Jak wspierać dziecko w nauce mowy i pisania w czasach łatwej elektronicznej komunikacji i smartfonów? [LIVECZAT]
Za nami spotkanie, podczas którego rozmawialiśmy o tym, jak ćwiczyć mówienie i pisanie, które w ostatnich latach (m.in. przez pandemię i naukę zdalną) zostało znacząco ograniczone. Na pytania rodziców odpowiadała nasza gościni – dr Iwona Kania, logopedka i językoznawczyni, a patronem była firma LEGO.
Od czego zaczynać naukę pisania? Nasza ekspertka podkreśliła, że dobrym czasem jest okres przedszkolny, gdy dziecko nabywa umiejętność rysowania i kreśli pierwsze linie. Świetnym pomysłem jest korzystanie z różnego rodzaju pomocy edukacyjnych, w tym np. popularnych zeszytów ze szlaczkami, które uczą najmłodszych wyczuwania linii środka danych wzorów i podążania dłoni za okiem oraz wyrabiają precyzję i płynność ruchu. Logopedka zwróciła uwagę również na to, że jest wiele sposobów na rozpoczęcie tej nauki. I tak np. osoby, które lubią spędzać czas w kuchni, mogą próbować ćwiczyć rękę dziecka właśnie podczas gotowania. W okresie świątecznym może to być m.in. podczas przygotowania i zdobienia pierniczków. Z kolei, jeśli np. dziecko lubi wycinać lub tworzyć wydzieranki, to chociaż nie zastąpią one pisania, to w trakcie robienia kolażu można zaproponować dziecku dodanie elementów językowych. To również wpłynie korzystnie na kompetencje pisania w przyszłości. - Co trzeba podkreślić to również to, że nauka pisania odręcznego niesamowicie przekłada się i wpływa na naukę czytania. Ponadto pisanie liter aktywizuje również obszary w mózgu odpowiedzialne za ogólny proces uczenia. Przy czym warto pamiętać, że podczas rysowania czy wycinania aktywizowane są inne obszary mózgu, dlatego też nie warto rezygnować z ręcznego pisania, nawet gdy według rodziców dziecko „pisze brzydko” – podkreśla dr Iwona Kania. Klocki rozwijają sprawność manualną. Jakie wybrać? Specjalistka podkreśliła, aby oczywiście podążać za gustem dziecka, ale również zacząć od zestawów, które umożliwiają układanie klocków w różny sposób. To z kolei daje okazję do rozmowy, a to przekłada się na budowanie kompetencji językowych. - Ważne jest, by dziecko budowało z klocków samodzielnie. Nie warto wyręczać malucha, nawet gdy robi to niedokładnie. Istotne jest, by pobudzać dziecko do kreatywności, a także budować więź poprzez wspólne budowanie. Klocki doskonale sprawdzają się również w trudnych relacjach, dlatego warto z nich korzystać, by rozmawiać i rozwiązywać codzienne problemy – zwraca uwagę ekspertka. Ten konkurs to świetny trening ręki! A do tego nagrody – gwarantujemy, że są niesamowite W ramach corocznej kampanii świątecznej marka LEGO zaprasza do własnoręcznego pisania listów do Świętego Mikołaja! Tym razem ideą kampanii „Rebuild The World” jest chęć przypomnienia dzieciom oraz rodzicom, jak wiele frajdy może dać taka zabawa. Dlaczego warto to robić? W firmie LEGO wierzy się, że warto podtrzymywać tradycję Świętego Mikołaja – to pobudza dziecięcą wyobraźnię, ale także daje im cel, o który mogą się starać. Pokazuje maluchom, że dobre uczynki i wiara w marzenia to także dobra zabawa. I co ważne, to także świetne urozmaicenie czasu oczekiwania na Święta Bożego Narodzenia. Weźcie udział w konkursie – nagrodą główną jest voucher na rodzinny wyjazd do LEGOLANDU w Billund (Dania) o wartości 25 000 zł! Dla pozostałych zwycięzców zostanie przyznane 100 zestawów LEGO w tym m.in.: LEGO Friends Szkoła aktorska Andrei (41714), LEGO Technic Ciężki samochód pomocy drogowej (42128), LEGO City Centrum miasta (60292). Więcej informacji na stronie konkursu: www.napisziwygraj.pl. Chcesz dowiedzieć się więcej? Zobacz w tym artykule skrót naszego wideo oraz cały liveczat na fanpage Mamo, To Ja na Facebooku!
Głoski dźwięczne i bezdźwięczne: co to jest, jak je odróżnić, przykłady
Co to znaczy, że głoska jest dźwięczna lub bezdźwięczna? Jak odróżnić głoski dźwięczne od bezdźwięcznych? Po co nam ten podział na głoski w języku polskim. Czy są proste sposoby na to, by opanować wiedzę na temat dźwięczności i bezdźwięczności głosek?
