Oto co robić, gdy dziecko jest rozregulowane emocjonalne. Psycholog poleca metodę „na brudno”
Napad złości w sklepie (albo innym miejscu publicznym!) potrafi wyprowadzić z równowagi nawet najbardziej cierpliwego rodzica. A gdyby można było przygotować dziecko na taką sytuację... jeszcze zanim do niej dojdzie? Psychologowie przekonują, że właśnie tak działa metoda „na brudno”.
Napad złości w sklepie, płacz przy wyłączaniu bajki czy awantura przed wyjściem do szkoły – wielu rodziców zna te sytuacje aż za dobrze. Najczęściej próbujemy reagować dopiero wtedy, gdy emocje dziecka sięgają zenitu. Psychologowie przekonują jednak, że istnieje znacznie skuteczniejszy sposób. Roboczo możemy nazwać tę metodę: „na brudno”. Na czym polega? Rozregulowanie emocjonalne to nie „złe zachowanie” Każde dziecko od czasu do czasu wybucha złością. Jednak jeśli napady gniewu, impulsywne reakcje czy trudności z radzeniem sobie z frustracją utrzymują się także u starszego dziecka, mogą świadczyć o problemach z samoregulacją emocjonalną. Samoregulacja to umiejętność panowania nad emocjami i zachowaniem nawet wtedy, gdy sytuacja jest trudna. Dzięki niej dziecko potrafi poradzić sobie z rozczarowaniem, zaakceptować zmianę planów czy wytrzymać frustrację bez wybuchu. Jak wyjaśnia psycholog kliniczny dr Matthew Rouse, jedne dzieci reagują natychmiast – ich emocje eksplodują bez ostrzeżenia. U innych napięcie narasta stopniowo, aż w końcu dochodzi do wybuchu. W obu przypadkach celem nie jest tłumienie emocji, ale nauczenie dziecka, jak przeżywać je w bezpieczny sposób. Metoda „na brudno” uczy emocji bez presji Większość rodziców ćwiczy... dopiero podczas kryzysu. To naturalny odruch. Dziecko zaczyna krzyczeć w sklepie, więc rodzic próbuje je uspokoić. Nie chce wyłączyć konsoli? Rozpoczyna się długa dyskusja. Problem polega na tym, że w chwili silnego pobudzenia mózg dziecka nie jest gotowy do nauki nowych umiejętności. Dlatego psychologowie proponują zupełnie inne rozwiązanie. Eksperci nazywają ją practice runs, czyli próbami generalnymi lub treningiem „na brudno”. Zasada jest prosta: zamiast czekać na prawdziwy kryzys, ćwiczymy trudną sytuację wcześniej, kiedy dziecko jest spokojne. Dr Rouse podaje prosty przykład. Jeśli dziecko regularnie urządza awantury podczas zakupów, nie warto ćwiczyć tego podczas dużych, stresujących zakupów przed świętami. Znacznie lepiej wybrać się do sklepu tylko na kilka minut i potraktować wizytę jak trening. Dziecko może ćwiczyć: chodzenie obok rodzica, niesięganie po produkty z półek, spokojne czekanie przy kasie, zaakceptowanie odmowy zakupu zabawki. Dzięki temu dziecko uczy się właściwej reakcji w spokojnych warunkach, zanim emocje przejmą kontrolę. Trening można wykorzystać niemal wszędzie To właśnie sprawia, że metoda jest tak ciekawa. Jeśli problemem jest poranne wychodzenie z domu, nie trzeba czekać do poniedziałkowego poranka. Można urządzić próbę w sobotę. Najpierw ćwiczyć samo ubieranie. Potem dodawać kolejne elementy: śniadanie, mycie zębów, spakowanie plecaka. Podobnie z wyłączaniem tabletu. Zamiast ćwiczyć wtedy, gdy dziecko od godziny gra w ulubioną grę, warto umówić się na krótką, dwu- lub trzyminutową zabawę. Następnie spokojnie poprosić o oddanie urządzenia i pochwalić dziecko za współpracę. Dr Rouse podkreśla, że nauka samoregulacji wygląda podobnie jak nauka czytania czy jazdy na rowerze. Najpierw ćwiczy się łatwiejsze sytuacje, a dopiero później stopniowo zwiększa poziom trudności. Nie wyręczaj, ale wspieraj Psycholog zwraca uwagę również na jeszcze jeden błąd rodziców. Chcąc uniknąć wybuchu, często przejmują kontrolę nad sytuacją. Pomagają przy każdym zadaniu, rozwiązują każdy problem albo uspokajają dziecko, zanim zdąży ono samo spróbować poradzić sobie z emocjami. Eksperci określają to jako „scaffolding”, czyli tworzenie dziecku bezpiecznego rusztowania. Nie chodzi o wyręczanie, ale o udzielenie dokładnie takiego wsparcia, jakiego dziecko potrzebuje na danym etapie. Przykład? Rodzic pomaga rozwiązać pierwsze zadanie z matematyki, a kolejne dziecko wykonuje już samodzielnie. Jeśli pojawia się frustracja, może zrobić krótką przerwę, napić się wody i wrócić do pracy. Z czasem wsparcia jest coraz mniej, a odpowiedzialności po stronie dziecka – coraz więcej. Najważniejsza wiadomość dla rodziców jest taka, że samoregulacja nie jest cechą, z którą dziecko się rodzi. To umiejętność rozwijana latami. Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na gaszeniu kolejnych pożarów, warto stworzyć dziecku okazję do ćwiczeń wtedy, gdy jest spokojne. Kilka minut „na brudno” może sprawić, że podczas prawdziwego kryzysu maluch będzie wiedział, jak zareagować. Źródło: childmind.org Zobacz także: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko „Antosiu, widzę Twoją złość. Czy możemy dojść do konsensusu?”. Współcześni rodzice stali się zakładnikami własnych dzieci Te 3 zdania Duńczycy i Finowie powtarzają jak mantrę. Dlatego ich dzieci są najszczęśliwsze
3-letnia córeczka zagrodziła mu drogę i nie wypuszczała z domu. „Szepnęła słowa, po których pękło mi serce”
W codziennym pędzie między domowymi obowiązkami, pracą a próbą zapanowania nad rodzicielskim chaosem, często gubimy to, co w relacji z dzieckiem jest absolutnie najważniejsze. Choć z pozoru wydaje nam się, że zabezpieczamy przyszłość naszych pociech, zapewniając im najlepsze zabawki, ubrania czy zajęcia dodatkowe, to brutalna prawda o dziecięcych potrzebach potrafi uderzyć w nas w najmniej oczekiwanym momencie i całkowicie zrewidować dotychczasowe priorytety.
Każdy z nas doskonale zna ten scenariusz, gdy zegarek nieubłaganie tyka, w głowie wiruje długa lista zadań do zrobienia na wczoraj, a wyjście z domu zamienia się w logistyczny maraton. W dokładnie takim momencie potężnego, dorosłego pośpiechu znalazł się autor poruszającego wpisu na Instagramie z profilu @poprostublisko, którego szczere wyznanie błyskawicznie stało się hitem sieci i wywołało ogromną lawinę komentarzy wzruszonych rodziców. Poruszająca historia ojca i jego trzyletniej córeczki Mężczyzna stał już w przedpokoju, gotowy do wyjścia, z głową pełną zawodowych projektów i terminów, gdy nagle jego trzyletnia córeczka zagrodziła mu drogę i nie wypuszczała z domu. Mała dziewczynka zablokowała swoim drobnym, dziecięcym ciałem drzwi wyjściowe, patrząc tacie prosto w oczy z determinacją, jakiej trudno oczekiwać od tak małego człowieka. Ojciec próbował delikatnie załagodzić sytuację, tłumacząc ze zniecierpliwieniem, że bardzo mu się spieszy i musi już iść, jednak maluch, zamiast odpuścić, mocno wtulił się w jego nogi. Kiedy tata zrezygnowany kucnął przy niej, by ją uspokoić i wreszcie utorować sobie przejście, stało się coś, co całkowicie zatrzymało czas. Dziewczynka zbliżyła się do jego twarzy i szepnęła słowa, po których pękło mu serce. Malutka trzylatka wyszeptała tacie wprost do ucha prośbę: „Tato, nigdy nie puszczaj mnie pierwszy”, obnażając tym samym największy głód emocjonalny współczesnych dzieci. W tamtej jednej, niezwykłej sekundzie cały dorosły pośpiech, stres związany z pracą i spóźnieniem po prostu wyparował, ustępując miejsca ogromnym wyrzutom sumienia, które zna chyba każda współczesna matka i ojciec. Autor wpisu ze smutkiem uświadomił sobie, że w pogoni za zapewnieniem dziecku wszystkiego, co materialne, nieświadomie odmawiał mu tego, czego najbardziej potrzebowało: swojej pełnej, niczym niezakłóconej obecności i uwagi. „Nigdy nie puszczaj mnie pierwszy”. Czego uczy nas ta niezwykła zasada? Wtedy właśnie, na podłodze w przedpokoju, ten młody tata podjął przełomową decyzję, której wielu wiecznie zabieganych dorosłych na początku może zupełnie nie zrozumieć ani nie docenić. Zamiast tradycyjnego, szybkiego buziaka na do widzenia i nerwowego oswobodzenia się z dziecięcych rączek, odłożył na bok torbę, zapomniał o uciekającym czasie i przez pełne trzy minuty klęczał na ziemi, mocno trzymając swoją córeczkę w ramionach. Postanowił, że tym razem nie zrobi tego, co robi większość z nas każdego dnia: nie puści dziecka jako pierwszy, pozwalając maluchowi decydować o tym, kiedy nasyci się tą bliskością. Ta prosta, a zarazem genialna w swojej prostocie zasada ma potężną moc terapeutyczną dla rozchwianego układu nerwowego małego człowieka, który w ten sposób uczy się zaufania do świata. Kiedy tulimy malucha i czekamy, aż to on sam rozluźni uścisk i odejdzie do swoich spraw, dajemy mu najpiękniejszy możliwy komunikat o bezwarunkowej miłości i akceptacji. Dziewczynka trzymała tatę mocno tak długo, jak tego potrzebowała, by napełnić swój wewnętrzny zbiornik bezpieczeństwa, po czym ze spokojem i uśmiechem sama otworzyła drzwi i pozwoliła mu wyjść. Poczuła się w pełni wysłuchana, zauważona i ważna, a jej lęk przed rozłąką z rodzicem naturalnie wygasł w bezpiecznych, stabilnych objęciach dorosłego. Ta historia pokazuje, że dzieci nie potrzebują idealnych, idealnie zorganizowanych rodziców, ale ludzi z krwi i kości, którzy potrafią w kryzysowym momencie porzucić swoje dorosłe plany na rzecz uspokojenia dziecięcego serca. Jak budować poczucie bezpieczeństwa u małego dziecka? Nasze rodzicielskie ramiona są dla dzieci jak magiczne schronienie, jedyny stały i bezpieczny punkt w tym wielkim, często przerażającym i niezrozumiałym dla nich świecie. Stosując w codziennym życiu zasadę świadomego, cierpliwego przytulania, wysyłamy dziecku jasny sygnał, że może od nas dostać dokładnie tyle miłości, wsparcia i uwagi, ile w danym momencie potrzebuje. Mała bohaterka internetowego wpisu dzięki mądrej i natychmiastowej reakcji swojego taty dowiedziała się, że dla niej on zawsze ma czas, nawet wtedy, gdy cały świat dokoła każe mu gonić przed siebie. To właśnie z takich drobnych, z pozoru błahych gestów buduje się trwały fundament pod przyszłą pewność siebie młodego człowieka oraz jego poczucie własnej wartości. Warto choć raz dziennie zatrzymać się w tym szalonym pędzie, kucnąć przy swoim dziecku, zamknąć oczy i po prostu trwać w uścisku tak długo, aż małe rączki same nas puszczą. Te trzy minuty spędzone na podłodze mogą przynieść więcej korzyści dla rozwoju emocjonalnego malucha niż najdroższe zabawki świata, a nam, rodzicom, pozwolą odzyskać właściwą perspektywę na to, co w życiu naprawdę ma znaczenie. Zobacz też: Te dzieci przestają się złościć i krzyczeć w 3 minuty. Wystarczy zadać 2 krótkie pytania
Kiedyś nauczyciel miał prawa, dziś boi się ucznia. Pedagog: „Czas przestać przepraszać za to, że wychowujemy”
Współczesna szkoła coraz mocniej przypomina tor pełen przeszkód i pułapek, na którym dorośli muszą ważyć każde słowo, by nie naruszyć kruchej konstrukcji młodego człowieka. Choć od lat dyskutujemy o potrzebie empatii, podmiotowości i zrozumienia w edukacji, to rzeczywistość szkolnych korytarzy zaczyna wymykać się spod kontroli, budząc potężne emocje zarówno wśród pedagogów, jak i samych rodziców.
W sieci wybuchła gigantyczna dyskusja po niezwykle mocnym wpisie nauczyciela Jacka Suligi, który bez owijania w bawełnę zdiagnozował to, co aktualnie dzieje się w polskich klasach. Pedagog zauważa, że tradycyjne, znane nam z własnego dzieciństwa metody dyscyplinowania zostały zepchnięte do defensywy przez system, który boi się jakiejkolwiek konfrontacji z uczniem. Dzisiaj zwykła próba zaprowadzenia ładu w klasie potrafi uruchomić machinę urzędniczą, w którą niemal natychmiast angażuje się całe otoczenie dziecka. Analizując jego słowa, trudno nie odnieść wrażenia, że dorośli zaczęli po prostu bać się wychowywać. Kryzys autorytetu w szkole − dlaczego nauczyciel boi się zwrócić uwagę Tradycyjna, publiczna reprymenda bywa dziś na szkolnych korytarzach traktowana niemal jak wykroczenie. Zamiast krótkiego zdania, które dawniej ucinało chamskie zaczepki czy rzucanie papierkami, od pedagogów oczekuje się prowadzenia długich, indywidualnych dyskusji. Jacek Suliga w swoim manifeście ostro krytykuje ten stan rzeczy, zauważając, że „zwykła reprymenda urosła dziś do rangi oświatowego przestępstwa”. Zwrócenie uwagi na forum klasy bywa określane mianem stygmatyzacji, a próba wyegzekwowania podstawowych zasad kultury osobistej kończy się oskarżeniami o naruszanie granic nastolatka. Moim zdaniem autor posta dotyka tu niezwykle bolesnej prawdy. Kiedy nauczyciel traci prawo do natychmiastowej, asertywnej reakcji, traci też kontrolę nad grupą. W efekcie, jak słusznie zauważa Suliga, współczesny „uczeń potrafi jednym tchem wymienić wszystkie swoje prawa − ale gdy zapytamy o obowiązki, zapada niezręczna cisza”. Nauczyciele, przerażeni wizją łatki oprawcy oraz awantury z roszczeniowym rodzicem, wolą po prostu zacisnąć zęby. Udają, że nie widzą arogancji, przez co młodzi ludzie przejmują całkowitą kontrolę nad grupą. To ślepy zaułek, w którym fałszywie pojęta empatia uderza rykoszetem w same dzieci, odbierając im szansę na naukę elementarnych zasad współżycia społecznego. Trend partnerskiego wychowania − dlaczego dziecko nie jest dorosłym Zdaniem Suligi główną przyczyną tego stanu rzeczy jest lansowany od kilku lat szkodliwy trend, który każe nam traktować dzieci jak równorzędnych partnerów dorosłych. Wmawiamy młodym ludziom, że ich samopoczucie i wygoda są absolutną świętością, niezależnie od okoliczności. Czytając wpis pedagoga, trudno nie zgodzić się z jego argumentacją. Przypomina on nam rzecz oczywistą, o której w oparach nowoczesnych teorii parentingowych często zapominamy: dziecko nie jest dorosłym i nie ma jeszcze w pełni ukształtowanego mózgu. Właśnie dlatego młody człowiek nie potrzebuje w dorosłym kumpla do wiecznych negocjacji. Potrzebuje mądrego przewodnika, kogoś, kto potrafi z pełną stanowczością powiedzieć, gdzie znajduje się granica. Kiedy zdejmujemy z dzieci jakąkolwiek odpowiedzialność za niewłaściwe zachowanie, stale tłumacząc ich wybryki przebodźcowaniem, robimy z nich ofiary losu. Jako rodzice musimy zrozumieć, że chroniąc malucha przed każdą, nawet najmniejszą krytyką, odbieramy mu sprawczość i umiejętność radzenia sobie z frustracją, która jest przecież nieodłącznym elementem ludzkiej egzystencji. Pokolenie ludzi ze szkła − jak rynek pracy weryfikuje bezstresowe wychowanie Kiedy przyglądam się dzisiejszym nastolatkom, uderza mnie ich potworna emocjonalna kruchość. Jacek Suliga użył w swoim poście brutalnego, ale boleśnie trafnego sformułowania: zdejmując z młodych ludzi jakąkolwiek odpowiedzialność, „hodujemy pokolenie ludzi ze szkła”. Jako matka doskonale rozumiem chęć ochrony własnego dziecka przed stresem, ale tworzenie wokół niego sterylnego klosza to niedźwiedzia przysługa. Życie nie jest pasmem nieustannych komplementów i głaskania po głowie. Jeśli szesnastolatek potrzebuje interwencji psychologicznej tylko dlatego, że nauczyciel kazał mu schować telefon i zacząć pracować, to jako społeczeństwo popełniliśmy gigantyczny błąd. Reagowanie histerią na zwykłe, codzienne wymagania to prosta droga do życiowej bezradności. Musimy wreszcie spojrzeć prawdzie w oczy i zdjąć z nosa różowe okulary. Prawdziwy, dorosły świat nie będzie przypominał przedszkolnego kółka wsparcia, w którym każdy krok konsultuje się z terapeutą. Rynek pracy to twarda gra, w której liczą się efekty, terminowość i odporność na stres. Żaden pracodawca nie zaangażuje się w głębokie dyskusje o emocjach dwudziestolatka, który nie potrafi przyjąć konstruktywnej krytyki na temat źle przygotowanego raportu. Zamiast tego po prostu go zwolni i zatrudni kogoś, kto potrafi udźwignąć odpowiedzialność. Stawianie dziecku granic, wymaganie szacunku i asertywne wyciąganie konsekwencji z jego wybryków to nie jest łamanie praw − to, jak pisze Suliga, „najważniejsza szczepionka uodparniająca na dorosłe życie”. Czas, aby dorośli wrócili do roli autorytetów i przestali przepraszać za to, że po prostu wychowują. Zobacz też: Matka obwinia „bezczelną nauczycielkę”. „Syn całe wakacje siedzi z nosem w lekturze, a przecież wystarczy zobaczyć film”
Japońskie 6-latki same jeżdżą metrem i sprzątają szkoły. Dlaczego w Tokio nie ma helikopterowych rodziców?
Podczas gdy większość z nas drży na samą myśl o wypuszczeniu siedmiolatka po bułki do osiedlowego sklepiku, na drugim końcu świata rozgrywa się rodzicielska rzeczywistość, która w europejskich warunkach mogłaby uchodzić za totalne szaleństwo. Choć na pierwszy rzut oka te metody mogą budzić sprzeciw, to kryje się za nimi genialnie przemyślany system budowania odpowiedzialności i niezależności od najmłodszych lat.
