Mama Helenki zdradza patent na rozszerzenie diety. Jej dzieci wolą warzywa od cukierków
Rozszerzanie diety niemowlaka spędza sen z powiek wielu rodzicom. Sprawdź, od kiedy i od czego zacząć, oraz jak rozszerzać dietę, aby wspierać rozwój dziecka zgodnie z najnowszymi zaleceniami ekspertów.
Rozszerzanie diety niemowlaka to ekscytujący, ale też stresujący moment dla wielu rodziców. Pojawiają się obawy, że jeśli coś pójdzie nie tak, maluch wybierze słodkie owoce zamiast warzyw albo pokocha tylko gotowe przekąski. Spokojnie, to naturalne wątpliwości wszystkich rodzin, które dopiero zaczynają przygodę z rozszerzaniem diety. W tym artykule podpowiadamy, jak bezpiecznie wprowadzać pokarmy uzupełniające, kiedy najlepiej zacząć rozszerzanie diety i od czego rozpocząć, żeby uniknąć błędów. Spis treści: Kiedy rozszerzać dietę niemowlaka? Zasady 2025 Jak rozszerzać dietę? – najnowsze zalecenia Od czego zacząć rozszerzanie diety? Schemat żywienia niemowląt Ile powinno jeść niemowlę? Rozszerzanie diety BLW Rozszerzanie diety – czego nie podawać? Jak rozszerzać dietę alergika Jaka konsystencja pokarmów podczas rozszerzania diety? Suplementacja witaminami w pierwszym roku życia dziecka Kiedy rozszerzać dietę niemowlaka? Zasady 2025 Wprowadzanie nowych pokarmów, tzw. pokarmów uzupełniających, zwykle zaczyna się w połowie pierwszego roku życia dziecka. Mleko mamy lub modyfikowane nadal stanowi podstawę diety niemowlaka przynajmniej do jego pierwszych urodzin. Jeśli martwisz się, że przegapiliście najnowsze zalecenia, nie ma powodu do obaw – zasady rozszerzania diety zostały zaktualizowane w 2021 roku. Aktualny schemat żywienia niemowląt opracowało Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (PTGHiŻ). Rozszerzanie diety niemowląt - kiedy pierwsze jedzenie? Zdaniem ekspertów, rozszerzanie diety, czyli podawanie innych produktów niż mleko mamy lub mleko modyfikowane, można rozpocząć już od 17 tygodnia życia dziecka (początek 5. miesiąca), ale nie później niż w 26 tygodniu (początek 7 miesiąca). To właśnie wtedy większość dzieci wykazuje gotowość do przyjmowania pokarmów innych niż mleko. Pediatra: nie wolno spieszyć się z rozszerzaniem diety U większości dzieci wprowadzenie dodatkowych pokarmów do diety wskazane jest około 6 miesiąca, ponieważ to wtedy rośnie u niemowląt zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Wielu ekspertów zaleca, by do 6. miesiąca życia dziecko było karmione wyłącznie piersią. Warto pamiętać, że każde dziecko rozwija się w swoim własnym tempie. Dziecko samo pokaże, czy jest gotowe na rozszerzanie diety – wystarczy zwrócić uwagę na odpowiednie oznaki. Najlepiej jednak skonsultować się z lekarzem, by upewnić się, że to odpowiedni moment. Wstrzymaj się z rozszerzaniem diety niemowlęcia, kiedy dziecko: nie potrafi jeszcze żuć, nie siedzi samodzielnie, nie chwyta rączką jedzenia, wypluwa podawany pokarm, nie jest zainteresowane jedzeniem. Dziecko jest gotowe do rozszerzania diety, gdy: opanuje umiejętność siedzenia z podparciem, kontroluje ruchu głowy i szyi, jest w stanie jeść z łyżeczki (zanika odruch wypychania językiem). Wcześniejsze rozszerzanie diety (od 17 tygodnia) jest możliwe, jeśli: lekarz zdiagnozuje u dziecka niedobór żelaza i ryzyko anemii, dziecko wykazuje gotowość do przyjmowania nowych pokarmów (w takiej sytuacji można wcześniej zacząć rozszerzać dietę, ale można też dalej karmić dziecko piersią do ukończenia przez nie 6 miesiąca życia). Jak rozszerzać dietę niemowlaka – najnowsze zalecenia: Nowości wprowadzaj pojedynczo, w małych ilościach, co kilka dni – dzięki temu możesz obserwować, czy niemowlę dobrze na nie reaguje. Podawaj dziecku nowe produkty w ciągu dnia – ułatwi to obserwację ewentualnych niepożądanych reakcji na nowość w diecie. Nie dosalaj i nie dosładzaj dań dla dziecka – cukier i sól to przyprawy niezalecane w diecie niemowląt