O tym, czym są głoski dźwięczne i bezdźwięczne, dzieci uczą się już na początku edukacji w szkole podstawowej. Jednak zagadnienia związane z odróżnieniem głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych czasem wcale nie są dziecinnie łatwe nawet dla dorosłych… Przekonaj się, że proste definicje ilustrowane odpowiednimi przykładami mogą pomóc, gdy chcesz wytłumaczyć dziecku podział głosek na dźwięczne i bezdźwięczne. Spis treści: Głoski dźwięczne i bezdźwięczne: co to jest? Pary głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych Głoski dźwięczne i bezdźwięczne – po co są? Głoski dźwięczne i bezdźwięczne: co to jest? Głoski to dźwięki, z których składa się nasz język (w odróżnieniu od liter, które są znakami graficznymi). Głoski można podzielić na różne sposoby, np. na samogłoski (a, e, i, u, y, ą, ę) i spółgłoski (to cała reszta głosek, czyli: b, c, ć, d, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, p, r, s, t, w, z, ź, ż) albo na głoski twarde i miękkie czy właśnie dźwięczne i bezdźwięczne. Od czego zależy dźwięczność lub bezdźwięczność głoski? Od tego, w jaki sposób układają się wiązadła (struny) głosowe podczas ich wymawiania. Głoski dźwięczne To głoski, które powstają, gdy podczas ich wymawiania powietrze przepływa przez zsunięte wiązadła głosowe. Struny głosowe zostają wprawione w drganie. Możesz je poczuć: przyłóż dłoń do szyi na wysokości strun głosowych i wymów dowolną głoskę dźwięczną. Głoski dźwięczne w języku polskim to wszystkie samogłoski: a, e, i, u, y, ą, ę oraz następujące spółgłoski: b, d, dź, dż, g, j, l, ł, m, n, ń, r, w, z, ź, ż. Głoski bezdźwięczne To głoski, które powstają, gdy wiązadła głosowe nie zsuwają się podczas ich wymawiania, a powietrze wydostające się z płuc może swobodnie przepływać przez krtań. W efekcie struny głosowe nie zostają wprawiane w drgania. Możesz przekonać się o tym, przykładając dłoń do szyi na wysokości strun głosowych i wymawiając dowolną głoskę bezdźwięczną. Głoski bezdźwięczne w języku polskim to: c, ć, cz, f, h, k, p, s, ś, sz, t. Jak odróżnić głoski dźwięczne od bezdźwięcznych? Przykładanie dłoni (palca) do krtani (własnej lub rodzica) to jeden z najprostszych sposobów rozróżniania głosek dźwięcznych od bezdźwięcznych. Można też poprosić dziecko, by wymawiało poszczególne głoski na zewnętrzną stronę dłoni zbliżonej do ust. Podczas wypowiadania głosek bezdźwięcznych – podmuch powietrza będzie bardziej wyczuwalny. Aby wrażenie „wietrzyku” było wyraźniejsze – skórę na dłoni można zwilżyć np. mokrą chusteczką. Jak widzisz, aby wiedzieć, jak odróżnić głoski dźwięczne od bezdźwięcznych – wcale nie trzeba się ich uczyć na pamięć. Pary głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych Zróbmy mały eksperyment. Spróbuj wypowiedzieć szeptem następujące pary głosek: b – p d – t dz – c dź/dzi – ć/ci dż – cz g – k w – f z – s ź/zi – ś/si ż – sz Prawda, że brzmią bardzo podobnie? Podobnie, gdy wyszepczemy takie słowa jak np. wafel (brzmi jak fafel), domek (brzmi jak tomek), babka (brzmi jak papka). Dzieje się tak, ponieważ szepcząc, nie wprawiamy w drgania strun głosowych i wypowiadane głoski produkujemy jako bezdźwięczne. Wyżej wymienione pary głosek różnią się między sobą wyłącznie dźwięcznością. Gdyby nie zachowanie strun głosowych podczas ich wymawiania (wiązadła zsunięte lub luźne) – wymawialibyśmy je identycznie. Warto pamiętać, że nie wszystkie głoski dźwięczne mają swoje bezdźwięczne odpowiedniki. Należą do nich głoski: m, n, r, l, ł, j. Ale jest tylko jedna głoska bezdźwięczna, która nie ma swego dźwięcznego odpowiednika – jest to głoska „h”. Głoski dźwięczne i bezdźwięczne – znaczenie Wielu z nas spotkało się pewnie z wymową dzieci lub dorosłych, którzy nie potrafią wypowiadać głosek dźwięcznych i mówią: kokut zamiast kogut put zamiast but foda zamiast woda to tomu zamiast do domu popić zamiast pobić Jak widać - czasami dźwięczność lub bezdźwięczność głoski ma wpływ na znaczenie wypowiadanego słowa. I to zarówno podczas wymowy, jak i zapisu, np. dom - tom, baba - papa, brać - prać, brom - prom, dzień - cień Warto wiedzieć, że tzw. mowa bezdźwięczna jest dość powszechna u dzieci do 3. roku życia. Z wiekiem uczymy się, jak wypowiadać głoski dźwięczne i bezdźwięczne. Na przykład wśród uczniów klas I i II szkoły podstawowej jedynie 1-2 proc. wciąż posługuje się mową bezdźwięczną. Mowa bezdźwięczna może być efektem zaburzeń słuchu, bezwładności wiązadeł lub uszkodzenia centralnego systemu nerwowego. Problemem może być również częściowa mowa bezdźwięczna. Dzieci, które posługują się mową bezdźwięczną, mają większe problemy z nauką czytania i pisania. Są logopedzi, zdaniem których mowa bezdźwięczna może powodować dysleksję. Źródła: J. T. Kania: Szkice logopedyczne. Warszawa 1982 A. Lorenc: Zaburzenia dźwięczności. Analiza akustyczna i audytywna. „Logopedia” 2012, nr 41 E. Minczakiewicz: Mowa, rozwój, zaburzenia, terapia. Warszawa 1997 Zobacz także: Samogłoski w języku polskim: jakie są, wymowa i podział samogłosek Sylaba: co to jest sylaba? Definicja i przykłady Co to są spółgłoski miękkie? Wszystkie spółgłoski miękkie [PRZYKŁADY]
Ćwiczenia logopedyczne dla 3-latka: przykłady zabaw dla najmłodszych
Ćwiczenia logopedyczne dla 3-latka pomagają małemu dziecku w rozwoju mowy. Zabawy są proste do wykonywania w domu, śmieszne i nie dość, że pozwalają usprawnić język i wargi, to jeszcze wprawiają w dobry nastrój! Zabawy i wierszyki logopedyczne poleca logopeda.
