Mruganie oczami u dziecka – możliwe przyczyny częstego mrugania i zaciskania powiek
Częste mruganie u dziecka może wynikać ze zmęczenia wzroku lub podrażnienia oczu. Objaw ten rzadziej świadczy o chorobie, a czasami jest to tzw. tik nerwowy. Zobacz, jak sprawdzić, dlaczego dziecko często mruga lub zaciska powieki.
O nadmiernym mruganiu oczami mówi się wtedy, gdy ktoś mruga częściej niż normalnie. Co ciekawe, noworodki mrugają około 2 razy na minutę. Z czasem liczba mrugnięć rośnie i osiąga liczbę około 15 na minutę w wieku kilkunastu lat. Równie często mrugają osoby dorosłe. Mruganie nawilża oczy i jest dla nich korzystne. Jednak nadmierne mruganie oczu może sygnalizować problemy. Dziecko mruga oczami – przyczyny Wśród przyczyn częstego mrugania oczu u dziecka możemy wymienić: obecność ciała obcego w oku, wrastającą rzęsę, zmęczenie wzroku w wyniku spowodowane wpatrywaniem się w ekrany (dziecko najczęściej mruga oczami wieczorem), suchość oczu, do której przyczynia się odwodnienie organizmu lub długie korzystanie z komputera, smartfona, tabletu lub oglądanie telewizji (dziecko może też zgłaszać dodatkowe dolegliwości, np. uczucie „piasku” pod powiekami), wady wzroku – częste mruganie, a zwłaszcza mrużenie oczu, może sugerować pogorszenie widzenia, alergiczne zapalenie spojówek – dziecko często mruga, bo oczy swędzą lub pieką, wirusowe zapalenie spojówek – infekcja prowadzi do wysuszenia i swędzenia oczu, a mruganie jest próba łagodzenia tych dolegliwości, epilepsję – u niektórych dzieci cierpiących na padaczkę mruganie oczami jest jednym z pierwszych objawów choroby, zespół Touretta – mruganie oczami jest tylko jednym z symptomów choroby. Mruganie oczami a tiki nerwowe u dziecka Częste mruganie oczami może nie mieć żadnej fizjologicznej lub chorobowej przyczyny. Wtedy najprawdopodobniej można uznać je za tiki nerwowe u dziecka, czyli niekontrolowane, mimowolne ruchy powiekami. Niektóre dzieci mają tiki w postaci ruchów głowy, marszczenia nosa, wykrzywiania ust lub tiki głosowe (np. chrząkanie). U części rozwijają się tiki w postaci częstych mrugnięć oczami lub tylko jednym okiem. Takie niekontrolowane ruchy najczęściej są wynikiem nadmiernego napięcia emocjonalnego, lęku lub traumy. Częste mruganie oczami u dziecka – co robić? Jeśli dziecko nie przesadza z wpatrywaniem się w ekrany telefonu, komputera czy tabletu i można wykluczyć też odwodnienie u dziecka, najlepiej skonsultować się z lekarzem. Pediatra postara się ustalić przyczynę częstego mrugania. Jeśli wykluczy zapalenie spojówek, najprawdopodobniej skieruje dziecko do okulisty, a później (ewentualnie) do neurologa. Zanim jednak to zrobi, wypyta o okoliczności i pory dnia, w jakich dziecko mruga oczami. Poprosi też o opisanie sposobu, w jaki dziecko to robi. Przy zapaleniu spojówek wystarczy podanie dziecku leków, aby dolegliwość ustąpiła sama. Gdy mruganie oczami okaże się efektem wady wzroku, okulista dziecięcy zaleci jej korekcję okularami lub leczenie choroby oczu, która pogarsza wzrok. Okulista wykluczy też wrastająca rzęsę oraz ciało obce w oku. Natomiast w przypadku tików nerwowych, niezbędna będzie dalsza obserwacja dziecka, a być może także terapia psychologiczna. Przeczytaj też: Rozwój wzroku u dziecka Jak dbać o wzrok dziecka? Astygmatyzm u dzieci
Wady wzroku u dzieci: leczenie. Czy zawsze potrzebne są okulary?
Wady wzroku, a właściwie poprawnie wady refrakcji, mogą przeszkadzać dziecku w zabawie, a później w nauce – dlatego trzeba je leczyć. Sprawdź, jak prawidłowo zadbać o wzrok dziecka, a także jakie są przyczyny i jak wygląda leczenie najbardziej powszechnych wad wzroku u dzieci.
Przedszkolak nie powie ci, że niewyraźnie widzi. Nie powie, bo przecież nie wie, jak widzieć powinien. Będzie jednak robić wszystko, by wzrok nie sprawiał mu kłopotów. Oglądając bajkę, usiądzie tuż przy telewizorze; powie, że nie lubi układania puzzli; będzie się krzywić na zabawy typu: znajdź 10 szczegółów, którymi różnią się te dwa obrazki. Przyczyną takiego zachowania może być wada wzroku. Często jednak bardzo trudno ją zauważyć. Oko dziecka potrafi bowiem dostosować się do warunków, jakie ma (to tzw. zdolność akomodacji). Malec może więc dobrze widzieć pomimo tego, że obiektywnie wada wzroku (refrakcji) już jest. Tyle tylko, że jego oczy bardzo się przy tym męczą (stąd np. bóle głowy, kłopoty z koncentracją). Dlatego warto sprawdzić dziecku wzrok u okulisty chociaż raz w wieku przedszkolnym, a już szczególnie zanim dziecko pójdzie do szkoły. Nieleczona wada wzroku może spowodować szkolne problemy: kłopoty z czytaniem, pisaniem, nadpobudliwość. Można temu zapobiec! Spis treści: Przyczyny wad wzroku u dzieci Krótkowzroczność u dzieci Nadwzroczność u dzieci Astygmatyzm u dzieci Różnowzroczność u dzieci Jak zapobiegać wadom wzroku u dzieci? Przyczyny wad wzroku u dzieci Wśród przyczyn wad wzroku u dzieci wymienia się m.in. uwarunkowania genetyczne, ale też nieprawidłowy styl życia. Specjaliści alarmują, że obecnie mamy do czynienia z falą krótkowzroczności u dzieci. Przyczyniła się do niej pandemia, a dokładniej obostrzenia, które zmieniły tryb życia naszych dzieci. Niestety dłuższe przesiadywanie przed ekranami (nauka zdalna, kontakty online z rówieśnikami i rodziną oraz częstsze oglądanie tv), a także rzadsze przebywanie na powietrzu czy na zajęciach pozalekcyjnych mają olbrzymi wpływ na wzrok naszych dzieci. Wady wzroku u dzieci: krótkowzroczność Zazwyczaj pojawia się w wieku 7-8 lat, a potem 12-13 lat, kiedy dziecko w szkole coraz więcej „pracuje” wzrokiem. Przy krótkowzroczności gałka oczna jest zbyt długa lub rogówka zbyt wypukła i za mocno załamuje światło. Przez to ostry obraz powstaje nie na siatkówce (jak być powinno), tylko przed nią. Co się dzieje: dziecko widzi wyraźnie przedmioty, które znajdują się blisko, za to słabo te, które są dalej. Możesz zauważyć: dziecko mruży oczy, chcąc zobaczyć coś, co znajduje się daleko, często siada blisko telewizora. Pamiętaj jednak, że do rozpoznania tej wady refrakcji i każdej innej nie wystarczą objawy demonstrowane przez dziecko. Konieczne jest specjalistyczne badanie okulistyczne, badania refrakcji za pomocą przyrządów (refraktometr, autorefraktometr, skiaskopia) po rozszerzeniu źrenicy i porażeniu akomodacji. Jak leczyć krótkowzroczność u dziecka? Konieczna jest wizyta u okulisty. Jeśli lekarz potwierdzi wadę, zaleci maluchowi noszenie okularów lub soczewek kontaktowych (minusowych). Podstawowym leczeniem wad refrakcji (potocznie zwanych wadami wzroku) jest wyrównanie wady za pomocą różnego rodzaju pomocy optycznych (szkła okularowe, soczewki kontaktowe). Metody inwazyjne – chirurgiczne w obrębie rogówki, które zmieniają jej krzywiznę i w ten sposób redukują wadę refrakcji są zarezerwowane głównie dla pacjentów, którzy ukończyli 21. rok życia. Wady wzroku u dzieci: nadwzroczność (dalekowzroczność) To najczęstsza wada wzroku u dzieci. Zwykle malec już rodzi się z niewielką nadwzrocznością (około +2, +3 dioptrie), która potem maleje. Niestety, nie u wszystkich dzieci. O dalekowzroczności mówimy wtedy, gdy gałka oczna jest zbyt krótka lub rogówka zbyt płaska. Ostry obraz powstaje za siatkówką. Co się dzieje: dziecko dobrze widzi obiekty oddalone, natomiast niewyraźnie rzeczy, które znajdują się blisko. Możesz zauważyć: malca męczy układanie puzzli, nie lubi układanek, obrazków z wieloma szczegółami, nie interesuje się literkami, w zerówce ma kłopoty z czytaniem i pisaniem. Często może się skarżyć na bóle głowy. Pamiętaj jednak, że rozpoznanie wady refrakcji i określenie jej wielkości jest możliwe jedynie przez lekarza okulistę z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu, po rozszerzeniu źrenicy i porażeniu akomodacji. Lekiem stosowanym w tym celu jest najczęściej Atropina w roztworze odpowiednim do wieku dziecka, podawana do worka spojówkowego lub u starszych dzieci Tropicamid 0,5% i 1%, też w stężeniu zależnym od wieku dziecka. Jak leczyć nadwzroczność u dzieci? Jeśli nadwzroczność jest niewielka i dotyczy dwojga oczu, dziecko nie musi nosić okularów (wada może sama się wyrównać). Lekarz zwykle jednak zaleca kontrole co rok, by sprawdzić, czy wada się nie powiększa. Jeśli jest duża, konieczne jest noszenie okularów lub soczewek (plusowych). Wady wzroku u dzieci: astygmatyzm Na ogół jest wadą wrodzoną spowodowaną nieprawidłową budową rogówki. Co się dzieje: dziecko widzi obraz zniekształcony, niewyraźny – zarówno z bliska, jak i z daleka. Możesz zauważyć: malec często mruży oczy, przekrzywia główkę, żeby wyraźniej widzieć. Widać, że męczy go zwłaszcza przyglądanie się przedmiotom znajdującym się blisko. Trudno mu zauważyć szczegóły i skupić się na nich. Zwykle nie lubi układać puzzli. Może skarżyć się na bóle głowy. Jak leczyć astygmatyzm u dzieci? Konieczne są okulary z tzw. szkłami cylindrycznymi. Wady wzroku u dzieci: różnowzroczność Zdarza się rzadko – u około 1 proc. dzieci. Jednym okiem malec widzi dobrze, w drugim jest wada. Między jednym okiem a drugim może być nawet duża różnica w wadzie (np. w prawym oku jest -1, w lewym -5 dioptrii). Co się dzieje: oko słabsze widzi źle, przekazuje więc do mózgu niewyraźny obraz. Po pewnym czasie mózg „odrzuca” nieostry obraz i wykorzystuje tylko ten ze zdrowego oka. Z czasem to słabsze w ogóle może przestać pracować. Możesz zauważyć: u niektórych dzieci rozwija się zez (oko, które nie pracuje, „ucieka”, bo nie musi się wysilać), jednak nie zawsze tak się dzieje. Gdy zeza nie ma, wadę można zauważyć dopiero w badaniu okulistycznym. Jak leczyć różnowzroczność? Niewielka różnowzroczność rzędu 2-3 dioptrie może być wyrównana za pomocą szkieł okularowych. Wyższe wartości różnowzroczności wymagają wyrównania wady refrakcji za pomocą soczewek kontaktowych. W przypadku niemowląt i małych dzieci, które mają zlecone soczewki kontaktowe, niezbędne jest nauczenie rodziców zakładania i zdejmowania soczewek oraz ich pielęgnacji. Jak zapobiegać wadom wzroku u dzieci? Badania przeprowadzone