Wyobraźcie sobie gigantyczne, tętniące życiem Tokio, wielomilionową aglomerację, w której dorosły człowiek bez nawigacji potrafi zgubić się w trzy minuty. To właśnie tam, pośród rzeki spieszących się urzędników, każdego poranka można dostrzec niezwykły widok: maleńkie dzieci w charakterystycznych, kolorowych czapkach i z wielkimi plecakami, które zupełnie same maszerują chodnikami, wsiadają do wagonów metra i bez cienia strachu przemierzają miasto w drodze do szkoły. Niezwykła samodzielność dzieci na ulicach Tokio Japońskie 6-latki same jeżdżą metrem i sprzątają szkolne korytarze, co dla przeciętnego rodzica w Polsce brzmi jak gotowy scenariusz na film grozy lub interwencję opieki społecznej. U nas normą stało się podwożenie pociech pod same drzwi placówki, niemalże pod samą ławkę, i niesienie za nie plecaka, który rzekomo jest zbyt ciężki dla młodego kręgosłupa. Tymczasem w Kraju Kwitnącej Wiśni nikogo nie dziwi widok pierwszoklasisty, który z pełną powagą kasuje bilet, pilnuje swojej stacji docelowej i ze spokojem radzi sobie w miejskiej dżungli. To nie jest kwestia braku serca czy rodzicielskiej obojętności, lecz głęboko zakorzeniona filozofia oparta na zaufaniu do młodego człowieka oraz do całego otaczającego go społeczeństwa. Ta niesamowita samodzielność nie ogranicza się jednak wyłącznie do bezpiecznego pokonania drogi z punktu A do punktu B, ponieważ prawdziwy sprawdzian dojrzałości zaczyna się po przekroczeniu progu szkolnej klasy. W japońskich szkołach na próżno szukać tradycyjnych firm sprzątających czy pań woźnych, które z mopem w ręku biegają po korytarzach i zacierają ślady dziecięcej beztroski. Od czyszczenia podłóg, przez mycie okien, aż po szorowanie toalet i serwowanie codziennych posiłków w porze lunchu odpowiedzialni są wyłącznie uczniowie, nawet ci najmłodsi. Dzieci dzielą się na grupy, zakładają białe fartuchy oraz chustki na głowy i z ogromnym zaangażowaniem dbają o swoją wspólną przestrzeń, ucząc się przy tym szacunku do pracy własnej oraz cudzej. W Japonii nie ma helikopterowych rodziców Żeby zrozumieć ten fenomen, trzeba przyjrzeć się temu, jak bardzo różni się azjatyckie podejście do wychowania od naszego zachodniego kultu nieustannej ochrony. Dlaczego w Tokio nie ma helikopterowych rodziców, którzy krążą nad dzieckiem przez całą dobę i usuwają z jego drogi każdą, nawet najmniejszą kłodę? Odpowiedź kryje się w japońskim pojęciu omoiyari, które oznacza specyficzny rodzaj empatii, altruizmu oraz brania pełnej odpowiedzialności za dobrostan całej wspólnoty. W Japonii od najmłodszych lat wpaja się dzieciom, że nie są pępkiem świata, wokół którego kręci się cała galaktyka, ale ważną częścią skomplikowanego organizmu społecznego. Zamiast uczyć maluchy chorobliwej rywalizacji i skupienia wyłącznie na własnym sukcesie, system edukacyjny oraz domowy promują współpracę i wzajemną pomoc w każdej dziedzinie życia. Helikopterowe rodzicielstwo, tak popularne w Europie czy Stanach Zjednoczonych, w japońskiej kulturze byłoby postrzegane jako ogromna krzywda wyrządzana własnemu dziecku. Nadopiekuńczość jest tam traktowana jako odbieranie młodemu człowiekowi szansy na naukę życia, radzenia sobie z porażkami oraz budowania wewnętrznej siły. Japończycy głęboko wierzą, że pozwalając dziecku na popełnianie błędów, na zgubienie się w drodze czy na samodzielne rozwiązanie rówieśniczego konfliktu, dają mu najlepszy możliwy kapitał na dorosłość. Rodzice w Tokio nie czują potrzeby ciągłego kontrolowania i sprawdzania lokalizacji w telefonie, ponieważ wiedzą, że całe miasto jest urządzone tak, by chronić najmłodszych. Istnieje tam niepisana zasada, że każdy dorosły na ulicy staje się opiekunem dziecka, które podróżuje samotnie, a kierowcy autobusów czy motorniczy metra są wyczuleni na punkcie małych pasażerów. Czego polskie matki mogą nauczyć się od Japonek? Choć przeniesienie japońskiego modelu jeden do jednego na polskie realia jest technicznie i kulturowo niemożliwe, to lekcja płynąca z Tokio może całkowicie odmienić nasze podejście do macierzyństwa. Nie musimy od razu wypuszczać sześcioletniego malucha do warszawskiego czy krakowskiego tramwaju w godzinach szczytu, ale możemy zacząć od małych kroków w zaciszu własnego domu. Pozwólmy dzieciom na więcej swobody, przestańmy wyręczać je w wiązaniu butów, sprzątaniu pokoju czy pakowaniu szkolnego piórnika tylko dlatego, że zrobimy to szybciej i dokładniej. Kiedy nieustannie kontrolujemy i poprawiamy każdy ruch naszego dziecka, wysyłamy mu podświadomy, niezwykle toksyczny komunikat, że samo nie jest wystarczająco dobre ani mądre, by sobie poradzić. Warto zainspirować się tą azjatycką mądrością i zamiast budować wokół dziecka złote klatki, zacząć mądrze wyposażać je w narzędzia potrzebne do samodzielnego życia. Zamiast nieustannego lęku i czarnowidztwa, zaszczepmy w naszych głowach odrobinę japońskiego zaufania do dziecięcych możliwości, które bardzo często przewyższają nasze dorosłe oczekiwania. Sześciolatek, który potrafi sam zadbać o porządek wokół siebie i nie boi się wyzwań, w przyszłości wyrośnie na dorosłego, który z podniesioną głową i bez lęku przejdzie przez każdą życiową burzę. Zmiana naszych nawyków oraz zachowań to najlepszy prezent, jaki możemy podarować swoim pociechom, uwalniając je od ciężaru naszej własnej rodzicielskiej kontroli. Zobacz też: Japońskie dzieci są wrażliwe i zawsze słuchają dorosłych. Sekret tkwi w zasadzie „smutnego wzroku”
Wstyd w pijalni wód w słynnym uzdrowisku. „Ludzie nie mogli uwierzyć, na co rodzice pozwalają 3-letniej córce”
Zawsze wydawało mi się, że uzdrowiska takie jak Krynica-Zdrój to oazy świętego spokoju, do których człowiek ucieka, żeby naładować baterie, pospacerować po deptaku i w kulturalnych warunkach podreperować zdrowie. Sama jestem mamą dwójki dzieci, więc doskonale wiem, że podróżowanie z nimi to nie rurki z kremem i trzeba mieć oczy dookoła głowy. Rozumiem pot, łzy i nagłe zwroty akcji, ale to, co zobaczyłam podczas ostatniego weekendu w pijalni wód, po prostu zwaliło mnie z nóg. Do teraz czuję wstyd za to, jak niektórzy współcześni rodzice interpretują wolność i bezstresowe wychowanie. Przekroczono granicę, do której absolutnie nikt o zdrowych zmysłach nie powinien się nawet zbliżać.
Wszystko zaczęło się bardzo niewinnie. Weszliśmy do pijalni, w środku panował ten specyficzny, elegancki klimat. Ludzie w ciszy sączyli wodę leczniczą ze szklanych pijałek, starsze panie rozmawiały półgłosem, a wokół rozchodziła się kojąca muzyka. Obok nas usiadło młode małżeństwo z córeczką, na oko trzyletnią. Dziewczynka od początku była dość żywiołowa, biegała między stolikami, ale umówmy się, to wciąż tylko dziecko. Prawdziwy dramat zaczął się w momencie, gdy mała nagle zastygła i głośno zakomunikowała, że natychmiast musi zrobić siku. Kultura osobista w miejscach publicznych a dzieci Każdy rodzic, który przechodził etap odpieluchowania, wie, że tu liczy się każda sekunda. Spodziewałam się, że matka albo ojciec porwą małą na ręce i popędzą do toalety, która w pijalni jest przecież świetnie oznaczona i ogólnodostępna. To, co wydarzyło się sekundę później, sprawiło, że wszystkim obecnym w pijalni dosłownie opadły szczęki. Matka dziewczynki bez cienia żenady wyciągnęła z wielkiej torby podręcznej plastikowy, rozkładany nocnik turystyczny. Zamiast wziąć małą na bok, pójść do łazienki czy chociaż wyjść na zewnątrz w ustronne miejsce, rozłożyła ten gadżet na samym środku eleganckiej sali, tuż obok stolików, przy których ludzie pili wodę. Ojciec jak gdyby nigdy nic posadził ją na tym plastiku, prosto przed oczami kilkudziesięciu zszokowanych kuracjuszy. Konflikt pokoleń w polskim uzdrowisku W tym momencie w pijalni zapadła taka cisza, że słychać było dosłownie szum kranu z wodą Jan. Starsze panie, które siedziały przy stoliku obok, aż zamarły z pijałkami w dłoniach. Widziałam ich miny, to było totalne niedowierzanie wymieszane z niesmakiem. Ludzie zaczęli ostentacyjnie odwracać wzrok, niektórzy zaczęli nerwowo chrząkać. Najgorsza w tym wszystkim była absolutna obojętność rodziców. Oni zachowywali się tak, jakby korzystanie z nocnika przez ich córkę na środku zabytkowego obiektu uzdrowiskowego było najbardziej naturalną rzeczą na świecie. Matka z uśmiechem podawała małej chrupki, a ojciec scrollował telefon. Jedna ze starszych, eleganckich kuracjuszek nie wytrzymała. Podeszła do tej pary i bardzo cicho, ale stanowczo zwróciła uwagę, że pijalnia wód to nie jest publiczna toaleta i takie rzeczy powinno się załatwiać w łazience, szanując innych ludzi, którzy tutaj odpoczywają. Reakcja matki dziewczynki była podręcznikowym przykładem totalnego braku wychowania. Naskoczyła na tę starszą kobietę, że to jest małe dziecko, a jak się starszej pani nie podoba, to może wyjść. Granice bezstresowego wychowania i komfort innych Jako matka czułam, jak oblewa mnie gorący pot ze wstydu za tamtych rodziców. To nie jest żadna wygoda ani nowoczesne rodzicielstwo, to jest po prostu zwyczajne chamstwo i brak podstawowych manier. Kupując rozkładany nocnik, dostajemy genialne narzędzie na sytuacje awaryjne w lesie, w samochodzie na autostradzie czy na dzikiej plaży, a nie glejt na załatwianie potrzeb fizjologicznych dziecka w kawiarniach, restauracjach czy pijalniach wód. Ucząc dziecko, że może siusiać w każdym miejscu, bez względu na obecność innych ludzi, wychowujemy kogoś, kto w przyszłości nie będzie szanował żadnych barier społecznych. To wydarzenie zepsuło nam cały wieczór. Pijalnia wód w Krynicy straciła dla mnie swój urok, a w głowie została mi tylko ta żenująca scena. Mam wrażenie, że jako rodzice zaczynamy mocno błądzić. Chcemy, żeby świat był wyrozumiały dla naszych dzieci, ale sami nie dajemy światu ani odrobiny szacunku. Jeśli nie zaczniemy stawiać granic sobie i swoim maluchom w miejscach publicznych, to niedługo nikt nie będzie chciał nas nigdzie wpuszczać. I wcale się temu nie dziwię. Zobacz też: Podrzucanie dzieci znajomym w wakacje. „Wyprosiłam córkę sąsiadki, bo pchała się nawet na kolację”
Jeden styl wychowania pomaga dzieciom z ADHD. Szkoda, że rodzice nie mają o tym pojęcia
Długie, prawie 20-letnie badanie opisane w „Research in Child and Adolescent Psychopathology”, śledziło losy dzieci od 4. miesiąca życia i wskazało, że u bardzo energicznych dzieci łagodniejsze objawy wiązały się z „dyrektywnym”, wspierającym stylem wychowania.
W prawie 20-letnim badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Research in Child and Adolescent Psychopathology” naukowcy przyjrzeli się temu, jak temperament dziecka i styl wychowania mogą wiązać się z nasileniem objawów ADHD. Obserwacja zaczęła się, gdy dzieci miały 4 miesiące: oceniano ich reakcje na nowość, takie jak nowe dźwięki i obrazy, a później śledzono rozwój aż do 15. roku życia, opierając się m.in. na opisach rodziców i analizie relacji rodzic-dziecko. Temperament to sygnał, nie wyrok W rozmowach rodziców temat wraca regularnie: dziecko jest bardzo aktywne, szybko się ekscytuje, silnie reaguje emocjonalnie i łatwo się rozprasza. Badania pokazują, że taki zestaw cech może korelować z nasileniem objawów ADHD. Ważne jest jednak jedno doprecyzowanie: temperament sam w sobie nie jest jednoznacznym wyznacznikiem ADHD. Na to, jak dziecko funkcjonuje w kolejnych latach, wpływają też czynniki genetyczne i środowiskowe, w tym ich wzajemne oddziaływania. To oznacza, że nawet jeśli niemowlę od początku jest „na wysokich obrotach”, nie da się na tej podstawie przesądzać o rozwoju trudności. Można natomiast uważniej obserwować, w jakich sytuacjach dziecko traci regulację i jakie wsparcie pomaga mu wrócić do równowagi. W opisywanym badaniu szczególną uwagę zwrócono na dzieci z tzw. profilem pełnym energii (określanym też jako „wybujały”) – takie, które mają dużo energii i podekscytowania. Naukowcy analizowali konsekwencje rozwojowe tej wczesnej cechy, zestawiając ją z późniejszymi zachowaniami zgłaszanymi przez rodziców, obserwowanymi interakcjami rodzic–dziecko oraz objawami ADHD (zaznaczanymi w badaniu jako niediagnostyczne). Dyrektywność, która wspiera, a nie kontroluje Najmocniejszy wniosek dotyczył tego, co działo się w dłuższym czasie. U dzieci o wysokiej energii łagodniejsze objawy ADHD w kolejnych latach wiązały się z dyrektywnym stylem wychowania. Brzmi ostro? W tym ujęciu „dyrektywność” nie oznaczała jednak kontroli ani sztywnego reżimu, tylko konkretne, wspierające prowadzenie dziecka wtedy, gdy najbardziej tego potrzebuje. Dyrektywność korelowała z tym, że rodzic daje jasne, fizyczne i werbalne wskazówki, szczególnie gdy dziecko jest rozregulowane. W praktyce chodzi o krótkie podpowiedzi i pomoc w „złapaniu oddechu”, uspokojeniu się i odnalezieniu w sytuacji. To podejście jest bliskie codzienności wielu rodzin: dziecko ma energię i pomysły, ale czasem potrzebuje kogoś, kto pomoże mu zatrzymać się na moment, uporządkować emocje i wrócić do zadania. Warto też pamiętać o szerszym tle: nie ma jednego uniwersalnego stylu, który „powstrzyma” ADHD. Celem jest raczej wspieranie samoregulacji, zwłaszcza w obszarach takich jak impulsywność, nieuwaga i nadpobudliwość. U jednych dzieci więcej da spokojna struktura i rytm dnia, u innych kluczowe okaże się szybkie wychwytywanie momentu przeciążenia i trafna, krótka pomoc. Rusztowanie w praktyce: struktura na start, samodzielność z czasem W badaniu pojawia się też nadrzędna idea rusztowania w rodzicielstwie. To podejście, w którym rodzic na początku daje więcej struktury i podpowiedzi, a potem stopniowo wycofuje wsparcie, gdy dziecko nabiera kompetencji i pewności siebie. Sens jest prosty: dziecko uczy się nowych umiejętności w bezpiecznych warunkach, a dorosły nie wyręcza go bez końca. Rusztowanie może dotyczyć bardzo zwyczajnych spraw, na przykład sytuacji społecznych. Na początku rodzic pomaga dziecku nazwać zasady rozmowy: jak zacząć, jak poczekać na swoją kolej, jak nie przerywać. Z czasem oddaje stery dziecku, zostając w pobliżu jako „punkt wsparcia”, gdy pojawi się trudność. Wśród podejść spójnych z rusztowaniem wymieniane są m.in. wychowanie w duchu latarni morskiej oraz wychowanie wspierające autonomię. Z kolei style takie jak helikopterowe rodzicielstwo i pobłażliwe rodzicielstwo mogą utrudniać dziecku ćwiczenie samodzielnego radzenia sobie: albo dlatego, że dorosły stale przejmuje stery, albo dlatego, że brakuje czytelnych granic. W obu wariantach dziecku trudniej budować pewność siebie i umiejętności regulowania emocji oraz zachowań, które bywają szczególnie wymagające przy objawach ADHD. Współautorką badania była Heather Henderson, psycholog rozwojowa oraz profesor i kierownik katedry psychologii na Uniwersytecie Waterloo. Jej zespół pokazał, że u dzieci bardzo „żywiołowych” różnicę może robić nie surowość, ale uważne, konkretne prowadzenie i stopniowe uczenie samodzielności. Dla rodzica to cenna wskazówka: zamiast szukać jednego idealnego stylu, można skupić się na tym, by codziennie dokładać dziecku narzędzi do regulacji i krok po kroku oddawać mu więcej sprawczości. Źródło: parents.com Zobacz też: Te dzieci przestają się złościć i krzyczeć w 3 minuty. Wystarczy zadać 2 krótkie pytania
Psycholog wskazuje 8 zakazanych zwrotów do dziecka. Większość rodziców mówi je codziennie
Choć padają z naszych ust z troski lub bezsilności, mogą wyrządzić w dziecięcej psychice szkody, których konsekwencje będą ciągnąć się latami. Niepozorne zwroty, powtarzane niemal w każdym domu, niosą za sobą ukryty przekaz, który zamiast wspierać, buduje między nami a dziećmi niewidzialny mur.