Ćwiczenia logopedyczne dla 3-latka powinny dostarczać mu radości i kojarzyć się z miłym spędzaniem czasu, a nie ze żmudną pracą. Zabawy usprawniające wargi czy język i pomagające w rozwoju mowy wcale nie muszą być nudne. Logopeda Małgorzata Stanoch przedstawia kilka ćwiczeń na aparat mowy, które warto wykonywać z początkującym przedszkolakiem. Spis treści: Ćwiczenia logopedyczne dla 3-latka na usprawnienie warg Zabawy logopedyczne dla trzylatka na usprawnienie języka Wierszyki logopedyczne Ćwiczenia logopedyczne dla 3-latka na usprawnienie warg Przykłady ćwiczeń logopedycznych usprawniających wargi, które poleca logopeda Małgorzata Satnoch to: Ćwiczenie „buziaczki-śmieszaczki” Usiądźcie wygodnie naprzeciwko siebie i poprzesyłajcie sobie buziaczki (ściągajcie wargi w dzióbek) i uśmiechy (rozciągajcie wargi w szerokim uśmiechu). Powtórzcie tę zabawę kilka razy. Na pewno wprawi was w dobry nastój. Ćwiczenie „wesoły dźwig” Usiądźcie razem przy stole. Postaw przed dzieckiem talerzyk, na którym rozsypiesz kilka małych cukierków (lub kulek zbożowych). Zadaniem dziecka będzie chwytanie ich ustami i przenoszenie do twojej dłoni. Usta dziecka będą dźwigiem, a twoja dłoń budowlą. Ćwiczenie „zmęczony konik” Tę zabawę możesz przeprowadzić kilka razy w ciągu dnia. Pokaż dziecku, jak parska konik, a następnie poproś trzylatka o powtórzenie. Możecie parskać na zmianę. Zabawy logopedyczne dla trzylatka na usprawnienie języka Ćwiczenia logopedyczne dla najmłodszych mogą być naprawdę zabawne! Te poniższe na pewno sprawią twojemu dziecku wiele radości, a przy tym usprawnią pracę języka. Ćwiczenie „najedzony kotek” Twoje dziecko będzie kotkiem, który oblizuje się, bo właśnie wypił pyszne mleko. Kotek jest zadowolony, ma pełny brzuszek i dokładnie językiem oblizuje swój pyszczek (najpierw wargę górną, a następnie dolną). Powtarza tę czynność kilka razy. Oczywiście i tym razem najpierw pokaż dziecku, jak ma to wyglądać. Ćwiczenie „wycieraczka samochodowa” Twoje dziecko będzie samochodem a jego usta – szybą w tym samochodzie. Język to wycieraczki. Opowiedz dziecku, że właśnie pada deszcz i wycieraczki muszą wycierać szybę raz w lewo, a raz w prawo. W tej zabawie język ma poruszać się w kierunku kącików ust (prawego i lewego). Wierszyki logopedyczne Zasadniczo wierszyki logopedyczne i różnego rodzaju rymowanki ćwiczące prawidłową wymowę, przeznaczone są dla dzieci powyżej 4. roku życia. Trzylatki mają prawo jeszcze wielu głosek nie wymawiać poprawnie, a dopóki nie zaczną wymawiać ich prawidłowo, nie należy proponować im wierszyków, które wielokrotnie powtarzane, mogłyby jedynie utrwalać nieprawidłowe wzorce wymowy. W mowie trzylatka dopuszczalne jest zmiękczanie głosek: s, z, c, dz, (oraz sz, ż, cz, dż) i wymawianie ich jako ś, ź, ć, dź. Głoska „r” również może nie być jeszcze wymawiana, a zastępowana „l” lub „j”. Warto jednak, by rodzice dużo czytali dziecku, nie tylko wierszyków, lecz także dłuższych tekstów, aby oswoić go z prawidłowym brzmieniem poszczególnych głosek. Czytanie dziecku książek powinno być codzienną rutyną i warto robić to już od narodzin. Zobacz także: Zabawy logopedyczne dla dwulatków Opóźnienia w rozwoju mowy. Wywiad z logopedą Jak mądrze wspierać rozwój mowy? Konsultacja merytoryczna Małgorzata Stanoch Logopedka
Ćwiczenia logopedyczne dla 4-latka (zabawy i wierszyki)
Ćwiczenia logopedyczne dla 4-latka wcale nie muszą być nudne i żmudne. Najlepiej, by ćwicząc mowę, dziecko dobrze się bawiło. Przedstawiamy propozycje zabaw i wierszyków do ćwiczeń logopedycznych dla przedszkolaków.
Ćwiczenia logopedyczne dla 4-latka opierają się nie tylko na trenowaniu języka, lecz także na ćwiczeniu pamięci wzrokowej czy prawidłowym oddychaniu. Logopeda Małgorzata Stanoch przygotowała zestaw ćwiczeń i zabaw logopedycznych, które pomogą dziecku w wieku przedszkolnym w rozwoju mowy. Spis treści: Ćwiczenia logopedyczne dla 4-latka Wierszyki logopedyczne Ćwiczenia logopedyczne dla 4-latka Zabawy logopedyczne dla przedszkolaków proponowane przez logopedę Małgorzatę Stanoch to: Zabawa na pamięć wzrokową Usiądźcie wygodnie na dywanie naprzeciwko siebie. Pośrodku rozłóż wspólnie z dzieckiem sześć przedmiotów (jeden obok drugiego), np. klocek, misio, lalka, książeczka, kredka, wiaderko. Nazwijcie je. Następnie poproś dziecko o to, aby zapamiętało ich nazwy i zamknęło oczka. Ty w tym czasie schowasz jedną z nich za siebie. Zadanie dla dziecka: dziecko odgaduje, której zabawki brakuje. Pochwal je, gdy mu się uda. Gdy zabawa sprawi mu trudność, pociesz, mówiąc, że za pierwszym razem zawsze jest trudniej i powtórzcie zabawę raz jeszcze. Możecie zamieniać się rolami, wtedy twoje dziecko będzie miało podwójną radość z zabawy. Zabawa na rozwijanie słownictwa Tę zabawę możesz stosować w każdej domowej sytuacji, np. podczas posiłku, kąpieli, porządkowania pokoju, ubierania się dziecka. Zadanie dla dziecka: nazywanie przedmiotów i podawanie ich rozmaitych cech. Ty mówisz np.: „Zobacz, tu leży klocek, to duży klocek, znajdź inny klocek”. Dziecko szuka i znajduje, krzyczy: „Mam mały klocek!”. Ty mówisz: „Brawo! A jaki jeszcze może być klocek?”. Dziecko mówi: „Czerwony”. Zobacz także: Przyczyny opóźnionego rozwoju mowy u dziecka. Wywiad z ekspertem Zabawy logopedyczne na prawidłowe oddychanie Zabawa logopedyczna „Kto strzeli gola?”: Usiądźcie obok siebie przy stole. Poproś dziecko o zbudowanie bramki z klocków. Następnie przygotuj dwie słomki i lekką piłeczkę. Zadanie dla dziecka: „strzelenie” piłką gola do bramki, poprzez dmuchanie w rurkę. Pamiętaj o tym, aby zaprezentować dziecku prawidłowe wykonanie tego ćwiczenia, tzn. wdech nosem a wydech ustami, prosto w piłeczkę, kierując ją do bramki. Zaproponuj dziecku, aby teraz ono spróbowało strzelać gole. Ćwiczenie logopedyczne z bańkami mydlanymi: Pewnie nie raz kupowałaś plastikowy pojemniczek do robienia mydlanych baniek? Jeżeli tak, to wspaniale! Zadanie dla dziecka: puszczanie baniek. Ta prosta zabawa doskonale ćwiczy prawidłowy oddech, wydłuża fazę wydechu, a przy tym dostarcza dziecku wiele radości. Wierszyki logopedyczne W nauce prawidłowego mówienia świetnie sprawdzą się proste wyliczanki i rymowanki, które z pewnością znają też rodzice z własnego dzieciństwa. Polecamy następujące krótkie wierszyki logopedyczne dla dzieci 4-letnich: 1. Ele mele dudki Gospodarz malutki, Gospodyni garbata, A jej córka smarkata. 2. Poszła baba do piwnicy, Napisała na tablicy: Es o es czarny pies 3. Lata osa koło nosa, Koło nosa Stasia. Mały Staś chowa nos, A ucieka Kasia. 4. Dwa malutkie misie chcą potańczyć dzisiaj. Hopsa-hopsa, dana-dana, tańczą misie dziś od rana. 5. Kipi kasza, kipi groch, Lepsza kasza niż ten groch. Bo po grochu brzuszek boli, Za to kasza brzuszek goi. Zobacz także: Zabawy logopedyczne dla pięciolatka Zabawy z pacynkami pomocne w terapii logopedycznej Wady wymowy u dziecka: skąd się biorą, czy to wina rodziców?
Ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka i wierszyki logopedyczne
Ćwiczenia logopedyczne wykonywane w formie zabawy doskonale wspomagają naukę prawidłowej wymowy. Przedstawiamy przykłady ćwiczeń logopedycznych dla 5-latka oraz krótkie wierszyki logopedyczne.
Ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka mogą być o wiele bardziej zaawansowane niż dla mniejszego dziecka. Warto zadbać nie tylko o prawidłową wymowę, lecz także o ubogacanie słownictwa dziecka. Logopeda Małgorzata Stanoch przedstawia ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka usprawniające język, poprawiające pamięć słuchową oraz rozwijające słownictwo. Spis treści: Ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka Wierszyki logopedyczne Ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka Przedstawiamy kilka przykładów ćwiczeń logopedycznych przygotowanych przez logopedę Małgorzatę Stanoch. Są odpowiednie dla pięciolatków. Te nieskomplikowane i angażujące zabawy pomogą starszemu przedszkolakowi w rozwoju mowy. 1. Zabawa logopedyczna na pamięć słuchową Usiądźcie wygodnie naprzeciwko siebie na dywanie i pobawcie się w „pamięciową wyliczankę”. Zabawa polega na tym, że zaczyna się ją od wspólnego początku, mówiąc: Poszła Ola (możesz podać imię swojego dziecka) do sklepu i kupiła masło. Zadanie dla dziecka: powtórzenie twojego zdania i dodanie swojego słowa, np. Poszła Ola do sklepu i kupiła masło i ser. Zabawę prowadzicie do momentu popełnienia pierwszego błędu. 2. Zabawa na rozwijanie słownictwa Potrzebna będzie piłka. W tę zabawę możecie się bawić w domu, w ogrodzie lub na podwórku. Na początku ustalacie reguły zabawy, czyli na jakie zwierzątko nie wolno złapać piłki, np. na wilka. Zadanie dla dziecka: Rzucając do siebie piłką, podawajcie nazwy różnych zwierząt. Jeżeli któreś z was złapie piłkę właśnie na wilka, musi wykonać zadanie, np. stanąć na jednej nodze i policzyć do 5. Zobacz także: Zabawy z pacynkami pomocne w terapii logopedycznej 3. Ćwiczenie logopedyczne na usprawnianie języka Pamiętaj o tym, aby najpierw samemu zaprezentować dziecku wykonanie tego ćwiczenia, należy je wykonać przy szeroko otwartych ustach. Usiądźcie wygodnie naprzeciwko siebie. Zaproponuj dziecku, że jego język będzie malarzem a podniebienie sufitem. Zadanie dla dziecka: dziecko jest malarzem, a zadaniem malarza jest dokładne pomalowanie czubkiem języka całego sufitu (przesuwając językiem po podniebieniu). Zachęć dziecko także do tego, aby namalowało na suficie kilka plam (czubkiem języka powinno dotknąć kilka razy podniebienia). Wierszyki logopedyczne Rzecze żuk do żuka: „Czego pan tu szuka? Może pożywienia? Rzepy, żołędzi, rzodkiewek, a może jarzębiny czerwonej?” „Nie, ja szukam narzeczonej” * Mysz wsuwa ser w „Samie”, bo w sumie tylko to umie. Ser super smakuje i myszkom pasuje. * Wyszły w pole kurki trzy i gęsiego sobie szły. Pierwsza z przodu, w środku druga, trzecia z tyłu, oczkiem mruga. I tak sznurkiem kurki trzy, raz dwa, raz dwa, w pole szły... * Duża żaba nad kałużą napotkała żuka. Żuk na nóżki włożył buty, obcasami stukał. Nad kałużą podskakiwał, żółte buty pokazywał, aż je usmarował błotem. Oj, co było potem!... * Mój kubeczek z kaczorem chętnie trzymam wieczorem. W nim czekolada czy mleczko, a potem czyste łóżeczko... * Jedna szczypawka drugiej szczypawce, opowiadała bajki na trawce. Obok usiadły dwa małe świerszcze. Mówiły: - Ładnie! Prosiły: - Jeszcze! * Hela ma skakankę, ma skakankę Hanka. Hop, hop! Podskakują od samego ranka. * Oto domek niski. Stoją pod nim miski. Kotki mleko piją, potem miski myją. * Dwa malutkie misie chcą potańczyć dzisiaj. Hopsa-hopsa, dana-dana, tańczą misie dziś od rana. Dwa malutkie misie tańczą z nami tak. * Grymasiło koźlę – i to źle ! I to źle! Woda jest za mokra, słonko za gorące. Za zielona trawa rośnie tam na łące. Aż się koza rozzłościła, koźlę w kącie postawiła. Zobacz także: Wady wymowy u dziecka: skąd się biorą, to wina rodziców? Wady zgryzu u dzieci: 8 błędów, które je powodują Przyczyny opóźnionego rozwoju mowy u dziecka Konsultacja merytoryczna Małgorzata Stanoch Logopedka
Ćwiczenia logopedyczne dla 2-latka: przykłady zabaw i ćwiczeń mowy
Przedstawiamy ćwiczenia logopedyczne dla 2-latka usprawniające język i wargi, zaproponowane przez logopedę Małgorzatę Stanoch. Te proste zabawy logopedyczne pomogą zadbać o prawidłowy rozwój mowy dziecka.