i małych dzieci. Zawsze podawaj tylko świeże i dobrej jakości jedzenie – przewód pokarmowy niemowlęcia jest niedojrzały, a przez to bardzo wrażliwy. Ty decydujesz, co i kiedy zaczniesz podawać dziecku – ale to dziecko decyduje o tym, czy to zje i ile zje. Nie zmuszaj do jedzenia – jeśli niemowlę stanowczo odmawia spróbowania nowego pokarmu, spokojnie zaczekaj, aż będzie na to gotowe. Zaakceptowanie niektórych smaków następuje dopiero po kilkunastu próbach. Kontynuuj karmienie piersią lub podawanie mleka modyfikowanego – rozszerzanie diety nie oznacza, że należy zrezygnować z podawania dziecku mleka mamy. Od czego zacząć rozszerzanie diety? Kolejność wprowadzania nowych pokarmów do diety niemowlaka jest dość dowolna, możesz ją modyfikować, kierując się kilkoma podanymi niżej zasadami, które pomogą w wyrabianiu odpowiednich nawyków i upodobań smakowych: Warzywa wprowadź przed owocami. Ze względu na wyrazisty smak i aromat dzieci akceptują warzywa trudniej niż owoce (jeśli zaczniesz od owoców, potrzeba będzie więcej prób, aby dziecko polubiło warzywa). Na początku najlepiej podać dziecku warzywa zielone (np. brokuł), gotowane i zmiksowane. Potem w kilkudniowych odstępach wprowadzaj inne warzywa, np. dynię, marchewkę lub ziemniaka. Czytaj więcej o <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/dieta/rozszerzanie-diety-niemowlaka-od-czego-zaczac-20692-r1/">warzywach podczas rozszerzania diety dziecka. Owoce nie wcześniej niż dwa tygodnie po warzywach. Oczywiście mogą pojawić się w diecie dziecka i później, ale minimalny dwutygodniowy odstęp między warzywami i owocami jest konieczny, żeby dziecko chciało wracać do smaku warzyw. Jako pierwsze owoce możesz podać niemowlakowi jabłko, morele, brzoskwinie, banany, gruszki, truskawki, najpierw w postaci musu, potem rozdrobnione, a następnie w cząstkach do samodzielnego jedzenia (chyba że stosujesz <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/dieta/konkretne-produkty-i-przepisy-dla-dzieci-blw-wywiad-1470-r22/">metodę BLW – wtedy zgodnie z jej zasadami). Dzieci do ukończenia 1 roku życia nie powinny dostawać soków owocowych. Kaszki (również te zawierające gluten) możesz podawać od samego początku rozszerzania diety – jako pierwsze, niemowlę może jeść kaszki ryżowe, kukurydziane, jaglane ale i te glutenowe (np. <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/dieta/kasza-manna-dla-niemowlaka-28415-r1/">kaszka manna). Według aktualnych zaleceń nie ma konieczności opóźnionego podawania glutenu, dziecko może dostać kaszkę glutenową nawet w 5 miesiącu (co więcej – dziecko powinno zetknąć się z glutenem do 12 miesiąca). Mięso może być jednym z pierwszych produktów – powinno być chude, np. cielęcina, drób, królik, wołowina, jagnięcina. Na początku najlepiej podawać dziecku tylko mięso gotowane, potem może być również pieczone. Aż do 3 roku życia dziecko nie powinno jeść kiełbas, parówek, podrobów i konserw mięsnych. Niemowlę może jeść ryby – są dobrym źródłem cennego DHA. Należy podawać je 1-2 razy w tygodniu. Wskazane jest obserwowanie reakcji dziecka. Polecane gatunki to śledź atlantycki, łosoś norweski hodowlany, szprot, sardynki, pstrąg hodowlany, flądra, dorsz, makrela atlantycka i morszczuk. Niemowlęta nie powinny jeść ryb drapieżnych, takich jak miecznik, rekin, makrela królewska, tuńczyk, płytecznik (czytaj więcej o <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/dieta/rozszerzanie-diety-kiedy-podac-rybe-niemowlakowi-21547-r1/">rybach w diecie niemowlaka). Nie ma podstaw, by opóźniać podawanie jaj – produkty potencjalnie alergizujące można wprowadzać do diety dziecka od samego początku (dotyczy to także uchodzących za mocno <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/male-dziecko/zdrowie/alergia-na-orzechy-u-dzieci-najnowsze-doniesienia-z-wielkiej-brytanii-16964-r1/">alergizujące orzeszków