Wychowanie to sztuka balansowania między miłością a cierpliwością, jednak w pośpiechu rzadko analizujemy głębsze znaczenie powtarzanych dzieciom komunikatów. Niby zwykłe, codzienne słowa potrafią mocno ranić, dlatego warto przyjrzeć się konkretnym błędom, jakie popełniamy w rozmowach z najmłodszymi. Toksyczne zwroty w codziennej komunikacji z dzieckiem Oto lista zwrotów, które zdaniem ekspertki niszczą dziecięcy świat i powinny jak najszybciej zniknąć z naszego słownika. Uspokój się. Te dwa słowa działają na malucha wprost przeciwnie, wywołując jeszcze większą frustrację. Dziecko nie posiada jeszcze w pełni wykształconego układu nerwowego, by natychmiast wyciszyć burzę emocjonalną na zawołanie dorosłego. Przestań płakać. Łzy są naturalnym wentylem bezpieczeństwa i blokowanie ich sprawia, że najmłodsi zaczynają tłumić w sobie trudne emocje. W przyszłości może to skutkować problemami z wyrażaniem jakichkolwiek uczuć. Nic się nie stało. Dla rodzica rozlana woda czy rozbita zabawka to błahostka, ale dla kilkulatka to prawdziwy koniec świata. Pozbawianie go prawa do smutku buduje mur niezrozumienia oraz poczucie osamotnienia. Nie przesadzaj. Kryje się za tym jasny sygnał, że reakcje młodego człowieka są nieadekwatne, co skutecznie niszczy jego rodzące się poczucie własnej wartości, a także intuicję i wiarę we własne osądy. Bo ja tak powiedziałam. Ten komunikat całkowicie zamyka przestrzeń do dyskusji, nie uczy logicznego myślenia ani wyciągania wniosków, a jedynie ślepego posłuszeństwa opartego na przewadze i sile dorosłego. Zobacz, inne dzieci potrafią. To prosty przepis na zaszczepienie w maluchu permanentnego poczucia bycia gorszym, wywołanie chorobliwej zazdrości oraz zmuszenie do wiecznej, niszczącej rywalizacji z rówieśnikami. Ile razy mam ci to powtarzać. Poza oczywistym wyrazem zniecierpliwienia i złości dorosłego, takie pytanie nie niesie żadnej wartości edukacyjnej ani jasnej instrukcji, jak dziecko ma naprawić swój błąd. Nie ma się czego bać. Choć intencją jest dodanie otuchy, w rzeczywistości maluch czuje, że jego lęk przed ciemnością czy psem jest czymś niewłaściwym, przez co zamyka się w sobie i traci zaufanie do własnych odczuć. Zakazane słowa: jak mądrze wspierać rozwój dziecka? Analizując głębiej internetowy wpis terapeutki, trudno nie odnieść wrażenia, że często bezwiednie powielamy schematy naszych własnych rodziców. Większość z nas słyszała te same zdania we własnym dzieciństwie, dlatego dziś tak naturalnie i bezrefleksyjnie przechodzą nam one przez gardło. Psycholog Karolina Martin przypomina jednak, że za każdym z tych pozoru niewinnych haseł kryje się komunikat, którego wcale nie chcieliśmy przekazać. Zamiast wsparcia i miłości, dziecko słyszy ukryty przekaz, że jego emocje są nieważne, niewłaściwe i że z całym tym wewnętrznym chaosem musi poradzić sobie zupełnie samo. A emocje i silne przeżycia nigdy nie znikają tylko dlatego, że ktoś dorosły wyda im kategoryczny rozkaz zniknięcia. Co ważne, to właśnie z tych drobnych, codziennych komunikatów buduje się fundament pod przyszłą pewność siebie lub... głębokie kompleksy młodego człowieka. Zrozumienie destrukcyjnej siły tych słów to pierwszy, najważniejszy krok do tego, by zacząć budować relację opartą na szacunku. Dziecko uspokaja się nie od szorstkich nakazów, ale od fizycznej i psychicznej obecności stabilnego, spokojnego dorosłego, który potrafi przytulić i nazwać trudne emocje. Nie chodzi o popadanie w perfekcjonizm, bo każdy ma prawo do gorszego dnia czy momentu bezsilności po nieprzespanej nocy. Istotą świadomego rodzicielstwa jest systematyczna praca nad tym, by krok po kroku zastępować surową ocenę głębokim zrozumieniem, rozkazy realnym wsparciem, a uciszanie dziecięcego krzyku jego uważnym zauważeniem. Słowa, które zaszczepiamy w głowach naszych dzieci, z biegiem czasu ukształtują ich wewnętrzny głos, jakim będą mówiły do samych siebie w dorosłym życiu. Zobacz też: „Antosiu, widzę Twoją złość. Czy możemy dojść do konsensusu?”. Współcześni rodzice stali się zakładnikami własnych dzieci
Gdy dziecko wyje na chodniku, otwórz szeroko buzię. „Gapili się na mnie jak na głupią, ale po minucie zapadła kompletna cisza”
Każda mama doskonale zna ten moment, kiedy niewinny spacer w ułamku sekundy zamienia się w publiczny pokaz najdzikszych emocji, a cała ulica zamiera w oczekiwaniu na reakcję rodzica. Zamiast jednak wpadać w panikę pod ostrzałem krytycznych spojrzeń przechodniów, warto sięgnąć po metodę, która choć z boku wygląda na totalne szaleństwo, niesie ze sobą genialne i natychmiastowe rezultaty.
Scenariusz zazwyczaj wygląda bardzo podobnie, niezależnie od tego, czy powodem buntu staje się odmowa kupna kolejnej zabawki, zmęczenie, czy po prostu gorszy dzień malucha. Dziecko nagle zatrzymuje się na samym środku ruchliwego chodnika, napina całe ciało, a z jego gardła wydobywa się dźwięk, który potrafi postawić na nogi całą okolicę. W takich chwilach czas zaczyna płynąć zupełnie inaczej, a zdezorientowany rodzic czuje na sobie palący wzrok obcych osób, z których każda w duchu natychmiast wystawia mu ocenę. Tradycyjne metody, takie jak spokojne tłumaczenie, próby odwrócenia uwagi czy nawet stanowczy ton, bardzo często zawodzą, ponieważ maluch znajduje się w stanie tak silnego pobudzenia emocjonalnego, że żadne racjonalne argumenty do niego nie docierają. Sama znalazłam się kiedyś w identycznej sytuacji, kiedy mój syn postanowił zaprotestować przeciwko powrotowi do domu i urządził prawdziwy koncert na oczach tłumu ludzi czekających na przystanku autobusowym. Położył się plackiem na betonowych płytach, zaczął uderzać nogami o ziemię i wyć tak głośno, jakby działa się mu największa krzywda. Przechodnie natychmiast zwolnili kroku, niektórzy zaczęli ostentacyjnie kręcić głowami z dezaprobatą, a inni patrzyli na mnie z wyczekiwaniem, co teraz zrobię. W ułamku sekundy poczułam, jak wzbiera we mnie fala bezsilności i wstydu, jednak zamiast zacząć go szarpać lub przekupywać słodyczami, postanowiłam zaryzykować i przetestować psychologiczny trik, o którym czytałam w jednej z parentingowych grup. Zaskakująca metoda na wyciszenie płaczącego malucha w minutę Mój plan wymagał ode mnie schowania dumy głęboko do kieszeni i zrobienia czegoś, co dla większości dorosłych jest kompletnie nienaturalne w miejscu publicznym. Podeszłam do leżącego syna, kucnęłam tuż obok niego, a następnie otworzyłam szeroko buzię i zaczęłam naśladować jego zachowanie, wydając z siebie dokładnie takie same, głośne dźwięki. Zaczęłam po prostu krzyczeć razem z nim, idealnie kopiując każdą zmianę tonu jego głosu i nie zwracając uwagi na to, że w tym momencie stałam się główną atrakcją turystyczną całej ulicy. Ludzie stojący na przystanku dosłownie zamarli z wrażenia, a na ich twarzach malowało się totalne osłupienie, zmieszane z lekkim przerażeniem. Gapili się na mnie jak na wariatkę lub kompletnie głupią kobietę, która straciła panowanie nad sobą, ale ten pokaz kontrolowanego szaleństwa miał bardzo konkretny cel terapeutyczny. Kluczem do sukcesu okazał się element totalnego zaskoczenia, który natychmiast wybił moje dziecko z transu złości, w jakim się znajdowało. Syn usłyszał, że obok niego dzieje się coś dziwnego, nagle przerwał swój płacz, otworzył szeroko oczy i zaczął mi się przyglądać z niedowierzaniem. Gdy zobaczył, że dorosła mama siedzi na chodniku i krzyczy dokładnie tak jak on, jego system nerwowy otrzymał tak silny i niespodziewany bodziec, że mechanizm histerii po prostu się zresetował. Po dosłownie jednej minucie na ruchliwej ulicy zapadła kompletna, upragniona cisza, a maluch, zamiast płakać, zaczął się uśmiechać. Psychologiczny reset emocji, czyli dlaczego warto zniżyć się do poziomu dziecka Ta nietypowa technika, choć dla wielu osób postronnych może wydawać się kontrowersyjna lub wręcz niedopuszczalna, ma swoje bardzo mocne uzasadnienie w psychologii dziecięcej. Kiedy mały człowiek wpada w szał, jego logicznie myślący mózg zostaje całkowicie odcięty przez emocje, a próby rozmawiania z nim z pozycji autorytetu tylko pogarszają sprawę. Zniżenie się do fizycznego i emocjonalnego poziomu dziecka, połączone z lustrzanym odbiciem jego zachowania, wysyła do jego podświadomości bardzo mocny komunikat, że rodzic widzi i rozumie jego frustrację. Zamiast budować mur zakazów i nakazów, wchodzimy na chwilę do świata malucha, co pozwala na błyskawiczne rozładowanie nagromadzonego napięcia. Oczywiście stosowanie tego patentu wymaga od nas, rodziców, ogromnego dystansu do samych siebie i kompletnego ignorowania tego, co pomyślą sobie o nas obcy ludzie za ścianą czy na ulicy. Często to właśnie nasz własny lęk przed oceną społeczną sprawia, że reagujemy agresją lub uległością, co tylko nakręca spiralę dziecięcego buntu. Przetestowanie tego prostego triku z otwarciem buzi i wspólnym krzykiem pokazuje, że najlepsze rozwiązania bywają najbardziej nieoczywiste. Czasami warto na minutę stać się tą zwariowaną mamą, na którą wszyscy patrzą z ukosa, byle tylko w bezpieczny i bezstresowy sposób przywrócić spokój swojemu dziecku i uratować resztę wspólnego dnia. Zobacz też: 5-latek urządził histerię w lodziarni na Helu. Reakcja matki zażenowała klientów: „Kompletna porażka”
„Współczesne dzieci to społeczne niedojdy”. Scena z 10-latkiem na deptaku ujawnia smutną prawdę o pokoleniu Alfa
Patrzyłam na to z otwartą buzią i pomyślałam sobie, że to jest jakiś kompletny dramat, bo mówimy o dużym chłopcu, który za chwilę idzie do starszych klas szkoły podstawowej.
To, co przed chwilą zobaczyłam na własne oczy, kompletnie mną wstrząsnęło. Przyjechaliśmy z rodziną na zasłużone wakacje. Obserwuję dzieciaki dookoła i ogarnia mnie coraz większy smutek, bo mam wrażenie, że rośnie nam generacja ludzi kompletnie nieprzystosowanych do normalnego życia wśród innych. Ta jedna konkretna scena z dziesięciolatkiem na deptaku ujawnia całą, niezwykle smutną prawdę o kondycji psychicznej i braku podstawowych umiejętności u pokolenia Alfa. Przerażający brak umiejętności społecznych u współczesnych dzieci Wszystko zaczęło się od pozornie błahej sytuacji przy budce z lodami. Do lady podszedł chłopak, na oko dobrze rozwinięty dziesięciolatek, wysłany przez siedzących kawałek dalej na ławce rodziców, żeby samodzielnie kupić sobie i młodszej siostrze coś słodkiego do jedzenia. Kiedy miła pani zapytała go, jaki smak wybiera i czy lody mają być w kubeczku czy w rożku, ten młody człowiek po prostu zamarł, zesztywniał i w ułamku sekundy stał się czerwony jak burak. Nie potrafił wykrztusić z siebie ani jednego słowa, uciekał wzrokiem we wszystkie strony, a na jego twarzy pojawiło się tak gigantyczne przerażenie, jakby znalazł się w jakiejś ciemnej głuszy, a nie przed uśmiechniętą dziewczyną. Zamiast odpowiedzieć na proste, codzienne pytanie, chłopak zaczął nerwowo gmerać w kieszeni spodni, wyciągnął telefon, zadzwonił do matki, że on nie wie, co ma teraz zrobić i żeby po niego przyszła. Kiedy pani z obsługi spróbowała zażartować, żeby rozładować atmosferę, dziesięciolatek po prostu rzucił pieniądze na ladę, odwrócił się na pięcie i uciekł z płaczem w stronę swoich opiekunów, zostawiając wszystkich dookoła w totalnym osłupieniu. Patrzyłam na to z niedowierzaniem. To nie jest kwestia nieśmiałości, bo każdy z nas czasem się wstydzi, ale to był całkowity paraliż decyzyjny i kompletny brak odporności na jakąkolwiek interakcję z drugim człowiekiem bez pomocy czy pośrednictwa szklanego ekranu. Uzależnienie od smartfonów niszczy relacje pokolenia Alfa Ta sytuacja idealnie pokazuje, do jakiego stanu doprowadziliśmy nasze dzieci, pozwalając, aby ich całe życie towarzyskie przeniosło się do sieci i zamknęło w wirtualnych komunikatorach. Pokolenie Alfa potrafi bez problemu montować filmiki, zakładać filtry na zdjęcia i klikać z rówieśnikami na czatach przez całą dobę, ale w realnym świecie ponosi sromotną porażkę na każdym kroku. Kiedy trzeba spojrzeć komuś prosto w oczy, odpowiedzieć na proste pytanie, poprosić o pomoc czy chociażby kulturalnie podziękować, te dzieciaki natychmiast kapitulują, bo nie mają pojęcia, jak działają normalne mechanizmy społeczne. Telefon stał się dla nich tarczą obronną, za którą chowają się przed prawdziwym życiem, przez co stają się osobami niezdolnymi do nawiązania jakiejkolwiek głębszej więzi. Szlag mnie trafia, kiedy widzę na deptaku grupy nastolatków i starszych dzieci, które idą obok siebie, ale zamiast gadać, śmiać się, przekomarzać czy nawet kłócić, idą z głowami spuszczonymi w dół i gapią się w swoje smartfony. Oni nawet nie wiedzą, co tracą, ucieka im najpiękniejszy czas dorastania, budowania pierwszych przyjaźni i uczenia się asertywności w grupie rówieśniczej. Przez to całe cyfrowe przebodźcowanie te biedne dzieciaki stają się aspołeczne, zamknięte w sobie i potwornie samotne, choć w sieci mają po kilkuset rzekomych znajomych. Jak pomóc dziecku odnaleźć się w realnym świecie? Sama mam dzieci i też każdego dnia walczę z tą technologiczną plagą, a nie chcę wyjść na jakąś idealną świętą, która tylko krytykuje innych. Zrozumiałam jednak, że jeśli jako rodzice nie zaczniemy natychmiast działać i nie weźmiemy się ostro za wychowanie naszych pociech w realu, to wyhodujemy armię ludzi totalnie niesamodzielnych. Musimy przestać robić wszystko za nasze dziesięciolatki, przestać wyręczać je w sklepie, w restauracji i zacząć twardo wymagać od nich samodzielnego załatwiania prostych spraw. Puszczajmy je same po bułki do piekarni, każmy im samym zamawiać posiłki w knajpach i przede wszystkim − ograniczajmy im czas przed ekranem na rzecz normalnych, podwórkowych kontaktów z innymi. Otwórzmy wreszcie oczy, zacznijmy rozmawiać ze swoimi dziećmi i uczmy je podstawowych zasad funkcjonowania w społeczeństwie, bo technologia zżera ich dusze od środka. Dajmy im szansę na popełnianie błędów, na przełamywanie wstydu i na naukę radzenia sobie ze stresem w codziennych sytuacjach, bo inaczej w dorosłym życiu kompletnie zginą bez pomocy rodziców. Czas ucieka bardzo szybko, a te stracone lata, kiedy kształtuje się charakter młodego człowieka, już nigdy nie wrócą, więc zróbmy coś, zanim będzie za późno. Zobacz też: Tę 1 rzecz robi każde genialne dziecko. Od dziadków usłyszysz, że to porażka wychowawcza
Cudowne lata 90.? 5 zasad wychowawczych z tamtych czasów, przed którymi musimy chronić pokolenie Alfa
Wspomnienia o dzieciństwie na przełomie wieków zazwyczaj wywołują na naszych twarzach ciepły uśmiech, przywołując obrazy całych dni spędzonych na podwórku i smak gumy balonowej. Kiedy jednak zdejmiemy z oczu różowe okulary i przyjrzymy się bliżej ówczesnej codzienności, szybko zrozumiemy, że współczesny świat wymaga od nas zupełnie innych narzędzi opiekuńczych.
Nasze dzieciństwo miało swój urok, ale pod płaszczykiem dawnej swobody kryły się mechanizmy, które z dzisiejszej perspektywy są po prostu niedopuszczalne. Ciemne strony dawnych metod wychowawczych Pokolenie Alfa dorasta w zupełnie innej rzeczywistości, przez co kopiowanie dawnych nawyków rodzicielskich może wyrządzić im ogromną krzywdę emocjonalną. Zasada 1: Dzieci i ryby głosu nie mają W latach dziewięćdziesiątych najlepszym dzieckiem było to, którego nie było widać ani słychać. Dorośli, zmęczeni pracą i budowaniem nowego ładu gospodarczego, oczekiwali od najmłodszych absolutnego podporządkowania i nierzucania się w oczy. Zgłaszanie problemów rówieśniczych czy szkolnych lęków kończyło się najczęściej krótkim komunikatem, żeby nie marudzić i nie zawracać głowy bzdurami. Taki brak uwagi uczył nas, że nasze emocje są nieważne, co dziś skutkuje trudnościami w dorosłym życiu. Z kolei pokolenie Alfa żyje w świecie ogromnego przebodźcowania i potrzebuje rodzica obecnego, gotowego do wysłuchania nawet najmniejszych trosk. Zasada 2: Publiczne zawstydzanie i wieczne porównywanie Każdy z nas pamięta z dzieciństwa te toksyczne pytania o to, dlaczego Kasia z naprzeciwka dostała piątkę, a my tylko czwórkę, albo dlaczego syn sąsiadki potrafi grzecznie siedzieć, a my wiecznie się wiercimy. Wtedy wierzono, że stawianie innych za wzór podziała na malucha motywująco i zmusi go do większego wysiłku. W rzeczywistości ta metoda skutecznie niszczyła poczucie własnej wartości na długie dekady, rodząc potężne kompleksy. Dzisiejsze dzieci zdecydowanie częściej dorastają w atmosferze akceptacji dla ich własnego tempa rozwoju, unikalnych talentów oraz słabości. Swoboda bez barier i granic osobistych Druga strona medalu to legendarne podwórkowe życie, które choć brzmi pięknie w opowieściach, często ocierało się o skrajną lekkomyślność ze strony dorosłych opiekunów. Granice bezpieczeństwa fizycznego i psychicznego praktycznie wtedy nie istniały, co dzisiaj budzi słuszny opór świadomych rodziców. Zasada 3: Podwórkowa samowolka zamiast realnej opieki Klucz na szyi, kanapka z cukrem w dłoni i mgliste przykazanie, żeby wrócić do domu, kiedy zaczną palić się latarnie, to romantyczny mit lat dziewięćdziesiątych. Dzieciaki spędzały całe dnie na placach zabaw przypominających tory przeszkód, biegały po niebezpiecznych budowach, skakały po dachach garaży i nikt nie miał pojęcia, gdzie dokładnie się znajdują. Współczesna wiedza nie pozostawia złudzeń, że tamten brak nadzoru nie był dobrą szkołą życia, lecz ogromnym ryzykiem. Dzisiejsze zagrożenia są zupełnie inne, dlatego pokolenie Alfa wymaga mądrego monitorowania ich aktywności, a nie całkowitego puszczenia samopas. Zasada 4: Całkowite ignorowanie granic Normą tamtych lat było zmuszanie kilkulatków do całowania i przytulania ciotek, których prawie nie znały, zjadania wszystkiego z talerza do ostatniego okruszka mimo płaczu, czy znoszenia grubiańskich żartów. Ciało dziecka traktowane było niemal jak własność rodziców, a jakiekolwiek próby mówienia głośnego „nie” były natychmiast piętnowane jako brak szacunku. Chroniąc pokolenie Alfa, powinniśmy od pierwszych miesięcy życia uczyć maluchy, że ich ciało należy wyłącznie do nich i mają pełne prawo o nim decydować. Nowoczesne rodzicielstwo to budowanie relacji, a nie strachu Ostatni punkt na liście grzechów minionej epoki dotyczy sposobu egzekwowania posłuszeństwa i podejścia do dziecięcej złości. Zasada 5: Autorytarny model oparty na karach i lęku Słynne i przerażające hasło, że „ma być tak, jak ja mówię, i koniec”, zamykało w tamtych czasach jakąkolwiek dyskusję z młodym człowiekiem. Płacz, złość, frustracja czy smutek były traktowane jako bunt, histeria lub zwykłe niegrzeczne zachowanie, które należało jak najszybciej stłumić za pomocą szlabanów czy izolacji. Współczesny świat pokolenia Alfa wymaga od nas budowania relacji opartej na szacunku i partnerstwie, gdzie autorytet rodzica wynika z mądrości i empatii, a nie ze stosowania siły i wzbudzania lęku. Odcinając się od toksycznych nawyków naszych własnych rodziców, nie krytykujemy ich, lecz po prostu wybieramy lepszą, bezpieczniejszą ścieżkę dla przyszłych pokoleń. Zobacz też: Japońskie dzieci są wrażliwe i zawsze słuchają dorosłych. Sekret tkwi w zasadzie „smutnego wzroku”
Sprzedawczyni z Rossmanna ujawnia, jaki typ rodzica wywołuje u niej ciarki. „Żal mi ich dzieci”
Wybór odpowiednich kosmetyków, codzienne zakupy i walka z czasem w drogerii to rzeczywistość, którą doskonale zna każda współczesna mama. Często nie zdajemy sobie jednak sprawy, że codzienne, z pozoru niewinne sytuacje przy kasie są bacznie obserwowane przez personel sklepu.