Rozwój mowy warunkowany jest genetycznie i nie musi przebiegać tak samo u każdego dziecka. Zależy on także w dużym stopniu od atmosfery, w jakiej dorasta dziecko, kontaktów z rówieśnikami, innymi mówiącymi ludźmi oraz środowiska, które je otacza. Mowa dziecka stanowi podstawę rozwoju jego osobowości. Dzięki rozumieniu będzie poznawało otaczający je świat. Dzięki umiejętności mówienia będzie umieć wyrażać swoje uczucia, przeżycia i myśli, kontaktować się z innymi ludźmi. Logopeda Małgorzata Stanoch podpowiada, jakie ćwiczenia logopedyczne proponować 2-latkowi, aby jego aparat mowy mógł rozwijać się prawidłowo. Ćwiczenia logopedyczne dla 2-latka usprawniające język Małgorzata Stanoch podaje dwa przykłady ćwiczeń logopedycznych z użyciem języka: Zabawa logopedyczna „języczek szczoteczka” Bardzo prosta zabawa, która wprawi dziecko w dobry nastrój, a dodatkowo usprawni jego język. Czubkiem języka należy dotykać ząbków i przesuwać nim tak, jakby chciało się je policzyć. Zacznij zabawę od ząbków górnych, po kolei, dokładnie, a następnie przejdź do ząbków dolnych. Opowiadaj w trakcie tego ćwiczenia prostą historyjkę o tym, że języczek jest szczoteczką i musi dokładnie wyczyścić wszystkie ząbki. Pamiętaj o tym, aby najpierw zaprezentować dziecku to ćwiczenie. Zabawa logopedyczna „języczek wiatraczek” W zabawę tę możesz bawić się ze swoim dzieckiem podczas kąpieli. Wykorzystajcie do tego kolorowy, błyszczący wiatraczek na patyku. Zaproponuj dziecku, aby jego języczek był właśnie takim wiatraczkiem i wyjaśnij mu, jak ma to zrobić. Ćwiczenie wykonuje się przy otwartych ustach, zataczając językiem kola w buzi (5 razy w prawą, raz w lewą stronę). Gdy stwierdzisz, że dziecku już się znudziło, zaproponuj dmuchanie w prawdziwy wiatraczek i wprawianie go w ruch (świetne ćwiczenie oddechowe). Przypomnij mu, że wpuszczamy powietrze noskiem, a wypuszczamy ustami. Ćwiczenie logopedyczne dla 2-latka usprawniające wargi Ćwiczenie mowy z dwulatkiem powinno opierać się na trenowaniu wymawiania samogłosek. Przykładem zabawy logopedycznej usprawniającej wargi jest ta o nazwie „jestem ufoludkiem”. Polega ona na wyraźnym wymawianiu głosek w parach: a i o e u y Usiądźcie wygodnie na dywanie naprzeciwko siebie. Zaproponuj dziecku, że jesteście ufoludkami i mówicie w innym, dziwnym języku. Poproś je, aby powtarzało po tobie te dziwne słowa: a i, o e, u y. Otwieraj szeroko usta, aby maluch widział, jak je układasz. Powtórzcie ćwiczenie trzy razy. Wierszyki logopedyczne W przypadku dwuletnich dzieci ważne jest to, by czytać im dużo i często i w ten sposób uczyć je prawidłowej wymowy. Nie trzeba jednak zachęcać dwulatka do powtarzania rymowanek-łamańców językowych. Zasada jest taka, że dziecko powinno recytować wierszyki logopedyczne tylko wtedy, gdy poprawnie wymawia zawarte w nich głoski. W przeciwnym razie może utrwalać sobie zły wzorzec wymowy. Jeżeli rodzic nie ma pewności, czy dziecko wymawia poszczególne głoski prawidłowo, może skonsultować to z logopedą. Jak ćwiczyć mowę z 2-latkiem? Aby wspierać rozwój mowy dziecka, trzeba oswajać go z językiem w każdej możliwej codziennej sytuacji, czyli: pokazywać różne przedmioty i nazywać je, wymawiając nazwy głośno i wyraźnie; opowiadać o aktualnie wykonywanych czynnościach; nazywać emocje, np. oglądając książeczki; jak najwięcej czytać dziecku; śpiewać, mówiąc wierszyki, wyliczanki; zachęcać dziecko do naśladowania odgłosów zwierząt, pojazdów, itd. Zobacz także: Jak mówi dwulatek? Kiedy iść do logopedy? Wady wymowy u dziecka: skąd się biorą, to wina rodziców? Wady zgryzu u dzieci: 8 błędów, które je powodują Konsultacja merytoryczna Małgorzata Stanoch Logopedka
Puzzle domowej roboty - zabawa logopedyczna
Już najmniejsze dzieci uwielbiają układać proste puzzle. To wciągająca zabawa, która uczy najmłodszych sztuki koncentracji, wyrabia w nich spostrzegawczość oraz umiejętność obserwowania i wnioskowania.
Puzzle dla dzieci możemy bardzo łatwo wykonać sami. Wystarczy zgromadzić zbędne kolorowe magazyny lub foldery reklamowe i przejrzeć je z dziećmi, by wybrały zdjęcia do własnych układanek. Najmłodszym pomóżmy wyciąć fotografie i przykleić je dokładnie do grubego kartonu. Starsze przedszkolaki świetnie dadzą sobie radę same. Gdy klej wyschnie, wspólnie potnijcie obrazek na fragmenty o dowolnym kształcie. Z młodszymi dziećmi należy zaczynać od 4-5 fragmentów puzzli. W miarę nabierania przez nasze dzieci wprawy, można ciąć zdjęcia na więcej kawałków. Tak przygotowane puzzle najlepiej przechowywać w woreczkach lub pudełkach z opisem. Dzięki domowej metodzie produkcji dzieci nie znudzą się szybko ograniczonym wyborem układanek, a my spożytkujemy choć procent piętrzącej się w większości domów makulatury. W serwisie MiMowa.pl tego typu klasyczne układanki stały się bazą do ćwiczeń logopedycznych dla dzieci. W kategorii RERANIE znalazły się aż 3 warianty gry „Puzzle w parach”. Zależnie od tego, czy chcemy ćwiczyć nagłosowe „la”, „lo”, „lu”, „le”, „li”, czy zbitki spółgłoskowe „tr” lub „dr”, do wyboru mamy odpowiednio „Puzzle w parach L”, „Puzzle w parach TR” lub „Puzzle w parach DR”. Za każdym razem zadanie dziecka polega na dopasowaniu obrazka i początku słowa do pary z fragmentem zawierającym dokończenie wyrazu. W tym czasie dziecko powinno głośno i wyraźnie powtarzać słowa, które usłyszy.