kilka lat temu wśród uczniów warszawskich szkół podstawowych wykazały, że prawie połowa dzieci ma wadę wzroku. Potwierdzili to również okuliści z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, którzy zbadali kilkuset uczniów szkół podstawowych – u połowy z nich wykryto poważne wady wzroku. Wadom nie zawsze da się zapobiec (często to sprawa genów), warto jednak próbować. Pilnuj, by dziecko było na dworze co najmniej dwie godziny dziennie. Chodź z nim na plac zabaw, zachęcaj do jazdy na rowerze, hulajnodze, rolkach, a gdy będzie starsze – także do uprawiania sportu. Spędzanie czasu na zajęciach sportowo-rekreacyjnych poprawia wzrok – tak twierdzą okuliści. Ograniczaj czas oglądania telewizji i zabaw przy komputerze. Zły dla wzroku jest szczególnie komputer, i to niezależnie od tego, jak nowoczesny ma ekran. Powodem kłopotów jest to, że dziecko siedzi bardzo blisko ekranu, a wtedy mięśnie jego oczu są mocno napięte. Dwugodzinna zabawa przy komputerze (codziennie) aż dwukrotnie zwiększa ryzyko krótkowzroczności. Dbaj, by maluch dostawał witaminy i składniki mineralne ważne dla oczu. To beta-karoten (prowitamina A) i witamina E. Beta-karoten jest w pomarańczowych oraz zielonych owocach i warzywach (marchew, morele, dynia, brokuły, sałata), witamina E zaś w orzechach, migdałach, olejach. Podawaj też jagody i czarne porzeczki – zawierają one antocyjany poprawiające widzenie oraz mikrokrążenie w gałce ocznej. Ważnym składnikiem jest również luteina, która działa jak filtr, chroniąc siatkówkę oka przed szkodliwym światłem. Znajduje się ona m.in. w brokułach, pomarańczach, brzoskwiniach, szpinaku, sałacie, mango, melonach. Zobacz też: Badania wzroku u dzieci: jak wygląda badanie? Czy trzeba wpuszczać krople? Dieta na dobry wzrok: co najbardziej lubią nasze oczy? Jak dbać o wzrok dziecka? 10 trików, które zminimalizują negatywny wpływ ekranu Konsultacja merytoryczna prof. dr hab. n. med. Mirosława Grałek Wybitna okulistka dziecięca, pracuje na Oddziale Okulistyki Dziecięcej Uniwersyteckiego Centrum Pediatrii im. M. Konopnickiej SP ZOZ Centralny Szpital Kliniczny UM w Łodzi
Co szkodzi na wzrok? 10 zachowań, których należy unikać w trosce o oczy
Co szkodzi na wzrok? Często nie zdajemy sobie sprawy z wielu zachowań, które są szkodliwe dla oczu. Wyjaśniamy, co przyczynia się do popsucia wzroku i jakich zachowań należy unikać.
Nieodpowiednie dbanie o oczy często niesie za sobą konsekwencje, niekiedy bardzo poważne. Co negatywnie wpływa na wzrok? Przede wszystkim oczom szkodzi ich nadmierna praca z bliska – głównie wielogodzinne wpatrywanie się w ekran laptopa lub smartfona. Szkodzi również suche powietrze, brak odpowiedniej ochrony przed słońcem, niewłaściwe oświetlenie, a nawet makijaż. Większość szkodzących nawyków można wyeliminować. Podpowiadamy, w jaki sposób to zrobić. Co szkodzi na wzrok? Podczas codziennego funkcjonowania jesteśmy w stanie ograniczyć takie czynności i negatywne nawyki, które szkodzą oczom. Oto lista rzeczy, które źle wpływają na wzrok. Co szkodzi na wzrok? Długotrwałe wytężanie wzroku Niewłaściwe oświetlenie Brak ochrony przed słońcem Zbyt suche powietrze Przecieranie oczu Spanie w soczewkach kontaktowych Niekorzystne działanie smogu Kreska na wewnętrznej stronie powieki Wielogodzinne korzystanie z komputera Nieodpowiednia dieta Długotrwałe wytężanie wzroku Co szkodzi na wzrok? Elektronika, która sprawia, że wpatrujemy się w nią za długo, za często, ze zbyt bliskiej odległości. Z ewolucyjnego punktu widzenia oczy ludzkie są przystosowane do patrzenia w dal, nie zaś do patrzenia z bliska. Wpatrywanie się w litery lub cyfry przez wiele godzin jest więc bardzo obciążające dla oczu. To samo tyczy się wielogodzinnego przesiadywania przed tabletem, smartfonem lub laptopem. Im bliżej oczu umieszczony jest tablet, smartfon lub monitor komputera, tym większy wysiłek mięśni odpowiadających za akomodację – zmianę kształtu soczewki. W takiej sytuacji zmniejsza się zakres akomodacji, czyli zdolności manewrowania między punktem bliży i dali wzrokowej. Skutkiem tego może być rozwój krótkowzroczności (zwłaszcza u dzieci, które bardzo często i długo korzystają ze smartfona). Inną konsekwencją jest zespół suchego oka. Po wielu godzinach, oko, które jest przyzwyczajone do patrzenia na bliską odległość, nie widzi lub widzi bardzo słabo to, co znajduje się w dali. Nazywa się to tzw. pseudokrótkowzrocznością. Po przerwie oko wraca do naturalnej akomodacji. Jednak z czasem może to doprowadzić do skurczu akomodacyjnego, a oko potrzebuje więcej czasu, by wrócić do naturalnej ostrości widzenia. Inną konsekwencją jest zespół suchego oka. Niewłaściwe oświetlenie Na nasze oczy najlepiej wpływa światło naturalne. Często jednak zdarza się, że jesteśmy zmuszeni, by korzystać ze sztucznego oświetlenia. A nieodpowiednie dobrane światło negatywnie wpływa na nasz wzrok. Zadbaj, aby dziecko podczas czytania lub pisania, poza światłem sufitowym, miało także zapaloną lampkę przy biurku lub nad łóżkiem. Lampka powinna być ustawiona po lewej stronie, jeśli dziecko jest praworęczne lub po prawej, gdy jest leworęczne. Maluch nie powinien oglądać telewizji w ciemnym pokoju, ponieważ będzie to męczyło jego wzrok. Brak ochrony przed słońcem Nadmiar promieniowania UV uszkadza komórki siatkówki, a to z kolei może prowadzić do zaćmy, zwyrodnienia plamki żółtej lub czerniaka błony naczyniowej oka. Poważnym błędem jest więc brak ochrony oczu przed słońcem – szczególnie gdy planujemy przebywać dłuższy czas na intensywnym słońcu, np. w czasie wakacji w krajach południowych. W trakcie słonecznych dni o oczy szczególnie powinny dbać osoby o niebieskich tęczówkach, ponieważ to właśnie one są najbardziej narażone na szkodliwe działanie promieni UV. Nigdy nie należy patrzeć bezpośrednio na słońce, ponieważ skupiona na siatkówce energia może doprowadzać do poważnych poparzeń centralnej części siatkówki i w konsekwencji do nieodwracalnego pogorszenia ostrości wzroku. Przed zakupem okularów przeciwsłonecznych należy zwrócić uwagę na to, czy posiadają oznaczenie CE, które potwierdza zgodność z europejskimi standardami bezpieczeństwa. Zbyt suche powietrze Na nasze oczy szkodliwie działa zbyt suche powietrze. Skutkiem niskiej wilgotności powietrza jest zwiększone parowanie łez z gałki ocznej, czego konsekwencją jest pozbawienie oka naturalnej bariery ochronnej. Suche powietrze sprawia, że oczy są bardziej podatne na infekcje, a dodatkowo pieką, swędzą i stają się zaczerwienione. Przebywanie w pomieszczeniach zadymionych i zakurzonych również szkodliwie działa na wzrok. Należy zadbać o to, by w pomieszczeniach, w których przebywamy, powietrze było dobrze nawilżone. W tym celu trzeba często je wietrzyć, a także używać nawilżaczy powietrza. Przecieranie oczu Czynnością, która może szkodzić wzrokowi, jest przecieranie oczu. Choć mogłoby się to wydawać niegroźnym nawykiem – w rzeczywistości negatywnie wpływa na nasze oczy, ponieważ zwiększa ryzyko infekcji i zapalenia. Zamiast pocierać oczy (często brudnymi palcami), należy intensywniej mrugać lub sięgnąć po krople do nawilżania oczu. Jeśli dziecko przeciera oczy – przypominaj, by tego nie robiło. Staraj się tłumaczyć, że to może zaszkodzić jego wzrokowi. Spanie w soczewkach kontaktowych To jeden z poważniejszych błędów. Spanie w soczewkach kontaktowych może doprowadzić do podrażnienia powierzchni oka, a nawet do zapalenia rogówki. To bardzo poważne powikłanie wymagające intensywnego leczenia może być przyczyną trwałego uszkodzenia wzroku. Nic się nie stanie, jeśli dziecko zaśnie na krótko z soczewkami kontaktowymi, jednak bezwzględnie należy pilnować, by nie przesypiało w nich całych nocy. Soczewki kontaktowe należy także zdejmować podczas kontaktu z wodą (pod prysznicem, na basenie). W przeciwnym wypadku można nabawić się bakteryjnego zapalenia oka i innych groźnych infekcji. Niekorzystne działanie smogu Gdy w poszczególnych częściach naszego kraju ogłaszane są alarmy smogowe, należy pić dużo wody, ponieważ nawilżenie od środka korzystanie wpływa na nasze oczy. Warto też używać „sztucznych łez”, by nawilżyć je od zewnątrz. Przed zanieczyszczeniami częściowo chronią również okulary przeciwsłoneczne – warto więc mieć je przy sobie podczas spacerów, gdy stężenie smogu jest wysokie. Kreska na wewnętrznej stronie powieki Ten błąd mogą popełniać dorosłe kobiety, ale także dziewczynki wchodzące w okres dojrzewania, które dopiero zaczynają swoją przygodę z makijażem. Malowanie kreski na tzw. wodnej linii oka działa szkodliwie na wzrok. Wraz z kosmetykiem do oczu mogą wnikać bakterie. Przed każdym użyciem kredki do oczu powinno się ją delikatnie zatemperować, ponieważ to właśnie na jej końcówce znajduje się najwięcej drobnoustrojów. Wielogodzinne korzystanie z komputera Wielogodzinne wpatrywanie się w ekran monitora sprzyja wysychaniu powierzchni oka. Częstotliwość mrugania zmniejsza się wtedy aż 5-krotnie! Podczas długotrwałego korzystania z takich urządzeń należy zapuszczać „sztuczne łzy”, by nawilżyć oczy. Ważne jest także przestrzeganie następujących zasad: Ekran komputera powinien być ustawiony na wprost twarzy w odległości 40-75 cm od oczu. Co godzinę należy robić przerwy, żeby oczy mogły odpocząć. Należy pamiętać o mruganiu – jest to naturalny sposób, by zwilżyć powierzchnię gałki ocznej. Nieodpowiednia dieta Czynnikiem, który przyczynia się do pogorszenia widzenia jest także niewłaściwa dieta, czyli taka, która jest: pozbawiona warzyw i owoców, uboga w witaminy A, B, C i E, uboga w kwasy omega 3 i 6, pozbawiona cynku, selenu. Zobacz także: Jak dbać o wzrok dziecka? 10 trików, które zminimalizują negatywny wpływ ekranu Dieta na dobry wzrok: co najbardziej lubią nasze oczy? ​Dalekowzroczność u dzieci: objawy, przyczyny i leczenie. Czy nadwzroczność można wyleczyć? Konsultacja merytoryczna dr hab. n. med. Wojciech Hautz Specjalista Kliniki Okulistyki Centrum Zdrowia Dziecka
Dieta na dobry wzrok: co najbardziej lubią nasze oczy?
