, wysyłamy mu ukryty komunikat: „Jesteś za słaby, nie poradzisz sobie, ja zrobię to lepiej”. W ten sposób na własne życzenie pozbawiamy dziecko poczucia sprawstwa. Maluch, zamiast uczyć się na własnych błędach, doświadczać frustracji związanej z tym, że klocki nie chcą się połączyć, a kurtka nie chce się zapiąć, woli po prostu krzyknąć: „Mamo, zrób!”. Rodzic-służący natychmiast rzuca swoje obowiązki i biegnie na ratunek. Efekt? Wychowujemy dzieci skrajnie niesamodzielne, które w obliczu pierwszego szkolnego problemu rozkładają ręce i czekają na gotowe rozwiązanie. Prawdziwa miłość to nie podawanie wszystkiego na złotej tacy, ale towarzyszenie dziecku w trudzie samodzielnego zdobywania świata. Domowy grafik pod dyktando przedszkolaka − pułapka wiecznego kompromisu Drugi nawyk, który bezbłędnie demaskuje rodzica służącego, to całkowite podporządkowanie rytmu dnia, menu oraz planów upodobaniom najmłodszego członka rodziny. Jeśli w weekend jedziecie tylko tam, gdzie są kulki i zjeżdżalnie, choć ty marzysz o spacerze po lesie, to znak, że coś poszło nie tak. Jeśli na obiedzie codziennie królują wyłącznie nuggetsy i naleśniki, bo na widok warzyw dziecko urządza scenę, a ty posłusznie stoisz przy garach, gotując trzy różne posiłki dla każdego z osobna − gratulacje, właśnie oddałaś władzę w domu pięciolatkowi. Taki dzieciocentryzm uczy malucha, że jego potrzeby są zawsze na pierwszym miejscu, a reszta świata musi się dostosować. W dorosłym życiu tacy ludzie przeżywają ogromny szok, gdy okazuje się, że w pracy czy w związku nikt nie zamierza tańczyć wokół nich i celebrować ich nastrojów. Dziecko musi wiedzieć, że mama i tata to też ludzie, którzy mają prawo do zmęczenia, do własnych smaków, do obejrzenia swojego programu w telewizji czy wypicia ciepłej kawy w ciszy. Pokazywanie dziecku własnych granic to nie egoizm − to najpiękniejsza lekcja empatii, jaką możesz mu dać. Sprzątanie jako obowiązek rodzica, czyli eliminowanie konsekwencji własnych czynów Trzecim, niezwykle alarmującym nawykiem jest branie na siebie pełnej odpowiedzialności za bałagan i błędy popełniane przez dziecko. Klasyczny obrazek: wieczór, dziecko idzie spać, a zmęczona matka na czworakach zbiera z dywanu setki drobnych klocków, autek i kredek. Na pytanie, dlaczego maluch sam tego nie zrobił, rodzic-służący odpowiada: „Ojej, on był taki zmęczony po przedszkolu, nie chciałam już wszczynać awantury”. Tymczasem uwalnianie dziecka od konsekwencji jego własnych działań to najprostszy krok do wychowania dorosłego, który nie szanuje cudzej pracy i cudzego czasu. Jeśli dziecko nabrudziło, powinno posprzątać − oczywiście na miarę swoich możliwości, początkowo z pomocą rodzica, ale rączkami dziecka, a nie twoimi! Kiedy sprzątasz za swoją pociechę, dajesz jej do zrozumienia, że od czarnej roboty ma w domu niewidzialne elfy (czyli ciebie). W ten sposób buduje się postawę roszczeniową, która w przyszłości zaowocuje brakiem szacunku dla partnera, bałaganiarstwem i kompletnym brakiem odpowiedzialności za własne życie. Czas przestać być sprzątaczką, a zacząć być mądrym nauczycielem życia. Zobacz też: Matka pozwoliła dziecku nie zjeść obiadu. Babcia nie miała litości: „To rodzicielstwo uległości”
5 zdań, którymi toksyczni rodzice niszczą przyszłość dziecka. Ich echo zostaje w głowie na zawsze
Niektóre słowa wypowiedziane w domowym zaciszu mają siłę rażenia, o której trudno zapomnieć nawet po wielu latach. Choć wydają się tylko chwilowym upustem emocji, potrafią zagnieździć się w dziecięcym umyśle i stworzyć fundamenty, które mogą runąć w najmniej odpowiednim momencie dorosłego życia.
Toksyczność w rodzicielstwie nie zawsze musi objawiać się krzykiem czy agresją fizyczną. Najczęściej skrada się cicho, pod postacią komunikatów rzucanych przy obiedzie, w samochodzie czy podczas odrabiania lekcji. Poniżej znajduje się analiza 5 konkretnych zdań, które według psychologów mają najbardziej niszczycielski wpływ na przyszłość i konstrukcję psychiczną młodego człowieka. 5 toksycznych zdań, które niszczą przyszłość dziecka Zdanie nr 1: „Przez ciebie rozbolała mnie głowa” (lub „Doprowadzisz mnie do szału”). To komunikat, który obarcza dziecko bezpośrednią odpowiedzialnością za stan fizyczny i psychiczny dorosłego. Powoduje to, że mały człowiek zaczyna przepraszać za własne istnienie i czuje się winny sytuacjom, na które nie ma wpływu. W dorosłości takie osoby stają się nadmiernie uległe, starając się za wszelką cenę zadowolić innych kosztem własnych potrzeb. Zdanie nr 2: „Dlaczego nie możesz być taki jak Kasia?” (lub „Twój brat w twoim wieku już to potrafił”). Stosowanie porównań jako metody motywacyjnej jest toksyczną pułapką, która zabija autentyczność. Dziecko odbiera sygnał, że takie, jakie jest, nie zasługuje na miłość i akceptację, a jedynie na warunkowe uznanie za bycie lepszym od innych. Skutkuje to wiecznym poczuciem braku satysfakcji i chorobliwą potrzebą rywalizacji w dorosłym życiu. Zdanie nr 3: „Nie płacz, nic się nie stało” (lub „Przesadzasz, to tylko zabawka”). To zdanie jest formą emocjonalnego gaslightingu, który unieważnia perspektywę i ból dziecka. Uczy ono małego człowieka, że jego uczucia są nieprawdziwe, nieważne lub nieadekwatne do sytuacji. Prowadzi to do utraty kontaktu z własną intuicją i emocjami, co w przyszłości utrudnia stawianie granic i budowanie zdrowych relacji partnerskich. Zdanie nr 4: „Zrobisz to, bo ja tak mówię”. Ucinanie dyskusji siłą autorytetu bez podania jakichkolwiek argumentów niszczy umiejętność krytycznego myślenia. Dziecko uczy się bezmyślnego posłuszeństwa wobec silniejszych i ulega woli innych bez pytania o sens poleceń. Takie zaprogramowanie mózgu czyni młodego człowieka idealną ofiarą dla toksycznych liderów czy partnerów, którzy wykorzystują brak nawyku kwestionowania autorytetów. Zdanie nr 5: „Nic z ciebie nie będzie” (lub „Zawsze wszystko psujesz”). To zdanie działa jak destrukcyjna, samospełniająca się przepowiednia, która programuje dziecko na porażkę. Brutalna krytyka niszczy odwagę do podejmowania jakichkolwiek prób i eksplorowania świata. Dorosły wychowany w cieniu takich słów boi się wyzwań i nowych zadań, z góry zakładając, że nie podoła, ponieważ głos z przeszłości stale wytyka mu niekompetencję. Toksyczne zdania. Mamy wpływ na przyszłość dzieci Słowa wypowiadane przez rodziców mają moc kreowania rzeczywistości i kształtowania fundamentów psychicznych na całe życie. Powyższe zdania to komunikaty, które zamiast wspierać rozwój, budują w dziecku lęk, poczucie winy i niską samoocenę. Budowanie zdrowej relacji wymaga uważności na to, co mówimy w chwilach złości czy zniecierpliwienia. Zastąpienie toksycznej krytyki wspierającym dialogiem i akceptacją emocji to najlepsza inwestycja w stabilną i szczęśliwą przyszłość dziecka. Zobacz też: Rodzice wstydzą się tego zachowania u dziecka. Nie wiedzą, że świadczy o wybitnej inteligencji
Nauczycielka zdradziła, co dzieci robią na przerwach. „Hodujecie niedojdy życiowe”
Jako nauczycielka z dwudziestoletnim stażem widzę, jak na naszych oczach, przy całkowitym przyzwoleniu rodziców, rośnie pokolenie emocjonalnych niedojd życiowych, które bez kawałka świecącego plastiku w dłoni nie potrafią wykonać najprostszej czynności.
Codziennie, gdy tylko wybrzmi dzwonek na przerwę, w szkole zapada nienaturalna cisza − nie słychać śmiechu, kłótni o zasady gry w gumę czy biegania po schodach. Zamiast tego widzę rzędy dzieci siedzących pod ścianami, z głowami spuszczonymi nad ekranami smartfonów, całkowicie odciętych od rzeczywistości i rówieśników. Patrzę na nich i serce mi pęka, bo wiem, że te dzieci tracą najpiękniejsze lata na scrollowanie głupich filmików, zamiast uczyć się życia, budowania relacji i radzenia sobie z nudą. Przerwa w szkole to dzisiaj seans zbiorowej hipnozy Kiedyś przerwa była czasem, gdy trzeba było wynegocjować, w co się bawimy, nauczyć się przegrywać, a czasem i dostać guza, który uczył pokory i ostrożności. Dzisiaj dzieci nie umieją ze sobą rozmawiać − patrzą w telefony nawet wtedy, gdy siedzą ramię w ramię na jednej ławce. Próbowałam organizować im gry planszowe, wystawiałam pufy do siedzenia, zachęcałam do wspólnego śpiewania, ale dla nich wszystko, co nie ma procesora, jest nudne. Problem w tym, że ta nuda to najważniejszy element rozwoju, bo z niej rodzi się kreatywność. Odbierając dzieciom przerwę bez ekranu, odbieracie im szansę na wykształcenie umiejętności społecznych, których nie zastąpi żadna aplikacja. One nie potrafią odczytywać emocji z twarzy kolegi, bo jedyne emocje, jakie znają, to emotikony na Messengerze. Hodujecie niedojdy życiowe, które nie znają realnego świata Najgorsze jest to, że to przywiązanie do telefonu przekłada się na totalną niezaradność w codziennych sprawach. Widzę uczniów, którzy mają problem z zawiązaniem sznurowadła, bo ich palce są wyćwiczone tylko w przesuwaniu palcem po szkle, a nie w precyzyjnych pracach manualnych. Gdy na wycieczce proszę, by sprawdzili drogę na mapie papierowej lub choćby rozejrzeli się dookoła, wpadają w panikę, bo bez nawigacji w telefonie czują się jak w ciemnym lesie. Rodzice, dajecie dzieciom telefony dla bezpieczeństwa, a tak naprawdę robicie z nich niedorajdy, które nie potrafią zapytać o drogę, załatwić sprawy w sekretariacie czy po prostu poczekać na autobus bez gapienia się w TikToka. To są niedojdy życiowe, które w razie najmniejszego problemu technicznego stają się całkowicie bezradne, bo nikt ich nie nauczył myślenia przyczynowo-skutkowego w realnym świecie. Czas na odzyskanie naszych dzieci z rąk algorytmów Często słyszę od rodziców na wywiadówkach: „On tak odpoczywa, ma przeładowany plan lekcji”. To bzdura − mózg wpatrzony w niebieskie światło nie odpoczywa, on się smaży! Te dzieci przychodzą na lekcje przebodźcowane, rozdrażnione i z zerową koncentracją, bo ich jedyną motywacją jest to, by jak najszybciej znów zajrzeć do sieci. Jeśli nie wprowadzimy w szkołach i domach całkowitego zakazu używania telefonów na przerwach, to za dziesięć lat obudzimy się w świecie rządzonym przez ludzi, którzy nie potrafią nawiązać kontaktu wzrokowego. Apeluję do Was, rodzice: miejcie odwagę być tymi złymi i zabierzcie im te zabawki choć na kilka godzin dziennie. Pozwólcie im się ponudzić, pobiegać, a nawet pokłócić na korytarzu. Tylko w ten sposób nauczą się żyć, a nie tylko wegetować w wirtualnej klatce, którą im sami ufundowaliście. Proszę Redakcję o nagłośnienie tego problemu, bo my, nauczyciele, bijemy na alarm, ale bez wsparcia domów jesteśmy bezsilni. Ratujmy nasze dzieci, zanim całkiem zapomną, jak to jest być człowiekiem w prawdziwym świecie. Bożena W. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Państwo dokłada aż 1500 zł do 800 plus. Nie popełnij tego błędu przy składaniu wniosku
„Mamo, nienawidzę cię!”. Zamiast się wściekać, użyłam metody Superniani. Spokój nastał w 5 minut
Szanowna Redakcjo, piszę do Was z poczuciem ogromnej ulgi, bo jeszcze miesiąc temu myślałam, że bezpowrotnie straciłam kontakt z moją czternastoletnią córką. Nasz dom przypominał cyrk, a każda moja próba rozmowy kończyła się furią, trzaskaniem drzwiami i wielogodzinnym milczeniem.