Do naszej redakcji napisała pani Marlena, która od kilku lat pracuje w jednym z warszawskich Rossmannów i postanowiła szczerze opowiedzieć o zachowaniach, które każdego dnia mrożą jej krew w żyłach. Nowoczesny smartfon zamiast bliskości i rozmowy z małym dzieckiem W swoim niezwykle poruszającym liście pani Marlena opisuje zjawisko, które roboczo nazwała rodzicielstwem technologicznym. Z jej obserwacji wynika, że najgorszą grupą klientów są młodzi, wiecznie zajęci rodzice, dla których ekran telefonu stał się ważniejszy niż dzieci. Autorka listu pisze wprost, że kiedy widzi taką parę lub matkę wchodzącą do drogerii, od razu wie, że za chwilę będzie świadkiem smutnego teatru. Pani Marlena przytacza wstrząsającą scenę ze swojej zeszłotygodniowej zmiany, kiedy do kasy podeszła elegancka kobieta z około trzyletnią córeczką. „Dziewczynka trzymała w rączce mały żel do kąpieli z kolorowym stworkiem i bardzo chciała pokazać go mamie, pytając z zachwytem, czy ładnie pachnie. Matka nawet nie raczyła obrócić głowy w stronę dziecka, ponieważ była całkowicie pochłonięta pisaniem wiadomości na komunikatorze” − relacjonuje sprzedawczyni. Kiedy mała zaczęła delikatnie pociągać mamę za rękaw bluzki, szukając chociaż sekundy uwagi, kobieta z irytacją wskazała palcem na głośną bajkę, sycząc pod nosem, żeby w końcu dała jej święty spokój. Autorka listu podkreśla, że taki widok małego człowieka uciszanego telefonem wywołuje u niej autentyczne ciarki, a ignorowanie naturalnej ciekawości malucha to według niej potworny błąd wychowawczy. Jak cyfrowy smoczek niszczy relacje rodzinne nawet w sklepie Kolejny problem, na który zwraca uwagę pracownica Rossmanna, to całkowity zanik podstawowych umiejętności społecznych u dzieci, które są wychowywane przez smartfony. Pani Marlena pisze, że współcześni rodzice potrafią stać w kolejce przez dziesięć minut, nie zamieniając ze swoim dzieckiem ani jednego słowa, ponieważ oboje są wpatrzeni w ekrany. „Dzieciaki siedzą w wózkach jak bezwładne lalki, z otwartymi buziami, całkowicie odcięte od rzeczywistości, bodźcowane krzykliwymi obrazkami z YouTube” − ubolewa pani Marlena. Autorka listu wspomina sytuację, gdy próbowała zagadać do sześcioletniej dziewczynki, pytając ją, czy lubi malować rączki kolorowymi pisakami, które jej tata właśnie kładł na taśmę. Ojciec dziecka natychmiast fuknął na kasjerkę, twierdząc, że ma małej nie rozpraszać, bo jak ona wyłączy się z oglądania gry na telefonie, to zaraz zacznie marudzić i on nie będzie miał jak zapłacić w spokoju. Pani Marlena wyznaje w liście, że poczuła wtedy potworny żal i smutek. Rodzice na własne życzenie, dla własnej wygody i świętego spokoju, hodują małych samotników, którzy nie potrafią wejść w interakcję z drugim człowiekiem, bo cały ich świat zamyka się w szklanym wyświetlaczu. To nie jest nowoczesne wychowanie, to jest zwykłe porzucenie emocjonalne na rzecz technologii. Skutki nadużywania telefonów przez rodziców w miejscach publicznych List pani Marleny kończy się bardzo gorzką refleksją na temat tego, jak te wszystkie nowoczesne nawyki wpłyną na przyszłość najmłodszego pokolenia. Sprzedawczyni z drogerii apeluje do wszystkich mam i ojców, którzy odwiedzają sklepy, by chociaż na czas zakupów schowali telefony do kieszeni i zaczęli po prostu rozmawiać ze swoimi pociechami. Zakupy w drogerii mogą być przecież świetną okazją do nauki kolorów, nazw kształtów czy zasad kulturalnego mówienia „dzień dobry” i „dziękuję” paniom przy kasie. Nadużywanie smartfonów przez rodziców w miejscach publicznych sprawia, że dzieci czują się nieważne, niewidzialne i traktowane jak uciążliwy dodatek do dorosłego życia. Kiedy matka woli oglądać relacje obcych ludzi na Instagramie zamiast spojrzeć w oczy własnego, fascynującego się światem syna, to jest to największa porażka pedagogiczna naszych czasów. Autorka listu pisze na koniec, że ma nadzieję, iż jej słowa zmuszą chociaż jedną mamę do refleksji podczas stania w kolejce do kasy. Bo ekrany można w każdej chwili wyłączyć, ale straconego czasu na zbudowanie prawdziwej, bliskiej więzi z dzieckiem nie da się już kupić w żadnej, nawet najlepiej zaopatrzonej drogerii. Zobacz też: „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa”
5-latek urządził histerię w lodziarni na Helu. Reakcja matki zażenowała klientów: „Kompletna porażka”
Droga Redakcjo, cała sytuacja trwała kilka minut, a ja poczułam tak ogromne zażenowanie i złość, że po prostu muszę się tym z Wami podzielić. Może ta mama to przeczyta i następnym razem puknie się w głowę, zanim zafunduje swojemu dziecku taki publiczny cyrk.
Piszę do was, bo do teraz trzęsą mi się ręce, kiedy myślę o tym, co zobaczyłam wczoraj podczas spaceru. Sama jestem mamą dwójki urwisów i doskonale wiem, co to znaczy bunt dwulatka, trzylatka czy nagły atak szału w miejscu publicznym. Każdy, kto ma dzieci, chociaż raz przeżył ten moment, kiedy ziemia zapada się pod nogami, a obcy ludzie gapią się na ciebie jak na najgorszego przegrywa. Ale to, co wydarzyło się w jednej z popularnych lodziarni na Helu, przekroczyło wszelkie granice. Myślałam, że matka przytuli synka Wszystko zaczęło się niewinnie. Kolejka po lody rzemieślnicze ciągnęła się prawie na ulicę, upał niesamowity, słońce paliło, w środku tłum ludzi. Przede mną stała modnie ubrana kobieta z chłopcem na oko pięcioletnim. Mały od początku marudził, wiercił się, widać było, że jest już po prostu potwornie zmęczony tym całym urlopowym zgiełkiem. Kiedy w końcu podeszli do lady, chłopak dostał wielką kulkę czekoladowych lodów. Zjadł ją w tempie ekspresowym i natychmiast zaczął domagać się kolejnej. Mama powiedziała twarde „nie” i w tym momencie odpaliła się prawdziwa histeria. Maluch dostał takiego szału, że aż zrobił się siny na twarzy. Zaczął tupać, krzyczeć wniebogłosy, a w pewnym momencie po prostu rzucił się na brudną podłogę, rycząc i machając rękami. Normalna sprawa, pomyślałam. Klasyczny spadek cukru, zmęczenie, dziecko nie radzi sobie z emocjami. Czekałam na to, co zrobi jego mama. Myślałam, że kucnie, przytuli go, spróbuje odwrócić uwagę albo po prostu weźmie pod pachę i wyprowadzi na świeże powietrze, żeby mały ochłonął z dala od gapiów. Ale to, co zrobiła, wgniotło mnie w ziemię. Wszyscy w lodziarni zamarli Zamiast jakiejkolwiek próby uspokojenia syna, kobieta z lodowatym spokojem wyciągnęła z torebki najnowszego smartfona. Stanęła nad rzucającym się na ziemi dzieckiem, wycelowała w niego obiektyw i włączyła nagrywanie. Zaczęła mówić do telefonu przesłodzonym, nienaturalnym głosem, że oto widzowie mogą zobaczyć, jak jej aniołek zachowuje się, kiedy nie dostanie tego, czego chce. Mówiła to prosto do kamery, kompletnie ignorując fakt, że ten mały człowiek przeżywa właśnie emocjonalny koniec świata i potrzebuje wsparcia rodzica, a nie publicznego upokorzenia. Ludzie w kolejce zamarli. Zapanowała absolutna cisza, słychać było tylko ten przeraźliwy płacz pięciolatka i monolog matki-influencerki. Wszyscy patrzyliśmy po sobie z totalnym niedowierzaniem. Starsza pani stojąca za mną aż złapała się za głowę i szepnęła pod nosem, że to jest jakaś kompletna porażka wychowawcza. I miała sto procent racji. Ta kobieta stała tam przez dobre dwie minuty, kręcąc filmik z różnych ujęć, podczas gdy jej własne dziecko dławiło się łzami i krzykiem na oczach kilkunastu obcych osób. Chłopczyk tylko zasłaniał się rączkami Dla mnie ta sytuacja to był totalny upadek macierzyństwa i brak jakiejkolwiek empatii. Jak można robić filmik do mediów społecznościowych z dramatu własnego dziecka? Przecież ten maluch nie płakał dla zabawy, on był przebodźcowany, zmęczony i nieszczęśliwy. Potrzebował matki, która pomoże mu nazwać te emocje i bezpiecznie przez nie przejść, a dostał w zamian obiektyw aparatu i matkę, która uznała jego płacz za świetny materiał na nową rolkę czy vloga. Wszyscy klienci w lodziarni byli tak zażenowani, że nikt nie wiedział, gdzie podziać wzrok. Sprzedawca za ladą stał zszokowany z gałkownicą w ręku. Kiedy chłopiec w końcu zorientował się, co się dzieje, zaczął zasłaniać twarz rączkami i krzyczeć, żeby mama schowała telefon. Dopiero wtedy paniusia łaskawie wyłączyła nagrywanie, fuknęła na niego, złapała go mocno za rękę i bez słowa wyciągnęła na zewnątrz, zostawiając za sobą niesmak, który czuję do teraz. Apeluję do wszystkich rodziców: media społecznościowe to nie miejsce na obnażanie słabości naszych dzieci. One też mają swoją godność. Pozdrawiam, stała czytelniczka Karolina Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mieszkamy nad morzem, więc znajomi traktują mój dom jak darmowe all inclusive. A do chrześnicy nawet z życzeniami nie zadzwonią”
Matka pozwoliła dziecku jeść rękami, a babcia nie gryzła się w język: „Dziś rodzice sobie nie radzą”
Zostałam zaproszona do mojej córki na tradycyjny rosół i drugie danie, żebyśmy mogli razem spędzić czas i nacieszyć się widokiem mojego czteroletniego wnuczka, Henia. Byłam zachwycona, kupiłam małemu drobną zabawkę, ale ta sielanka trwała dokładnie do momentu, gdy zasiedliśmy do stołu w dużym pokoju.
Mój wnuk dostał na talerz ziemniaki, klopsiki i buraczki, po czym zamiast złapać za widelec, wbił obie rączki prosto w to jedzenie. Zaczął grzebać w talerzu, rozgniatać buraki w palcach i pchać umazane łapki do buzi, roznosząc czerwone plamy po całej twarzy, bluzce i jasnym obrusie. Zamarłam z widelcem w powietrzu, czekając na natychmiastową reakcję mojej córki, ale ona z uśmiechem stwierdziła, że młody rozwija się sensorycznie. No po prostu cyrk na kółkach! Nie gryzłam się w język i powiedziałam jej prosto z mostu: dziś rodzice sobie nie radzą z podstawami i rośnie nam pokolenie bez krzty kultury. Uczą dziecko robić chlew przy stole Ja rozumiem, że czasy się zmieniają, że teraz modne są te wszystkie zagraniczne metody, gdzie maluch od niemowlaka rzekomo sam decyduje, co i jak je. Ale na miłość boską, Henio ma już cztery lata, to nie jest niemowlę leżące w łóżeczku, tylko duży chłopak, który od września idzie do przedszkola między inne dzieciaki! Kiedy ja wychowywałam swoje dzieci w trudnych czasach, od małego uczyłam je, że przy stole obowiązują sztywne zasady, szacunek do jedzenia i do ludzi, którzy siedzą obok nas. Moja córka w jego wieku potrafiła idealnie posługiwać się łyżką i widelcem, siedziała prosto i nie było mowy o żadnym wycieraniu tłustych rąk w spodnie czy rzucaniu mięsem o podłogę. Dzisiejsze matki z wygody i dla świętego spokoju pozwalają na totalną anarchię, a potem dorabiają do tego wielką ideologię o wolności i prawach dziecka. To jest zwyczajne pójście na łatwiznę i lenistwo, bo łatwiej jest patrzeć z uśmiechem na ten cały chlew, niż włożyć trochę wysiłku, twardo postawić granicę i nauczyć małego człowieka dobrych manier. Nowoczesne metody wychowania to bezradność współczesnych rodziców Najbardziej wkurza mnie fakt, jak bardzo to młode pokolenie rodziców stało się bezradne wobec własnych dzieci, przez co dają sobie wchodzić na głowę na każdym kroku. Gdy zwróciłam córce uwagę przy stole, że to zachowanie jest niesmaczne i Henio powinien jeść jak człowiek, ona od razu naskoczyła na mnie, że jestem staroświecka, toksyczna i niszczę dziecku naturalną radość z posiłku. Zięć oczywiście siedział cicho z nosem w telefonie, udając, że temat go nie dotyczy, bo on w domu też nie ma nic do gadania, gdy dziecko zaczyna ustawiać całą rodzinę. Henio widząc, że mama go broni, zaczął celowo rzucać rozgniecionymi buraczkami w moją stronę, a moja córka zamiast dać mu klapsa w rączkę czy odesłać od stołu, zaczęła kucać przy nim i prosić, żeby łaskawie przestał, bo babci jest przykro. No po prostu ręce opadają. Konflikt pokoleniowy w rodzinie o zasady i dobre maniery Ten wczorajszy obiad skończył się jedną wielką, bolesną awanturą, bo po zjedzeniu resztek posiłku nie wytrzymałam i wygarnęłam córce wszystko, co leżało mi na sercu od wielu miesięcy. Powiedziałam jej, że jeśli nie zacznie teraz uczyć syna dyscypliny i kultury w domu, to w przedszkolu i szkole przeżyje on potworny dramat, bo nikt tam nie będzie tolerował dzikich zachowań. W odpowiedzi usłyszałam, że mam się nie wtrącać do jej dziecka, że ona wie lepiej, bo czyta mądre poradniki w internecie, i od dzisiaj mam szlaban na przychodzenie do nich w odwiedziny, dopóki nie przeproszę za swoje staroświeckie teksty. Siedzę teraz sama w dużym pokoju, łzy mi lecą po policzkach z żalu i niesprawiedliwości, bo chciałam dobrze dla tego małego brzdąca, a zostałam potraktowana jak wróg numer jeden. Apeluję do wszystkich babć w całym kraju: nie bójcie się głośno mówić prawdy tym młodym, zagubionym rodzicom, nawet jeśli cena za to jest wysoka. Musimy bronić normalności, szacunku do starszych i elementarnej kultury, bo inaczej obudzimy się w świecie, w którym dorosłe dzieci będą pluć nam w twarz, a ich matki uznają to za kolejny naturalny etap rozwoju. Babcia Teresa Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mąż wysłał matce zdjęcie brudnych naczyń i bałaganu w salonie. Gdy teściowa wparowała do naszego domu, wybuchła płaczem”
Metoda „niksen” to nowy trend z Holandii. Tamtejsi rodzice odkryli sekret wiecznie szczęśliwych dzieci
Współczesna codzienność dorastających maluchów i nastolatków coraz częściej przypomina grafik menedżera wysokiego szczebla, w którym brakuje wolnego miejsca na oddech. Na szczęście z Europy Zachodniej nadchodzi fascynujący, niezwykle odświeżający trend wychowawczy, który wywraca do góry nogami dotychczasowe myślenie o idealnym rozwoju najmłodszych.