Odpowiednia dieta ma wpływ nie tylko na długie życie, ale i dobry wzrok. Jak dbać o profilaktykę chorób oczu związanych z wiekiem, zmęczeniem czy zanieczyszczeniem środowiska? Sprawdź, co jeść, by jak najdłużej cieszyć się zdrowiem oczu.
Okazuje się, że są produkty, które dzięki zawartości cennych witamin i minerałów, naprawdę warto włączyć do codziennego menu. Zwłaszcza wtedy, gdy zależy nam na tym, by uniknąć kłopotów ze wzrokiem. Spis treści: 1. Witaminy na dobry wzrok Witamina A – marchewka i inne naturalne źródła Witamina C – papryka i kiwi przeciw zaćmie Witamina E – eliksir młodości dla oczu Witaminy z grupy B – na straży zdrowych oczu 2. Minerały w diecie na dobry wzrok Cynk Selen Miedź 3. Dieta na dobry wzrok Nienasycone kwasy tłuszczowe Polifenole ​4. Co pić na poprawę wzroku? Witaminy na dobry wzrok Witamina A: marchewka i inne naturalnych źródła „Zjedz marchewkę, jest dobra na wzrok” – wielu z nas słyszało te słowa przy obiedzie co najmniej kilka razy w życiu. I nie bez powodu, bo w tej zachęcie do jedzenia marchewek, przekazywanej z pokolenia na pokolenie, nie ma krzty przesady. Marchewka (podobnie jak masło) długo kojarzona była jako jedno z najcenniejszych źródeł witaminy A, która stanowi bardzo ważny składnik barwnika radopsyny w siatkówce oka. Witamina A to również silny przeciwutleniacz, dzięki któremu komórki organizmu (również te, z których składa się oko) wolniej się starzeją. Niedobór witaminy A może prowadzić do tzw. kurzej ślepoty (pogorszenia widzenia o zmierzchu) lub zespołu suchego oka. Już 100 g gotowanej marchewki może w całości pokryć dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę (podczas gdy 30 g masła pokrywa 30 proc. zapotrzebowania). Dziś wiemy, że istnieje wiele innych naturalnych źródeł witaminy A. Źródła witaminy A: arbuz, fasolka szparagowa, pomidory (surowe) grejpfruty, wiśnie, brokuły, koperek, sałata, świeże morele, jarmuż, botwina, czerwona papryka, szpinak, dynia, bataty. Witaminę A znajdziemy również: w jajkach (2 jajka pokrywają ok. 30 proc. dziennego zapotrzebowania) w mleku (szklanka pokrywa 15 proc. dziennego zapotrzebowania). Wielu dietetyków uważa, że dużo zdrowszy niż witamina A jest beta-karoten, czyli forma witaminy A obecna w warzywach i owocach, a nie produktach zwierzęcych. Witamina C: papryka i kiwi przeciw zaćmie Witamina C jest podobnie jak witamina A przeciwutleniaczem. To niezawodny sprzymierzeniec w walce z wolnymi rodnikami, który stoi na straży młodości komórek. Co ważne, witamina C pozwala zapobiegać zaćmie, jednej z najpowszechniejszych chorób oczu. O liczbie osób cierpiących na zaćmę świadczą długie kolejki chorych czekających na operację oczu. Według wyników badań laboratoryjnych – podczas gdy w oku dotkniętym zaćmą poziom witaminy C jest bardzo niski, to w oku zdrowym osiąga on bardzo wysoki poziom (to samo dotyczy takich przeciwutleniaczy jak witamina A, E czy bioflawonoidy). Prócz tego witamina C wzmacnia ścianki naczyń krwionośnych w oku. Naturalne źródła witaminy C to: papryka (najlepiej surowa), truskawki porzeczki kiwi cytryny grejpfruty, kapusta kiszona natka pietruszki cytryny brokuły Uwaga: niedobory witaminy C mogą prowadzić do krwotoków i wylewów podspojówkowych. Witamina E – eliksir młodości dla oczu Jeśli chodzi o witaminy na dobry wzrok, należy podkreślić również rolę witaminy E. Tak jak A i C – jest przeciwutleniaczem, dzięki czemu chroni komórki organizmu nie tylko przed upływem czasu ale i szkodliwym działaniem środowiska. Dlatego witamina E pozwala chronić wzrok i zapewniać ostrość widzenia do późnych lat. Najwięcej witaminy E jest w olejach: z kiełków pszenicy, orzechów laskowych i słonecznikowym. Inne dobre źródła witaminy E: olej z pestek winogron, olej rzepakowy, oliwa ziarna słonecznika, migdały, orzechy laskowe, szpinak, jarmuż, szparagi, brokuły. Włączenie wyżej wymienionych produktów do codziennej diety przyczyni się do poprawy wzroku. Stanie się tak zwłaszcza, gdy w jadłospisie nie zabraknie źródeł takich przeciwutleniaczy jak witaminy A i C. Wraz z witaminą E tworzą one naprawdę bezkonkurencyjne trio. Witaminy z grupy B – na straży zdrowych oczu Ważnymi witaminami dla doskonałego wzroku są również te z grupy B. Witamina B1 – pozytywnie wpływa na proces widzenia i zapobiega zwężaniu się pola widzenia. Odpowiada za sprawne działanie nerwów, w tym nerwów ocznych. Naturalne źródła witaminy B1: pełnoziarniste pieczywo, brązowy ryż, rośliny strączkowe, orzechy pestki i nasiona. Witamina B2 pomaga w przyswajaniu witaminy A i wpływa na ostrość wzroku. Jej niedobór objawia się: światłowstrętem, łzawieniem i pieczeniem oczu. To ważne symptomy, ponieważ niedobory witaminy B2 mogą prowadzić do zapalenia spojówek lub rogówki a także przyspieszyć pierwsze oznaki zaćmy. Warto sięgać po produkty, które w nią obfitują. Dobre źródła witaminy B2: jogurty i inne produkty mleczne, jajka, wątróbka, banany, orzechy. Nie mniej ważne dla wzroku są witaminy B6, B9 i B12. Ostatnia z wymienionych pomaga zapobiegać starzeniu się komórek, ale dostarczanie do organizmu każdej z nich pozwala zapobiegać zwyrodnieniu plamki żółtej. Aby zaspokoić zapotrzebowanie na te witaminy warto uwzględnić w diecie różne produkty. Źródła witaminy B6: wątróbka, pełnoziarniste pieczywo, brązowy ryż, jajka, banany. Źródła witaminy B9: żółtko jaja, awokado, szpinak, groch, fasola brukselka. Źródła witaminy B12: jogurt, kefir, maślanka, twarożek, jaja, żółty ser, wieprzowina, wołowina, drób. Minerały w diecie na dobry wzrok Cynk W diecie na dobry wzrok nie może również zabraknąć cynku. To bardzo ważny pierwiastek, przede wszystkim jeśli chodzi o profilaktykę AMD, czyli zwyrodnienia siatkówki. Produkty bogate w cynk pozwalają też zmniejszyć dolegliwości związane z ZSO, czyli zespołem suchego oka. Oprócz tego, cynk odgrywa ważną rolę w związku z regeneracją tkanek. Najlepsze źródła cynku: ostrygi, pestki dyni, kasza gryczana, kurki, pieczarki, boczniaki, pełnoziarniste pieczywo fasola, ciecierzyca, żółte sery. Uwaga: obecność cynku w diecie zwiększa ochronę przed działaniem wolnych rodników. Selen Kolejnym pierwiastkiem, który zapewnia ochronę antyoksydacyjną jest selen. Ten minerał pomaga w usuwaniu wolnych rodników, które powodują starzenie się organizmu – w tym narządu wzroku. Ostatnio pojawia się wiele publikacji, które wskazują na selen jako pierwiastek o całym szeregu dobroczynnych właściwości tego pierwiastka na cały organizm. Źródłem selenu są: orzechy brazylijskie, łosoś, tuńczyk drób, jajka. Przedawkowanie selenu może być niebezpieczne dla zdrowia, dlatego dużo lepszym rozwiązaniem od suplementacji tego pierwiastka jest przyjmowanie go w produktach, które są jego naturalnym źródłem. Miedź Miedź również jest pierwiastkiem, który – wraz z cynkiem i selenem – dba o ochronę przed wolnymi rodnikami. Naturalne źródła miedzi: wątróbka, sezam, pieczywo pełnoziarniste, płatki owsiane, pestki dyni, kakao, zielone warzywa liściaste. Jeśli w codziennej diecie nie zabraknie ulubionych produktów, które są źródłem miedzi – nie należy obawiać się o niedobór tego pierwiastka. Dieta na dobry wzrok: co prócz witamin i minerałów? Nienasycone kwasy tłuszczowe Chcąc w jak najzdrowszy sposób poprawić wzrok, warto włączyć do codziennej diety wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Podobnie jak przeciwutleniacze i cynk pełnią one ogromną rolę w profilaktyce AMD (zwyrodnienie siatkówki). Dzięki swym właściwościom zapobiegają zaburzeniom w czynnościach tkanek. Najbogatsze źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych: tłuste morskie ryby, jak np. śledź, makrela lub łosoś jarmuż, brukselka szpinak, awokado, orzechy. Co ciekawe, nienasycone kwasy tłuszczowe występują również w mleku mam, które karmią naturalnie swoje pociechy. Polifenole Polifenole to bioaktywne związki organiczne, które znajdują się w roślinach. Bardzo wiele z nich ma właściwości antyoksydacyjne, czyli zapewnia ochronę przed wolnymi rodnikami. Dzięki temu odgrywają ogromną rolę w profilaktyce kłopotów ze zdrowiem – również jeśli chodzi o oczy. Polifenole występują w: jagodach, śliwkach, malinach, truskawkach, owocach cytrusowych (pomarańczach, cytrynach) winogronach ciemnych, jabłkach, gruszkach, brzoskwiniach, marchewce, cebuli, szpinaku, fasoli, brokułach. Jeśli chodzi o dietę na poprawę wzroku – najważniejsze z grupy polifenoli są antycyjany, które znajdziemy w fioletowych, czerwonych i różowych warzywach i owocach. Ciekawostka: to właśnie udowodniona moc prozdrowotna polifenoli leży u źródła zaleceń dotyczących spożywania 5 porcji warzyw lub owoców dziennie. Co pić na poprawę wzroku? W diecie na dobry wzrok, prócz produktów do jedzenia – nie powinno zabraknąć świeżych soków owocowych, warzywnych lub owocowo-warzywnych. Zwłaszcza tych, które zawierają witaminy i związki szczególnie ważne dla oczu. Toast za dobry wzrok śmiało wznosić można sokiem marchewkowym, lub jagodowym czy borówkowym smoothie z dodatkiem ulubionych składników. Świetnym pomysłem może być także sok z czarnej porzeczki, owoców czarnego bzu czy żurawiny błotnej. Trzeba przyznać, że lista produktów, które są niezbędne do tego, by mieć dobry wzrok jest imponująca. Dlatego spośród produktów bogatych w witaminy, pierwiastki i inne związki łatwo o ulubione produkty. Nikogo nie trzeba przekonywać, że wyrabianie zdrowych nawyków dietetycznych ma ogromne znaczenie jeśli chodzi o nasze pociechy. Dzięki diecie na dobry wzrok zapewnimy im nie tylko zdrowe oczy, ale i świetne samopoczucie na co dzień. Zobacz także: Rozwój wzroku u dziecka w pierwszym roku życia Jak rozpoznać wadę wzroku u dziecka Zez u niemowlaka: przyczyny, rodzaje, leczenie. Kiedy do okulisty?