Szanowna Redakcjo! Ratunek znalazłam w metodach Sary Newton, brytyjskiej specjalistki, która o nastolatkach wie wszystko, i to, co wydarzyło się w naszym domu, to prawdziwa rewolucja. Moja córka, do niedawna córeczka mamusi, nagle stała się obcą osobą, która na każde moje pytanie reagowała wzruszeniem ramion lub agresją. Próbowałam tradycyjnych metod − zabierania telefonu, szlabanów na wyjścia, kazań o przyszłości − ale to tylko pogarszało sprawę, a przepaść między nami rosła z każdym dniem. Czułam się bezradna i odtrącona. Wtedy trafiłam na książki Sary Newton, która tłumaczy, że nastolatek to nie zepsute dziecko, ale młody dorosły w fazie ogromnej przebudowy mózgu. Zrozumiałam, że to ja muszę zmienić strategię, jeśli chcę, by moje dziecko kiedykolwiek jeszcze mi zaufało. Rezygnacja z roli żandarma na rzecz coacha Pierwszą lekcją od Sary Newton było uświadomienie sobie, że im mocniej naciskam, tym bardziej córka będzie uciekać. Sara uczy, że okres nastoletni to czas walki o autonomię, a rodzic, który próbuje zachować totalną kontrolę, staje się wrogiem numer jeden. Zrezygnowałam z przesłuchiwania jej po powrocie ze szkoły i zaglądania przez ramię w telefon. Zamiast wydawać polecenia i nakładać kolejne kary, zaczęłam stosować metodę aktywnego słuchania, którą promuje brytyjska ekspertka. Kiedy córka wraca wściekła, nie mówię już: „Uspokój się i odrób lekcje”, ale: „Widzę, że masz za sobą trudny dzień, jestem tu, jeśli będziesz chciała pogadać”. To było niesamowite − gdy przestałam atakować, ona przestała się bronić. Metoda budowania mostów zamiast murów kontroli Sara Newton kładzie ogromny nacisk na to, by przestać oceniać, a zacząć wspierać proces decyzyjny nastolatka. Wprowadziłam w domu zasadę wspólnych negocjacji zamiast narzuconych odgórnie szlabanów. Zamiast mówić: „O 22:00 masz być w łóżku”, usiedliśmy razem i ustaliliśmy zasady, które obie strony akceptują. Sara tłumaczy, że nastolatek potrzebuje czuć, że ma wpływ na swoje życie. Gdy moja córka zobaczyła, że traktuję jej zdanie poważnie, nagle przestała łamać zasady. Zrozumiałam, że jej bunt nie był wymierzony we mnie, ale w brak wolności, którą próbowałam jej ograniczyć ze strachu. Metody Newton nauczyły mnie, że zaufanie to jedyna waluta, która ma wartość w relacji z dorastającym dzieckiem. Zrozumienie nastoletniego mózgu i emocjonalny spokój Trzecim filarem zmian była moja własna edukacja na temat tego, co dzieje się w głowie czternastolatki. Sara Newton w genialny sposób wyjaśnia, dlaczego nastolatki podejmują ryzyko i dlaczego ich emocje są jak rollercoaster. Dzięki niej przestałam brać do siebie każdą złośliwą uwagę czy przewrócenie oczami. Zamiast reagować złością na jej humory, zaczęłam zachowywać spokój, który stał się dla niej kotwicą. Sara mówi wprost: „Ty jesteś dorosła, ty musisz trzymać emocje na wodzy, bo twoje dziecko właśnie straciło nad nimi kontrolę”. To podejście sprawiło, że w naszym domu w końcu zapanował spokój. Córka zaczęła wychodzić ze swojego pokoju, zaczęła opowiadać mi o swoich problemach, a ja w końcu czuję, że odzyskałam swoją więź z nią, choć na zupełnie nowych, dojrzałych zasadach. Redakcjo, proszę, piszcie więcej o Sarze Newton i jej podejściu do młodzieży. Rodzice nastolatków często czują się zostawieni sami sobie, a jej rady to gotowa instrukcja obsługi dorastającego człowieka, która ratuje nie tylko dzieci, ale i nas, rodziców, przed obłędem. Daria Komentarz Redakcji: Dziękujemy za ten niezwykle ważny i potrzebny list. Okres dojrzewania to dla wielu rodzin czas, w którym dotychczasowe metody wychowawcze przestają działać, a domowe zacisze zamienia się w pole bitwy. Cieszymy się, że dzięki metodom Sary Newton udało się Pani odnaleźć klucz do zrozumienia świata nastolatka. Współczesna nauka potwierdza to, o czym pisze brytyjska ekspertka − mózg dorastającego człowieka przechodzi prawdziwe trzęsienie ziemi. To nie zła wola czy brak wychowania sprawiają, że nasze dzieci stają się drażliwe czy wycofane, ale biologia, która pcha je ku samodzielności. Jako redakcja wierzymy, że przejście z roli kontrolera do roli wspierającego mentora, o którym Pani wspomina, to jedyna droga do zachowania autentycznej więzi. Warto zapamiętać trzy kluczowe lekcje płynące z tej historii: Zaufanie zamiast kontroli. Im mocniej zaciskamy pętlę zakazów, tym silniejszy jest opór. Dawanie dziecku przestrzeni do decydowania o sobie uczy go odpowiedzialności. Emocje to nie atak. Złośliwe uwagi czy trzaskanie drzwiami to często wołanie o pomoc w radzeniu sobie z własnym napięciem, a nie brak szacunku do rodzica. Słuchanie ma moc. Czasami wystarczy być obok i dać dziecku sygnał: „Jestem tu, gdy będziesz gotowy”, zamiast od razu zasypywać je gradem dobrych rad. Mamy nadzieję, że Pani doświadczenie doda otuchy innym rodzicom, którzy czują, że tracą kontakt ze swoimi dziećmi. Pamiętajmy, że pod maską buntu wciąż kryje się ten sam młody człowiek, który potrzebuje naszej miłości i akceptacji − teraz bardziej niż kiedykolwiek. Zobacz też: Rodzice wstydzą się tego zachowania u dziecka. Nie wiedzą, że świadczy o wybitnej inteligencji
„Syn ma 18 lat, a ja wciąż piorę mu skarpetki. Wychowuję prezesa, któremu kobiety będą usługiwać”
Mam dość słuchania od koleżanek, że „robię z syna niedojdę życiową”. Mój syn kończy właśnie osiemnaście lat, a ja z dumą i pełną świadomością wciąż piorę mu skarpetki, sprzątam pokój i podaję obiad pod nos, bo wiem, że przygotowuję go do wielkich rzeczy, a nie do stania przy garach.