Żyjemy w kulturze, która niemal od narodzin dziecka programuje nas na permanentną produktywność, nieustanny rozwój i bezwzględne zdobywanie kolejnych, unikalnych kompetencji. Jako nowoczesne, niezwykle ambitne mamy chcemy dać swoim pociechom absolutnie wszystko, co najlepsze, przez co z ogromnym zaangażowaniem zapisujemy je na kolejne lekcje języków obcych, warsztaty z programowania, zajęcia sportowe czy rozwijające pasje artystyczne. W tym całym rodzicielskim maratonie, napędzanym lękiem o przyszłość maluchów, bardzo często zapominamy jednak o jednej, fundamentalnej prawdzie dotyczącej ludzkiej psychiki i fizjologii. Młody, intensywnie rozwijający się mózg nie potrafi funkcjonować w stanie wiecznego przebodźcowania, a nadmiar zorganizowanych aktywności rodzi w dzieciach frustrację, zmęczenie i narastające stany lękowe. Na szczęście w sercu Europy, a dokładniej w malowniczej i spokojnej Holandii, tamtejsi rodzice odnaleźli genialny, a zarazem banalnie prosty lek na tę cywilizacyjną przypadłość współczesnego pokolenia. Ich unikalna filozofia życia, ukryta pod tajemniczo brzmiącą nazwą niksen, błyskawicznie podbija serca zagranicznych psychologów i staje się absolutnym hitem na parentingowych blogach oraz forach dyskusyjnych. Słowo niksen w dosłownym tłumaczeniu z języka holenderskiego oznacza po prostu robienie niczego i polega na świadomym, regularnym pozwalaniu sobie na chwile całkowitej bierności bez żadnego poczucia winy. W świecie rządzonym przez presję sukcesu ta koncepcja brzmi niemal rewolucyjnie, a wdrożenie jej do codziennego grafiku polskiej rodziny może przynieść spektakularne, niezwykle uzdrawiające rezultaty dla dzieci, jak i ich przemęczonych opiekunów. Czym jest filozofia niksen i jak wdrożyć ją do dziecięcej codzienności? Aby prawidłowo zrozumieć fenomen tego holenderskiego trendu, musimy wyraźnie oddzielić go od tradycyjnego nudzenia się, które u dzieci często kończy się marudzeniem, domaganiem się uwagi rodziców lub natychmiastowym sięganiem po smartfon czy tablet. Niksen to nie jest bezmyślne scrollowanie ekranu, oglądanie kolejnych filmików w internecie czy granie w gry komputerowe, ponieważ te czynności wbrew pozorom potężnie stymulują i męczą układ nerwowy małego człowieka. Holenderska metoda opiera się na bezcelowej, naturalnej bierności, podczas której dziecko ma pełne prawo do snucia się po domu, wyglądania przez okno, leżenia na dywanie i patrzenia w sufit czy po prostu bezrefleksyjnego głaskania psa lub kota. Wprowadzenie tej filozofii do domowej codzienności wymaga od nas, rodziców, sporej odwagi i całkowitej zmiany dotychczasowych nawyków myślowych dotyczących organizacji wolnego czasu. Musimy stworzyć w planie dnia bezpieczną, świętą przestrzeń, w której nie ma żadnych zadań do wykonania, żadnych celów do osiągnięcia i żadnych oczekiwań z naszej strony. Oto proste sposoby na codzienne praktykowanie tego holenderskiego sekretu w swoim domu: Zapewnienie czasu wolnego od technologii i zorganizowanych zabaw, w którym maluch nie ma narzuconego żadnego scenariusza. Stworzenie przytulnego kącika do relaksu z miękkimi poduszkami, gdzie można po prostu leżeć i marzyć o niebieskich migdałach. Akceptacja chwil bezczynności dziecka bez natychmiastowego podsuwania mu kreatywnych zabawek, kolorowanek czy książeczek. Początkowo dzieci przyzwyczajone do wiecznej stymulacji mogą czuć się zagubione w tej nowej rzeczywistości, jednak z czasem naturalnie uczą się czerpać ogromną radość i spokój z tych leniwych, niczym nieskrępowanych chwil. Dlaczego bezcelowe lenistwo to najlepszy motor dla dziecięcej kreatywności? Wielu rodziców podświadomie obawia się, że pozwalanie dziecku na regularne robienie niczego doprowadzi do jego intelektualnego zastoju i sprawi, że maluch zacznie odstawać od rówieśników w szkole czy przedszkolu. Badania neurologiczne pokazują jednak coś całkowicie odwrotnego − to właśnie w momentach pozornej bierności w mózgu aktywuje się tak zwana sieć neuronalna stanu spoczynkowego, która odpowiada za najgłębsze procesy twórcze i konsolidację pamięci. Kiedy dajemy dziecku czas na nudę, jego umysł zaczyna pracować na zupełnie innych, niezwykle kreatywnych obrotach, generując genialne pomysły, oryginalne rozwiązania problemów oraz budując silne poczucie niezależności intelektualnej. Dziecko, które nie ma wiecznie podpowiadanych gotowych scenariuszy zabawy przez animatorów, nauczycieli czy aplikacje w telefonie, musi wreszcie zajrzeć w głąb własnej wyobraźni. To właśnie z tych leniwych chwil na dywanie rodzą się najwspanialsze, autorskie zabawy, niesamowite rysunki i genialne historie, które maluch zaczyna tworzyć zupełnie samodzielnie. Co więcej, metoda niksen uczy najmłodszych niezwykle ważnej w dorosłym życiu sztuki samoregulacji emocjonalnej oraz radzenia sobie ze stresem bez konieczności uciekania w natychmiastową gratyfikację i cyfrowe uzależnienia. Holenderski luz kontra polska presja, czyli czas na wielki reset rodzicielski Porównując styl wychowania w Polsce, gdzie wciąż pokutuje kult ciężkiej pracy, wiecznej zajętości i dumy z przeładowanego planu lekcji, z holenderskim podejściem do życia, możemy poczuć ogromną potrzebę zmian. Holendrzy doskonale rozumieją, że szczęśliwe dzieciństwo to nie jest wyścig szczurów po najlepsze oceny i prestiżowe certyfikaty, ale czas na budowanie silnych więzi, poznawanie świata we własnym, naturalnym tempie i radosną beztroskę. Przywrócenie do łask prawa do odpoczynku i bezczynności to pierwszy, najważniejszy krok do wychowania pokolenia ludzi wolnych od lęków i syndromu wypalenia, który coraz częściej dotyka już uczniów szkół podstawowych. Czas odrzucić destrukcyjne poczucie winy, które towarzyszy nam zawsze wtedy, gdy nasze dziecko nie robi akurat niczego pożytecznego w naszych dorosłych oczach. Pozwólmy maluchom na słodkie, holenderskie lenistwo, na snucie się w piżamie przez całe sobotnie przedpołudnie i na bezmyślne obserwowanie chmur na niebie podczas spaceru w parku. Zamiast gonić za kolejnymi punktami w rankingu idealnego rodzicielstwa, usiądźmy na kanapie razem z naszymi dziećmi, wyłączmy telefony i wspólnie oddajmy się błogiej sztuce niksen, bo to właśnie w tych najprostszych, spokojnych momentach ukryty jest prawdziwy sekret szczęśliwej, zrelaksowanej i pełnej autentycznej miłości rodziny. Zobacz też: Hiszpańskie dzieci są pewne siebie i radosne. Rodzice pozwalają im na 1 rzecz, która w Polsce by nie przeszła
Matka pozwoliła dziecku robić miny w kościele, a babcia się wściekła: „Niunianie zamiast wychowania”
Nowoczesne metody wychowania coraz częściej wywołują ostry konflikt pokoleniowy z dziadkami. Jedna z babć napisała do nas pełen żalu list o tym, jak zachowanie wnuka podczas niedzielnej mszy obnażyło całkowity brak granic i zasad.
Do naszej redakcji napisała pani Teresa, babcia sześcioletniego Kacperka, która po ostatniej niedzielnej mszy świętej przeżyła prawdziwy kryzys i postanowiła podzielić się swoim głębokim rozgoryczeniem. W swoim poruszającym liście opisuje, jak zachowanie jej własnej córki doprowadziło ją na skraj wytrzymałości psychicznej. Sytuacja z kościoła stała się dla niej bolesnym symbolem tego, jak współcześni rodzice rezygnują z realnego wychowania na rzecz bezmyślnego „niuniania” i pobłażania każdemu, nawet najbardziej nieodpowiedniemu kaprysowi kilkulatka. Pani Teresa opisuje sytuację, która dla wielu nowoczesnych matek mogłaby wydać się błaha, jednak z perspektywy starszego pokolenia jest sygnałem alarmowym. Podczas gdy cała rodzina stała w ławce, sześcioletni chłopiec zaczął ostentacyjnie nudzić się, kucać na podłodze, a w kulminacyjnym momencie odwrócił się tyłem do ołtarza i zaczął robić obraźliwe miny do siedzących z tyłu starszych ludzi. Najbardziej bolesna dla autorki listu okazała się jednak totalna bierność jej córki, która zamiast natychmiast przywołać dziecko do porządku, jedynie uśmiechała się pobłażliwie i głaskała syna po głowie. To zderzenie dwóch skrajnie różnych światów wartości pokazuje, jak trudna bywa dziś komunikacja między matkami a babciami, które zupełnie inaczej definiują szacunek dla miejsc publicznych oraz granice dziecięcej swobody. Konflikt pokoleniowy w ławce kościelnej, czyli zderzenie dwóch światów W swoim liście pani Teresa bez ogródek opisuje moment, w którym poczuła, że zalewa ją fala potężnego wstydu za zachowanie własnej rodziny na oczach całej parafii. Starsza pani pisze, że przez całe życie uczyła swoje dzieci, iż w kościele obowiązuje powaga, skupienie i szacunek dla innych modlących się ludzi. Tymczasem jej wnuczek traktował świętą przestrzeń jak plac zabaw, na którym mógł bezkarnie testować cierpliwość otoczenia. Autorka listu ze szczegółami wspomina bolesne chwile: „Kacper zaczął głośno tupać, a potem odwrócił się i zaczął wystawiać język do starszej kobiety siedzącej za nami, która z przerażeniem patrzyła na to, co się dzieje. Moja córka na moje nerwowe szeptanie odpowiedziała tylko, że dziecko ma prawo wyrażać swoje emocje i nie będzie go stresować. Myślałam, że zapadnę się pod ziemię ze wstydu, widząc, że matka woli pozwalać na jawną bezczelność, niż wyznaczyć synowi jakiekolwiek granice kulturalnego zachowania”. Te słowa idealnie obrazują istotę współczesnego problemu, w którym rodzice bardzo często mylą podążanie za potrzebami dziecka z całkowitym brakiem reakcji na zachowania aspołeczne. Dla pani Teresy i jej rówieśników kościół to przestrzeń, w której od najmłodszych lat uczyło się dyscypliny i rozumienia, że nie każde miejsce jest odpowiednie do zabawy i robienia głupich min. Bierność młodej matki została przez nią odebrana jako jawną kapitulację wychowawczą i przyzwolenie na to, by mały człowiek wyrastał w poczuciu, że jego egoizm stoi zawsze ponad komfortem i spokojem innych ludzi. Niunianie zamiast wychowania, czyli ostra krytyka nowoczesnego rodzicielstwa W dalszej części swojej niezwykle emocjonalnej opowieści pani Teresa przechodzi do ogólnej oceny metod, jakie jej córka stosuje na co dzień wobec sześcioletniego Kacpra. Starsza pani ubolewa nad tym, że współczesne wychowanie bliskości w wielu domach zamieniło się w bezstresową anarchię, w której słowo „nie” wolno stało się terminem zakazanym i rzekomo raniącym psychikę malucha. Autorka listu zauważa, że ciągłe tłumaczenie każdego, nawet najbardziej złośliwego wybryku dziecka niedojrzałością układu nerwowego to droga donikąd, która rodzi domowych tyranów. W liście czytamy bolesne podsumowanie tej domowej codzienności: „To ciągłe niunianie, kucanie przy nim i proszenie o to, by łaskawie przestał kopać w fotel czy krzyczeć, doprowadza mnie do szału. Moja córka zachowuje się, jakby była służącą własnego syna, a nie jego matką, która ma obowiązek nauczyć go podstaw życia w społeczeństwie. Jeśli teraz, w wieku sześciu lat, on nie rozumie, że w kościele czy w kinie siedzi się spokojnie, to co będzie, gdy stanie się zbuntowanym nastolatkiem? Boję się myśleć o przyszłości tego chłopca, którego matka dla własnego świętego spokoju odcina od jakichkolwiek realnych konsekwencji”. Z perspektywy redakcyjnej warto zauważyć, że pani Teresa dotyka problemu, o którym coraz częściej alarmują również psychologowie dziecięcy. Skrajny permisywizm i lęk rodziców przed postawieniem twardej, stabilnej granicy sprawiają, że dzieci czują się zagubione w świecie pozbawionym jasnych reguł. Autorka listu ma pełne prawo czuć niepokój, ponieważ u podstaw zdrowego rozwoju leży umiejętność radzenia sobie z frustracją oraz respektowanie zasad panujących w miejscach publicznych, niezależnie od tego, czy jest to kościół, muzeum czy osiedlowy sklep. Szacunek do emocji dziecka to fundament, ale co z szacunkiem do innych? Po powrocie ze mszy świętej pani Teresa nie wytrzymała i podczas obiadu wygłosiła tyradę na temat braku szacunku i fatalnych metod wychowawczych swojej córki. W odpowiedzi usłyszała, że jest toksyczną, staroświecką babcią, która zatrzymała się w poprzednim stuleciu i chce wychowywać dzieci metodami opartymi na tresurze i zastraszaniu. Córka spakowała dziecko, trzasnęła drzwiami i od tygodnia nie odbiera telefonów. Pani Teresa kończy swój list rozpaczliwym pytaniem o to, czy w dzisiejszym świecie wymaganie od sześcioletniego dziecka szacunku dla starszych osób i powagi w kościele to naprawdę jest grzech nadopiekuńczości, z którego trzeba się tłumaczyć. Ta historia pokazuje, jak bardzo potrzebujemy dziś wyważonej dyskusji na temat złotego środka w rodzicielstwie − przestrzeni, w której miłość i bliskość nie wykluczają mądrego, stanowczego stawiania granic. Szacunek do emocji dziecka jest fundamentem, ale nauka szacunku do innych ludzi to najważniejszy drogowskaz, jaki możemy podarować młodemu pokoleniu na całe życie. Zobacz też: Nie bierze się dzieci do kościoła. Babcia się wściekła: „Spojrzałam na tą smarkulę i aż mną zatrzęsło”
„Żadnych nocowanek u koleżanek i wielogodzinna nauka”. Czy rygorystyczna metoda „Tiger Mom” z Azji to przepis na sukces dziecka?
Współczesny świat stawia przed młodym pokoleniem ogromne wymagania, zmuszając rodziców do ciągłego poszukiwania idealnej strategii na przyszłość dla swoich pociech. Okazuje się jednak, że zderzenie zachodniej swobody z bezwzględną, azjatycką dyscypliną rodzi pytania o realną cenę, jaką dzieci płacą za dorosły sukces.
W dobie wszechobecnego rodzicielstwa bliskości, w którym skupiamy się na emocjach, unikalnej wrażliwości i dawaniu dziecku maksymalnej przestrzeni, z drugiej strony globu docierają do nas zupełnie inne sygnały. Każda z nas marzy, by jej pociecha odniosła w dorosłym życiu spektakularny sukces. Jednak metody, jakimi próbujemy ten cel osiągnąć, różnią się drastycznie w zależności od szerokości geograficznej. Podczas gdy na zachodnich placach zabaw króluje wolność i unikanie jakiejkolwiek presji, w krajach azjatyckich od pokoleń triumfy święci model wychowawczy Tiger Mom (Tygrysia Mama). Stawia on przed kilkulatkami wymagania, które dla przeciętnego ucznia brzmią jak scenariusz z filmu grozy, a nie normalne, szczęśliwe dzieciństwo. Zasady rządzące tym skrajnie wymagającym systemem są proste, jasne i pozbawione sentymentów. Tygrysia mama nie bawi się w negocjacje z kilkulatkiem, nie pyta go o zdanie i nie rozczula się nad jego chwilowym zmęczeniem. W tym świecie nie ma miejsca na bezcelowe zbijanie bąków, wielogodzinne oglądanie bajek czy bezproduktywne błąkanie się z rówieśnikami po podwórkach. Każda minuta dnia jest zoptymalizowana i nastawiona na jeden nadrzędny cel − bycie absolutnym numerem jeden w każdej możliwej dziedzinie. Bezwzględne przykazania tygrysiej mamy, czyli zakazy, które budzą kontrowersje Metoda ta, spopularyzowana na całym świecie przez Amy Chua − autorkę głośnej książki „Bojowa pieśń Tygrysicy. Dlaczego chińskie matki są lepsze?” (oryg. „Battle Hymn of the Tiger Mother”), opiera się na żelaznej dyscyplinie i całkowitym odrzuceniu zachodnich standardów swobody. Tygrysia mama uważa, że tradycyjne dzieciństwo pełne zabawy to marnowanie cennego potencjału, który należy przekuć w życiowy sukces. W tym systemie wychowawczym obowiązują rygorystyczne wytyczne, z których rodzice nigdy nie rezygnują: Zakaz nocowanek oraz jakichkolwiek innych spotkań towarzyskich z rówieśnikami po lekcjach. Wielogodzinna nauka i wyśrubowane wymagania dotyczące ocen, gdzie każda nota poniżej najwyższej oznacza porażkę. Wybór instrumentów klasycznych (wyłącznie fortepian lub skrzypce) i ćwiczenie gry na nich na poziomie mistrzowskim. Dla dzieci wychowywanych w tym reżimie dzień nie kończy się wraz z ostatnim dzwonkiem. Powrót do domu oznacza natychmiastowe rozpoczęcie maratonu nad książkami, który często trwa do późnych godzin nocnych. Cenny dyplom z Harvardu i... emocjonalne braki na całe życie Patrząc na wyniki, jakie azjatyccy uczniowie osiągają w testach wiedzy, trudno odmówić tej metodzie skuteczności. Doskonałym przykładem są córki samej Amy Chua − Sophia i Louisa. Wychowane w rygorze, odniosły spektakularny sukces akademicki i zawodowy, kończąc prestiżowy Uniwersytet Harvarda. Sukces na papierze to jednak tylko jedna strona medalu. Druga, znacznie ciemniejsza, rodzi pytania o realną cenę, jaką młody człowiek płaci za ambicje swoich opiekunów. Psychologowie dziecięcy alarmują, że metoda oparta na rygorze i braku przestrzeni na naturalne dziecięce potrzeby niesie ze sobą ogromne ryzyko emocjonalne. Młody człowiek, którego wartość zależy wyłącznie od miejsca na podium, rozwija w sobie toksyczny perfekcjonizm. W kuluarach tych wielkich karier bardzo często kryją się stany lękowe oraz potworna samotność ludzi, którzy nigdy nie nauczyli się odpoczywać. Bez prawa do błędu i radosnej beztroski, dzieci te wchodzą w dorosłość z potężnym niedoborem kompetencji miękkich. Stają się robotami do wygrywania konkursów, które kompletnie nie potrafią budować ciepłych i trwałych relacji partnerskich czy przyjacielskich. Poszukiwanie złotego środka między dyscypliną a totalnym luzem Kiedy zestawimy ten surowy rygor z obecną modą na polskim podwórku, gdzie wychowanie bez zasad często rodzi roszczeniowych dorosłych, dociera do nas bolesna prawda. Żaden ze skrajnych modeli nie jest dobry dla młodego człowieka. Całkowity brak wymagań i pobłażanie każdemu kaprysowi to taka sama krzywda, jak zmuszanie dziecka do katorżniczej pracy bez prawa do bycia po prostu dzieckiem. Kluczem do sukcesu wychowawczego jest poszukiwanie mądrego balansu między dyscypliną a emocjonalnym wsparciem, co pozwala uniknąć potężnej traumy. Dyscyplina, systematyczność i szacunek do pracy są ważnymi wartościami, ale nigdy nie mogą być wdrażane kosztem zdrowia psychicznego. Pozwólmy naszym dzieciom zdobywać szczyty i rozwijać talenty, ale dajmy im też święte prawo do popełniania błędów, do brudnych kolan na placu zabaw i do radosnych nocowanek z przyjaciółmi. Sukces zawodowy jest piękny, ale o wiele ważniejsza jest świadomość, że wychowało się człowieka po prostu szczęśliwego. Zobacz też: Ta niemiecka zasada budzi kontrowersje wśród polskich rodziców. To dlatego dzieci są tak samodzielne
„Gdy syna ktoś zaczepia w szkole, każę mu oddać i się nie cackać. Nie będę wychowywać ciamajdy”
Mój Bartek chodzi do trzeciej klasy, jest bystrym, wesołym dzieciakiem, ale od kilku tygodni ma na pieńku z jednym klasowym łobuzem, który upatrzył go sobie jako cel do głupich docinków, podkładania nóg i popychania na korytarzu podczas przerw. Kiedy syn przyszedł z tym problemem do mnie po raz pierwszy, nie bawiłam się w żadne psychologiczne pogadanki, tylko powiedziałam mu krótko: gdy ktoś cię zaczepia, oddaj mu − krótka piłka.