Jak sprawić, by rozstania z rodzicem były łatwiejsze? [LIVECZAT Z EKSPERTEM]
„Czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal…?”. Maluchy w wieku przedszkolnym z pewnością nie zgodziłyby się z tym powiedzeniem! Niewiele jest dla nich momentów równie trudnych, jak pożegnania z mamą czy inną bliską osobą... O trudnej sztuce rozstań, o tym jak uczyć malucha samodzielności i radzić sobie również z własnymi trudnymi emocjami opowiadała podczas liveczatu na fejsbukowym kanale Mamo, To Ja Dorota Zawadzka – psycholożka i ambasadorka akcji Miasteczko Zmysłów.
Umiejętność rozstań z mamą, tatą czy inną bliską dla dziecka osobą jest niezwykle ważne dla jego rozwoju. Jak podkreśla Dorota Zawadzka – to, jak będą przebiegały na początku naszego życia, może rzutować na nasze reakcje w późniejszym życiu, nawet w tym dorosłym – tłumaczyła ekspertka. Dlaczego rozstania są takie trudne? Zawadzka wyjaśniła, że osoba dorosła zaspokaja wszystkie potrzeby dziecka i zapewnia mu poczucie bezpieczeństwa. Dlatego gdy znika z pola widzenia malucha, on ma prawo czuć się zagubiony, niepewny. – Dziecko na początku nie rozumie, że jak osoba czy rzecz znika z pola widzenia, to ta osoba wróci, a rzecz istnieje, mimo że jej nie widzi – mówiła psycholożka. Zawadzka podkreśliła, że niezwykle ważne jest mówienie dziecku prawdy oraz precyzyjne określanie, kiedy wrócimy. – Pamiętajmy jednak, że dzieci nie mają poczucia czasu – podkreślała ekspertka. Jak więc przygotować malucha na rozstanie? – Wiem, że rodzice nie lubią tego słowa, ale wszystko zależy od treningu, czy też ćwiczeń. Czyli polecam zabawy w „a kuku” czy takie, że mama wychodzi na chwilę do drugiego pokoju, potem za drzwi, a później ktoś inny zostaje z dzieckiem, a my zaczynamy chodzić do klubiku. Najlepiej zaczynać od takich właśnie „kilkuminutówek” – podpowiadała rodzicom ambasadorka akcji i podkreślała, że emocje są zaraźliwe – Jeśli my się denerwujemy, to dziecko również się boi i denerwuje, bo ono współodczuwa nasze emocje. Nasz spokój i nasza gotowość bardzo dziecku pomaga – doradzała. Jak przygotować dziecko na pierwsze dłuższe rozstanie? Dorota Zawadzka wielokrotnie podkreślała, jak ważne są te małe, pojedyncze i powoli stawiane „kroczki” przygotowujące – zarówno dziecko, jak i rodzica, na to, co nastąpi. – Dobrze jest popracować z dzieckiem na poziomie zabawy. Bawimy się misiami, pacynkami, samochodzikami, pociągami i chowamy je do pudełek. Rozmawiamy w ten sposób o podróżach, zostawianiu ich, zostawaniu gdzieś. Projektujemy różne scenariusze – radziła psycholożka. Mamy pytały także o sytuację odwrotną, czyli co robić, gdy maluch nie chce wyjść od babci i wracać do domu. Dorota Zawadzka zdradziła także, jak pomóc maluchowi w tęsknocie i jak przemycić „coś”, gdy nie można zabierać do przedszkola własnych zabawek. Zapraszamy do oglądania! CAŁOŚĆ DO OBEJRZENIA RÓWNIEŻ NA NASZYM FANPAGE >>> TUTAJ Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Okulary dla niemowlaka: jak dobrać pierwsze okulary dla dziecka?
Okulary dla niemowlaka wcale nie powinny dziwić. Od początku trzeba uważnie się przyglądać, jak maluszek patrzy na świat. Jeśli coś cię zaniepokoi, idź z dzieckiem do okulisty. Wszelkie wady wzroku warto jak najwcześniej skorygować. Podpowiadamy, kiedy okulary dla niemowlaka są konieczne i gdzie je kupić.
Okulary dla niemowlaka czasem są niezbędne. Dziecko po urodzeniu widzi oddzielnie jednym i drugim okiem. Dopiero potem mózg uczy się zlewać te dwa obrazy w całość. Jeszcze później nauczy się stereopsji, czyli widzenia głębi. Problem pojawia się, gdy wystąpi wada wzroku. Po co są okulary dla niemowlaka? Okulary dla dziecka nie są powodem do wstydu. Prawie 90 proc. informacji o otoczeniu odbieramy za pośrednictwem narządu wzroku. Dlatego wszelkie nieprawidłowości trzeba korygować już od najmłodszych lat życia, by się nie pogłębiały. Najczęstsze wady wzroku u dzieci to: Krótkowzroczność. Dziecko widzi w miarę dobrze z bliska, ale słabo z daleka. Mruży oczy, wyraźnie wysila wzrok, przybliża się do telewizora. Gałka oczna jest zbyt długa lub rogówka zbyt wypukła i za mocno załamuje światło. Ostry obraz powstaje przed siatkówką. Na niej zaś jest nieostry. Malec musi nosić soczewki albo szkła rozpraszające (minusowe). Dalekowzroczność. Maluch widzi nieostro z każdej odległości. Męczy go oglądanie obrazków, układanie puzzli, a później czytanie. Gałka oczna jest za krótka albo rogówka zbyt płaska. Ostry obraz powstaje za siatkówką. Na niej natomiast jest rozmyty. Pomaga noszenie szkieł lub soczewek skupiających (plusowych). Astygmatyzm. Dziecko mruży oczy, przekrzywia główkę, żeby wyraźnie widzieć. Wada ma związek z nieprawidłową budową rogówki, obraz powstaje w dwóch punktach, położonych przed i za siatkówką. Jest zniekształcony, rozciągnięty. Maluch musi nosić specjalne szkła cylindryczne. Gałka oczna niemowlęcia jest mała, dlatego u większości dzieci występuje niewielka dalekowzroczność (2-3 dioptrie). Gałka z wiekiem szybko rośnie i nadwzroczność się zmniejsza. Kłopot powstaje, gdy dziecko jednym okiem widzi lepiej niż drugim. Jeśli różnica jest duża, mózg nie potrafi dwóch różnych obrazów, jakie do niego docierają z obu oczu, zlać w jeden. Oko, w którym wada jest większa, „przeszkadza” w widzeniu. Mózg, broniąc się przed tym, odrzuca nieostry obraz. Prowadzi to do tzw. niedowidzenia z nieużywania: oko słabe widzi coraz gorzej. Wadę łatwo zauważyć – dziecko zezuje. Niekiedy jednak występuje tzw. zez bez zeza: jest minimalny albo nawet niewidoczny. Kiedy potrzebne są pierwsze okulary dla dziecka? Koniecznie zgłoś się z dzieckiem do lekarza, jeśli zauważysz coś, co cię zaniepokoi. Nie czekaj, aż malec skończy 3, 6 czy 12 miesięcy. Lepiej niepotrzebnie zgłosić się na badanie okulistyczne, niż przeoczyć niebezpieczną chorobę! Niepokojące sygnały to: zez okresowy lub stały: jego przyczyną bywa wada wzroku, ale i schorzenia siatkówki, nerwu wzrokowego, soczewki, które wymagają szybkiego leczenia; objaw białej źrenicy: jedna ze źrenic jest czarna, druga biała lub żółta; oczopląs: dziecko błądzi wzrokiem, nie potrafi się skupić na określonym przedmiocie; przewlekłe stany zapalne powiek i spojówek: mogą być spowodowane poważnymi chorobami; mrużenie oczu: siadanie blisko telewizora, przybliżanie się do przedmiotów – przyczyną takiego zachowania może być niedowidzenie; bóle głowy i oczu: często są spowodowane niewykrytą i nieskorygowaną wadą wzroku. Gdy okulista stwierdzi u malca wadę wzroku, trzeba ją skorygować okularami. Jeśli tak się nie stanie, procesy widzenia nie będą przebiegały prawidłowo i mózg nie nauczy się rozpoznawać docierających do niego obrazów. Dziecko może nie nauczyć się widzieć przestrzennie! Okulary dla niemowlaka na początku mogą być problemem: ich założenie jest trudne, przeszkadzają dziecku. Dlatego niemowlę w pierwszych dniach stale zrzuca okulary z noska. Przedszkolak natomiast może się wstydzić kolegów. Pierwsze okulary dla dziecka: jak pomóc je zaakceptować? Dobierz ładną, kolorową oprawkę. Powiedz maluszkowi, że świetnie dzięki niej wygląda. Kup szkła plastikowe. Są droższe od zwykłych, ale trwalsze. Nawet jeśli spadną na podłogę, nic im się nie stanie. Powitaj malca w klubie okularników. Wskaż dorosłych z waszej rodziny noszących okulary. Wybierz tych, których smyk lubi. Nie zmuszaj. Do noszenia okularów malec musi „dorosnąć”. Przyzwyczajaj go do nich stopniowo. Zaczynajcie od 1-2 godzin dziennie. Z czasem szkła przestaną mu przeszkadzać. Zwłaszcza gdy będzie w nich widział lepiej i wyraźniej. Jeśli malec mimo tych wszystkich starań nie