Mój Igor to chłopak o niezwykłym umyśle, który od dziecka przejawia cechy przywódcze i ma zadatki na prawdziwego lidera. Kiedy inne matki zmuszają swoich synów do wynoszenia śmieci czy szorowania łazienki, ja pozwalam swojemu dziecku skupić się na nauce, sporcie i rozwijaniu pasji, które w przyszłości pozwolą mu zarządzać ludźmi. Widzę w nim przyszłego prezesa wielkiej korporacji albo wysokiego rangą urzędnika − kogoś, czyj czas jest zbyt cenny, by marnować go na sortowanie kolorowego prania. Uważam, że każdy z nas ma w społeczeństwie swoją rolę, a rolą mojego syna jest bycie na szczycie, gdzie liczy się wizja i intelekt, a nie umiejętność obsługi pralki automatycznej. Dlaczego wyręczam dorosłego syna w obowiązkach domowych? Wielu moich znajomych łapie się za głowę, gdy widzą, jak rano szykuję Igorkowi kanapki i czyszczę mu buty przed wyjściem. Pytają mnie: „Iza, jak on sobie poradzi w życiu, jak ty mu we wszystkim służysz?”. Moja odpowiedź jest prosta: on sobie poradzi doskonale, bo będzie miał pieniądze, by zapłacić komuś za sprzątanie, albo będzie miał kobietę, która zrozumie jego wartość. Domowe obowiązki to drobnostki, które tylko rozpraszają mężczyznę stworzonego do wyższych celów. Chcę, żeby wracając do domu, czuł się jak w azylu, gdzie wszystko jest gotowe, czyste i pachnące, by mógł zregenerować siły przed kolejnym dniem walki o swoją przyszłość. Pranie skarpetek przez matkę to nie jest żadna ujma, to inwestycja w jego komfort psychiczny i pewność siebie, którą wyniesie z domu. Wychowanie syna na lidera to zadanie dla świadomej matki Uczę go, że jego uwaga powinna być skupiona na tym, co przynosi zysk, prestiż i rozwój, a nie na tym, co jest zwykłą codzienną rutyną. Mężczyzna, który od dziecka jest przyzwyczajony do tego, że ktoś o niego dba, nabiera naturalnego autorytetu i oczekuje od świata wysokich standardów. Nie chcę, żeby mój syn był nowoczesnym mężem, który kłóci się z żoną o to, czyja kolej na zmywanie naczyń. Chcę, żeby był mężczyzną sukcesu, który wie, jak rozdzielać zadania − zarówno w biurze, jak i w życiu prywatnym. Jeśli teraz nauczę go, że musi sam sobie gotować, to w przyszłości będzie tracił energię na sprawy błahe, zamiast piąć się po szczeblach kariery. Wychowuję go w poczuciu, że jego praca i ambicja są najważniejsze, a logistyka domowa po prostu ma się dziać w tle, zapewniana przez kochające go kobiety. Przyszła żona mojego syna powinna mu usługiwać Wiem, że dzisiejsze młode dziewczyny są wychowywane w duchu skrajnego feminizmu, ale ja mam nadzieję, że mój syn znajdzie kobietę tradycyjną, która z radością przejmie ode mnie pałeczkę. Żona prezesa to nie jest praczka, to partnerka, która dba o tyły wielkiego człowieka, by on mógł błyszczeć w świecie. Nie widzę nic złego w tym, że kobieta usługuje swojemu mężowi, jeśli on zapewnia jej bezpieczeństwo finansowe i status społeczny. Moja rola jako matki polega na tym, by przyzwyczaić go do pewnego standardu opieki, którego będzie wymagał od swojej przyszłej partnerki. Jeśli od początku będzie wiedział, że czysta koszula czeka w szafie, a ciepły posiłek na stole, to nie zadowoli się kobietą, która każe mu samemu smażyć kotlety. Tworzę mężczyznę, który zna swoją wagę i nie pozwoli sobie na bycie pod pantoflem. Możecie mnie nazywać toksyczną matką, możecie mówić, że robię mu krzywdę, ale ja patrzę na mojego syna i widzę człowieka sukcesu. Widzę kogoś, kto nie pęknie pod presją odpowiedzialności, bo w domu zawsze miał spokój i wsparcie. Może i piorę jego skarpetki, gdy on ma 18 lat, ale za dziesięć lat to on będzie dawał pracę mężom tych wszystkich kobiet, które dziś mnie krytykują. Dumna Mama Iza Komentarz Redakcji: Dziękujemy za ten niezwykle szczery i wyrazisty list, który z pewnością wywoła gorącą dyskusję wśród naszych odbiorców. Prezentuje Pani model wychowania oparty na głębokiej wierze w sukces syna, jednak jako redakcja wierzymy, że prawdziwy lider to przede wszystkim człowiek w pełni samodzielny. Współczesna psychologia i rynek pracy pokazują, że najlepsi liderzy to osoby, które potrafią zarządzać nie tylko zespołem, ale i własną codziennością. Umiejętność zadbania o swoje podstawowe potrzeby − takie jak czyste ubranie czy posiłek − buduje poczucie sprawstwa i autentyczną pewność siebie, która nie jest zależna od pomocy innych. Samodzielność nie rozprasza lidera; ona uczy go szacunku do pracy, organizacji czasu i odpowiedzialności za własne otoczenie. Chcemy też wyraźnie podkreślić, że partnerskie relacje w XXI wieku opierają się na wzajemnym wsparciu, a nie na usługiwaniu. Kobiety − zarówno matki, jak i przyszłe żony − mają prawo realizować własne ambicje i kariery, a domowe obowiązki powinny być wspólnym mianownikiem, a nie ciężarem przypisanym do płci. Wychowanie syna w przekonaniu, że rola kobiety sprowadza się do dbania o jego komfort, może w przyszłości stać się barierą w budowaniu trwałych, zdrowych i opartych na miłości relacji. Prawdziwa siła mężczyzny drzemie w tym, że potrafi być liderem w świecie, pozostając partnerem w domu. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Toksyczna matka zawsze robi tę 1 rzecz, gdy targają nią emocje. Tak wykoleja dziecko
Toksyczna matka zawsze robi tę 1 rzecz, gdy targają nią emocje. Tak wykoleja dziecko
Wylewanie własnych żali i frustracji na dziecko to najprostszy sposób, by zaszczepić w nim wieczny lęk i poczucie winy za błędy dorosłych. Choć każda z nas ma prawo do słabości, to jedna konkretna reakcja w chwilach kryzysu potrafi bezpowrotnie zniszczyć kruchą konstrukcję psychiczną rozwijającego się małego człowieka.
Nikt z nas nie jest robotem ze stali. Mamy prawo do gorszych dni, do zmęczenia, a widok płaczącej mamy nie musi być dla malucha traumą − uczy go przecież, że smutek jest naturalną częścią życia. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy matka, zamiast po prostu przeżywać swoje trudne chwile, zaczyna nieświadomie używać własnego dziecka jako tarczy lub terapeuty. Ta jedna, destrukcyjna rzecz, którą robi toksyczna matka, gdy targają nią silne emocje, to tak zwana parentyfikacja, czyli całkowite odwrócenie ról w rodzinie. Zamiast być dla swojej pociechy bezpieczną przystanią, opoką i przewodnikiem, taka osoba staje się bezradną ofiarą, która oczekuje od kilkulatka opieki, zrozumienia i emocjonalnego wsparcia. To moment, w którym dorosłe problemy − od kłopotów finansowych, przez kryzysy małżeńskie, aż po konflikty w pracy − zostają zrzucone na barki istoty, której układ nerwowy dopiero się kształtuje. Dziecko wciągnięte w ten mechanizm zostaje odarte z beztroski i zmuszone do wejścia w buty dorosłego, co dosłownie zaburza jego rozwój. Dorosły w ciele malucha, czyli mechanizm niszczenia dziecięcej beztroski Jak to wygląda w praktyce? Wyobraźmy sobie sytuację, w której domowy budżet pęka w szwach albo w małżeństwie pojawiają się ciche dni. Dojrzały rodzic idzie wypłakać się przyjaciółce, szuka pomocy u psychologa albo rozmawia z partnerem za zamkniętymi drzwiami. Toksyczna matka idzie natomiast do pokoju swojego dziecka i zaczyna mu się zwierzać. „Tatuś znów mnie skrzywdził”, „Przez te rachunki pójdziemy z torbami”, „Nie wiem, co mam robić, chyba sobie nie poradzę” − te zdania, wypowiadane z pozycji bezradności, działają na psychikę malucha jak emocjonalna burza. Dziecko słyszy, że jego świat, który dotąd uważało za stabilny i bezpieczny, właśnie się rozpada, a osoba, która miała chronić, oczekuje od niego ratunku. Ten stan to obciążenie ponad siły. Mały człowiek nie posiada jeszcze struktur poznawczych, które pozwoliłyby mu zdystansować się od problemów dorosłych. On nie rozumie, że mama po prostu ma gorszy moment i zaraz jej przejdzie. Dla niego komunikat jest prosty: „Mama cierpi, dom jest zagrożony, muszę być silny i uratować mamę”. W tym momencie dziecko przestaje się bawić, przestaje uczyć i swobodnie eksplorować świat. Zaczyna chorobliwie kontrolować nastrój matki, staje się nadmiernie grzeczne, rezygnuje z własnych potrzeb, byle tylko nie przysparzać kolejnych zmartwień. To prosta droga do wykształcenia w dorosłym życiu syndromu permanentnego lęku, niskiego poczucia wartości i brania odpowiedzialności za cały świat kosztem własnego szczęścia. Wciąganie w konflikty dorosłych jako najwyższy wymiar rodzicielskiego egoizmu Innym, niemal podręcznikowym przejawem tego toksycznego zachowania jest robienie z dziecka sędziego lub powiernika w konfliktach między dorosłymi. Kiedy matką targają silne emocje po kłótni z mężem, partnerem czy nawet teściową, najgorsze, co może zrobić, to szukanie sojusznika w swojej córce lub synu. Zdania typu: „Zobacz, jak on nas traktuje”, „Powiedz ojcu, że nie chcę z nim rozmawiać” albo „Gdyby nie ty, już dawno bym od niego odeszła” to czysty szantaż emocjonalny. To zmuszanie dziecka do opowiedzenia się po jednej ze stron, co rozrywa jego serce na pół. Dziecko kocha oboje rodziców w sposób naturalny i pierwotny. Próba zniszczenia obrazu ojca w oczach dziecka, tylko dlatego, że matka czuje żal i złość, to najwyższy wymiar egoizmu. Taki młody człowiek dorasta w poczuciu rozdarcia i permanentnej winy. Czuje, że kochając tatę, zdradza mamę, a wspierając mamę, traci tatę. Toksyczna matka nie widzi, że jej chwilowa ulga po wygadaniu się dziecku zostawia w jego psychice głęboki ślad, który będzie leczyć przez lata na fotelach u terapeutów. Zdrowa granica szczerości, czyli jak płakać przy dziecku Gdzie w takim razie leży granica między zdrowym okazywaniem emocji a toksycznym obciążaniem? Kluczem do wszystkiego jest dawanie poczucia stabilności mimo wszystko. Rodzic ma pełne prawo okazywać emocje. Jeśli spotkała nas tragedia, jeśli jesteśmy skrajnie zmęczone lub smutne, nie musimy chować się w szafie, by uronić łzę. Dziecko może zobaczyć mamę, która płacze. Ważne jest jednak to, co zrobimy sekundę po tym, jak maluch zapyta: „Mamo, dlaczego płaczesz?”. Dojrzała, zdrowa emocjonalnie matka przytuli dziecko i powie: „Płaczę, bo jest mi smutno, dorośli też czasem płaczą. Ale nie martw się, to moja sprawa, odpocznę i sobie z tym poradzę. Ty jesteś bezpieczny”. To jest kluczowy komunikat! Pokazujesz dziecku emocję, ale jednocześnie zdejmujesz z niego jakikolwiek obowiązek naprawiania Twojego humoru. Dajesz mu jasny sygnał: „Ja jestem dorosła, ja rządzę tym statkiem i nawet jeśli teraz są fale, to ja trzymam ster”. Toksyczna matka zrobi coś zupełnie odwrotnego − zapłacze, osunie się na podłogę i pozwoli, by to dziecko ją tuliło, pocieszało i przynosiło chusteczki, czując na swoich małych barkach ciężar całego świata. Dbajmy o higienę naszych emocji i szukajmy wsparcia tam, gdzie jego miejsce − wśród dorosłych. Nasze dzieci mają prawo do bycia po prostu dziećmi. Zobacz też: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko
Ugotowała dziecku suchy makaron, bo nie chciało kotlecika. Oburzona babcia: „Dzisiejsi rodzice są słabi”
Po ostatniej wizycie u mojego syna i synowej wciąż nie mogę dojść do siebie z oburzenia i bezsilności. Jako matka, która wychowała dwójkę zdrowych, mądrych dzieci, z przerażeniem patrzę na to, jak współcześni rodzice dają sobie wchodzić na głowę przez własne kapryśne pociechy.