Wczoraj Bartek w końcu nie wytrzymał, gdy tamten znowu zrzucił mu piórnik z ławki, odwinął się i rąbnął go prosto w nos. Natychmiast wylądowałam na dywaniku w gabinecie dyrekcji, gdzie pani pedagog ze świętym oburzeniem zaczęła mi robić wyrzuty, że przemoc rodzi przemoc i że powinnam uczyć dziecko rozmawiać o emocjach. Powiedziałam jej prosto w oczy, że nie będę wychowywać ciamajdy, która przy lada okazji leci z płaczem do pani, bo w dorosłym życiu nikt za mojego syna nie rozwiąże żadnego konfliktu. Samoobrona w szkole, czyli dlaczego uciekanie do pani nauczycielki nie działa? Współczesna szkoła publiczna próbuje wmawiać rodzicom, że ma sytuację pod kontrolą i że każde zgłoszenie przemocy na korytarzu spotyka się z natychmiastową, skuteczną reakcją ze strony dyrekcji. No po prostu cyrk na kółkach i totalna bajka dla naiwnych, bo każdy, kto ma dziecko w podstawówce, doskonale wie, jak to wygląda w realu. Nauczycielki wolą klikać w telefony albo plotkować w kąciku, a gdy zaryczany maluch przybiega, że ktoś go uderzył, słyszy tylko standardowe: przeproście się i pogódźcie. Dla mnie takie podejście to jest jawne dawanie przyzwolenia na to, by klasowi tyrani bezkarnie pastwili się nad słabszymi rówieśnikami, którzy boją się postawić. Mój syn po moim pozwoleniu poczuł się w końcu pewnie we własnej skórze i gwarantuję Państwu, że tamten łobuz po wczorajszym nokaucie będzie go omijać szerokim łukiem. Chłopcy od wieków załatwiali swoje sprawy po męsku i czasem jeden solidny męski argument działa lepiej niż sto nudnych godzin spędzonych na pogadankach z psychologiem o radzeniu sobie ze złością. Wychowuję silnego mężczyznę, a nie niedojdę Matki z klasowej grupy na WhatsAppie linczują mnie teraz w komentarzach, pisząc, że mój syn jest agresorem i powinien dostać naganę. A ja pytam te wszystkie idealne mamusie: kim będą wasi synowie za dziesięć czy piętnaście lat, gdy wyrosną na życiowe niedojdy, niepotrafiące twardo walczyć o swoje w robocie czy na ulicy? Świat nie jest różowy, nikt nie będzie się z nimi cackał po wyjściu ze szkolnych murów i jeśli mały człowiek nie nauczy się stawiać granic teraz, to w dorosłości słono za to zapłaci. Uczę Bartka szacunku do dziewczynek, uczę go, że nigdy nie wolno atakować pierwszemu i zaczepiać słabszych, ale obrona własna to jest jego święte prawo. Nie będę przepraszać za syna Ta cała awantura w gabinecie dyrektora pokazała mi tylko, jak bardzo dzisiejszy system oświaty odkleił się od realnego życia i jak bardzo brakuje w nim zdroworozsądkowego podejścia. Nie mam zamiaru przepraszać za to, że mój syn potrafi się obronić, gdy ktoś narusza jego przestrzeń osobistą i niszczy jego rzeczy. Złożyłam oficjalne oświadczenie, że nie wyrażam zgody na żadne sesje z psychologiem dla Bartka, bo syn zrobił dokładnie to, co powinien zrobić każdy chłopak na jego miejscu. Apeluję do wszystkich mam, które mają w domach synów i boją się, że wyrosną oni na szkolne ofiary klasowych cwaniaków: przestańcie uczyć dzieci bezradności i wiecznego skarżenia. Dajcie swoim chłopakom zielone światło na twardą walkę, gdy inne metody zawodzą, bo tylko w ten sposób wyrosną na pewnych siebie, silnych mężczyzn, którzy poradzą sobie z każdym życiowym kryzysem. Szkoła powinna uczyć wiedzy, a charakter i instynkt przetrwania buduje się w domu, przy wsparciu rodziców, którzy nie boją się iść pod prąd powszechnym, modnym głupotom. Kaja Komentarz Redakcji: List naszej czytelniczki obnaża potężne emocje i bezradność, z jakimi mierzą się rodzice w starciu ze szkolną przemocą, jednak jako Redakcja nie popieramy zasady „oko za oko”. Choć instynktowna chęć ochrony własnego dziecka jest w pełni zrozumiała, psychologia dziecięca wyraźnie pokazuje, że nauka agresji fizycznej nie buduje w małym człowieku zdrowej pewności siebie, a jedynie utwierdza go w przekonaniu, że siła jest jedynym rozwiązaniem konfliktów. Zamiast uczyć dzieci bicia, powinniśmy jako dorośli twardo i bezkompromisowo wymagać od dyrekcji szkół zapewniania bezpieczeństwa na korytarzach, jednocześnie ucząc najmłodszych asertywności, stawiania granic słownych oraz zgłaszania problemów dorosłym, którzy mają obowiązek skutecznie reagować. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Zużyci” nauczyciele nie dają już rady: 72 proc. myśli o odejściu z zawodu. Nie będzie miał kto uczyć?
Te dzieci wyrosną na pewnych siebie dorosłych. Warunek to zasada 5-1 stosowana już od maleńkości
Każdy rodzic marzy o tym, by jego pociecha wkroczyła w dorosłość z podniesioną głową i niezłomną wiarą we własne możliwości. Okazuje się, że kluczem do osiągnięcia tego celu jest jedna, genialnie prosta reguła matematyczna, którą warto wdrożyć do domowej codzienności jak najwcześniej.
Codzienność z małym dzieckiem bywa prawdziwym poligonem doświadczalnym, na którym cierpliwość rodzica jest wystawiana na próbę niemal każdego dnia. W pośpiechu, zmęczeniu i natłoku obowiązków bardzo łatwo wpaść w spiralę nieustannych upomnień oraz krytyki. Nie biegaj, nie ruszaj, zostaw, dlaczego znowu rozlałeś sok − to słowa, które automatycznie padają w większości domów. Kiedy te negatywne komunikaty zaczynają dominować w domowej przestrzeni, w dziecięcej psychice powoli zaczyna pękać coś bardzo ważnego. Wielu rodziców uważa, że ciągłe poprawianie zachowania malucha to po prostu element skutecznej dyscypliny i właściwego wychowania. Przecież dziecko musi wiedzieć, co robi źle, aby mogło się poprawić i w przyszłości unikać podobnych błędów. Okazuje się jednak, że ludzki mózg, a zwłaszcza ten bardzo młody i intensywnie się rozwijający, przetwarza negatywne bodźce znacznie silniej niż te pozytywne. Jedno surowe upomnienie potrafi zneutralizować kilka miłych słów, pozostawiając w sercu dziecka poczucie, że jest niewystarczająco dobre. Wybitni psychologowie zajmujący się relacjami międzyludzkimi znaleźli jednak na to genialne rozwiązanie, które opiera się na precyzyjnej, matematycznej proporcji. Magiczna proporcja, która ratuje dziecięce poczucie wartości Amerykański terapeuta i badacz John Gottman przez dekady analizował zachowania ludzi w bliskich relacjach i odkrył brutalną prawdę o ludzkich emocjach. Sformułował on słynną zasadę 5-1, według której do zachowania pełnej równowagi emocjonalnej i poczucia bezpieczeństwa potrzeba aż pięciu pozytywnych interakcji na każde negatywne zdarzenie. Przeniesiona na grunt rodzicielski reguła ta staje się prawdziwą tarczą ochronną dla dziecięcej samooceny. Współczynnik ten jasno pokazuje, że nie da się zmazać przykrego wrażenia jedną szybką pochwałą rzuconą mimochodem. Aby dziecko odzyskało stabilność i wiarę w siebie, potrzebuje ze strony dorosłego potężnej dawki ciepła, akceptacji i autentycznego dostrzeżenia jego starań. Nie oznacza to oczywiście, że rodzice mają całkowicie zrezygnować ze stawiania granic czy udawać, że złe zachowanie nie miało miejsca. Chodzi o to, by bilans na koniec dnia był dodatni, a w sercu malucha nie zakorzeniło się przekonanie, że jest jedynie źródłem wiecznych problemów i frustracji dorosłych. Dzieci, które dorastają w otoczeniu, gdzie ta proporcja jest zachowana, rozwijają silne poczucie własnej wartości, rzadziej popadają w stany lękowe i znacznie lepiej radzą sobie z porażkami w dorosłym życiu. Zasada 5-1 w wychowaniu: jak odbudować więź bez sztucznego słodzenia Wprowadzenie tej metody w życie wymaga od dorosłych zmiany myślenia o tym, czym właściwie jest pozytywna interakcja z dzieckiem. Wielu rodziców wpada w pułapkę sztucznego chwalenia i za każde banalne dotknięcie kredki krzyczy entuzjastycznie „Brawo”. Tymczasem młodociany mózg szybko wyczuwa fałsz i przestaje reagować na puste słowa. Pozytywny komunikat to nie tylko głośna pochwała, ale przede wszystkim drobne gesty bliskości, uważności i szacunku, które budują bezpieczną więź każdego dnia. Przykład? Dziecko poczuje się zauważone, gdy mama odłoży telefon i przez kilka minut, podczas zabawy czy rozmowy, utrzyma z nim pełny kontakt wzrokowy. A poza tym: Docenianie intencji zamiast idealnych efektów − warto zauważyć, że dziecko bardzo się starało, nawet jeśli przy okazji sprzątania pokoju zbił się ulubiony wazon. Czuły dotyk i spontaniczna bliskość − zwykłe pogłaskanie po głowie, mocny uścisk przed wyjściem do przedszkola czy przybicie piątki to potężne zastrzyki dopaminy. Uważne słuchanie bez przerywania − kucnięcie przy maluchu i wysłuchanie jego długiej opowieści o znalezionym w parku patyku buduje w nim poczucie, że jego sprawy są ważne. Wspólny śmiech i wygłupy − nic tak szybko nie naprawia nadszarpniętej atmosfery po trudnej kłótni jak chwila bezkarnej, radosnej zabawy w łaskotki. Te drobne wpłaty do emocjonalnego banku dziecka nie wymagają poświęcania wielu godzin, a jedynie zmiany codziennych nawyków. Kiedy dorosły uświadomi sobie, jak wielką moc mają te drobne chwile, wspólne życie staje się znacznie spokojniejsze. Naprawianie błędów po rodzicielskiej burzy Nikt nie jest idealny i każdy rodzic ma prawo do gorszego dnia, w którym zmęczenie bierze górę, a z ust padają słowa zbyt ostre i raniące. Najważniejsze jest jednak to, co wydarzy się tuż po wybuchu złości. Tradycyjne metody wychowawcze często nakazywały przeczekać trudny moment w ciszy lub udawać, że nic się nie stało, co tylko potęgowało w dziecku lęk. Nowoczesna psychologia bliskości pokazuje, że każdą zerwaną więź można, a wręcz trzeba jak najszybciej naprawić. Świadome przeproszenie własnego dziecka i nazwanie swoich emocji po imieniu to jedna z najpiękniejszych lekcji dojrzałości, jaką można mu dać. Stosowanie zasady 5-1 po trudnym konflikcie pomaga dorosłemu odzyskać kontrolę nad domową atmosferą i zatrzymać spiralę wzajemnych pretensji. Zamiast chodzić nadętym przez resztę popołudnia, warto świadomie zaplanować gesty, które pozwolą maluchowi poczuć, że złość minęła, a miłość rodzica jest bezwarunkowa. To właśnie w tych najtrudniejszych momentach decyduje się, czy mały człowiek wyrośnie na dorosłego, który potrafi konstruktywnie radzić sobie z problemami, czy też na kogoś, kto w obliczu krytyki natychmiast się wycofuje i traci wiarę we własne siły. Podjęcie tego trudu to najlepsza inwestycja w przyszłość dzieci. Zobacz też: Japońskie dzieci są wrażliwe i zawsze słuchają dorosłych. Sekret tkwi w zasadzie „smutnego wzroku”
Nie bierze się dzieci do kościoła. Babcia się wściekła: „Spojrzałam na tą smarkulę i aż mną zatrzęsło”
Czy zabieranie małych dzieci na niedzielne nabożeństwa to zawsze dobry pomysł, zwłaszcza gdy dorośli nie potrafią zapanować nad ich zachowaniem? Przeczytaj pełen wzburzenia list starszej kobiety, która podczas mszy świętej zderzyła się z kompletnym brakiem kultury u kilkuletniej dziewczynki i bezradnością jej rodziców.
Szanowna Redakcjo. Zdecydowałam się napisać ten list, ponieważ sytuacja z ostatniej niedzieli przelała czarę mojej goryczy i uświadomiła mi, że nie bierze się małych dzieci do kościoła, jeśli nie potrafi się ich wcześniej nauczyć podstawowych manier. Jestem dumną babcią i matką, całe życie starałam się wpajać moim dzieciom, że Dom Boży to miejsce ciszy, skupienia i głębokiego szacunku. Niestety, to, co zastałam w ławce obok podczas porannej mszy świętej, przerosło moje najśmielsze wyobrażenia o granicach bezczelności. Spojrzałam na tę małą smarkulę siedzącą za mną i aż mną zatrzęsło z wściekłości, gdy zobaczyłam, z jaką drwiną i lekceważeniem traktuje dorosłą, starszą osobę, podczas gdy jej rodzice siedzieli obok jak bezwolne klocki, zapatrzeni w ołtarz i udający, że problem nie istnieje. Skandaliczne zachowanie dziewczynki w świętym miejscu Wszystko zaczęło się w połowie kazania, kiedy radosna i rozkojarzona dziewczynka, na oko może pięcioletnia, zaczęła kręcić się na wszystkie strony, kopać w oparcie mojej ławki i głośno szeleścić papierkami po cukierkach. Kiedy delikatnie odwróciłam głowę i posłałam jej upominające, poważne spojrzenie, licząc na to, że dziecko zrozumie swój błąd i usiądzie spokojnie, mała bezczelnie spojrzała mi prosto w oczy i wystawiła język. Stałam tam jak zamurowana, nie wierząc, że tak małe dziecko potrafi z taką premedytacją i złośliwością prowokować starszą, nieznajomą kobietę w świętym miejscu. Najgorsze było to, że ta smarkula nie zrobiła tego raz − przez kolejne kilkanaście minut, za każdym razem, gdy próbowałam skupić się na modlitwie, ona stroiła miny i cicho podśmiewała się pod nosem. Moje serce biło jak szalone z oburzenia, bo poczułam się potwornie upokorzona. Ta mała dziewczynka doskonale wiedziała, że robi coś złego, ale bawiła się moją bezradnością, widząc, że ja w kościele nie zacznę robić awantury i nie podniosę na nią głosu przy całym tłumie wiernych. Całkowita obojętność rodziców na prowokacje własnego dziecka Przez cały ten czas z przerażeniem obserwowałam reakcję, a raczej całkowity brak reakcji ze strony matki i ojca tej dziewczynki, którzy siedzieli tuż obok niej. Matka co chwilę zerkała na córkę, widziała te wystawiane języki i głupie miny kierowane w moją stronę, ale zamiast stanowczo złapać małą za rękę, upomnieć ją lub po prostu wyprowadzić, odwracała wzrok z głupkowatym uśmiechem. Ojciec natomiast bawił się telefonem komórkowym pod ławką, kompletnie odcięty od rzeczywistości i udający, że wychowanie własnego dziecka w niedzielny poranek go nie dotyczy. Ta totalna bezradność i ignorowanie chamskiego zachowania wobec starszej osoby to jest największa porażka współczesnego pokolenia rodziców. Oni w imię jakiegoś chorobliwego spokoju wolą udawać, że ich dziecko to święty aniołek, pozwalając mu na publiczne niszczenie cudzego komfortu i deptanie podstawowych zasad kultury osobistej. Kiedy pod koniec nabożeństwa nie wytrzymałam, podeszłam do tej matki i powiedziałam szeptem, że zachowanie jej córki było wysoce nieodpowiednie, usłyszałam jedynie lodowate i pełne wyższości: „Proszę pani, dziecko ma swoje prawa, a kościół jest dla wszystkich”. Czy prawa dzieci mają polegać na pokazywaniu języka starszym ludziom w świątyni? Kościół to miejsce modlitwy, a nie plac zabaw dla niewychowanych dzieci Apeluję do Redakcji o nagłośnienie tego problemu, bo msza święta coraz częściej zamienia się w koszmar dla starszych parafian, którzy chcą po prostu w spokoju przeżyć niedzielę. Jeśli rodzice nie potrafią wyegzekwować od swojego kilkulatka godziny spokojnego siedzenia w ławce i szacunku dla otoczenia, to niech po prostu zostawią dziecko w domu z nianią albo idą na mszę dla najmłodszych, gdzie panują zupełnie inne reguły. Kościół to nie jest darmowa sala zabaw ani plac, na którym dzieci mogą robić, co chcą, bez żadnych konsekwencji ze strony bezradnych opiekunów. Drogie Mamy i Tatusiowie, opamiętajcie się i zacznijcie uczyć swoje dzieci szacunku do starszych, zanim te małe smarkacze wejdą Wam na głowę. Wasza uległość i strach przed postawieniem twardej granicy w kościele to nie jest nowoczesne wychowanie, to jest zwyczajna życiowa nieudolność, za którą my wszyscy musimy potem płacić. Ja po tej niedzieli czuję ogromny żal i obiecuję sobie, że jeśli sytuacja się powtórzy, nie będę milczeć, bo obrona godności starszego człowieka i powagi świętego miejsca to obowiązek każdego z nas. Krystyna Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Znalazłam to w spiżarni w starym pudełku po piernikach. Prawda o mojej nieczułej matce złamała mi serce”
Duńskie dzieci są najszczęśliwsze na świecie. Sekret tkwi w „metodzie ciasta”
Duńczycy znaleźli genialny sposób na to, jak poprzez wspólne jedzenie ciasta uczyć najmłodszych empatii i wrażliwości. Ten wyjątkowy, słodki zwyczaj pomaga dzieciom bezstresowo rozmawiać o emocjach i buduje niesamowicie silne więzi w grupie