Sprawdź, jak ćwiczyć z dzieckiem prawidłową wymowę głosek podczas malowania i lepienia z plasteliny.
Czy często organizujecie swoim dzieciom domowe lekcje plastyki? Rysowanie, malowanie i lepienie z plasteliny to super zabawa, rozwijająca wyobraźnię i kreatywność, a przy okazji umiejętności manualne. Równocześnie jednak to świetna sposobność, by dzieci poćwiczyły prawidłową wymowę głosek, które być może sprawiają im problemy. Wielki potencjał tkwi w nazewnictwie kolorów i narzędzi naszych małych artystów. Przy problemach z wymową głosek „k” lub „g” wykorzystać możemy następujące słownictwo: kolor granatowy, kanarkowy, niebieski, turkusowy, kredka, mazak, pisak, gumka, cienkopis, kartka. Znakomitym wstępem do tego typu zabawy poza monitorem komputera może być gra „Kolorowanie kleksami” z działu Kappacyzm I Gammacyzm. Maluchom z pewnością przypadnie do gustu możliwość wybrania czarno-białego szablonu, który kliknięciami na plamy kolorów, niczym za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, wypełni się soczystymi barwami. Za każdym razem usłyszą też wyraz do powtarzania – „kap”. Zwłaszcza chłopcom powinien spodobać się dobór tematów kolorowanek. Znajdą tu bowiem rakietę kosmiczną, średniowieczne zamczysko z zakutym w zbroję rycerzem lub kołyszący się na falach oceanu okręt i wieloryba. A może smyki nabiorą chęci, by nauczyć się krótkiej wyliczanki, którą słychać na początku gry? Trochę to karkołomne ćwiczenie dykcyjne, ale do odważnych świat należy. W przypadku seplenienia warto zwrócić uwagę na wyrazy takie jak: pędzel, pisak, mazak, cienkopis, plastelina, niebieski, żółty, zielony, pomarańczowy, czerwony, brązowy, różowy, beżowy, szary, czarny, seledynowy, szmaragdowy, cielisty. Gdy zaś dziecku kłopotów nastręcza ładne wybrzmienie „r” poprośmy, by w trakcie zabawy powtarzało: kartka, kolor różowy, pomarańczowy, czerwony, brązowy, szary, granatowy, czarny, szmaragdowy.
Jak niewiele potrzeba, by całkowicie zmienić znaczenie słowa? Poznajcie tajemnice paronimów.
Czy często zdarza się Wam mylić słowa „adaptować” i „adoptować”? Podobno to jeden z najczęściej popełnianych błędów językowych. Różnią się one tylko jedną małą głoską, ale posiadają zdecydowanie odmienne znaczenie. Takie bliźniaczo podobne wyrazy o łudząco podobnym brzmieniu, lecz odległe semantycznie określamy mianem paronimów. Dla przedszkolaków zjawisko to może być fascynującym odkryciem – jak niewiele potrzeba do kompletnej zmiany znaczenia słowa. Wykorzystanie paronimów w logopedii służy temu, aby przy okazji zabaw językowych stymulować rozwój słuchu fonematycznego. Dzięki umiejętności różnicowania i właściwego stosowania wyrazów różniących się jedną głoską, dzieci będą w stanie prawidłowo artykułować dźwięki mowy. Niezwykle istotne jest uświadomienie najmłodszym, że głoska to element wpływający na zmianę znaczenia słowa. „Kaczka” i „taczka” brzmią nieomalże identycznie, lecz właśnie ta subtelna różnica nagłosu powoduje, że pierwsza ma dziób i skrzydła, a druga służy do transportowania różnych materiałów. Niewiele mają ze sobą wspólnego, chyba że obie zaliczymy do kategorii dziecięcych zabawek. Do powyższych ćwiczeń możecie wykorzystać między innymi grę z serwisu Mimowa.pl – „Pary niby”. Materiał językowy do gry został tak dobrany, by równocześnie ze słuchem fonematycznym, ćwiczyć poprawną wymowę głosek szeregu szumiącego i syczącego. Dziecko powinno skoncentrować się na wrażeniach słuchowych i wśród par podobnie brzmiących słów, np. wąż – wąs, kaczka – kaszka itd., wskazać obrazek odpowiadający nagraniu. Dodatkowo zaleca się głośne powtarzanie obu wyrazów. Tylko wówczas zyskamy pewność, że nasze pociechy wychwyciły różnice brzmieniowe i trenują wymowę odpowiednich głosek. To nie wszystko. Po zabawie przed monitorem komputera, warto zajrzeć do towarzyszącego grze pliku pdf do wydruku. Zawiera on ćwiczenie polegające na uzupełnieniu liter w podpisach rysunków oraz wycinany zegar, którego wskazówki dziecko ma obracać tak, by pokazywały obrazki z paronimami. To świetny sposób, by ćwiczenia logopedyczne stały się dla malucha źródłem pożytecznej rozrywki.
Rozróżnianie dźwięków - zabawy dla dzieci
Polecamy pomysły na zabawy, dzięki którym dzieci będą rozwijać swoją wrażliwość muzyczną. Bo dobry słuch to także poprawny rozwój mowy.