Zdecydowałam się przelać swoje emocje na papier, ponieważ sytuacja z ostatniej niedzieli przelała czarę goryczy i uświadomiła mi, w jak chorym kierunku zmierza dzisiejsze rodzicielstwo. Zostałam zaproszona do syna na tradycyjny, rodzinny obiad, na który moja synowa, Magda, przygotowała pyszne, domowe kotleciki z piersi kurczaka, ziemniaczki i mizerię. Wszyscy usiedliśmy do stołu, atmosfera była miła, dopóki mój 10-letni wnuczek, rozwalony na krześle, nie zaczął grzebać widelcem w talerzu i marudzić, że on tego nie zje. Zamiast stanowczej reakcji rodziców, zobaczyłam coś, co dosłownie zwaliło mnie z nóg i sprawiło, że do teraz gotuje się we mnie krew. Babcia: uleganie zachciankom dziecka przy stole to błąd Spodziewałam się, że syn lub synowa spokojnie, ale stanowczo powiedzą małemu, że to jest obiad dla całej rodziny i nic innego dzisiaj nie dostanie. Tymczasem Magda natychmiast zerwała się z krzesła, zaczęła przepraszać małego i zapytała potulnym głosem, na co jego wysokość hrabia ma w takim razie ochotę. Wnuczek bezczelnie zażądał suchego makaronu świderki bez niczego, a moja synowa jak gdyby nigdy nic pobiegła do kuchni, nastawiła garnek z wodą i zaczęła gotować mu osobny posiłek! Siedziałam przy tym stole z otwartymi ze zdziwienia ustami, patrząc na mojego syna, który tylko wzruszył ramionami i stwierdził, że przecież dziecka nie zagłodzą. Moim zdaniem to, co robi Magda, to nie jest żadna miłość czy nowoczesne podejście, ale zwyczajne, ordynarne uleganie zachciankom dziecka, które uczy go totalnego braku szacunku. Dziecko od najmłodszych lat dostaje jasny komunikat: „Twój kaprys jest dla nas rozkazem, możesz rządzić całym domem i dyrygować dorosłymi”. Presja otoczenia a bezstresowe wychowanie współczesnych dzieci Kiedy nie wytrzymałam i delikatnie zwróciłam synowej uwagę, że w ten sposób uczy małego skrajnego egoizmu, usłyszałam w odpowiedzi potwornie arogancką tyradę o nowoczesnej psychologii. Magda zaczęła mnie pouczać, że dzisiaj nie zmusza się dzieci do jedzenia, że maluch ma prawo wyboru i że ona szanuje jego autonomię, żeby nie wywołać u niego traumy i zaburzeń odżywiania w przyszłości. Słuchałam tych bzdur i zastanawiałam się, kiedy świat tak potwornie stanął na głowie, że normalne stawianie granic nazywa się robieniem traumy. Dzisiejsi rodzice są po prostu słabi, przerażeni i bezradni wobec własnych dzieci, a każdą swoją porażkę wychowawczą i lenistwo tłumaczą mądrymi formułkami z internetowych blogów. Boją się urazić dumę kilkulatka, boją się jego płaczu i tupania nogą, więc dla świętego spokoju wolą stać przy garach i spełniać kulinarne zachcianki małego cesarza. Zamiast wychowywać silnych, odpornych na frustrację ludzi, hodujemy pokolenie roszczeniowych księżniczek i książąt, którzy nie znają słowa „nie” i myślą, że cały świat będzie kręcił się wokół nich. Trzeba nauczyć dziecko szacunku do jedzenia i pracy rodziców Za moich czasów zasada była prosta, jasna i sprawdzała się przez pokolenia: jesz to, co jest ugotowane dla wszystkich, albo odchodzisz od stołu i czekasz głodny do kolacji. Żadne dziecko od pominięcia jednego obiadu nie umarło z głodu, wręcz przeciwnie − po dwóch godzinach biegania po podwórku zjadało wszystko z talerza bez ani jednego grymasu. Ugotowanie suchego makaronu, bo dziecko nie ma humoru na mięso, to potworny brak szacunku dla pracy osoby, która ten obiad przygotowała, oraz dla samych pieniędzy wydanych na zakupy. Współczesne matki zatraciły gdzieś zdrowy rozsądek i instynkt, stając się niewolnicami swoich własnych dzieci w imię źle pojętej miłości i wolności. Jeśli teraz Magda nie potrafi wyegzekwować zjedzenia normalnego posiłku, to aż strach pomyśleć, co będzie działo się w tym domu, gdy mały wejdzie w wiek nastoletni. Mam nadzieję, że mój list otworzy oczy młodym mamom, które bezmyślnie kopiują modne trendy z internetu − zacznijcie wreszcie wymagać i stawiać granice, bo bycie rodzicem to nie zabawa w spełnianie życzeń! Babcia Ela Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Wstyd mi za teściową, że tak podle potraktowała moją córkę na komunii. Dałam jej nauczkę”
Myślisz, że chwalisz dziecko? Te 3 niewinne zdania niszczą jego samoocenę szybciej niż wyśmiewanie
Choć codzienne komplementy wydają się najprostszym sposobem na okazanie wsparcia, psychologia dowodzi, że trzy popularne komunikaty kierowane do dzieci mogą po cichu niszczyć dziecięcą pewność siebie i wzmacniać lęk przed najmniejszym błędem.
Każdy rodzic chce dla swojego dziecka jak najlepiej − to oczywistość, o której nie trzeba przypominać. Przeglądamy poradniki, śledzimy profile psychologiczne na Instagramie i staramy się zastępować dawne, surowe metody wychowawcze ciepłem i wsparciem. W tej nowej erze rodzicielstwa chwalenie stało się naszym głównym narzędziem. Obsypujemy maluchy komplementami jak konfetti, wierząc, że każde „Jesteś genialny” buduje w ich sercach niezniszczalny zamek pewności siebie. Ale co, jeśli ta piękna fasada może skrywać pułapkę? Eksperci zgodnie alarmują: bezkrytyczne, powierzchowne chwalenie to błąd. Często nie zdajemy sobie sprawy, że słowa, które mają motywować, w rzeczywistości stawiają dziecko pod ścianą. Zamiast budować wewnętrzną siłę, tworzą presję, której mały człowiek nie jest w stanie udźwignąć. To paradoks naszych czasów − w świecie pełnym lajków i serduszek, nasze dzieci stają się coraz bardziej spragnione zewnętrznej akceptacji, tracąc kontakt z tym, co same czują. Przyjrzyjmy się zatem trzem najpopularniejszym zdaniom, które codziennie padają w polskich domach, a które działają na samoocenę jak kropla drążąca skałę. Pułapka „zdolnego dziecka”, czyli dlaczego etykiety niszczą odwagę „Jesteś taki zdolny!” − to zdanie brzmi jak najsłodsza melodia, prawda? Wypowiadamy je z dumą, gdy dziecko namaluje obrazek, ułoży klocki czy rozwiąże zadanie z matematyki. Jednak dla dziecka to zdanie to ciężki plecak pełen oczekiwań. Kiedy maluch słyszy, że jest zdolny, zaczyna wierzyć, że sukces jest cechą stałą, a nie wynikiem pracy. Co się dzieje, gdy następnym razem coś mu nie wyjdzie? W jego głowie pojawia się przerażająca myśl: „Skoro mi nie wyszło, to znaczy, że już nie jestem zdolny”. Psychologowie nazywają to pułapką stałego nastawienia. Dziecko, zamiast eksperymentować i podejmować ryzyko, zaczyna wybierać tylko te zadania, w których ma pewność sukcesu, byle tylko nie stracić swojej prestiżowej etykiety. W ten sposób niewinne pochwały niszczą kreatywność i naturalną chęć do nauki na błędach. Prawdziwa pewność siebie nie bierze się z tego, że ktoś nas nazwał geniuszem, ale z przekonania, że nawet jeśli upadniemy, mamy siłę, by spróbować jeszcze raz. Etykietowanie, nawet to pozytywne, zamyka dziecko w klatce, z której wyjście kojarzy się z porażką. Przyzwyczajenie do słowa „Brawo!”, czyli gdy dziecko przestaje ufać własnym zmysłom „Brawo, pięknie to zrobiłeś!” − słyszymy to na każdym placu zabaw, w każdym przedszkolu i przy każdym domowym obiedzie. To zdanie stało się społecznym automatem, rodzajem werbalnego głaskania, które stosujemy bezrefleksyjnie. Problem polega na tym, że nadużywanie tego zwrotu sprawia, iż dziecko przestaje czerpać satysfakcję z samej czynności, a zaczyna polować na naszą reakcję. Zamiast cieszyć się z tego, że zjechało ze zjeżdżalni, natychmiast obraca głowę w stronę rodzica, sprawdzając: „Czy mama klaszcze? Czy tata widział?”. To prosta droga do wykształcenia tzw. motywacji zewnętrznej. Dziecko staje się spragnione akceptacji. Jeśli nie usłyszy „Brawo”, czuje, że jego wysiłek nie miał znaczenia. W dłuższej perspektywie takie podejście niszczy samoocenę, bo uczy malucha, że to inni decydują o wartości jego pracy. W dorosłym życiu tacy ludzie często nie potrafią podjąć decyzji bez konsultacji, boją się własnego zdania i panicznie potrzebują potwierdzenia swojej wartości w oczach szefa, partnera czy znajomych z Facebooka. Prawdziwa moc drzemie w zdaniu „Widzę, że sprawiło ci to frajdę”, a nie w wystawianiu ocen za każdy krok. Niewidzialna presja porównania − dlaczego „lepiej niż inni” to droga donikąd „Zrobiłeś to najlepiej z całej grupy” lub „Zobacz, jak świetnie ci poszło, Grześ nawet nie zaczął” − to trzeci rodzaj toksycznego wsparcia. Chcemy pokazać dziecku, że jest wyjątkowe, ale robimy to kosztem innych. Budowanie samooceny na fundamencie bycia „lepszym od kogoś” to stąpanie po bardzo kruchym ludzie. To uczy dziecko, że jego wartość jest relatywna i zależy od tego, jak słabi są inni wokół niego. Taka retoryka niszczy empatię i buduje chorą rywalizację. Dziecko, zamiast skupiać się na własnym rozwoju, nieustannie zerka przez ramię, porównując swoje wyniki z wynikami kolegów. A co się stanie, gdy w grupie pojawi się ktoś sprawniejszy, szybszy, bystrzejszy? Wówczas samoocena budowana na poczuciu wyższości rozpada się jak domek z kart. Zdrowy fundament to świadomość własnych postępów: „Wczoraj tego nie potrafiłeś, a dziś już tak!”. To jedyne porównanie, które realnie wzmacnia psychikę i pozwala dziecku czuć się dobrze we własnej skórze, niezależnie od tego, jakie sukcesy odnoszą inni. Naszym zadaniem jest wychować człowieka, który zna swoją wartość, a nie takiego, który musi czuć się lepszy, by przestać czuć się gorszy. Źródło: Carol Dweck, Nowa psychologia sukcesu, wyd. MUZA S.A 2017 Zobacz też: Ta bajka ogłupia bardziej niż scrollowanie TikToka. Rodzice nieustannie włączają ją dzieciom
„Jak było w szkole?”: gdy to mówisz, dziecko słyszy coś całkiem innego. Tak niszczysz waszą więź
Wydaje nam się, że jesteśmy wspaniałymi, zaangażowanymi rodzicami, którzy trzymają rękę na pulsie. Przecież pytamy, interesujemy się, dajemy przestrzeń. Prawda jest jednak znacznie bardziej bolesna.