zaakceptuje okularów, zapytaj lekarza o szkła kontaktowe. Mogą je nosić nawet najmłodsze dzieci. Większy problem z zaakceptowaniem okularów mają dzieci, które dodatkowo powinny zasłaniać lepsze oko, żeby to słabsze zaczęło „pracować”. W sklepie optycznym kup specjalne plastry okluzyjne z kolorowymi naklejkami (pozwól dziecku wybrać). Spytaj okulistę, czy wystarczy, jeśli malec będzie nosił zasłonkę tylko w domu przez kilka godzin. W niektórych miastach znajdują się przedszkola dla dzieci niedowidzących lub z zezem. Oprócz normalnych zajęć maluchy mają tam specjalne ćwiczenia wzroku prowadzone przez specjalistów. Jak dobrać okulary dla niemowlaka? Okulary dla małego dziecka powinny mieć lekkie, plastikowe soczewki, odporne na uszkodzenia i zarysowania. Dobrze zainwestować w powłokę utwardzającą i antyrefleksyjną, która będzie chronić oczy dziecka przed zakresem promieniowania niebieskiego, redukować odbicia i refleksy. Do okularów dla niemowlaka dobierz lekkie i trwałe oprawki, najlepiej odporne na wyginanie i rozciąganie. Zauszniki powinny posiadać miękkie nakładki. Okulary i oprawki dla dziecka najlepiej kupić w renomowanym salonie optycznym. Cena samych szkieł dziecięcych to ok. 50-100 zł za parę, ale refundacja NFZ wynosi 100 proc. (bierze się pod uwagę cenę najtańszych szkieł). W praktyce NFZ zwraca ok. 50 zł za szkła dla dziecka. Aby uzyskać refundację na okulary dla dziecka, trzeba je wykonać w salonie optycznym, który ma podpisaną umowę z NFZ. Zobacz też: Kiedy i jak widzi noworodek: co podoba mu się najbardziej? Ropiejące oczy u dziecka: co pomoże? Kiedy do lekarza? Domowe sposoby na zapalenie spojówek u dzieci Konsultacja merytoryczna prof. dr hab. n. med. Mirosława Grałek Wybitna okulistka dziecięca, pracuje na Oddziale Okulistyki Dziecięcej Uniwersyteckiego Centrum Pediatrii im. M. Konopnickiej SP ZOZ Centralny Szpital Kliniczny UM w Łodzi
Test na daltonizm: obrazki do rozpoznawania daltonizmu u dzieci i dorosłych
Test na daltonizm pozwoli wstępnie rozpoznać, czy ty lub twoje dziecko cierpicie na tę wadę wzroku. Pomogą w tym specjalnie przygotowane plansze z cyframi i innymi wzorami.
Cierpliwość i odpowiedni kamuflaż to klucz do udanego zdjęcia. Spotkanie z fotografem [Miasteczko Zmysłów]
Po pierwsze – odpowiednie maskowanie. Po drugie – profesjonalne aparaty z wymiennymi obiektywami. Po trzecie… właśnie, po jakie jeszcze rozwiązania sięgają fotografowie dzikiej przyrody? O uciekających sprzed obiektywu zwierzakach, rozmazanych zdjęciach i sekretach pracy fotografa zwierząt podczas spotkania w Miasteczku Zmysłów mówił Łukasz Bożycki.
Zuzia i Szymon, którzy spotkali się z ekspertem, fotografem dzikiej przyrody, doktorem Łukaszem Bożyckim, mieli szansę nie tylko zapytać o pracę fotografa i obejrzeć przyniesione do studia zdjęcia, ale przede wszystkim sami spróbować swoich sił! – Żeby zwierzęta nas nie zauważyły, musimy się maskować. Jest na to kilka sposobów. Używam między innymi różnych siatek maskujących – tłumaczył Bożycki i pokazał dzieciakom, jak w prosty sposób zamienić się w… krzak. – Dzięki temu zwierzęta nie są w stanie mnie rozpoznać – mówił i prezentował kolejne sposoby kamuflażu. Poza tym, fotograf opowiadał m.in., jak zbudowany jest aparat, którym robi profesjonalne zdjęcia oraz dzielił się ciekawostkami na temat polskich ptaków. Jesteście ciekawi, o co jeszcze pytały dzieciaki? Czy dowiedziały się, jak skutecznie skryć się przed zwierzętami? I wreszcie – macie ochotę zobaczyć zdjęcia, które ekspert przyniósł ze sobą? Zapraszamy do oglądania! Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Dorota Zawadzka inspiruje: 3 pomysły na zabawy wzrokowe, które podbiją serca dzieciaków!
Mądre i świadome wspieranie zmysłu wzroku jest niezwykle ważne dla wszechstronnego rozwoju dziecka. Można go ćwiczyć już z maluszkami, pokazując im kontrastowe książeczki czy zabawki. Jak jednak bawić się ze starszakami, by nie tylko spędzić fajnie czas, ale również trenować oczy?
Wzrok jest tym zmysłem, który pozwala nam oglądać i poznawać świat. Patrząc, zapamiętujemy układ przedmiotów, kolory, kształty, a to jest niezwykle ważne nie tylko w rozwoju, ale i w rozumieniu świata jako całości. Spostrzeganie świata, a co za tym idzie poznawanie go, pomaga w funkcjonowaniu, nie tylko poznawczym, ale przede wszystkim społecznym i emocjonalnym. Dzięki takim zabawom wspieramy wszechstronny rozwój dziecka. wyjaśnia Dorota Zawadzka, psycholożka, ekspertka akcji „Miasteczko Zmysłów”. Dlatego, jak podkreśla Zawadzka, w zabawy wykorzystujące zmysł wzroku – najważniejszy zmysł w poprawnym funkcjonowaniu – warto bawić się regularnie. Jak rozwijać zmysł wzroku? Podstawą będą zabawy stanowiące jednocześnie trening zmysłu wzroku. 1: Wyszukiwanie Może być to wyszukiwanie literek lub – jeśli dziecko potrafi już czytać – wyrazów… wszędzie. W tabelce z literami, w gazetach, na ulicach. Dobrą zabawą będzie też rysowanie, lepienie lub układanie liter – pisanych i drukowanych. Możecie wykorzystać choćby literki z gry Scrabble. radzi ekspertka. Po tę zabawę można śmiało sięgnąć z młodszą pociechą. Wystarczy jedynie ją nieco zmodyfikować. Jeśli maluch jeszcze nie czyta, pobawcie się w wyszukiwanie elementów na obrazkach w książeczkach. Może być to na przykład takie polecenie: znajdź 5 niebieskich owoców lub dwa czerwone auta. Możecie także „znajdować” interesujące rzeczy w swoim otoczeniu. 2: Odtwarzanie Nie ma chyba wśród nas nikogo, kto nie znałby i sam w dzieciństwie nie rysował szlaczków. To doskonały trening motoryki małej i wprawka przed nauką pisania literek, cyferek i nie tylko… Odtwarzanie wzorów, w tym najprostsze szlaczki, stanowić będą świetny wstęp do nauki kodowania w przyszłości. twierdzi psycholożka. Szlaczki można przygotować dziecku samodzielnie, kupić w kolorowych książeczkach lub znaleźć w internecie w wersji do druku. Ważne jest, by dostosowywać je do wieku i umiejętności malucha. Z czasem możemy proponować dziecku coraz mniejsze i bardziej skomplikowane, a nawet tematyczne! 3: Zabawy trójwymiarowe Ciekawą atrakcją będzie budowanie z klocków trójwymiarowej konstrukcji na wzór płaskiego rysunku. podpowiada Zawadzka. Może być to „konstrukcja” podpatrzona w książce, lub rysunek, który przygotujecie wspólnie przed zabawą klockami. Fantastycznym ćwiczeniem wzrokowym są wszystkie rzeczy kolorowe (kredki, farby) i zabawa np. mieszanie kolorów. Możecie w ten sposób potrenować oczy właśnie przygotowując wspomniany obrazek. Gotowi na wspólną zabawę? Od czego zaczniecie? Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Dzięki temu zmysłowi możemy podziwiać świat, oglądać bajki i czytać książki. Ale zastanawialiście się kiedyś, jak to się dzieje i co tak naprawdę dzieje się w oku, gdy patrzymy na jakiś przedmiot?
Czy słyszeliście kiedyś, że ktoś ma „sokoli wzrok” lub „orle oko”? Wiecie, co to znaczy? Te sformułowania pochodzą od cechy, którą posiadają ptaki drapieżne polujące za dnia, czyli do znakomitego wzroku. Takimi ptakami są sokół, jastrząb i orzeł. Oprócz więc „sokolego oka” symbolizującego bardzo dobry wzrok mówić możemy o „jastrzębim spojrzeniu”- wtedy, gdy ktoś spogląda na nas przenikliwie czy świdruje nas wzrokiem. „Orle oko” z kolei ma ktoś, kto z daleka rozpoznaje szczegóły i nic mu nie umknie. Sprawdźcie, czy macie zmysł drapieżnika! Zapraszamy do gry!
Heterochromia – na czym polega i skąd się bierze?
Heterochromia to rzadka wada tęczówki. Osoba nią dotknięta ma każde oko w innym kolorze lub tęczówkę jednego oka w dwóch kolorach. Przypadłość ta nie pogarsza widzenia, jest tylko defektem kosmetycznym.