Podstawowym warunkiem prawidłowego rozwoju mowy jest poprawnie funkcjonujący słuch. Dlatego dobrze jest systematycznie sprawdzać, czy dziecko właściwie odbiera dźwięki płynące z otoczenia. Każdemu maluchowi przyda się stymulacja w kształtowaniu wrażliwości muzycznej oraz umiejętność skupienia na bodźcach dźwiękowych. Oprócz codziennych sytuacji, świetnym sposobem „rozruszania” słuchu może być zabawa polegająca na wrzucaniu różnych przedmiotów do dużego słoika ze szkła. Najpierw pokazujemy dziecku wszystkie przedmioty, których będziemy używać w zabawie, np. monety, kostka do gry, szklana kulka, agrafka, kredka itd. Przy wyborze elementów powinniśmy się kierować zasadą zróżnicowania materiałów, z których zostały wykonane, czyli wykorzystajmy coś z drewna, metalu, szkła, coś papierowego, coś plastikowego. Na dobry początek przeprowadźmy pokaz demonstracyjny – hop, wrzucamy każdy przedmiot do słoja. W tym czasie dziecko niech uważnie przysłuchuje się wydawanym odgłosom. Następnie przewiązujemy naszemu smykowi oczy opaską i zachęcamy go do prób zidentyfikowania dźwięków wpadających do słoika przedmiotów wyłącznie na podstawie tego, co słyszy. Nie jest to wcale takie łatwe jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka (a właściwie ucha). Rozróżnianie dźwięków najmłodsi mogą również potrenować w grach z serii „Magiczne pudełka”. Brzmią w nich odgłosy natury, dźwięki wydawane przez zwierzęta, zabawki oraz przedmioty codziennego użytku, a także wyizolowane głoski. Zadaniem przedszkolaka jest połączyć w pary pudełka, które wydają takie same dźwięki. Gdy się to uda, każda para kolorowych pudełeczek, jakby odmieniona cudownym zaklęciem (kliknięciem), ukaże swe prawdziwe oblicze i przekształci się w odpowiednie obrazki. Tym sposobem, świetnie się bawiąc, nasze pociechy mogą jednocześnie utrwalić prawidłowe brzmienie np. głoski „sz” - w „Szumiących pudełkach”. To oryginalne memo logopedyczne uwrażliwi dzieci na bodźce słuchowe, otworzy przed nimi drzwi do świata napływających zewsząd dźwięków. Zapraszamy do zabawy z Mi!
Zabawa w cienie to jedna z ulubionych, wieczornych rozrywek wszystkich dzieci. Czy wiecie, że może także wspierać rozwój mowy?
Mnóstwo radości i pożywki dla wyobraźni zapewni maluchom prosty zestaw: lampa plus dłonie. To magia światła rzucającego na ściany cienie pozwoli ożyć smokom, krokodylom i ptakom. Do zabawy potrzebujemy jedynie nierozproszonego światła i kawałka ściany, na którą będziemy mogli rzucać cienie, resztę niech podyktuje wam własna wyobraźnia. Dzięki takiej zabawie dzieci przekonają się, że nie zawsze cień i jego właściciel na pierwszy rzut oka wydają się tożsami. Igraszki światła i cienia bywają bowiem zwodnicze dla naszych oczu. Rozpoznawanie cieni to zatem rozrywka o walorach terapeutycznych – doskonała okazja, by pomóc dzieciom przezwyciężyć lęk przed ciemnością, czającym się w jej mrokach Nieznanym. Zabawę w cienie możemy również wykorzystać, by wspomóc prawidłowy rozwój aparatu mowy najmłodszych, czyli po prostu rozruszać buzię i język. W tym celu poprośmy malucha, by po prawidłowym odgadnięciu, do jakiego zwierzątka należy cień, spróbował naśladować wydawane przez nie odgłosy lub miny. I tak, znakomitym ćwiczeniem ruchów szczęk będzie zabawa w krokodyla, który ma szeroko otwartą buzię i groźnie kłapie paszczą. Jeśli chcemy poćwiczyć podniebienie miękkie, naśladujmy odgłosy wydawane przez gęś: gę, gę, gę. Ćwiczenia warg przydatne, np. przy terapii seplenienia możemy przeprowadzić, wydając, z rozciągniętymi kącikami ust, odgłosy charakterystyczne dla kozy: me, me lub żaby: kum, kum, kum. Jeśli ulubionym zwierzątkiem twojej pociechy jest króliczek, niech spróbuje utrzymać kredkę między górną wargą a nosem. Zupełnie jak sympatyczny długouchy. Przy problemach z pionizacją języka przydatna jest zabawa w naśladowanie słonia, który ma długą trąbę i potrafi nią wszędzie dosięgnąć. Spytaj swoje dziecko, czy potrafi dotknąć językiem ostatniego zęba na górze i na dole, z prawej i lewej strony. Buzię maluch chętnie pogimnastykuje, robiąc z niej duży balon jak nadymająca się żabka, naciskając lekko palcami na policzki, a następnie stopniowo wypuszczając powietrze. Świetna zabawa! Do powyższych ćwiczeń mogą Państwo wykorzystać między innymi grę z serwisu Mimowa.pl -”Cienie Mi”. Logopedzi są w tej kwestii zgodni – najlepsze rezultaty przynosi gimnastyka buzi i języka na wesoło. Starajmy się zatem wplatać ją do zabaw tak, by nie stanowiła nudnego obowiązku, lecz była źródłem radosnego śmiechu najmłodszych. Cienie to świetny przykład takiej właśnie symbiozy przyjemnego z pożytecznym. Zachęcamy do spróbowania!
Czy można ćwiczyć wymowę podczas ubierania? Tak! Sprawdź, jak bawić się z dzieckiem, które sepleni.