„Jak było w szkole?”. Kiedy wypowiadamy te słowa, w głowie dziecka nie uruchamia się chęć do zwierzeń. Wręcz przeciwnie − natychmiast włącza się tryb obronny. Dlaczego? Ponieważ dla małego człowieka to pytanie ma ciężar emocjonalnego obowiązku, z którego trzeba się jak najszybciej i jak najprościej rozliczyć. Dlaczego rutynowe pytania blokują emocje dziecka? W wielu domach powtarza się schemat, który przypomina biurokrację, a nie budowanie bliskości. „Jak było w szkole?” stało się współczesnym odpowiednikiem korporacyjnego „Co słychać?” przy ekspresie do kawy. To zwrot-wytrych, za którym rzadko stoi autentyczna gotowość na przyjęcie pełnej, skomplikowanej prawdy. Dzieci, będące genialnymi obserwatorami rzeczywistości, doskonale wyczuwają tę powierzchowność. Słyszą w naszym głosie nie ciekawość ich wewnętrznego świata, ale chęć odhaczenia rodzicielskiego obowiązku. „Zapytałam, odhaczone, jestem dobrą mamą, teraz mogę iść robić obiad”. Dla młodego człowieka szkoła to nie tylko budynek i oceny − to poligon doświadczalny, na którym każdego dnia ważą się losy jego poczucia własnej wartości. Gdy rzucamy tak ogólne, rozmyte pytanie, dziecko czuje się przytłoczone. Nie wie, od czego zacząć: od zgubionego piórnika, kłótni z Antkiem, strachu przed kartkówką z matematyki czy może od tego, że pani w świetlicy krzyknęła? Wybiera więc strategię bezpieczną, ucinania tematu: „Normalnie” albo „Dobrze”. W ten sposób, dzień po dniu, cementujemy mur milczenia, zza którego coraz trudniej będzie nam dostrzec to, co naprawdę dzieje się u naszego dziecka. Co słyszy dziecko, gdy pytasz o szkołę w ten sposób? Musimy wreszcie spojrzeć prawdzie w oczy i przetłumaczyć ten dorosły komunikat na język dziecięcych emocji. Gdy mówisz „Jak było w szkole?”, dziecko bardzo często słyszy: „Czy byłeś grzeczny i czy nie będę miała przez ciebie kłopotów?”. Szkoła w oczach dzieci to system wymagań i oceniania. Pytając o nią w tak bezpośredni, systemowy sposób, nieświadomie stawiamy się w roli kontrolera lub recenzenta, a nie sprzymierzeńca. Dziecko podświadomie zakłada, że interesuje nas wyłącznie jego skuteczność w tym systemie, a nie to, jak ono samo się w nim czuje. Więź między rodzicem a dzieckiem karmi się szczegółami i autentyczną obecnością, a nie globalnymi raportami z całego dnia. Kiedy sprowadzamy popołudniowy rytuał do jednego, mechanicznego zapytania, wysyłamy sygnał, że jego głęboki, skomplikowany świat nie jest dla nas wart dłuższego zatrzymania. To potężny cios w relację, zwłaszcza że robimy to w absolutnie dobrej wierze. Dziecko uczy się, że dorosły nie oczekuje prawdy o lękach czy samotności na przerwie, więc daje nam dokładnie to, czego chcemy − święty spokój zapakowany w jedno słowo. Jak rozmawiać z dzieckiem po szkole, by usłyszeć prawdę? Przełamanie tego impasu wymaga od nas porzucenia utartych ścieżek i wykazania się odrobiną kreatywności. Przede wszystkim dajmy dziecku czas na odetchnięcie. Wyobraźmy sobie, że po ciężkim, stresującym dniu w pracy, tuż po przekroczeniu progu domu partner pyta nas: „Jak raport?”. Absurdalne, prawda? Dokładnie tak samo czuje się uczeń bombardowany pytaniami, zanim jeszcze zdejmie buty. Czasem najlepszym, co możemy zrobić, jest po prostu ciepłe powitanie, przytulenie i podanie ciepłego posiłku w ciszy. Kiedy emocje już opadną, a przestrzeń zapełni się domowym ciepłem, zamiast ogólników postawmy na pytania celowane, które pokazują, że interesuje nas człowiek, a nie instytucja. Zapytajmy: „Co cię dzisiaj najbardziej rozśmieszyło?”, „Czy ktoś zrobił dziś coś miłego dla ciebie?”, albo „Z kim siedziałeś na obiedzie?”. Tak sformułowane komunikaty zdejmują z barków dziecka ciężar podsumowywania całego dnia i pozwalają skupić się na konkretnym, łatwym do odtworzenia fragmencie rzeczywistości. To właśnie z takich małych puzzli, układanych każdego popołudnia, buduje się najpiękniejsza, nierozerwalna więź, w której dziecko wie, że jego głos ma znaczenie. Zobacz też: Jak rozpoznać, że wychowujesz wysoko wrażliwe dziecko? Psycholog: to 4 mocne sygnały
Mama oburzona zachowaniem opiekunki w przedszkolu. „Jak sobie nie radzi, to niech zmieni zawód”
Nie sądziłam, że oddając moje dziecko pod opiekę wykwalifikowanej kadry, będę musiała drżeć o jego stan emocjonalny przez „metody”, które kojarzą się z najgorszymi filmami o surowych zakładach karnych. To, co zobaczyłam przez uchylone drzwi sali, odebrało mi mowę i sprawiło, że po raz pierwszy poczułam taką wściekłość na osobę, której powierzyłam to, co mam najcenniejsze.
Dzień dobry, Redakcjo. Piszę do Was, bo wciąż nie mogę dojść do siebie. Mój syn, Ignaś, ma cztery lata. To żywe, radosne dziecko, ale jak każdy czterolatek, czasem ma gorszy dzień, nie chce zjeść zupy albo za głośno śmieje się przy zabawie. Od jakiegoś tygodnia Ignaś stał się wycofany, wieczorami płakał, że nie chce iść do cioci Agnieszki. Myślałam: ot, kryzys przedszkolaka. Ale wczoraj przyszłam po niego wcześniej, by zrobić mu niespodziankę. To, co zastałam, sprawiło, że ta niespodzianka zamieniła się w mój najgorszy koszmar. Krzesło wstydu w rogu sali − to ma być nowoczesna metoda? Weszłam do przedszkola po cichu. Drzwi do sali były lekko uchylone. Zamiast gwaru zabawy, usłyszałam nienaturalną, grobową ciszę. Wyjrzałam zza framugi i zobaczyłam mojego syna. Siedział sam, na małym taborecie, tyłem do dzieci, twarzą do samej ściany w kącie sali. Inne dzieci bawiły się klockami, a on siedział tam jak posąg, z opuszczoną głową i zaciśniętymi piąstkami. Pani Agnieszka siedziała przy stoliku, pijąc herbatę i przeglądając telefon. Kiedy weszłam i zapytałam, co się dzieje, usłyszałam z lodowatym spokojem: „Ignaś był niegrzeczny, więc odbywa teraz 20 minut izolacji w ciszy”. Dziecko siedziało tam dwadzieścia minut! Bez słowa, bez kontaktu, odcięte od grupy jak jakiś przestępca. Pani opiekunka stwierdziła, że to metoda wyciszająca, bo syn nie chciał sprzątać autek. Czy my naprawdę żyjemy w czasach, gdzie czterolatka karze się publicznym upokorzeniem i całkowitą ignorancją? Jak ta kobieta sobie nie radzi z jednym nieposłusznym dzieckiem bez uciekania się do takich metod, to niech po prostu zmieni zawód na taki, gdzie nie trzeba mieć serca do ludzi! Brak empatii i ukrywanie prawdy przed rodzicami Najgorsze w tym wszystkim jest to, że pani Agnieszka na każdym zebraniu mówi o pozytywnej dyscyplinie i budowaniu relacji. To czysta hipokryzja! Przez tydzień mój syn był poddawany takim staroświeckim metodom, a ja nic nie wiedziałam, bo przy odbiorze zawsze słyszałam: „Wszystko w porządku, Ignaś był trochę cichy”. No trudno nie być cichym, jak się siedzi w kącie jak za karę w XIX-wiecznej szkole! Zaczęłam rozmawiać z Ignasiem w domu. Okazało się, że kara milczenia to u tej pani norma. Jeśli dziecko płacze za mamą − idzie do kąta, żeby „nie zarażać smutkiem innych”. Jeśli nie chce zjeść brokuła − siedzi samo przy stoliku, aż wszystkie dzieci skończą jeść. To jest łamanie dziecięcej psychiki, a nie wychowanie. Pani opiekunka w rozmowie ze mną była wręcz oburzona moją reakcją. Twierdziła, że dzisiejsze matki są przewrażliwione i że ona musi mieć narzędzia do pracy. Moim zdaniem, jeśli Twoim jedynym narzędziem jest wzbudzanie w dziecku lęku i wstydu, to Twoje kompetencje są zerowe. Czy przedszkole to miejsce opieki, czy tresury maluchów? Zastanawiam się, ile jeszcze takich sytuacji dzieje się za zamkniętymi drzwiami przedszkoli, o których my, rodzice, nie mamy pojęcia. Ufamy tym ludziom, płacimy czesne, wierzymy, że nasze dzieci uczą się tam współpracy i radości. Tymczasem dostają lekcję lęku. Moje dziecko bało się odezwać, bo wiedziało, że każde „nie” skończy się izolacją. To jest niedopuszczalne! Opiekunka powinna umieć rozmawiać, tłumaczyć, zainteresować dziecko czymś innym, a nie odstawiać je jak zepsutą zabawkę do kąta. Złożyłam już skargę do dyrekcji, ale usłyszałam, że pani Agnieszka to doświadczony pedagog z wieloletnim stażem. I to mnie przeraża najbardziej. Ile dzieci przez te wszystkie lata ucierpiało przez jej doświadczenie? Ile maluchów straciło pewność siebie, bo pani nie chciało się kucnąć i zapytać, dlaczego płaczą? Jeśli praca z dziećmi kogoś wypaliła tak bardzo, że jedynym wyjściem jest dla niego emocjonalne znęcanie się nad słabszymi, to czas odejść. Dzieci to nie są roboty, które można zaprogramować jednym przyciskiem. One potrzebują miłości i zrozumienia, a nie krzesła wstydu. Karolina Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: 5 bajek, przy których dziecko rozwija się książkowo. Możesz je włączać z czystym sumieniem
Pokolenie szklanych dzieci. Przez 1 błąd wychowujemy słabeuszy, którzy nie poradzą sobie w życiu
Nie pozwalamy dzieciom na nudę, bo natychmiast organizujemy im czas. Nie pozwalamy na kłótnie z rówieśnikami, bo natychmiast wkraczamy do akcji i sami rozwiązujemy ich dramaty. Nie pozwalamy wreszcie na popełnianie błędów i doświadczanie zbawiennej frustracji. W efekcie wychowujemy emocjonalnych słabeuszy, którzy wejdą w dorosłość z przekonaniem, że świat to luksusowy hotel, w którym ktoś zawsze przyjdzie i posprząta bałagan.