Heterochromia to niegroźna wrodzona wada genetyczna. Rodzi się z nią ok. jeden proc. dzieci. Przez pierwsze miesiące, a nawet lata życia, może pozostawać niewykryta. Dzieje się tak, bo dopiero około trzeciego roku życia ustala się ilość melaniny (barwnika) w tęczówce, a więc ostateczny kolor oczu dziecka. Część heterochromii pozostaje prawie niewidoczna – gdy oczy różnią się nieznacznie tylko odcieniem. Najbardziej rzucająca się w oczy heterochromia polega na tym, że jedno oko jest niebieskie, a drugie brązowe lub jedna tęczówka jest różnobarwna. Przyczyny heterochromii oczu Heterochromia najczęściej występuje samodzielnie jako nieznaczna wrodzona wada genetyczna – defekt w białku kodującym kolor oczu. Czasami jednak towarzyszy innym schorzeniom takim jak: piebaldyzm (plamy na skórze, pojedyncze jasne pasmo włosów) zespół nietrzymania barwnika nerwiakowłókniakowakość (zmiany kostne, plamy na skórze, guzy) zespół Waardenburga (niedosłuch, przebarwienia na skórze, jasne pasmo włosów). Bardzo rzadko heterochromia u dziecka jest skutkiem urazu lub choroby przebytej w życiu płodowym lub zespołem Hornera, zespołem Waardenburga, zespołem Sturge’a-Webera, zespołem Parry’ego-Romberga albo bielactwem. U dorosłych, u których pojawia się heterochromia, najczęściej jest ona wynikiem chorób: jaskry leczonej kroplami, cukrzycy, stanów zapalnych struktur oka, zespołu Hornera (uszkodzenie włókien współczulnego unerwienia oka), urazu oka nowotworu oka. Wyróżnia się trzy rodzaje heterochromii: heterochromia iridis – zwana też heterochromią częściową lub sektorową. Występuje, gdy tęczówka oka jest dwubarwna. Heterochromia iridis. fot. Adobe Stock heterochromia iridium – zwana też całkowitą; każde oko ma tęczówkę innego koloru (na zdjęciu głównym). heterochromia centralna – występuje wtedy, gdy tęczówka jest dwubarwna, ale jeden kolor znajduje się centralnie wokół źrenicy i płynnie przechodzi w inny kolor na obwodzie tęczówki. heterochromia centralna. fot. Adobe Stock Czy heterochromia jest groźna? Jeśli różnobarwność tęczówek ujawni się u dziecka 3-4 letniego, najprawdopodobniej jest wynikiem pojedynczej, niegroźnej wady genetycznej. Różnokolorowe oczy będą już zawsze cechą charakterystyczną dziecka, chyba że w życiu dorosłym postanowi ono wyrównywać kolor oczu za pomocą kolorowych soczewek kontaktowych. Jednak na wszelki wypadek warto skonsultować się z lekarzem i sprawdzić, czy heterochromia nie jest wynikiem poważniejszych chorób. Sama różnobarwność oczu nie jest groźna. Na chorobowe podłoże heterochromii wskazuje jej pojawienie się w późniejszym wieku. Wtedy leczy się chorobę, która spowodowała różnobarwność tęczówek (dwukolorowych oczu się nie leczy). Sprawdź także: Wady wzroku u dzieci Jak rozwija się wzrok u dziecka – test Kolor oczu dziecka – jak zmieniają się tęczówki dziecka
Jak rozwijać spostrzegawczość u dzieci? [POMYSŁY NA ZABAWY]
Maluchy uczą się świata, używając każdego ze zmysłów. Warto jest je wspierać, sięgając po odpowiednie zabawy. W przypadku wzroku mamy szansę popisać się sporą kreatywnością: zabawa w tropicieli, szukanie różnic, układanie wzorów z pamięci… Czym jest spostrzegawczość i jak rozwijać ją u malucha? Podpowiadamy.
Na początek wystarczą lornetka, kompas i spacer do pobliskiego lasku. Taka aktywność jest całkiem niezłym treningiem uważności i spostrzegawczości. Jakie jeszcze inne zabawy pomogą rodzicom obudzić czujność wzrokową? Czym jest spostrzegawczość? O dzieciach mówi się często, że są bystre, przenikliwe i mają otwarte umysły. Odpowiada za to właśnie spostrzegawczość. To cecha lub bardziej umiejętność zaangażowanej obserwacji, dostrzegania szczegółów oraz oddzielania informacji ważnych od drugorzędnych. Im bardziej dziecko jest spostrzegawcze, tym łatwiej mu gromadzić i wykorzystywać zebrane informacje i łączyć je z wcześniejszą wiedzą. Dlatego właśnie spostrzegawczość warto ćwiczyć! Do czego się przydaje? Trening spostrzegawczości niewątpliwie wpływa na rozwój inteligencji – dziecko widzi i wie więcej, kojarzy szybciej oraz dostrzega nieoczywiste powiązania. To zarazem budulec dla kreatywności malucha. Spostrzegawczość stanowi także wsparcie w nauce. Spostrzegawcze dzieci szybciej zapamiętują i łatwiej rozpoznają liczby, literki, figury czy kształty, co przydaje się podczas nauki czytania, pisania i liczenia. Jak rozwijać spostrzegawczość? Idealnie sprawdzi się wspólna zabawa! Warto jednak zadbać o to, by wykorzystane podczas niej materiały były różnorodne i atrakcyjne graficznie. Jakie aktywności będą wspierać percepcję wzrokową i spostrzegawczość? 1: Szukanie różnic na obrazkach Stopień trudności można stopniować wraz z wiekiem. Na początek wystarczą proste ilustracje z kilkoma różniącymi się elementami. Z czasem można sięgać po coraz bardziej skomplikowane w detalach obrazy. 2: Gry planszowe To trening pamięci, koncentracji i spostrzegawczości właśnie. Idealnie sprawdzi się gra w memory, domino, czy proste gry karciane kierowane do maluchów. 3: Segregowanie Do zabawy w sortowanie przydadzą się zabawki, np. figurki z KINDER Niespodzianki lub ulubione pluszaki. Należy ułożyć je następnie wg określonego kryterium, na przykład od najbardziej do najmniej kolorowych. To aktywność, którą można wykorzystać nawet przy czytaniu książeczek z obrazkami! 4: Układanie zbiorów To zabawa podobna do segregowania. Wskazujemy dziecku kryterium i zachęcamy do tworzenia zbiorów. Przykład? Zwierzęta czworonożne oraz te z długim ogonem – które z nich znajdą się we wspólnym zbiorze? Tu również do zabawy możemy wykorzystać to, co mamy pod ręką – książeczki, klocki, samochodziki i figurki z KINDER Niespodzianek. Można tę zabawę rozbudować i poprosić dziecko o wskazanie elementu niepasującego do zbioru, umieszczając np. jeża wśród owadów. 5: Odtwarzanie z pamięci Zabawa polega na tym, że dziecko układa jakąś konstrukcję – z klocków, zabawek lub rysujemy ją wspólnie na kartce, następnie zapamiętujemy i próbujemy odtworzyć. Niezwykle ważne jest skupienie się na detalach. Dobrym treningiem pamięci i spostrzegawczości może być w przypadku starszaków odwzorowywanie szlaczków. To doskonały wstęp do nauki pisania liter. 6: Uzupełnianie elementów we wzorze W tym przypadku chodzi o dopasowanie elementu, który najlepiej uzupełniałby np. szereg zabawek. Może chodzić o zwierzątko określonej wielkości, klocek odpowiedniej długości, czy kredkę w danym kolorze. To ćwiczenie w późniejszym etapie może zaowocować łatwością w nauce kodowania. 7: Dopasowywanie par Po jednej stronie rozkładamy określone przedmioty lub obrazki z osobami, po drugiej – ich atrybuty. Zadaniem dziecka jest połączenie w pary. Wiaderko będzie parą z łopatką, lekarz ze stetoskopem a pszczółka z kwiatkiem. Zakres tematyczny par to już kwestia twojej rodzicielskiej kreatywności! 8: Wyszukiwanie elementu Pamiętacie słynną obrazkową książeczkę „Gdzie jest Wally?”. Tego typu wydawnictwa dostarczą nie tylko mnóstwa śmiechu, ale będą doskonałą lekcją spostrzegawczości! O czym jeszcze pamiętać? Mózg jest organem niezwykle plastycznym. Im częściej będziemy go ćwiczyć i stymulować, tym będzie bardziej efektywny. Co to oznacza? Maluch, bawiąc się w ten sposób regularnie, łatwiej będzie się uczył i przyswajał nowe umiejętności, często nawet o tym nie wiedząc! Dlatego nie szczędźmy czasu na zabawy rozwijające spostrzegawczość. To dla nas też całkiem niezły trening! A dla wszystkich niewątpliwie świetna zabawa. Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Jak mądrze i świadomie rozwijać zmysł wzroku u malucha? [WIDEO]
Strefę Zabawy Miasteczka Zmysłów odwiedziła psycholog Dorota Zawadzka i przyjrzała się... zmysłowi wzroku. Opowiedziała m.in. o tym, jak on się rozwija i jakie zabawy są dla oczu naszego malucha najlepsze. Zapraszamy do oglądania i skorzystania z naszych pomysłów na rozwijające zmysły zabawy z dzieckiem.
– Książka to jest nieustające źródło poznawania świata – podkreśliła Dorota Zawadzka. Ekspertka zaznaczyła, że zwłaszcza w kontekście rozwoju zmysłu wzroku malucha powinniśmy szczególnie często sięgać po lektury. – Książka dla dziecka musi mieć piękne ilustracje, to jest podstawa. Warto, żeby miała dobry tekst, ale musi mieć piękne obrazki – tłumaczyła psycholog. Dodała również, że słowem-kluczem w trosce o wzrok malucha jest świadomość tego, jak ten zmysł się rozwija. Pamięć wzrokowa – Patrząc na świat, zapamiętujemy układ przedmiotów, kolory, jakby rozumiemy świat dzięki temu, że go widzimy – wyjaśniła Zawadzka. Ekspertka opowiedziała także o ćwiczeniu pamięci wzrokowej. To, po pierwsze, rozpoznawanie, co się zmieniło, np. obserwowanie, jakie przedmiot z grupy zabawek zniknął; czy oglądanie obrazków typu „znajdź różnice”. Po drugie, jak wytłumaczyła psycholog, pamięć wzrokowa dotyczy też tego, że dziecko potrafi trafić z miejsca A do miejsca B, bo pamięta, którędy szło. Sprawdzą się więc wszelkiej maści pytania: co widziałeś po drodze, jakie te przedmioty miały kolory? I wreszcie, po trzecie – pamięć wzrokowa to jest też pamięć, która ułatwia nam bardzo organizację własną w środowisku – dlatego że my zapamiętujemy i rozpoznajemy świat dzięki temu, że go widzimy – mówiła Zawadzka. – Dlatego osoby, które mają uszkodzony zmysł wzroku, mają zdecydowanie większe problemy w poruszaniu się w środowisku, w otoczeniu – wyjaśniła. Rozmowy w Miasteczku Zmysłów Dorota Zawadzka w rozmowie wideo z naszą dziennikarką podpowiedziała także, jak – oprócz tego, że warto przeglądać książeczki, sortować przedmioty i mieszać farby – trenować wzrok. Są to zabawy, które spodobają się nie tylko maluchom, ale i rodzicom! Dodatkowo przygotowaliśmy zabawę w pliku PDF do pobrania, wystarczy kliknąć w grafikę: Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Ruszyła rejestracja na 2. Charytatywny Bieg Czas Na Wzrok. Pomóż podopiecznym SOS Wiosek Dziecięcych i rodzin zastępczych!