Kiedy myślimy o Danii, w naszych głowach niemal natychmiast pojawia się słynne hasło hygge, oznaczające przytulność, ciepło domowego ogniska i celebrowanie małych, codziennych przyjemności. Jednak ten skandynawski kraj od lat okupuje pierwsze miejsca w globalnych rankingach najszczęśliwszych narodów świata nie tylko z powodu zamiłowania do świec i ciepłych koców. Prawdziwy sekret tkwi w sposobie, w jaki Duńczycy konstruują system edukacji i wychowania, stawiając dobrostan emocjonalny oraz relacje międzyludzkie daleko ponad morderczą pogonią za ocenami i rankingami. W duńskich szkołach podstawowych istnieje jedna, absolutnie wyjątkowa lekcja, na którą uczniowie czekają z niecierpliwością przez cały tydzień, a jej przebieg zaskakuje każdego obcokrajowca. Ta słynna technika, czyli lekcje empatii (Klassens tid), jest uważana za fundament, na którym buduje się pokolenie ludzi empatycznych, odpornych psychicznie i potrafiących doskonale współpracować w grupie. Słodki fundament duńskiej edukacji, czyli jak działa metoda ciasta Klassens tid to stały, obowiązkowy punkt w planie zajęć każdego duńskiego ucznia, który nie ma nic wspólnego z tradycyjnym, nudnym wykładem czy sprawdzaniem wiedzy z podręczników. Raz w tygodniu cała klasa wraz z nauczycielem siada w kręgu, tworząc bezpieczną przestrzeń, a całe spotkanie kręci się wokół... blachy pysznego, upieczonego w domu ciasta. W wielu szkołach tradycją jest, że co tydzień inne dziecko przynosi wypiek przygotowany wspólnie z rodzicami, by poczęstować nim wszystkich swoich kolegów i koleżanki. Podczas tej słodkiej godziny lekcyjnej nie omawia się spraw organizacyjnych ani nie gani za złe zachowanie − to czas poświęcony wyłącznie na rozmowy o emocjach, relacjach i problemach grupy. Dzieci uczą się głośno mówić o tym, co je smuci, co sprawiło im przykrość w mijającym tygodniu lub z jakimi trudnościami rówieśniczymi się mierzą. Kluczem do sukcesu jest to, że cała klasa wspólnie szuka rozwiązań dla problemu danego ucznia, ucząc się wzajemnego słuchania, szacunku do odmiennych perspektyw i głębokiej empatii. Ciasto działa tutaj jak katalizator − rozluźnia atmosferę, sprawia, że trudne tematy stają się łatwiejsze do przełknięcia, a szkoła przestaje być bezosobową instytucją, stając się prawdziwą, wspierającą wspólnotą. Nauka empatii jako najważniejszy przedmiot w szkolnym grafiku Większość systemów edukacyjnych na świecie, w tym również w Polsce, skupia się na rozwijaniu twardych kompetencji intelektualnych, spychając inteligencję emocjonalną na daleki margines. Duńczycy podeszli do tematu rewolucyjnie, uznając, że człowiek, który nie potrafi współodczuwać i współpracować z innymi, nigdy nie osiągnie prawdziwego, trwałego sukcesu w dorosłym życiu. Metoda ciasta uczy dzieci najważniejszej sztuki − odczytywania nastrojów rówieśników, reagowania na cudzy smutek i budowania mostów zamiast murów wykluczenia. Na tych lekcjach nie ma złych odpowiedzi ani głupich pytań, a każdy ma prawo do wyrażenia swojego zdania w atmosferze absolutnej akceptacji. Dzięki temu duńskie dzieci nie mają potrzeby walczenia o pozycję w grupie za pomocą agresji, hejtu czy budowania toksycznych hierarchii na szkolnych korytarzach. One po prostu wiedzą, że ich głos zostanie wysłuchany, a ewentualny konflikt zostanie rozwiązany przy stole, podczas wspólnego jedzenia drożdżówki, a nie w brutalnej walce na podwórku. Ta niesamowita lekcja empatii sprawia, że uczniowie dorastają w przekonaniu, że wspólnota jest siłą, a nie zagrożeniem, co owocuje brakiem lęków społecznych i gigantyczną pewnością siebie. Wybór tego rozwiązania w edukacji to dowód na to, że mądre przywództwo dorosłych potrafi stworzyć środowisko, w którym każde dziecko rozkwita we własnym tempie, czując stałe wsparcie swojego otoczenia. Jak przenieść duńskie zasady do polskiego domu? Wprowadzenie elementów tej skandynawskiej filozofii do realiów polskiego życia rodzinnego nie wymaga zmiany systemu oświaty, ale reorientacji naszych codziennych priorytetów. Możemy stworzyć naszą własną, domową metodę ciasta, rezerwując jeden wieczór w tygodniu na wspólne pieczenie i rozmowy o tym, co naprawdę dzieje się w sercach naszych dzieci. To idealny moment, by wyłączyć telefony, odsunąć na bok komputery i usiąść razem przy stole bez pośpiechu, dając sobie nawzajem sto procent uwagi i miłości. Taki rodzinny rytuał buduje w dziecku niesamowite poczucie stabilności i daje mu pewność, że dom to najbezpieczniejszy azyl pod słońcem, gdzie każdy problem zostanie wysłuchany. Zamiast zasypywać dzieci kolejnymi zabawkami czy organizować im każdą minutę wolnego czasu w salach zabaw, podarujmy im prostotę wspólnego bycia i słuchania. Uczmy je empatii poprzez codzienne, drobne gesty − zapytajmy, jak czuje się kolega w szkole, nauczmy dzielenia się z innymi i pokazujmy, że emocje są ważne i potrzebne. Duńskie szczęście nie jest sekretem − to wynik świadomych, codziennych wyborów opartych na bliskości i szacunku. Wprowadzenie metody ciasta w waszym domu to najlepszy krok, jaki możecie zrobić, by wychować ludzi silnych, wrażliwych i gotowych na budowanie pięknego świata opartego na empatii. Zobacz też: Już 4/5 matek stosuje metodę „time-in”. Tak wygaszają złość dziecka w 3 minuty
Japońskie dzieci są wrażliwe i zawsze słuchają dorosłych. Sekret tkwi w zasadzie „smutnego wzroku”
Rodzicielstwo w wydaniu azjatyckim od lat fascynuje i zaskakuje swoją niesamowitą skutecznością. Istnieje jedna, wyjątkowo subtelna reguła oparta na czystych emocjach, która sprawia, że tamtejsze maluchy potrafią zapanować nad złością bez użycia jakichkolwiek zakazów czy krzyków ze strony opiekunów.
Codzienność z małym dzieckiem pod jednym dachem to dla wielu z nas prawdziwy test wytrzymałości psychicznej. Każda mama doskonale zna te momenty, kiedy zmęczenie po całym dniu pracy zderza się z nagłym, gwałtownym wybuchem złości kilkulatka w najmniej odpowiednim miejscu. W polskich domach wciąż zbyt często automatyczną reakcją staje się podniesiony głos, nerwowe groźby o zabraniu zabawek albo odsyłanie do kąta, które i tak rzadko przynoszą upragniony skutek. Tymczasem w innej części świata, na malowniczych wyspach Azji, rodzice mierzą się z dokładnie takimi samymi dziecięcymi emocjami w sposób, który dla Europejczyka brzmi jak opowieść o zupełnie innej cywilizacji. Różnica nie wynika wcale z innej genetyki czy wrodzonego, spokojnego temperamentu tamtejszych maluchów, ale z unikalnej filozofii prowadzenia młodego człowieka przez życie. Japoński model wychowania opiera się na głębokiej empatii i budowaniu więzi, w której nie ma miejsca na tradycyjne kary, agresję słowną czy wymuszanie posłuszeństwa siłą. Zamiast budować barierę strachu, tamtejsi rodzice od najmłodszych lat uczą dzieci odczytywania emocji innych ludzi i brania odpowiedzialności za to, jak ich zachowanie wpływa na otoczenie. To podejście sprawia, że japońskie dzieci wyrastają na osoby niezwykle wrażliwe, uważne i naturalnie skłonne do współdziałania z dorosłymi, bez potrzeby stosowania jakichkolwiek radykalnych metod dyscyplinujących. Filozofia bliskości i czułości, czyli pierwsze lata życia po japońsku Aby zrozumieć ten niezwykły fenomen, trzeba cofnąć się do momentu narodzin dziecka, ponieważ w Japonii pierwsze lata życia malucha wyglądają zupełnie inaczej niż na Zachodzie. Istnieje tam głęboko zakorzenione przekonanie, że do piątego roku życia dziecko jest istotą całkowicie czystą, doskonałą i niemalże boską, która dopiero uczy się funkcjonować w skomplikowanym świecie. Przez te pierwsze lata mama i dziecko są wręcz nierozłączni − noworodek jest nieustannie noszony w chuście, śpi w jednym łóżku z rodzicami, a jego płacz nigdy nie jest ignorowany. W tym kluczowym okresie japońska matka nie stawia dziecku sztywnych granic, nie krytykuje go i nie zabrania eksplorowania świata, otaczając je bezwarunkową miłością i akceptacją. Taka bezgraniczna czułość tworzy w psychice małego człowieka potężny fundament bezpieczeństwa oraz zaufania do dorosłych. Dziecko, które nigdy nie doświadczyło odrzucenia, krzyku ani emocjonalnego chłodu, rozwija w sobie ogromną wrażliwość na sygnały wysyłane przez opiekunów. Gdy maluch wkracza w wiek przedszkolny, nie ma w nim potrzeby buntowania się przeciwko rodzicom dla zasady, ponieważ dorosły kojarzy mu się wyłącznie z bezpieczną przystanią i miłością. To właśnie ta głęboka więź emocjonalna staje się kluczem do legendarnej już zgodności japońskich dzieci w późniejszych latach życia. Magia smutnego wzroku zamiast awantury i podnoszenia głosu Prawdziwy sekret skuteczności tego systemu ujawnia się w momentach, gdy dziecko zaczyna zachowywać się nieodpowiednio, na przykład krzyczy w miejscu publicznym lub niszczy zabawkę. Wtedy japoński rodzic nie ucieka się do krzyku, szarpania czy dawania kar, lecz stosuje unikalną technikę, którą można nazwać zasadą smutnego wzroku. Dorosły kuca na wysokości oczu malucha, patrzy mu prosto w twarz i pokazuje głęboki, autentyczny smutek oraz zawód wywołany zaistniałą sytuacją. Zamiast złości, na twarzy rodzica maluje się żal, a z ust padają spokojne słowa o tym, jak bardzo to zachowanie rani mamę lub jak przykro jest innym ludziom wokół. Dla japońskiego dziecka, które jest mocno związane emocjonalnie z rodzicami, widok smutnej, zawiedzionej matki jest o wiele silniejszym i bardziej dotkliwym bodźcem niż jakikolwiek krzyk. Maluch natychmiast czuje wewnętrzną potrzebę naprawienia sytuacji, ponieważ jego największym pragnieniem jest przywrócenie harmonii i uśmiechu na twarzy ukochanej osoby. Ta metoda uczy dzieci czegoś absolutnie bezcennego: empatii oraz rozumienia konsekwencji własnych czynów. Dziecko nie przestaje broić dlatego, że boi się kary, ale dlatego, że szczerze nie chce sprawiać przykrości mamie, tacie ani nikomu innemu w swoim otoczeniu. Wychowanie do życia w grupie − nauka szacunku dla otoczenia Kolejnym filarem, na którym opiera się ten dalekowschodni sukces wychowawczy, jest silne zakorzenienie w kulturze kolektywnej, gdzie dobro wspólnoty stoi zawsze wyżej niż indywidualny egoizm. Japońskie dzieci od najmłodszych lat są uczone, że ich zachowanie ma bezpośredni wpływ na komfort i spokój innych ludzi. Rodzice rzadko mówią dziecku, że czegoś nie wolno robić, bo tak, zamiast tego tłumaczą, że głośne bieganie po restauracji przeszkadza panu przy stoliku obok, a rzucanie zabawkami może zrobić komuś krzywdę. Taki trening społeczny sprawia, że maluchy naturalnie rozwijają w sobie ogromną uważność na drugiego człowieka. Patrząc na te niesamowite efekty, trudno nie zadać sobie pytania, czy moglibyśmy przenieść chociaż cząstkę tej japońskiej mądrości do naszych polskich domów. Choć żyjemy w zupełnie innej kulturze, zasada zastąpienia agresji i złości autentycznym, spokojnym komunikowaniem własnych uczuć wydaje się uniwersalnym kluczem do dziecięcego serca. Rezygnacja z toksycznych kar na rzecz budowania głębokiej, opartej na zaufaniu relacji to luksus, na który zasługuje każde dziecko, niezależnie od szerokości geograficznej. Być może, zamiast kolejny raz podnosić głos, warto po prostu przytulić malucha, spojrzeć mu w oczy i pokazać, że jego złość nas smuci, a nie złości. Zobacz też: Hiszpańskie dzieci są pewne siebie i radosne. Rodzice pozwalają im na 1 rzecz, która w Polsce by nie przeszła
Hiszpańskie dzieci są pewne siebie i radosne. Rodzice pozwalają im na 1 rzecz, która w Polsce by nie przeszła
Wychowanie dzieci w Hiszpanii opiera się na jednej, zaskakującej zasadzie, która dla wielu polskich rodziców byłaby nie do pomyślenia. Okazuje się jednak, że to właśnie w tym sekrecie tkwi klucz do niesamowitej pewności siebie i poczucia szczęścia u najmłodszych Hiszpanów.
Gdy nadchodzi upalne lato, a słońce powoli chowa się za horyzontem, polskie place zabaw pustoszeją w mgnieniu oka, ustępując miejsca sztywnej, domowej rutynie wieczornej kąpieli i wczesnego zasypiania. Tymczasem na tętniących życiem placach Madrytu, Barcelony czy Sewilli prawdziwe, rodzinne życie dopiero się rozpoczyna, a tamtejsze ulice napełniają się niesamowitą, dziecięcą energią. Obserwując te dwa tak skrajnie odmienne modele organizacji czasu, trudno nie zadać sobie pytania, dlaczego to właśnie mali Hiszpanie uchodzą za najbardziej otwarte, radosne i pewne siebie dzieci na całym kontynencie. Odpowiedź nie kryje się w luksusowych zabawkach czy nowoczesnych programach edukacyjnych, ale w jednym fundamentalnym prawie, które dorośli dają swoim pociechom bez cienia poczucia winy. Mowa o całkowitym przyzwoleniu na hałaśliwą, nieskrępowaną ekspresję oraz swobodną zabawę w przestrzeni publicznej, która trwa często do późnych godzin wieczornych. Magia hiszpańskiej nocy, czyli swoboda bez zegarka w ręku Większość polskich rodziców żyje w permanentnym stresie związanym z przestrzeganiem rygorystycznego harmonogramu dnia, w którym godzina dwudziesta jest nieprzekraczalną granicą aktywności malucha. W Hiszpanii ten schemat po prostu nie istnieje, a pojęcie wczesnego pójścia spać jest traktowane jako sztuczne ograniczenie naturalnego rytmu życia całej społeczności. Tradycją jest, że całe wielopokoleniowe rodziny wychodzą wieczorami na kolację lub spacer, a niemowlęta i kilkulatki towarzyszą dorosłym w restauracjach, kawiarnianych ogródkach i na miejskich deptakach. Dzieci biegają między stolikami, bawią się w berka wokół fontann i głośno się śmieją, podczas gdy rodzice rozmawiają, piją kawę i celebrują obecność bliskich. Ta nocna swoboda nie wynika z braku odpowiedzialności czy niedopatrzenia ze strony opiekunów, ale z głębokiego przekonania, że dziecko jest pełnoprawnym członkiem społeczeństwa, który ma prawo uczestniczyć w życiu miasta na równi z dorosłymi. W tym modelu nie ma miejsca na izolowanie najmłodszych w ciemnych pokojach, kiedy reszta świata dopiero zaczyna odpoczywać po upalnym dniu. Dziecko dorastające w ten sposób od najwcześniejszych miesięcy życia uczy się naturalnej adaptacji do różnych warunków, nie boi się gwaru, tłumu ani ciemności i traktuje przestrzeń publiczną jak swój drugi, bezpieczny dom. Ta elastyczność sprawia, że mali Hiszpanie rzadko miewają lęki separacyjne czy problemy z zasypianiem w obcym miejscu − potrafią po prostu uciąć sobie drzemkę w wózku pośrodku głośnej restauracji, czując stałą, kojącą bliskość swoich rodziców. Hałas jako język radości: koniec z wiecznym uciszaniem dzieci Kolejnym elementem tej wychowawczej układanki, który w Polsce natychmiast wywołałby falę karcących spojrzeń i złośliwych komentarzy, jest całkowita akceptacja dla dziecięcego hałasu. Na hiszpańskim placu zabaw czy w parku nikt nie krzyczy za dzieckiem, by zachowywało się ciszej, nie syka zniecierpliwiony na widok głośnego śmiechu i nie traktuje pisków radości jako naruszenia porządku publicznego. Hiszpanie głęboko wierzą, że głośna ekspresja, śpiew, krzyk i żywiołowa dyskusja to naturalny język dzieciństwa, którego tłumienie niszczy spontaniczność i blokuje rozwój emocjonalny młodego człowieka. Dzieci mogą bezkarnie biegać po restauracyjnych korytarzach, głośno domagać się uwagi i przeżywać swoje małe dramaty bez obawy, że ich rodzina zostanie uznana za niewychowaną. W Polsce wciąż pokutuje surowe przekonanie, że grzeczne dziecko to dziecko ciche, niewidoczne i niewchodzące dorosłym w drogę, co rodzi w maluchach permanentne poczucie winy za własną ekspresję. Hiszpańskie podejście całkowicie zdejmuje ten ciężar z barków najmłodszych, dając im bezcenne poczucie, że ich obecność, ich emocje i ich radość są w stu procentach akceptowane przez otoczenie. Ta wolność do bycia głośnym i zauważonym buduje w dorastających ludziach gigantyczną, niezłomną pewność siebie oraz brak strachu przed wystąpieniami publicznymi w dorosłym życiu. Dziecko, którego nigdy nie uciszano na siłę w imię świętego spokoju obcych ludzi, wyrasta na dorosłego, który potrafi głośno mówić o swoich potrzebach, nie boi się wyrażać własnego zdania i z odwagą idzie przez świat. Co polskie rodziny mogą wygrać dzięki odrobinie iberyjskiego luzu? Zastosowanie choćby małych elementów tej południowej filozofii w naszych realiach mogłoby stać się zbawiennym powiewem wolności dla zagonionych, zestresowanych rodziców i ich przebodźcowanych dzieci. Rezygnacja ze sztywnego harmonogramu i pozwolenie sobie na spontaniczny, wieczorny spacer w ciepły dzień uczy rodzinę elastyczności i odpuszczania spraw błahego formatu na rzecz budowania autentycznych wspomnień. Kiedy przestajemy kontrolować każdą minutę i pozwalamy dziecku na głośniejszą, nieskrępowaną ekspresję, w domu nagle znika napięcie, a pojawia się przestrzeń na autentyczny dialog i radość z bycia razem. Uwolnienie dzieci od wiecznych nakazów i zakazów dotyczących zachowania w miejscach publicznych to najlepsza inwestycja w ich odporność psychiczną oraz umiejętności społeczne. Dzieci, którym pozwala się na swobodną integrację z otoczeniem, bez lęku wchodzą w relacje z rówieśnikami, są bardziej otwarte na nowości i rzadziej wykazują zachowania agresywne wynikające z frustracji. Hiszpańskie szczęście nie jest tylko kwestią klimatu czy słońca, ale świadomego wyboru kulturowego, który stawia dobrostan emocjonalny i wolność małego człowieka ponad surowe reguły poprawności. Warto czasami schować zegarek głęboko do kieszeni, wyjść wieczorem na lody i pozwolić swojemu dziecku na głośny, radosny śmiech pod gołym niebem − to właśnie z takich chwil rodzi się siła charakteru, która zostanie z nim na całe życie. Zobacz też: Japońskie dzieci nie grymaszą i szanują innych. Ich rodzice przestrzegają tych 5 zasad
Pokolenie dzieci-krzykaczy. Babcia: „Robią, co chcą. Scena w parku to pokaz nieudolności rodziców”
Czy współczesne metody wychowawcze bez zakazów i nakazów doprowadziły do narodzin pokolenia dzieci-krzykaczy, które tłamszą swoich bliskich w miejscach publicznych? Przeczytaj mocny i niezwykle szczery list doświadczonej babci, która opisuje przerażający obraz rodzicielskiej bezradności wobec agresji sześcioletniego chłopca.