Jako rodzice przeszliśmy fascynującą drogę od chłodnego chowu z lat osiemdziesiątych, gdzie klucz na szyi i zdarte kolana były symbolem wolności, aż do czasów obecnych, w których dziecko otoczone jest grubą warstwą ochronną. Naprawiamy błędy naszych rodziców, czytamy mądre książki i chcemy uchronić nasze maluchy przed jakimkolwiek stresem, smutkiem czy niespełnionym oczekiwaniem. Niestety, w tym pięknym, pełnym miłości pędzie popełniamy jeden kardynalny błąd, który sprawia, że pod naszymi dachami wyrasta pokolenie szklanych dzieci − istot pięknych, ale tak kruchych, że pękają przy pierwszym zderzeniu z realnym światem. Tym błędem, nad którym eksperci załamują dziś ręce, jest wszechobecna, paraliżująca nadopiekuńczość, nazywana w literaturze syndromem rodzica-helikoptera lub rodzica-kosiarki. To stan, w którym matka lub ojciec nieustannie krążą nad dzieckiem, usuwając z jego drogi każdą, nawet najmniejszą przeszkodę, zanim maluch w ogóle zorientuje się, że ona tam była. Rodzice-kosiarki, czyli jak odbieramy dzieciom odporność psychiczną Największym problemem rodzicielstwa opartego na nadopiekuńczości jest to, że nie pozwalamy dzieciom ćwiczyć ich własnego „mięśnia odporności psychicznej”. Psychologowie od dawna powtarzają, że rezyliencja, czyli zdolność do podnoszenia się po porażkach, nie jest cechą, z którą się rodzimy − to umiejętność, którą trenuje się od najmłodszych lat poprzez doświadczanie drobnych, kontrolowanych kryzysów. Kiedy twoje dziecko nie dostanie roli w przedszkolnym przedstawieniu, na którą bardzo liczyło, twoim zadaniem nie jest dzwonienie do pani wychowawczyni z awanturą o niesprawiedliwość. Twoim zadaniem jest usiąść obok zapłakanego malucha, przytulić go i powiedzieć: „Rozumiem, że jest ci smutno. Czasem w życiu nie dostajemy tego, czego chcemy, ale poradzimy sobie z tym”. Rodzic-kosiarka zrobi coś zupełnie innego − pojedzie do sklepu, kupi dziecku najdroższą zabawkę na pocieszenie i wmówi mu, że to pani w przedszkolu się nie zna. W ten sposób wysyłamy w świat człowieka, który nie potrafi przyjąć odmowy. Gdy szklane dziecko dostanie w szkole złą ocenę, nie pomyśli, że musi się więcej nauczyć − uzna, że system jest zły i niesprawiedliwy, a mama powinna natychmiast interweniować u dyrektora. Odbieramy dzieciom prawo do poczucia sprawstwa i odpowiedzialności za własne czyny. Dorosłość nie wybacza takiej postawy; tam nie będzie mamy, która zadzwoni do szefa i wytłumaczy, dlaczego projekt nie został oddany na czas. Sterylne dzieciństwo bez charakteru Nadopiekuńczość przejawia się nie tylko w sferze emocjonalnej, ale także w tej najbardziej prozaicznej, fizycznej. Trzęsiemy się nad każdym krokiem kilkulatka, krzycząc na placu zabaw: „Nie biegaj, bo się przewrócisz!”, „Nie wchodź tam, bo spadniesz!”, „Zostaw ten patyk, bo zrobisz sobie krzywdę!”. Zamieniliśmy podwórka w sterylne laboratoria z gumowym podłożem, gdzie dziecko nie ma prawa doświadczyć fizycznego ryzyka. A przecież to właśnie poprzez ryzyko, poprzez upadki, wchodzenie na drzewa i testowanie granic własnego ciała mały człowiek uczy się szacunku do niebezpieczeństwa i zaufania do własnych możliwości. Szklane dziecko, któremu nigdy nie pozwolono na brudne kolana i odrobinę szaleństwa, wyrasta na lękliwego dorosłego. Tacy ludzie paraliżowani są strachem przed jakąkolwiek zmianą, podjęciem ryzyka zawodowego czy wyjściem ze strefy komfortu. Każde nowe wyzwanie wydaje się im górą nie do pokonania, ponieważ nigdy nie sprawdzili, jak to jest upaść i o własnych siłach wstać, otrzepać spodnie i iść dalej. Zamiast budować w dziecku siłę charakteru, hodujemy w nim głębokie przekonanie o własnej bezradności wobec świata. Czas na wielkie odpuszczenie − jak pozwolić dziecku na mądre potknięcia? Jak zatem uciec z tej pułapki nadopiekuńczości, nie tracąc przy tym bliskości i miłości? Kluczem jest zmiana naszej własnej definicji dobrego rodzica. Dobry rodzic to nie ten, który eliminuje z życia dziecka wszelki ból, ale ten, który uczy dziecko, jak przez ten ból przejść. Musimy nauczyć się stać o krok w tyle. Pozwólmy przedszkolakowi samodzielnie włożyć buty, nawet jeśli wyjdziemy z domu dziesięć minut później. Pozwólmy uczniowi zapomnieć zeszytu do szkoły i ponieść konsekwencję w postaci braku zadania − gwarantuję, że następnym razem sam przypomni sobie o spakowaniu plecaka. Zejdźmy z pozycji wiecznego kontrolera. Dajmy dzieciom przestrzeń na nudę, bo to właśnie w momentach nudy rodzi się największa kreatywność. Przestańmy być animatorami ich każdej wolnej sekundy. Kiedy widzisz, że dziecko zmaga się z trudną wieżą z klocków, która wciąż się przewraca, nie podchodź i nie buduj jej za nie. Poczekaj, popatrz, jak próbuje okiełznać złość. Twoja obecność i wiara w to, że maluch sobie poradzi, są warte nieskończenie więcej niż gotowe rozwiązanie podane na tacy. Kochajmy mądrze − miłością, która dodaje skrzydeł i pozwala latać, a nie taką, która buduje wokół dziecka złotą, ale ciasną klatkę. Tylko w ten sposób wychowamy pokolenie ludzi silnych, samodzielnych i gotowych na wyzwania, jakie niesie ze sobą dorosłe życie. Zobacz też: Matka zakazała przytulania dziecka. Babcia załamana: „Klasyczny chów kloszowy”
Matka zakazała przytulania dziecka. Babcia załamana: „Klasyczny chów kloszowy”
Nie sądziłam, że na stare lata dożyję czasów, w których najzwyklejsza, babcina miłość, wyrażona ciepłym uściskiem, zostanie uznana za przestępstwo przeciwko psychice dziecka i brutalne naruszenie jego granic.
Piszę do Was, bo moje serce jest rozbite na tysiąc kawałków, a w oczach wciąż mam łzy, których nie potrafię powstrzymać. Jestem dumną babcią małej Tosi. Odkąd mała przyszła na świat, starałam się być blisko, pomagać mojej córce, wspierać ją w trudnych chwilach i dawać wnuczce wszystko to, co we mnie najlepsze − w tym ogromne, bezwarunkowe ciepło. Jednak to, co wydarzyło się podczas mojej ostatniej wizyty, całkowicie mną wstrząsnęło i uświadomiło mi, w jak dziwnym, pozbawionym ludzkich odruchów świecie przyszło nam teraz żyć. Przyszłam w odwiedziny, Tosia wybiegła mi naprzeciw, a ja, jak to każda stęskniona babcia, kucnęłam i rozłożyłam ręce, żeby wziąć ją w ramiona. W tym momencie moja córka dosłownie odepchnęła mnie lekko i zasłoniła małą własnym ciałem, rzucając krótkie: „Mamo, stop. Umówiłyśmy się, że nie przytulamy Tosi bez pytania, bo ona teraz uczy się autonomii swojego ciała i nie życzy sobie naruszania jej granic”. Zimny chów i sztywne reguły, czyli jak poradniki niszczą rodzinne ciepło Stałam w tym przedpokoju jak rażona piorunem, patrząc to na córkę, to na małą Tosię, która patrzyła na nas swoimi wielkimi oczkami, zupełnie nie rozumiejąc, co się dzieje. Moja córka, zamiast pozwolić dziecku na naturalny, radosny odruch powitania z babcią, zaczęła mi prawić mentorskie kazania o nowoczesnej psychologii. Usłyszałam, że Tosia nie lubi fizycznego kontaktu, że ma prawo decydować, kto ją przytula. No czy to nie jest obłęd? Przecież ja nie jestem obcym człowiekiem z ulicy! Jestem jej babcią! Kobietą, która przewijała ją, kołysała do snu, gdy ząbkowała, i płakała ze szczęścia nad jej łóżeczkiem. To, co moja córka wyprawia, to jest klasyczny chów kloszowy, który zamiast chronić dziecko, buduje wokół niego niewidzialny, zimny mur. Zamiast wychować silną, pewną siebie dziewczynkę, moja córka tworzy małego, emocjonalnego odludka, który za chwilę zacznie bać się własnego cienia i każdego gestu życzliwości. Przez te wszystkie nowoczesne poradniki i mądrości z internetu młodzi rodzice zatracili gdzieś instynkt, zdrowy rozsądek i zwykłe, ludzkie serce. Jak można zabraniać dziecku przytulania do rodzonej babci w imię jakichś sterylnych, wymyślonych zasad? Przecież bliskość fizyczna, dotyk i uścisk to najważniejsze narzędzia budowania poczucia bezpieczeństwa u takiego malucha. Mała Tosia w klatce autonomii − gdzie kończy się edukacja, a zaczyna tresura? Cała ta wizyta była dla mnie jedną wielką drogą przez mękę. Siedziałam na kanapie, Tosia podchodziła do mnie, bawiłyśmy się klockami, ale ja cały czas czułam na plecach czujny, kontrolujący wzrok mojej córki. Ani razu nie mogłam pogłaskać wnuczki po główce, wziąć jej na kolana, gdy budowała wieżę, ani pocałować w policzek. Kiedy mała uderzyła się klockiem w paluszek i podbiegła do mnie z płaczem, automatycznie chciałam ją przytulić i pocałować − tak, jak robiły to nasze matki i babki od pokoleń. Moja córka natychmiast wkroczyła do akcji, kucnęła przy Tosi i zaczęła pytać: „Tosiu, czy ty chcesz, żeby babcia cię przytuliła? Pamiętaj, że masz prawo powiedzieć nie”. Dziecko, zdezorientowane tym dorosłym przesłuchaniem, w końcu tylko pokręciło głową i schowało się za mamę. A ja poczułam ogromny, palący wstyd i potworny żal. Ta cała autonomia stała się dla mojej córki narzędziem tresury i odgradzania dziecka od rodziny. Boję się, że przez te sztywne reguły Tosia wyrośnie na osobę zimną, niezdolną do okazywania wyższych uczuć. Przecież dzieci uczą się empatii i miłości poprzez naśladowanie nas, dorosłych. Jeśli od małego wpaja się dziecku, że uścisk babci to zagrożenie i naruszenie granic, to jak ono ma w przyszłości zbudować normalny, ciepły związek? Jak ma zaufać drugiemu człowiekowi? Samotność na starość i strach przed własną córką Wróciłam do domu całkowicie zdruzgotana. Siedzę w pustawej kuchni i myślę sobie, jak bardzo ten świat stanął na głowie. Moje pokolenie wychowywało dzieci intuicyjnie − było miejsce na dyscyplinę, ale było też mnóstwo miłości, tulenia, całowania i noszenia na barana. I nikt z nas nie wyrósł z tego powodu na traumatyka! Dzisiaj młode matki wolą ufać bezdusznym artykułom z sieci niż mądrości życiowej własnych matek. Stałam się w domu mojej córki personą non grata, jakimś potencjalnym agresorem, przed którym trzeba chronić trzylatkę. Najgorsze jest to, że nie wiem, jak mam się teraz zachowywać. Mam przestać przychodzić? Mam patrzeć na moją wnuczkę jak na szklany eksponat w muzeum, którego pod żadnym pozorem nie wolno dotknąć? Serce mi pęka, bo widzę, jak ucieka nam bezpowrotnie ten najpiękniejszy czas, kiedy dziecko jest małe i tak bardzo potrzebuje miłości z każdej strony. Chcę zapytać inne babcie: czy u Was też panują takie porządki? Czy Wasze córki i synowie też dali się zwariować tym nowoczesnym modom, w których dla babcinego uścisku nie ma już miejsca? Bo ja czuję się w tym wszystkim przeraźliwie samotna i odrzucona przez własną krew. Alina Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Wstyd mi za teściową, że tak podle potraktowała moją córkę na komunii. Dałam jej nauczkę”
5-latka przez 15 minut wybierała bluzkę. Babcia z niedowierzaniem: „Klasyczny dzieciocentryzm”
Nie sądziłam, że dożyję czasów, w których cała rodzina będzie stać na baczność tylko dlatego, że mały człowiek nie może zdecydować się na kolor aplikacji na koszulce. To, co zobaczyłam u mojej córki w zeszłą niedzielę, przelało czarę goryczy i uświadomiło mi, że dzisiejsze wychowanie zmierza w bardzo niebezpieczną stronę.