Już dziś zapisz się na 2. Bieg Czas Na Wzrok! W tym roku wydarzeniu przyświeca jeden cel: pomoc SOS Wioskom Dziecięcym i rodzinom zastępczym. Organizator przekaże tyle par okularów korekcyjnych dzieciom, ilu zawodników weźmie udział w Biegu Głównym.
2. Bieg Czas Na Wzrok odbędzie się 12 października o godz. 13:00 w Miasteczku Wilanów. Zawody zostaną rozegrane na dystansie 5 km. Pomoc dzieciom z SOS Wiosek dziecięcych i rodzin zastępczych Charytatywny charakter imprezy podkreśla wspólny cel – pomoc dzieciom. Organizatorzy przekażą dzieciom z SOS Wiosek Dziecięcych i rodzin zastępczych tyle par okularów korekcyjnych, ilu zawodników weźmie udział w Biegu Głównym. 1 uczestnik = 1 para okularów dla dziecka! Pomysł jest kontynuacją zainicjowanego przez Grupę Essilor programu Zobacz Lepszą Przyszłość. W ramach akcji pracownicy firmy przeprowadzają przesiewowe badania wzroku w domach dziecka. Atrakcje w Miasteczku Biegowym Wydarzeniu towarzyszyć będzie szereg atrakcji rodzinnych – zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Każdy będzie mógł poddać się bezpłatnemu badaniu przesiewowemu wzroku. Z myślą o rodzinach, Organizatorzy zadbają także o przygotowanie strefy rekreacji z animacjami dla najmłodszych, strefy gastro oraz strefy chill out. Dzieci będą mogły również wziąć udział w towarzyszącym imprezie Biegu Dla Dzieci w czterech kategoriach wiekowych (5-7 lat, 7-9 lat, 9-13 lat oraz 13-15 lat), na trzech dystansach: 50 m, 150 m, 200 m oraz 300 m. Po wręczeniu nagród najlepszym biegaczom odbędzie się również występ Magdy Beredy – jednej z najpopularniejszych śpiewających YouTuberek – oraz koncert Staszka Karpiela-Bułecki z zespołem Future Folk. Rejestracja na 2. Bieg Czas Na Wzrok potrwa do 30 września 2019 r. Program wydarzenia dostępny jest na: www.bieg.czasnawzrok.pl. Pomysłodawcą i organizatorem 2. Rodzinnego Biegu Czas Na Wzrok jest Grupa Essilor – lider w produkcji rozwiązań korygujących wzrok, reprezentowana przez Essilor Polonia, JZO, JAI KUDO, Essilor Optical Laboratory Poland. Sponsorem Głównym jest firma Bausch+Lomb ULTRA(r), producent szkieł kontaktowych, a Partnerem wydarzenia Dzielnica Wilanów.
Jak rozwijają się zmysły twojego dziecka?
Dotyk, równowaga, węch, smak, słuch i na końcu wzrok. W tej kolejności dojrzewają zmysły u rozwijającego się w twoim brzuchu maleństwa.
Intensywny rozwój dziecka w łonie mamy nie przestaje zadziwiać. Od dwóch komórek do człowieka, który już w pięć miesięcy po poczęciu widzi, słyszy, czuje...! To wszystko jest możliwe dzięki warunkom, jakie stwarza dziecku organizm mamy. Przypatrzmy się temu procesowi – w każdej sekundzie maleństwo staje się doskonalsze. Tak łatwo to przegapić! Dotyk Ten zmysł kształtuje się i jest całkowicie kontrolowany przez mózg najszybciej, bo już w I trymestrze ciąży. Minie zaledwie dziewięć tygodni od zapłodnienia, a już drażniona dłoń twego maleństwa będzie zaciskać się w piąstkę! W 14. tygodniu następuje wzrost nerwów czaszkowych parami – po prawej i lewej stronie. To pozwala na połączenie mózgu z innymi partiami głowy i ramion. Twoje maleństwo staje się wrażliwe na dotyk z wyjątkiem czubka i boków głowy, bo te części najbardziej narażone są na ucisk podczas porodu. W 28. tygodniu ciąży powstają opuszki palców wrażliwe na dotyk. W III trymestrze dotyk już tylko się doskonali. Dziecko bada dotykiem ściany macicy, łożysko, pępowinę. Dotyka swej twarzy. Czy wiesz, że… w połowie 7. tygodnia ciąży wargi dziecka są już wrażliwe na dotyk. Ich drażnienie wywołuje ruchy tułowia. Zobacz też: Rozwój człowieka od poczęcia do narodzin Równowaga Zmysł równowagi będzie się doskonalił, gdy dziecko zacznie naukę raczkowania czy jazdy na rowerze, ale już rodząc się, smyk jest wyposażony w gotowy aparat, który przy odpowiednich bodźcach i ćwiczeniach na pewno zadziała. Błędnik bowiem kształtuje się już w 8. tygodniu ciąży, gdy powstaje ucho wewnętrzne. Na przełomie 14. i 15. tygodnia ciąży dziecko ćwiczy zmysł równowagi kołysane ruchem matki. W 5. miesiącu ciąży zmysł równowagi jest już wykształcony. Czy wiesz, że… płód niepokoi się, gdy biegniesz, natomiast kojąco wpływa na niego twój spacer, pływanie, spokojny taniec. Węch Dojrzewa jako trzeci wśród zmysłów, nic więc dziwnego, że zawiązki nosa pojawiają się już w 4. tygodniu ciąży. W 7. tygodniu widoczny jest zarys, a w 8. – koniuszek noska. W 9. tygodniu ciąży powstaje nerw węchowy i… pojawiają się dziurki w nosie. W 26. tygodniu ciąży malec zaczyna wdychać i wydychać wody płodowe przez nos (do tej pory robił to przez usta). Zaczynają się zamykać i otwierać nozdrza, co pozwoli na rozpoczęcie pracy płuc. W III trymestrze ciąży nerwy i receptory węchowe już działają. Malec reaguje na zapach płynu owodniowego (zależy od twojej diety, np. stosowanych przypraw). Tuż po przyjściu na świat będzie umiał odróżnić przyjemny zapach, np. waniliowy, od nieprzyjemnego, np. amoniaku. Czy wiesz, że… w III trymestrze nos ostatecznie się kształtuje. Jest lekko zadarty i dość płaski – doskonale dostosowany do oddychania podczas ssania maminej piersi. Przeczytaj: Twarz nienarodzonego dziecka Smak Ten zmysł, podobnie jak wszystkie inne, rozwija się w działaniu, tzn. wtedy gdy maleństwo zaczyna łykać wody płodowe. Potrafi to robić już w 13. tygodniu ciąży. Wcześniej, bo już 4. tygodnia ciąży, powstaje jama ustna, w 7. tygodniu zaczątki ust. W 5. miesiącu kubki smakowe są chemicznie aktywne. Dziecko wyraźnie wtedy łyka wody płodowe, gdy jest głodne lub gdy mu smakują. Czy wiesz, że… gdy zjesz coś słonego, maleństwo w brzuchu przestaje ssać, a kiedy zjesz coś słodkiego, wtedy ssie wody częściej, łyka je powoli, delektuje się. Słuch W 4. tygodniu ciąży powstają zawiązki uszu. W 8. tygodniu rozpoczyna się proces unerwiania ucha wewnętrznego. W okolicach szyi, po obu stronach, pojawia się maleńki krążek. Oznacza to, że ucho wewnętrzne odpowiedzialne za słuch i zmysł równowagi jest rozwinięte. W 9. tygodniu uszy przesuwają się na boki głowy. W 15. tygodniu małżowiny uszne przypominają już kształtem uszy dorosłego człowieka. Cztery tygodnie później nagły hałas powoduje u płodu przyspieszenie tętna, ruchy całego ciała. Wyraźnie maluch jest zaniepokojony. W 22. tygodniu małżowiny uszne są już ostatecznie wykształcone, a dwa tygodnie potem głośne dźwięki mogą przebudzić dziecko ze snu. W III trymestrze z czasem wrażliwość na dźwięk u płodu się zwiększa. Najpierw dziecko odbiera jedynie wibracje, potem silne pojedyncze dźwięki, na koniec także te coraz cichsze i subtelniejsze. Smyk lubi słuchać muzyki spokojnej, np. na wiolonczeli, flecie, fagocie, biegnącej w tempie, w jakim bije ludzkie serce. Czy wiesz, że… Na przełomie 7. i 8. miesiąca dziecko zaczyna przyswajać i zapamiętywać twój głos i muzykę, która dociera do niego przez powłoki brzuszne. Wzrok Zawiązki oczu powstają już w trzy tygodnie od zapłodnienia. Od 6. tygodnia można zobaczyć ich zarys. Zarodek ma wtedy główkę, tułów i ogonek, a od czubka głowy do końca wyrostka ogonowego mierzy 2–4 mm. Około 7. tygodnia mózg pączkuje, tworząc wypustki zalążków nerwów wzrokowych. Po bokach głowy pojawiają się dwie czarne plamki – to początek oczu, które potem przesuną się w dół twarzy. W 8. tygodniu zaczynają rosnąć powieki, a dwa tygodnie potem będą już gotowe i się skleją. Dziecko ponownie otworzy oczka dopiero około 28. tygodnia. Około 9. tygodnia tworzą się źrenice. Od 26. tygodnia ciąży płód reaguje na światło zmianą rytmu serca i poruszaniem się. W 6. miesiącu gałka oczna porusza się w górę, w dół oraz w bok. Dziecko wyraźnie reaguje na ostre światło. W III trymestrze ciąży płód odróżnia odcienie jasne oraz ciemne, ponieważ skóra brzucha przepuszcza światło. Czy wiesz, że… w 33. tygodniu ciąży wykształca się u płodu odruch zwężenia źrenic pod wpływem światła. W dorosłym życiu będzie występował w sytuacjach lękowych. Przeczytaj: Rozwój płodu w brzuchu - fakty i ciekawostki Co czuje twoje dziecko? Czy słyszy cię, czy coś widzi, czy boli go, jeśli przypadkiem oparłaś się o coś mocniej brzuchem? Gdy pytasz o to swoją mamę, ta twierdzi, że dziecko w brzuchu nie odbiera sygnałów z zewnątrz, że mówienie do brzucha to głupota. Nie dziw się jej – dopiero od 30 lat nauka wie więcej na ten temat. Nie tak dawno, bo w latach 60. XX wieku, ukazała się pierwsza na ten temat publikacja francuskiego położnika Fredericka Leboyera „Narodziny bez przemocy”. Wtedy świat dowiedział się, że „noworodek czuje wszystko, bez wyboru, bez filtru, bez selekcji. Zmysły noworodka funkcjonują. I to jak”. Kolejny krok to badania pediatry T. Brazeltona w latach 80. XX wieku. Udało mu się za pomocą USG podejrzeć, jak smyk w brzuchu mamy odwraca głowę, by posłuchać grzechotki, czy wpatruje się w światło latarki przyłożonej do brzucha mamy. To był przełom!