Balansując na cienkiej granicy maniakalnego uporu, usiłujemy przekonać was, szanowni rodzice, że codzienność stwarza miliony okazji, by ćwiczyć z dzieckiem poprawną wymowę, gimnastykować buzię i język, utrwalać brzmienie dźwięków, z naśladowaniem których maluch ma lub miał kłopoty. Dlaczego zatem nie wykorzystać „logopedycznie-pożytecznie” czasu poświęcanego na ubieranie (się) naszej pociechy? W zakresie przydatnego słownictwa zainspirować was może gra z serwisu MiMowa.pl „Szafa”. Stanowi ona świetne wsparcie terapii seplenienia. Gra polega na ułożeniu rzeczy w odpowiednich miejscach na podstawie tekstu zabawnej rymowanki. Do powtórzenia jest tu masa słów trudnych dla osób sepleniących: szaliczek, kalosze, kapelusz, skarpety, rajstopy, sztruksy, apaszka, koszule, szelki, muszka, pasek, czapka, sukienka, płaszcz. Uff, wymienienie tego wszystkiego po kolei nikomu chyba nie przyjdzie z łatwością. Bądźmy jednak szczerzy – w rzeczywistości, nasze prawdziwe poranne ubieranie się przebiega w nieco napiętej atmosferze pośpiechu. Przecież nie chcemy spóźnić się do przedszkola lub szkoły (a rodzice – do pracy). Nie jest to więc dobry moment na zabawę ani tym bardziej ćwiczenia wymowy. Proponujemy poświęcić wolny czas, by spokojnie móc czerpać przyjemność z zabawy w przebieranie się. Jest to ważna dziecięca zabawa – przymiarka do dorosłego życia, a zarazem świetny sposób rozwijania wyobraźni maluchów. Dołóżmy do niej powtarzanie nazw elementów garderoby, zawierających głoski, z wymawianiem których nasze smyki mają problemy, i już! Mamy gotową receptę na logopedyczną zabawę z dziećmi. Przygotujcie specjalne pudło pełne ubrań-rekwizytów. Najlepiej oczywiście, jeśli będą to elementy niecodzienne, inspirujące „modowo”. Wszystko powinno być łatwe do założenia i bezpieczne. No i oczywiście niezbyt cenne. Efekty swoich ciuchowych wyborów dzieciaki mogą potem przedstawić rodzicom w postaci mini pokazu mody połączonego z konferansjerką – ustną prezentacją na temat tego, co założyły. Warto mieć wówczas pod ręką aparat fotograficzny lub kamerę, by utrwalić najzabawniejsze momenty.
Widzę, słyszę i powtarzam - zabawa logopedyczna
Wciągająca zabawa i gra online dla dzieci, które mają problem z seplenieniem.
Naturalny rozwój mowy dziecka w dużej mierze oparty jest o naśladowanie wzorów z otoczenia – powtarzanie tego, co widzi i słyszy. Rozpoznawanie, a następnie kopiowanie to czynności, których znaczenia nie powinniśmy bagatelizować. W tym duchu proponujemy nieskomplikowaną zabawę dla cztero-, pięciolatków. Potrzebne nam do niej będą duże, najlepiej drewniane paciorki w różnych kolorach i kształtach, żyłka lub długie sznurowadła, papier do rysowania oraz różnobarwne flamastry. Na początku zadajcie swojemu dziecku kilka prostych sekwencji do ułożenia, np. 2 koraliki okrągłe czerwone, 1 podłużny zielony, 3 kwadratowe niebieskie i od nowa. Narysujcie ten schemat na papierze. Zadaniem malucha będzie zidentyfikowanie wzoru i powtórzenie go przez nawlekanie paciorków na sznurek. Ważne, by dziecko kopiowało układ od lewej do prawej strony – w tym samym kierunku, w jakim w języku polskim postępuje czytanie. Poproście, by przedszkolak nazywał kolory i kształty. Niech spróbuje kontynuować wzór. To znakomity wstęp do nabycia umiejętności czytania, a zarazem trening sprawności manualnej. Jeśli na dokładkę dołożymy do tego słownictwo, uzyskamy przepis na ćwiczenie logopedyczne utrwalające poprawną wymowę, np. głoski „r” – czerwony, czarny, granatowy, kwadrat, trójkąt, prostokąt itd. Do powyższych ćwiczeń mogą Państwo wykorzystać między innymi grę z serwisu Mimowa.pl „Koraliki”. Każdy wirtualny paciorek różni się tu kształtem i wzorem, każdy odpowiada też jednej literze alfabetu. Zadane układy koralików tworzą wyrazy zawierające głoski „sz”, „s” oraz „ś”, czyli coś w sam raz dla osób, mających kłopoty z seplenieniem. Maluchy słyszą nagrania lektorskie i powtarzają słowa na głos. W trakcie zabawy poznają litery oraz głoski. Naszym skromnym zdaniem – maksimum korzyści ukrytych w minimalistycznej formie.
Zakupy sponsoruje R - zabawa logopedyczna
Twoje dziecko ma problem z wymawianiem głoski "r"? Zagrajcie w grę logopedyczną, która uatrakcyjni terapię rotacyzmu.
Czy wasze dzieci rwą się do pomocy w codziennych zakupach? Rozczulający jest widok ledwo sięgającego do sklepowej lady przedszkolaka, który z zapałem pomaga rodzicom wypakowywać zawartość koszyka na taśmę do kasy. Zatem, jeśli nie stoi za Państwem długa kolejka niecierpliwiących się klientów, wykorzystajmy taką okazję do ćwiczeń logopedycznych. Wystarczy podrzucić dziecku pomysł na zabawę w wymawianie na głos nazw tych przedmiotów, które zawierają głoskę „r”, np. twaróg, marchewka, seler, pietruszka, cukier, pomidor, ser, szczypiorek, por, kalarepka, ogórek, pomarańcza, grejpfrut, mandarynka, cytryna, truskawki, winogrona, pieczarki itd. Pewnie zaskoczy was, jak pojemny jest zasób polskiego słownictwa w tym zakresie. Oczywiście nie unikniemy konsekwencji – zakupy przebiegną nieco wolniej niż zwykle. Niewątpliwie jednak korzyści płynące z zabawy powetują minusy. Jeśli obawiacie się nerwowego pośpiechu przy kasie, równie dobrze ćwiczenie to można zrealizować w trakcie wrzucania produktów do koszyka w markecie lub w ogóle przenieść je do domu, gdzie wspólnie z maluchem, na spokojnie stworzycie „rerającą” listę zakupów. Dumne z dorosłej odpowiedzialności dziecko podyktuje produkty z głoską „r”, a rodzic je skrupulatnie zapisze. Nie trzeba zatem wygospodarowywać w naszych napiętych terminarzach jakiś specjalnie poświęconych ćwiczeniom logopedycznym godzin. Można je świetnie wkomponować w codzienność. To chyba dobra wiadomość dla zapracowanych mam i tatusiów. Pomysł był inspiracją do stworzenia gry „Taśma sklepowa – R”. Celem zabawy jest wskazanie wśród sunących do kasy artykułów tych, które w swojej nazwie zawierają „r”, a następnie powtórzenie ich na głos. To nie tylko sposób na uatrakcyjnienie terapii rotacyzmu, lecz również okazja do potrenowania spostrzegawczości oraz kojarzenia obrazu z definiującym go wyrazem. Serdecznie zapraszamy wszystkie przedszkolaki na wirtualne lub rzeczywiste zakupy z „r”!