Dzień dobry, drogie Mamy i Babcie. Piszę do Was, bo po ostatniej wizycie u mojej córki i zięcia wciąż nie mogę ochłonąć. Kocham moje wnuki nad życie, oddałabym za nie wszystko, ale to, co dzieje się teraz w polskich domach, przechodzi ludzkie pojęcie. Zaplanowaliśmy wspólne wyjście na lody, pogoda piękna, ja już gotowa, zięć trzyma kluczyki w ręku, stoimy w korytarzu w pełnym rynsztunku. I nagle zaczyna się spektakl. Moja 5-letnia wnuczka oświadcza, że ta bluzka, którą ma na sobie, jej nie pasuje do nastroju. Myślałam, że córka powie krótko: „Zostaje tak, jak jest, idziemy”. Ale nie. Moja córka uklękła przed nią i z anielską cierpliwością zaczęła proces, który trwał równe piętnaście minut. Ubierz ją w cokolwiek i wychodzimy − lekcja cierpliwości czy absurdu? Stałam w tych moich wyjściowych butach, w płaszczu, czując, jak pot spływa mi po plecach, i patrzyłam z niedowierzaniem. Wnuczka wyciągała z szafy jedną bluzkę, drugą, rzucała nimi o łóżko, kręciła nosem, a moja córka dopytywała: „A jak się w tym czujesz? Czy ta bluzeczka cię nie gryzie? Chcesz decydować o swoim wyglądzie, prawda?”. No litości! Przecież to jest 5-letnie dziecko, a nie modelka na wybiegu w Paryżu! Kiedy w końcu nie wytrzymałam i powiedziałam: „Ubierz ją w cokolwiek i wychodzimy!”, córka spojrzała na mnie, jakbym była jakimś potworem z poprzedniej epoki. Usłyszałam, że teraz buduje się w dziecku poczucie sprawstwa i autonomię. Że dziecko musi czuć, że jego głos ma znaczenie. Ja rozumiem, że czasy się zmieniły, że my byliśmy wychowywani twardą ręką, ale to, co widzę teraz, to klasyczny dzieciocentryzm w najczystszej, toksycznej postaci. Przez kwadrans czworo dorosłych ludzi (ja, zięć i druga babcia, która akurat wpadła) było zakładnikami humoru przedszkolaka. Czy to naprawdę jest nauka decyzyjności? Dla mnie to czysty absurd i robienie z dziecka małego cara, któremu wszystko wolno. Mały car w centrum wszechświata, czyli gdzie podział się szacunek do dorosłych? Najbardziej zabolało mnie to, że w tym całym dawaniu sprawstwa zupełnie zapomniano o szacunku dla czasu i wysiłku innych. My tam staliśmy jak służący, czekając na werdykt pięciolatki. Nikt nie powiedział: „Kochanie, babcia czeka, jest gorąco, wybierz szybko albo ja wybiorę za ciebie”. Nie, to my mieliśmy się dostosować. Córka tłumaczy mi, że granice dziecka są święte. A co z moimi granicami? Co z granicami zięcia, który tylko nerwowo spoglądał na zegarek? Moim zdaniem takie wychowanie wcale nie pomaga dzieciom. Wręcz przeciwnie − przygotowuje im miękkie lądowanie w świecie, który wcale nie będzie chciał na nie czekać. Czy szef w przyszłej pracy też będzie czekał 15 minut, aż wnuczka wybierze odpowiednią czcionkę w mailu, bo musi poczuć sprawstwo? Śmiem wątpić. Robimy dzieciom krzywdę, wmawiając im, że ich najmniejsza zachcianka jest ważniejsza niż komfort całej grupy. Potem się dziwimy, że młodzież jest roszczeniowa i nie potrafi poradzić sobie z najmniejszą odmową. Jeśli w domu wszystko kręci się wokół koloru bluzki, to jak to dziecko ma zrozumieć, że czasem trzeba się po prostu dostosować do reszty? Poczucie sprawstwa czy zwykła bezradność rodziców? Zastanawiam się często, czy te wszystkie mądre terminy z poradników to nie jest przypadkiem zasłona dymna dla zwykłej bezradności współczesnych rodziców. Łatwiej jest powiedzieć „Daję mu wybór”, niż narazić się na krzyk i tupanie nogą. Bo przecież dzisiejsze dzieci nie mogą płakać, nie mogą czuć frustracji − bo to niby łamie im psychikę. Moje pokolenie wiedziało, że jak mama mówi „Idziemy”, to się idzie. I nikt z nas nie ma traumy z powodu tego, że musiał założyć niebieski sweter zamiast zielonego. Wyszliśmy z tego domu w końcu, ale lody mi już nie smakowały. Patrzyłam na tę moją wnuczkę, która z dumną miną kroczyła w wybranej bluzce, i czułam smutek. Smutek, bo widzę, jak rodzice stają się niewolnikami własnych dzieci w imię źle pojętej nowoczesności. Chciałabym zapytać inne mamy i babcie: czy naprawdę uważacie, że takie celebrowanie każdego kaprysu to dobra droga? Czy nie tęsknicie za czasami, kiedy w domu panowały jasne zasady, a dziecko wiedziało, że jest częścią rodziny, a nie jej dyrektorem zarządzającym? Bo ja, stojąc w tych butach przy drzwiach, poczułam, że w tym nowoczesnym domu zabrakło miejsca na zwykłą, ludzką życzliwość wobec nas, dorosłych. Z poważaniem, Babcia Grażyna Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Na komunię kupiłam wnuczce Pismo Święte. Odpowiedziała 2 słowa i aż się przeżegnałam”
Matka pozwoliła dziecku nie zjeść obiadu. Babcia nie miała litości: „To rodzicielstwo uległości”
Kiedyś przy stole panowały jasne zasady, a dziś wystarczy jeden grymas pięciolatka, by cała rodzina biegała wokół niego na paluszkach. Patrzyłam na tę scenę z rosnącym niedowierzaniem i bólem serca, czując, że świat, w którym szacunek do jedzenia i starszych był świętością, bezpowrotnie odchodzi w niepamięć.
Drogie mamy i babcie, piszę ten list, bo serce mi pęka, gdy patrzę na to, co dzieje się w dzisiejszych domach. Niedawno zaprosiłam moją córkę i jej pięcioletniego synka, mojego ukochanego wnuka, Antosia. Przygotowałam na ten wspólny niedzielny obiad tradycyjne bitki wołowe − mięciutkie, duszone godzinami, takie, jakie moja córka uwielbiała w dzieciństwie. Usiedliśmy do stołu, nakryłam pięknie talerze, licząc na miłą, rodzinną atmosferę. Niestety, to, co wydarzyło się chwilę później, sprawiło, że w oczach miałam łzy. Antoś podłubał widelcem w talerzu, odsunął kawałek mięsa i z miną wielkiego pana oznajmił: „Ja tego nie jem, nie lubię, to jest fuj”. Czekałam na reakcję córki. Myślałam, że usłyszę: „Spróbuj chociaż kawałek, babcia się napracowała”. Ale nie. Moja córka, z tym swoim nowoczesnym uśmiechem pełnym wyrozumiałości, powiedziała tylko: „Dobrze kochanie, nie musisz kończyć, jeśli nie masz ochoty. Zjedz chociaż te ziemniaczki z masełkiem”. Oniemiałam. To nie był tylko obiad, to była lekcja rodzicielskiej uległości, którą dorosła kobieta dawała małemu dziecku. Kult dziecka i brak szacunku do pracy W moich czasach, gdyby dziecko powiedziało przy stole, że jedzenie jest fuj, nie wstałoby od stołu przez kolejne dwie godziny albo poszłoby spać o głodzie. I nie chodziło o żadną tyranię, ale o szacunek. Do matki, która stała przy garach, do ojca, który zarobił na to mięso, i do samego daru, jakim jest posiłek. Dziś widzę coś, co nazywam rodzicielstwem uległości. Rodzice tak bardzo boją się urazić delikatną psychikę dziecka, że pozwalają mu na wszystko. Patrzyłam na mojego wnuka, który z triumfalną miną zajadał same ziemniaki, wiedząc, że postawił na swoim. Moja córka tłumaczyła mi później, że teraz nie zmusza się dzieci do jedzenia, żeby nie budować złych relacji z posiłkiem. A ja się pytam: jakie relacje on buduje z ludźmi? Jeśli pięciolatek widzi, że jego „nie lubię” jest ważniejsze niż trud włożony w przygotowanie obiadu przez babcię, to kim on będzie jako dorosły? Czy w pracy też powie szefowi, że nie lubi tego raportu i go nie zrobi? Wychowujemy pokolenie małych królów, którym wydaje się, że świat jest na ich zawołanie. Granice, których zabrakło przy rodzinnym stole Nie wytrzymałam i powiedziałam córce wprost: „Pozwalasz mu wchodzić sobie na głowę”. Wywiązała się kłótnia, która zepsuła całe popołudnie. Usłyszałam, że jestem staroświecka i że czasy się zmieniły. Owszem, czasy się zmieniły, ale zasady wychowania powinny być niezmienne. Dziecko potrzebuje granic jak powietrza. Musi wiedzieć, że są rzeczy ważne i ważniejsze. Niedokończenie obiadu, bo „się nie chce”, to nie jest wybór kulinarny, to jest brak dyscypliny. To rodzicielstwo uległości, które obserwuję u młodych, polega na ciągłym negocjowaniu. „Zjesz dwa gryzy?”, „A może spróbujesz za chwilę?”. To jest upokarzające dla rodzica! Ja nie negocjowałam z moimi dziećmi. Była pora obiadu, jadło się to, co było na stole. Dzięki temu moje dzieci wyrosły na ludzi, którzy potrafią się dostosować, którzy znają wartość pracy i wiedzą, że nie zawsze wszystko musi być po ich myśli. Dzisiejsze matki, jak moja córka, myślą, że są nowoczesne, a tak naprawdę robią swoim dzieciom krzywdę, nie przygotowując ich do prawdziwego życia, gdzie nikt nie będzie ich pytał, czy mają ochotę na ziemniaczki z masełkiem. Czy jeszcze można uratować autorytet rodzica? Poszłam spać z ciężkim sercem. Kocham mojego wnuka nad życie, ale boję się o jego przyszłość. Jeśli mama pozwala mu rządzić przy obiedzie, to co będzie za dziesięć lat? Czy ona w ogóle ma nad nim jakąkolwiek władzę? Rodzicielstwo uległości to ślepa uliczka. To rezygnacja z roli przewodnika na rzecz roli animatora zabaw, który boi się tupnięcia małej nóżki. Drogie mamy, zastanówcie się, czy Wasza łagodność nie jest po prostu wygodnictwem. Łatwiej jest pozwolić dziecku nie dojeść, niż narazić się na fochy i płacz. Ale wychowanie to nie jest konkurs na najmilszą osobę w pokoju. To trudna praca polegająca na stawianiu oporu tam, gdzie jest on potrzebny. Ja nie miałam litości dla postawy mojej córki, bo widzę w tym upadek autorytetu, który kiedyś był fundamentem rodziny. Bez tego fundamentu nasze dzieci pogubią się w świecie, który wcale nie będzie dla nich tak uległy jak ich własne matki. Z poważaniem, Zatroskana Babcia Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Dziadkowie to nie darmowa służba na pstryknięcie. „Gdy synowa podrzuciła mi wnuki, usłyszała tylko 3 słowa”
Mówię tylko 4 króciutkie słowa i dziecko wreszcie mnie słucha. Już nie powtarzam tysiąc razy
Początkowo myślałam, że to tylko kolejna psychologiczna sztuczka, która w zderzeniu z rzeczywistością zmęczonej mamy niewiele zmieni. Szybko jednak zrozumiałam, że te cztery proste wyrazy mają moc, o której marzy każdy rodzic walczący z codziennym oporem swojej pociechy.