Lubi patrzeć na pasiaste zabawki, słuchać szumu suszarki, jest delikatne jak księżniczka na ziarnku grochu, a jednak nie przeszkadza mu zapach pełnej pieluszki. Kto to? Twoje maleństwo.
ZMYSŁ DOTYKU Zmysł dotyku jest dla maluszka najważniejszy, bo właśnie dzięki niemu odbiera on większość wrażeń. Czuje temperaturę otoczenia, zaskakującą pustkę wokół siebie (w brzuchu było ciasno i przytulnie, a tu nagle – proszę – tyle wolnego miejsca!), ciężar i wilgoć napęczniałej pieluszki, lekkie kołysanie, gdy niesiesz go do łóżeczka. Najważniejsze dla niego jest ciepło twoich ramion: jak dowodzą badania, możliwość przytulenia się do kogoś jest dla dziecka ważniejsza niż cokolwiek innego, nawet jedzenie. O tym, jak ogromne znaczenie ma dotyk, świadczy fakt, że neonatolodzy zalecają mamom wcześniaków kangurowanie (czyli przytulanie „skórą do skóry”), bo dzięki temu dzieci lepiej się rozwijają. Noworodki uwielbiają także głaskanie, kołysanie i bardzo delikatnie masowanie. Lubią też być otulane kocykiem – dzięki temu mogą się poczuć jak przed narodzinami, gdy wokół nich nie było pustej przestrzeni. UWAGA! Skóra noworodka jest dużo cieńsza i wrażliwsza niż nasza (w porównaniu z maluszkami my, dorośli, jesteśmy gruboskórni jak nosorożce!), dlatego wszystko, co ma z nią kontakt (ubranka, pościel itd.), powinno być wykonane z delikatnych, miłych w dotyku materiałów. Drażnić ją może nawet to, na co my nie zwrócilibyśmy uwagi: szwy, metki, falbanki, a nawet zbyt zimny (bo nie ogrzany w dłoniach) krem. ZMYSŁ WZROKU Wzrok to najmniej „gotowy” ze zmysłów. Każdy noworodek jest krótkowidzem: wyraźnie widzi tylko to, co ma niemal przed samym noskiem (około 20–30 cm). Gdy się nad nim pochylasz, widzi twoją twarz, oczy, usta, reszta jest rozmazana. Jego uwagę zwraca światło i to, co jest w ruchu. Łatwiej mu dostrzec kontrastowe zestawienia kolorów (czerń i biel) i jaskrawe barwy, dlatego najlepsze są zabawki w duże, czarno-białe wzory (np. pasy czy szachownicę), a nie blade, łososiowo-różowe czy błękitne. Maluch nie cierpi ostrego światła, błysków flesza, ale nocną lampkę, która daje stłumione światło, pokocha natychmiast. Na początku potrafi skupić na czymś wzrok tylko przez moment, ale z czasem radzi sobie z tym coraz lepiej. Jego wzrok szybko się wyostrza, przed pierwszymi urodzinami będzie widział mniej więcej tak samo jak my. [CMS_PAGE_BREAK] ZMYSŁ SMAKU Maluszek świetnie rozpoznaje smaki. Inną minkę robi, gdy podasz mu coś słodkiego, a inną, gdy do jego ust trafi coś gorzkiego, kwaśnego czy słonego. Potrafił to jeszcze przed narodzinami. Potwierdzają to badania: gdy kobietom w ciąży podawano substancję zmieniającą smak wód płodowych na słodszy, ich dzieci połykały ich więcej niż zazwyczaj. ZMYSŁ SŁUCHU Nowo narodzone dziecko świetnie słyszy. Mało tego! Nie tylko rejestruje dźwięki, ale nawet niektóre z nich rozpoznaje. Eksperymenty nie pozostawiają wątpliwości: maleńkie dzieci potrafią odróżnić głos mamy od głosu obcych kobiet. Choć dobrze słyszą, są nieco mniej wrażliwe na dźwięki niż my: jeśli odsuniesz się trzy–cztery kroki, noworodek nie usłyszy twojego szeptu. Maluszki lubią śpiewne tony, których instynktownie używamy, rozmawiając z bobasami, bicie serca mamy, spokojne melodie, kołysanki oraz... szum suszarki, odkurzacza i innych urządzeń wydających monotonne dźwięki. UWAGA! Nie lubią jednak nagłych, głośnych dźwięków (gdy zaszczeka pies albo ktoś trzaśnie drzwiami, przestraszone rozrzucają na boki ręce i nóżki), dudniącego telewizora, zbyt wielu źródeł dźwięków (może na przykład przestraszyć je stadko rozemocjonowanych, przekrzykujących się i cmokających cioć, które przyszły z wizytą i głośno wyrażają swój zachwyt). ZMYSŁ WĘCHU Noworodki są w stanie rozpoznać po zapachu własną mamę, odnaleźć jej pierś, odróżniają też zapachy przyjemne od nieprzyjemnych. Gdy naukowcy podstawiali pod niemowlęce noski gaziki nasączone miłymi (np. aromatem bananów czy wanilii) i niemiłymi (np. odorem gnijących ryb) woniami, maluszki wyraźnie dały im do zrozumienia, co sądzą o tych pierwszych, a co o drugich. Inna sprawa, że np. zapach pełnej pieluszki wcale nie musi wywoływać u malca odrazy, bo dzieci dość długo nie zawsze dzielą zapachy według naszych, dorosłych kryteriów. Znajome, swojskie wonie są ważne dla poczucia bezpieczeństwa. UWAGA! Noworodki nie lubią intensywnych zapachów, zbyt mocnych perfum, pomieszanych silnych woni.
Do wykrycia wad wzroku wystarcza najprostszy sprzęt okulistyczny. Warto sprawdzić czy dziecko nie kłopotów ze wzrokiem.
W przedszkolu mojej 4-letniej córki będą robione komputerowe badania wzroku. Czy powinnam się na nie zdecydować? Odpowiedź: Tak, to doskonała okazja, by zorientować się, czy dziecko nie ma kłopotów ze wzrokiem. Wykrycie jakichkolwiek nieprawidłowości w badaniu komputerowym może być sygnałem, by jak najszybciej zgłosić się do specjalisty. Trzeba jednak pamiętać, że takie badanie jest tylko pomocnicze i nie zastąpi wizyty u okulisty. Tym bardziej, że prawidłowe wykonanie badania wymaga współpracy dziecka z lekarzem. Maluch musi przez krótką chwilę skupić wzrok na przyrządzie. Tylko wówczas wynik jest wiarygodny. W dodatku rozpoznanie wad wzroku u dzieci tą metodą może być znacznie trudniejsze niż u dorosłych. Ich oczy mają bowiem zdolność silnej akomodacji („nastawiania” ostrości w zależności od odległości od widzianego przedmiotu). Mechanizm ten może maskować wady, zwłaszcza nadwzroczność. Okulista bada natomiast wzrok przy użyciu specjalnych kropli, które czasowo porażają akomodację oka, potem – o ile to konieczne –dobiera odpowiednie okulary. Odpowiada: dr n. med. Paweł Grzesiowski, pediatra, kierownik Zakładu Profilaktyki Zakażeń w Narodowym Instytucie Leków.
Czy noworodek rzeczywiście może coś zobaczyć?
Nadal wielu rodziców sądzi, że ich nowo narodzone dzieci są pogrążone we własnym świecie i nie widzą, co się dzieje wokół nich. Jak jest naprawdę, wyjaśnia pediatra neonatolog, prof. Ewa Helwich z Instytutu Matki i Dziecka.
Nasza córeczka ma dwa tygodnie. Babcia twierdzi, że noworodek nic nie widzi, że dopiero jego wzrok się zacznie rozwijać, a mnie się wydaje, że Maja już mnie widzi i chętnie mi się przygląda. Pokazuję jej też zabawki. Proszę o rozwianie wątpliwości, czy ona rzeczywiście coś dostrzega? Bożena z Gdyni Noworodek ma doskonały wzrok, choć początkowo jest krótkowidzem. W pierwszych tygodniach życia dziecko widzi wyraźnie przedmioty i osoby znajdujące się w odległości 20-25 cm od jego oczu (reszta jest dla niego zamazana i pozostanie taka jeszcze przez piewien czas). Najszybciej uczy się rozpoznawać twarz mamy i w skupieniu obserwuje ją podczas karmienia. Wynika to oczywiście z faktu, że najczęściej ma z nią do czynienia. Proszę więc jak najczęściej pochylać się nad córeczką. Jeśli ma Pani mocniejszy makijaż, wtedy dziecku łatwiej będzie zauważyć Pani oczy i usta. Można również powiesić nad łóżeczkiem karuzelkę, ponieważ noworodek lubi się przyglądać przedmiotom w ruchu. Najlepiej sprawdzi się taka, która jest przeznaczona dla nowo narodzonych dzieci, czyli w kontrastowych czarno-białych barwach. W pierwszym miesiącu życia warto więc wybierać dla dziecka zabawki w takich kolorach. Mogą to być duże, białe kostki z wielkimi czarnymi kropkami. Czarne kwadraty, koła i pasy można również namalować na zwykłej kartce papieru – dziecko będzie się im przyglądać z zainteresowaniem. Niektórzy jednak uważają, że pierwszym kolorem dostrzeganym przez noworodka jest czerwony. W każdym razie dziecko rozpoznaje pełną paletę barw najpóźniej w czwartym miesiącu życia (sprawdź: Zabawki dla dziecka na każdy miesiąc). W szóstym będzie mieć wzrok tak ostry, jak dorosły. Czytaj także: Co widzą małe oczka? Wady wzroku u dzieci Jak kolor w dziecinnym pokoju wpływa na dziecko? Konsultacja merytoryczna Prof. dr hab. n. med. Ewa Helwich Specjalistka neonatologii i chorób płuc, Konsultant Krajowy w dziedzinie neonatologii, ponadto konsultantka w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie oraz członkini Rady Naukowej IPCZD. Jej głównymi kierunkami zainteresowań są wczesne uszkodzenia mózgu, ich ewolucja kliniczna i wpływ na rozwój