Szanowna Redakcjo, piszę do Was z sercem przepełnionym głębokim smutkiem i autentycznym przerażeniem po tym, co zobaczyłam podczas mojego niedzielnego spaceru w miejskim parku. Stałam się świadkiem sytuacji, która idealnie podsumowuje dramat współczesnych rodzin, gdzie dorośli stali się bezwolnymi pionkami, a światem rządzi pokolenie dzieci-krzykaczy, którym wolno absolutnie wszystko. Jako matka, która wychowała dwoje dzieci, i babcia trójki wspaniałych wnuków, doskonale wiem, że maluchy mają swoje humory, gorsze dni i prawo do płaczu. Jednak to, co wyprawia się obecnie na placach zabaw i w alejkach parkowych pod okiem uśmiechniętych, bezradnych rodziców, nie ma nic wspólnego z miłością, a jest po prostu pokazem totalnej życiowej nieudolności dorosłych. Scena, którą zaobserwowałam przy parkowej fontannie, do teraz spędza mi sen z powiek, bo pokazała mi jak na dłoni, że współcześni rodzice panicznie boją się własnych dzieci i wolą znosić publiczne upokorzenie, byle tylko nie naruszyć delikatnej psychiki małego tyrana. Agresywny wybuch przy fontannie i bezradność dorosłych Wszystko zaczęło się bardzo niewinnie w słoneczne popołudnie, kiedy obok mojej ławki zatrzymało się małżeństwo z chłopcem, na oko sześcioletnim, który od pierwszej sekundy wymuszał na nich pełną uwagę wrzaskiem i tupaniem. Kiedy ojciec odmówił mu kupna kolejnego balona z helem, tłumacząc spokojnie, że przecież jeden już jest w samochodzie, w dziecku obudziła się najprawdziwsza furia. Chłopak zaczął wrzeszczeć na cały regulator, uderzać hulajnogą w nogi własnej matki i rzucać kamieniami prosto w wodę, gdzie pływały kaczki. Najbardziej wstrząsające nie było jednak zachowanie tego małego krzykacza, ale absolutnie bierna i upokarzająca postawa jego rodziców, którzy zamiast stanowczo przerwać ten pokaz dzikości, zaczęli chłopca... przepraszać. Matka przykucnęła przed nim i niemal ze łzami w oczach błagała: „Tymonku, kochanie, uspokój się, kupimy tego balonika, tylko przestań kopać mamusię, bo to boli”. Ojciec stał obok zrezygnowany, czerwony ze wstydu, patrząc w ziemię i udając przed przechodniami, że sytuacja jest pod pełną kontrolą. Chłopiec w odpowiedzi na te błagalne prośby po prostu napluł matce na buty, a ona jedynie poprawiła mu czapeczkę i wyjęła portfel, żeby spełnić jego zachciankę − to był przerażający pokaz wychowawczej kapitulacji, który mną głęboko wstrząsnął. Bezstresowe wychowanie tworzy ludzi bez empatii i szacunku Patrzyłam na tę scenę i czułam, jak krew pulsuje mi w skroniach, bo przypomniałam sobie, jak w moich czasach budowało się autorytet i szacunek do drugiego człowieka. U nas w domu słowo „nie” znaczyło „nie”, a dziecko od najmłodszych lat wiedziało, że w miejscach publicznych obowiązują żelazne zasady kultury i liczy się też komfort innych ludzi wokół. Dzisiejsi rodzice-pionki, omamieni nowoczesnymi teoriami o dawaniu dziecku pełnej swobody, hodują egoistów, którzy w przyszłości zderzą się z brutalną rzeczywistością. Dziecko, które bije matkę po rękach, pluje na jej buty i wymusza prezenty agresywnym krzykiem w parku, nie uczy się wolności − ono uczy się tego, że przemoc i wrzask to najskuteczniejsze narzędzia do zarządzania dorosłymi. Ci rodzice w imię świętego spokoju oddali ster władzy w domu sześcioletniemu dziecku, które nie ma jeszcze emocjonalnych narzędzi, by udźwignąć taką odpowiedzialność, przez co staje się lękliwe i jeszcze bardziej agresywne. To nie jest miłość rodzicielska, to jest czyste lenistwo i tchórzostwo przed postawieniem twardej, bezpiecznej granicy, która uratowałaby tego chłopca przed staniem się życiową niedojdą. Gdzie podział się szacunek do starszych i autorytet rodzica? Kiedyś rodzina była zespołem, w którym dorosły był przewodnikiem, drogowskazem i bezpieczną ścianą, o którą młody człowiek mógł się oprzeć w chwilach zagubienia. Dzisiaj rodzice wolą być kumplami swoich dzieci, boją się ich łez, boją się tupnięcia nogą i w ten sposób całkowicie eliminują szacunek do samych siebie oraz do starszych pokoleń. Kiedy tam w parku podeszłam delikatnie do tej matki i powiedziałam, że może warto wyprowadzić syna z tłumu, żeby ochłonął, usłyszałam od jej męża surowe: „Proszę się nie wtrącać, syn musi wyrazić swoje naturalne emocje”. Wyrażać emocje kosztem kopania matki i terroryzowania całego parku? To jest jakaś chora, wypaczona definicja nowoczesności, która prowadzi nas prosto w społeczną przepaść. My, babcie, patrzymy na to pokolenie krzykaczy z ogromną trwogą o ich przyszłość. Kochajcie swoje dzieci mądrze, ale pamiętajcie, że mądra miłość to także odwaga do powiedzenia „nie”, to umiejętność przetrwania dziecięcego focha bez ulegania i kupowania spokoju za cenę własnej godności. Nie bądźcie nieudolni, bo Wasze dzieci potrzebują rodziców o silnym kręgosłupie, a nie bezradnych wykonawców ich najmniejszych, kapryśnych zachcianek. Babcia Gabriela Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Jestem po 70-tce, a córka chciała zagonić mnie do niańczenia dzieci. Dobrze, że mam jeszcze syna, który mnie wspiera”
Dzieci w Skandynawii są szczęśliwsze przez 1 nawyk rodziców. Polacy mogliby się uczyć
Istnieje pewna specyficzna filozofia codzienności, która sprawia, że dzieci z północy dorastają w atmosferze, o jakiej wielu z nas marzy podczas nerwowych zakupów w galeriach handlowych. Kiedy zrozumiesz, na czym polega ten jeden, niemal niewidoczny na pierwszy rzut oka nawyk, twoje spojrzenie na macierzyństwo już nigdy nie będzie takie samo.
Polskie domy często pękają w szwach od kolorowych zabawek, grających gadżetów i markowych ubranek. Tymczasem Skandynawowie, z właściwym sobie spokojem, pokazują nam, że największym luksusem, jaki możemy dać dziecku, jest... brak nadmiaru. Ten jeden nawyk, polegający na radykalnym uproszczeniu życia, to lekcja, której my, Polacy, bardzo potrzebujemy w dobie wszechobecnego konsumpcjonizmu. Minimalizm w dziecięcym pokoju jako fundament emocjonalnego spokoju Pierwszą rzeczą, która uderza w skandynawskim stylu wychowania, jest niesamowity minimalizm w wyposażeniu. My, polscy rodzice, często wpadamy w pułapkę myślenia, że każda nowa zabawka to krok do przodu w rozwoju naszego malucha. Kupujemy interaktywne roboty, świecące stoliki i setki plastikowych figurek, wierząc, że stymulujemy umysł dziecka. Skandynawscy rodzice robią dokładnie na odwrót − stawiają na pustą przestrzeń i kilka prostych, drewnianych przedmiotów. Wiedzą bowiem, że przebodźcowanie to największy wróg dziecięcej psychiki. Kiedy dziecko ma wokół siebie zbyt wiele bodźców, jego układ nerwowy stale pracuje na wysokich obrotach, co prowadzi do rozdrażnienia, trudności z koncentracją i problemów ze snem. Skandynawski nawyk ograniczania przedmiotów to nie jest kwestia oszczędności, ale świadomego tworzenia bezpiecznego azylu. Tamtejsze pokoje dziecięce są jasne, proste i przede wszystkim − przewidywalne. Zamiast góry zabawek dzieci mają miejsce do budowania bazy z koca albo do swobodnego rysowania. Ten brak presji posiadania wszystkiego uczy maluchy najważniejszej umiejętności: kreatywności. Gdy nie masz gotowej zabawki, która robi wszystko za ciebie, musisz ją sobie wymyślić. Polacy mogliby się uczyć tego spokoju, który płynie z pustej półki. To właśnie ten minimalizm sprawia, że dzieci z północy potrafią bawić się jedną patykiem przez godzinę i czuć się przy tym jak królowie świata, podczas gdy nasze dzieci nudzą się w środku sklepu z zabawkami. Wartości rodzinne zamiast materialnych dóbr − lekcja priorytetów Kolejnym filarem skandynawskiego szczęścia jest przeniesienie ciężaru z prezentu na obecność. W Polsce wciąż pokutuje przekonanie, że miłość mierzy się wielkością pudełka pod choinką czy na urodziny. W Skandynawii ceniony jest wspólny czas, najlepiej na świeżym powietrzu, bez względu na pogodę. Ich nawykiem jest celebrowanie prostych rytuałów: wspólne pieczenie cynamonowych bułeczek, niedzielne spacery do lasu czy wieczorne czytanie książek przy świecach. To są wartości, których nie da się kupić, a które budują w dziecku poczucie stałości i bezpieczeństwa. Skandynawowie rozumieją, że dziecko nie zapamięta dziesiątego autka z serii, ale zapamięta zapach lasu po deszczu i to, że tata naprawdę go słuchał, zamiast zerkać w telefon. My, goniąc za lepszym życiem, często zapominamy, że „lepsze” dla dziecka oznacza „spokojniejsze”. Przejście na skandynawski model wartości rodzinnych wymaga od nas, rodziców, ogromnej pokory. Musimy przyznać, że nasz czas jest cenniejszy niż nadgodziny, za które kupimy kolejny gadżet. Ten nawyk rezygnacji z materialnego wyścigu uwalnia całą rodzinę od stresu i pozwala skupić się na tym, co naprawdę istotne − na budowaniu relacji opartej na autentyczności, a nie na gadżetach. Spokojne środowisko sprzyjające rozwojowi − jak wprowadzić to u nas? Ostatnim elementem tej układanki jest tworzenie środowiska sprzyjającego autonomii dziecka. Skandynawski nawyk polega na tym, by pozwalać dzieciom być dziećmi − brudzić się, doświadczać porażek i samodzielnie eksplorować świat. W Polsce często mamy tendencję do nadopiekuńczego lęku, który objawia się m.in. zasypywaniem dziecka rzeczami, które mają mu ułatwić życie. Skandynawowie stawiają na prostotę funkcjonalną. Dziecko ma mieć wygodne ubranie na każdą pogodę i przestrzeń, w której nikt go nie ocenia. To proste podejście sprawia, że dzieci dorastają w przekonaniu, że są wystarczające takie, jakie są, bez potrzeby gonienia za najnowszymi trendami. Wprowadzenie skandynawskiego nawyku prostoty w polskim domu nie wymaga remontu, ale zmiany myślenia. Zacznijmy od wspólnego przeglądu zabawek − zostawmy te, które dają pole do wyobraźni, a resztę oddajmy. Przestańmy planować każdą minutę weekendu w aquaparkach czy salach zabaw, a pójdźmy po prostu do lasu. Skandynawskie szczęście rodzi się z braku pośpiechu i akceptacji tego, co tu i teraz. To lekcja o tym, że mniej znaczy więcej, a spokój rodzica jest najlepszym prezentem, jaki dziecko może znaleźć pod dachem swojego domu. Polacy mają w sobie ogromną miłość do dzieci − jeśli połączymy ją ze skandynawską prostotą, stworzymy mieszankę, która da naszym dzieciom siłę na całe życie. Zobacz też: „Synowa wstydu mi narobiła na komunii. Przyszła ubrana jak na dyskotekę, a z dzieci zrobiła pośmiewisko”
3 skutki wychowania przez nadopiekuńczą matkę. Te dzieci zawsze będą mieć pod górkę
Czasami intencje zrodzone z najczystszej, bezgranicznej miłości potrafią stworzyć wokół młodego człowieka niewidzialną klatkę, z której niezwykle trudno uciec w dorosłym życiu. Kiedy troska zamienia się w permanentną kontrolę, start w samodzielność staje się dla dziecka początkiem wyjątkowo wyboistej drogi.
Współcześnie na rodzicach, a w szczególności na matkach, ciąży ogromna presja bycia idealnymi przewodniczkami po coraz bardziej skomplikowanym świecie. Chcemy chronić nasze pociechy przed każdym zagrożeniem, przed najmniejszym rozczarowaniem, a nawet przed naturalnymi konsekwencjami ich własnych, potknięć. W psychologii i socjologii od lat analizuje się zjawisko tak zwanego rodzicielstwa helikopterowego, gdzie matka krąży nad dzieckiem przez całą dobę, gotowa natychmiast wkroczyć do akcji i usunąć z jego drogi każdą, nawet najmniejszą przeszkodę. Ta nadmierna opiekuńczość, choć zakorzeniona w głębokim lęku o dobrostan malucha, w rzeczywistości działa jak emocjonalny paraliż. Dziecko dorastające pod kloszem uczy się, że świat jest potwornie niebezpiecznym miejscem, a ono samo nie posiada żadnych narzędzi, by przetrwać bez stałej obecności i aprobaty rodzica. Przyjrzyjmy się trzem najbardziej destrukcyjnym skutkom takiego wychowania, które sprawiają, że te dzieci w dorosłości niemal zawsze będą mieć pod górkę. 1. Paraliżujący lęk przed decyzyjnością i życiowa nieporadność Pierwszym i najbardziej widocznym efektem dorastania pod skrzydłami nadopiekuńczej matki jest brak umiejętności podejmowania samodzielnych decyzji. W domach, gdzie dominuje ten styl wychowania, matka decyduje o wszystkim − od koloru skarpetek w przedszkolu, przez wybór zajęć pozalekcyjnych, aż po kierunek studiów czy wybór pierwszej pracy. Dziecko nigdy nie dostaje szansy, by poczuć sprawczość, popełnić błąd i samodzielnie ponieść jego konsekwencje, co jest przecież fundamentem budowania dojrzałej tożsamości. Kiedy taki młody człowiek wkracza w dorosłość, każda konieczność dokonania wyboru wywołuje w nim paraliżujący strach i poczucie zagubienia. Bez stałego głosu dorosłego, który podpowie, co jest dobre, a co złe, czuje się jak we mgle. Tacy dorośli permanentnie szukają autorytetów, które przejmą za nich odpowiedzialność − wchodzą w toksyczne relacje z dominującymi partnerami lub stają się całkowicie uległymi pracownikami, którzy nie potrafią wykazać się najmniejszą inicjatywą. Echo matczynego głosu szepcze im do ucha, że sami na pewno podejmą złą decyzję, co skazuje ich na wieczną życiową nieporadność i stagnację. 2. Chronicznie niska samoocena i lęk przed porażką Nadopiekuńczość wysyła do podświadomości dziecka bardzo bolesny, podskórny komunikat, który brzmi: ty sam jesteś zbyt słaby, głupi i niezdarny, by poradzić sobie z tym światem, dlatego ja muszę zrobić to za ciebie. Choć matka myśli, że okazuje w ten sposób miłość, w rzeczywistości systematycznie demoluje wiarę dziecka we własne siły. Brak doświadczenia w radzeniu sobie z porażkami sprawia, że młody człowiek nie wykształca tak zwanej odporności psychicznej, która jest kluczem do sukcesu w dorosłym życiu. W efekcie dorosłe dzieci nadopiekuńczych matek panicznie boją się jakichkolwiek wyzwań, nowości czy ryzyka. Wolą zrezygnować z walki o awans, nie podejmują ambitnych projektów i wycofują się z rywalizacji przy pierwszym napotkanym problemie, ponieważ każda trudność jest dla nich potwierdzeniem własnej bezwartościowości. Żyją w ciągłym lęku przed oceną, stale biczując się za najmniejsze potknięcia i porównując się z rówieśnikami, którzy z lekkością idą przez życie. Ta wewnętrzna kruchość i brak twardego kręgosłupa emocjonalnego sprawiają, że tacy ludzie rzadko pokazują pełnię swojego potencjału, ukrywając się w bezpiecznym, ale ciasnym cieniu własnych kompleksów. 3. Trudności w budowaniu dojrzałych i partnerskich relacji Ostatnim, niezwykle bolesnym skutkiem syndromu helikopterowej matki są potężne problemy z nawiązywaniem zdrowych relacji z innymi ludźmi, zwłaszcza w sferze partnerskiej. Nadopiekuńcza relacja ma charakter symbiotyczny i bardzo często opiera się na nieświadomym szantażu emocjonalnym ze strony rodzica, który żąda uwagi i wdzięczności za swoje poświęcenie. Dziecko dorasta w poczuciu ogromnego długu, jaki ma do spłacenia wobec matki, co uniemożliwia mu prawidłowe odcięcie pępowiny i emocjonalną separację. W dorosłym życiu tacy ludzie albo panicznie boją się bliskości, uciekając przed jakimkolwiek zaangażowaniem w obawie przed ponownym zawłaszczeniem ich przestrzeni, albo szukają w partnerze bezwzględnego opiekuna, który zastąpi im matkę. Każda próba zbudowania stałego związku staje się polem bitwy, ponieważ lojalność wobec matki stoi zawsze na pierwszym miejscu, co rodzi gigantyczne konflikty. Partnerzy takich osób bardzo szybko zauważają, że w ich związku zawsze jest obecna ta trzecia osoba, której zdanie jest święte i niepodważalne. Bez bolesnego procesu psychoterapii i postawienia twardych granic rodzicielskiej kontroli, te dorosłe dzieci są skazane na emocjonalną samotność, uwięzione w sieci lęków i oczekiwań, których nie potrafią udźwignąć. Zobacz też: Emocjonalnie niedostępny rodzic zawsze robi te 4 rzeczy. Jego dzieci cierpią w samotności