Znacie to uczucie, kiedy po raz piętnasty prosicie o założenie butów, a wasza pociecha zdaje się być zamknięta w szczelnej, niewidzialnej bańce? Rodzice mają różne metody. Liczenie do trzech? U nas kończyło się na „trzy i pół, trzy i trzy czwarte”. Prośby z uśmiechem? Ignorowane z równym wdziękiem. Kary? Budowały tylko mur frustracji między mną a moim synem. Byłam zmęczona rolą zdartej płyty, która w kółko odtwarza ten sam nudny utwór o sprzątaniu klocków i myciu zębów. Czułam, że tracę coś bezcennego − radość z bycia razem, zastępując ją ciągłym trybem rozkazującym. I wtedy, podczas rozmowy z psycholożką, usłyszałam o metodzie, która wydawała mi się zbyt prosta, by mogła być prawdziwa. „Zmień komunikat na czterowyrazowe pytanie o intencję i plan” − powiedziała. Kiedy „zrób to teraz” przestaje działać Problem z nami, rodzicami, polega na tym, że często wpadamy w pułapkę nadmiarowości. Gadamy, tłumaczymy, argumentujemy, a mózg dziecka, zwłaszcza tego w ferworze zabawy, po prostu się wyłącza. Nasze potoki słów stają się białym szumem. „Kochanie, załóż, proszę, te buty, bo spóźnimy się do babci, a wiesz, że ona nie lubi czekać, poza tym na dworze jest zimno i możesz się przeziębić...”. Słyszycie to? To jest litania, której nikt nie chce słuchać, a już na pewno nie kilkulatek zafascynowany budowaniem wieży z Lego. Zrozumiałam, że moje dziecko nie jest złośliwe. Ono po prostu nie przetwarza moich komunikatów, bo są one zbyt skomplikowane i narzucające. Kiedy mówimy „musisz”, „zrób”, „natychmiast”, w małym człowieku budzi się naturalny opór. To mechanizm obronny przed utratą autonomii. Kluczem okazało się oddanie dziecku odrobiny kontroli, ale w ściśle określonych ramach. Wprowadzenie tej zmiany wymagało ode mnie ogromnej dyscypliny. Musiałam ugryźć się w język, gdy już szykowałam się, by powiedzieć: „Ile razy mam powtarzać?!”. Zamiast tego, kucnęłam przy moim synu, nawiązałam kontakt wzrokowy i wypowiedziałam te cztery, magiczne słowa: „Jaki masz teraz plan?”. Magia czterech słów, która zmienia wszystko Kiedy pierwszy raz zapytałam go: „Jaki masz teraz plan?”, w pokoju zapadła cisza. Widziałam, jak w jego głowie przestawiają się wajchy. Zamiast bronić się przed moim atakiem (bo tak dzieci odbierają polecenia), musiał się zastanowić. Odpowiedział: „No... chcę dokończyć ten dach i idę do łazienki”. I wiecie co? Zrobił to. Bez jęczenia, bez negocjacji, bez mojej asysty. Dlaczego to działa? To proste i genialne zarazem. Pytanie „Jaki masz teraz plan?” przerzuca odpowiedzialność na dziecko. To ono musi sformułować cel, zadeklarować działanie i − co najważniejsze − poczuć, że to jego decyzja. Oczywiście, jako mama czuwam nad tym, by ten plan był spójny z naszym harmonogramem. Jeśli słyszę, że planuje bawić się jeszcze godzinę, a musimy wyjść za pięć minut, dodaję: „Masz czas na dokończenie tej jednej rzeczy, a potem realizujemy plan wyjścia”. To podejście zrewolucjonizowało nasze poranki. Zamiast być dyrygentem orkiestry, która nie chce grać, stałam się partnerem w planowaniu dnia. Dziecko czuje się ważne, czuje, że ma wpływ na swoje życie, a ja wreszcie odzyskałam głos. Ten spokojny, niski, który nie musi krzyczeć, by zostać usłyszanym. Budowanie relacji zamiast egzekwowania posłuszeństwa Największą lekcją, jaką wyniosłam z tej zmiany, jest fakt, że komunikacja to nie jest wydawanie poleceń. To budowanie mostu. Stosując te cztery krótkie słowa, przestałam być policjantem, a stałam się przewodnikiem. Moje dziecko zaczęło zauważać, że szanuję jego czas i jego zajęcia. W odpowiedzi ono zaczęło szanować moje prośby. Oczywiście, nie zawsze jest idealnie. Są dni, kiedy emocje biorą górę, kiedy zmęczenie wygrywa z cierpliwością. Ale fundament, który zbudowaliśmy dzięki tej prostej metodzie, jest niesamowicie silny. Jeśli więc czujesz, że twoja cierpliwość jest na wyczerpaniu, a dom przypomina pole bitwy o każdą umytą szklankę czy założoną kurtkę, spróbuj. Odpuść wielopiętrowe tłumaczenia. Zrezygnuj z gróźb. Podejdź, spójrz w oczy i zapytaj z autentyczną ciekawością: „Jaki masz teraz plan?”. Możesz być zaskoczona, jak wiele jedno krótkie pytanie potrafi zmienić w waszej codzienności. Bo w macierzyństwie mniej często znaczy więcej, a spokój jest najpiękniejszym prezentem, jaki możemy podarować sobie i naszym dzieciom. Zobacz też: To 1 pytanie rodzice zadają na potęgę. Psycholożka ostrzega: „Boli bardziej niż myślisz”
Dziecko w przedszkolu nie chciało założyć kapci. „Zmroziło mnie, gdy zobaczyłam, co zrobił ojciec”
Wszystko zaczęło się od zwykłych kapci, a skończyło na słowach, które zabolały. Przeczytaj relację mamy, która stała obok i poczuła dreszcz, widząc, jak ojciec upokarza własne dziecko w przedszkolnej szatni. Czy w pośpiechu i stresie wolno nam tak się zachowywać?
Kochani, od dzisiejszego poranka nie potrafię przestać myśleć o tym, co zobaczyłam i usłyszałam w szatni przedszkola mojego synka. Wszyscy wiemy, jak wyglądają te poranki − wieczny pośpiech, korki na drogach, stres, żeby zdążyć do pracy. Każdy z nas, rodziców, ma gorsze dni, kiedy brakuje nam tchu. Ale to, czego byłam świadkiem dzisiaj, nie miało nic wspólnego ze zwykłym zmęczeniem. To był moment, w którym dorosły mężczyzna postanowił złamać małą dziewczynkę słowami, a ja stałam obok, czując, jak mróz przebiega mi po plecach. Niewinna kłótnia o kapcie, która zmieniła się w dramat W szatni było ciasno, jak to rano. Obok mnie siedział młody tata z córeczką, miała może cztery latka. Dziewczynka ewidentnie miała gorszy poranek − płakała, wierciła się i za nic w świecie nie chciała założyć kapci. Kopała nóżkami, odpychała buty, chciała po prostu przytulić się do taty. Każdy rodzic to zna, prawda? Czasem wystarczy chwila spokoju, mocne przytulenie i emocje opadają. Ale ten mężczyzna nie miał zamiaru jej przytulać. Widziałam, jak jego twarz tężeje, jak żyła na czole zaczyna pulsować. Najpierw syczał przez zęby, żeby przestała, ale kiedy mała znów odrzuciła kapeć, coś w nim pękło. Zamiast pomóc dziecku poradzić sobie z trudnymi emocjami, on zaczął na nią napierać. Nie bił jej, nie szarpał, ale jego głos był pełen jadu i pogardy. To, co działo się potem, było po prostu straszne − patrzyłam na to małe dziecko i miałam ochotę ją stamtąd zabrać. „Ty okropny mazgaju” − słowa, które zostają w głowie na zawsze W pewnym momencie ten ojciec nachylił się nad samą twarzą płaczącej dziewczynki. Nie krzyczał, ale jego słowa mnie zmroziły: „Masz to założyć w tej chwili! Zobacz, jak wyglądasz, ty okropny mazgaju. Wszyscy na ciebie patrzą i wszyscy się z ciebie śmieją. Jesteś po prostu nie do zniesienia, nikt nie chce takiej ryczącej dziewczynki”. Dziewczynka momentalnie ucichła, ale to nie był spokój. To był czysty, paraliżujący strach. Jej oczka zrobiły się wielkie, a rączki zaczęły drżeć. Stałam metr od nich, wiążąc buty mojemu synowi, i czułam fizyczny ból. Jak można tak nazwać własne dziecko? „Okropny mazgaj”? Przecież te słowa zostaną w tej małej główce na lata. Ona dzisiaj dowiedziała się od najważniejszego mężczyzny w swoim życiu, że jej smutek jest „okropny”, a ona sama nie zasługuje na miłość, gdy płacze. Zmroziło mnie to, z jaką łatwością ten człowiek odebrał jej godność przy świadkach. Czułam niesmak, patrząc, jak potem sucho pchnął ją w stronę sali, nawet się nie żegnając, tylko rzucając na odchodne: „Idź i nie rób mi więcej wstydu”. Gdzie kończy się cierpliwość, a zaczyna ranienie dziecka? Często usprawiedliwiamy się stresem. Mówimy: „Każdemu mogą puścić nerwy”. Ale czy naprawdę? Czy stres daje nam prawo do nazywania dziecka mazgajem, idiotą czy beztalenciem? Słowa to też przemoc. Patrzyłam na tego ojca, który pewnie uważa się za porządnego faceta, bo przecież nie podniósł ręki. Ale on zrobił coś innego − on opluł emocje własnej córki. My, rodzice, mamy być dla dzieci bezpiecznym portem, a nie pierwszymi hejterami, którzy ich wyśmiewają, gdy sobie nie radzą. Wróciłam do samochodu i długo nie mogłam odpalić silnika. Czułam złość na siebie, że nie zareagowałam, i ogromny żal z powodu tego małego dziecka. Chciałabym, żeby rodzice zrozumieli, że tych kilka niemiłych słów to dla dziecka fundament, na którym buduje obraz samego siebie. Jeśli słyszy, że jest okropne, to zacznie w to wierzyć. Nie bądźmy katami dla własnych dzieci tylko dlatego, że spieszymy się do pracy. Żadne spotkanie w biurze nie jest warte tego, by zniszczyć w dziecku poczucie, że jest kochane zawsze, także wtedy, gdy nie ma siły założyć kapci. Marta Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Gdy dziecko wpada w tantrum, jak mantrę mówię to zdanie. Wystarczą 3 słowa