ziemnych). Zgodnie z aktualną wiedzą dziecko może jeść od początku żółtko jaja i białko. Jajo dla niemowlaka musi być jednak gotowane przez 10-15 minut. Dziecko powinno zjadać jedno małe jajo nie częściej niż 2 razy w tygodniu. Niemowlę może otrzymywać zdrowe tłuszcze – w diecie dzieci w pierwszym roku życia może pojawić się masło, oleje roślinne (np. z oliwek, rzepaku). W najnowszych zaleceniach eksperci wymienili również margaryny miękkie z małą zawartością przemysłowo wytwarzanych tłuszczów trans. Pieczywo - możesz je podać dziecku między 6 a 8 miesiącem życia. Schemat żywienia niemowląt - etapy rozszerzania diety Niemowlę 0-6 miesięcy. Potrafi ssać i połykać. Powinno przyjmować wyłącznie mleko matki lub mleko modyfikowane. Dziecka nie dopaja się wodą, herbatkami, sokami. Mleko podaje się na żądanie i stanowi ono jedyny pokarm (wyjątkiem jest sytuacja, gdy zaczynamy rozszerzać dietę od 17 tygodnia). Niemowlę w wieku 6-7 miesięcy. Na ogół siedzi z podparciem, potrafi rozdrabniać miękki pokarm językiem, otwiera usta do zbliżającej się łyżeczki, ma słabszy odruch wymiotny. Może jeść pokarmy gładkie lub miękkie, może dostawać bezpieczne pokarmy do rączki. W tym wieku dziecko nadal należy karmić piersią lub mlekiem modyfikowanym na żądanie. Poza mlekiem dziecku podaje się 2-3 posiłki uzupełniające. Przykłady pokarmów: kasze podawane na łyżeczce, produkty zbożowe, np. pieczywo w niewielkich kawałkach podawane do rączki, warzywa w postaci purre lub miękkich kawałków (ugotowane), masło, oleje roślinne, zmielone pestki i orzechy, mięso, jaja ryby, nasiona roślin strączkowych, naturalne przetwory mleczne, woda do picia bez ograniczeń. Niemowlę w wieku 7-12 miesięcy. Potrafi zgarnąć jedzenie z łyżeczki ustami, umie gryźć i żuć, próbuje jeść samodzielnie. Można podawać drobno posiekane pokarmy i miękkie podawane do ręki. W tym wieku dziecko nadal należy karmić piersią lub mlekiem modyfikowanym na żądanie. Pokarmy, jakie podaje się dziecku w 7-12 miesiącu, pozostają bez zmian w porównaniu do poprzedniego etapu, jednak ich konsystencja powinna być bardziej grudkowata. Na tym etapie kontynuuje się wprowadzanie nowych produktów, np. makaronów, kasz, owoców. do końca 8 miesiąca życia – podaje się dziecku 2-3 posiłki uzupełniające (poza mlekiem), od 9 miesiąca życia – 3-4 posiłki uzupełniające oraz 1-2 przekąski (poza mlekiem). Dziecko w wieku 13-14 miesięcy. Potrafi już sprawnie żuć, a jego żuchwa jest już stabilna. Dziecko może jeść pokarmy z rodzinnego stołu, trzeba mu je tylko podawać w kawałkach mieszczących się w buzi i dających się w niej obrobić. Dziecko w tym wieku karmi się piersią na żądanie, a jeśli chodzi o mleko modyfikowane, nie jest ono konieczne, o ile dieta dziecka zawiera produkty mleczne. Do końca drugiego roku życia dziecka powinno dziennie jadać 3-4 posiłki oraz 1-2 przekąski. Ile powinno jeść niemowlę? Zacznij od podania dziecku 3-4 łyżeczek nowego pokarmu. Jeśli niemowlę dobrze toleruje nowość, można stopniowo zwiększać porcję, aż maluch będzie mógł zjeść około 150–180 ml, później 190–220 ml posiłku w miseczce. Na początku zwykle jeden posiłek mleczny zostaje zastąpiony pokarmem uzupełniającym. Uwaga. To wartości orientacyjne. Przypominamy, choć to rodzic decyduje, co i kiedy poda dziecku, to ono decyduje, czy i ile zje. Rozszerzanie diety BLW Rozszerzanie diety BLW rządzi się podobnymi prawami, jak tradycyjny sposób rozszerzania diety niemowlaka. BLW (Baby-Led Weaning) to jedynie nieco odmienny sposób, w jaki podaje się pokarmy dziecku. W żadnej z tych metod nie stosuje się ściśle określonej kolejności wprowadzania nowych pokarmów. Rozszerzanie diety metodą BLW polega przede wszystkim na uczeniu dziecka samodzielnego jedzenia takich produktów jak gotowane warzywa, owoce, makaron, ryż i mięso. BLW mówi o tym, że dziecko powinno dostawać te pokarmy nie zmiksowane, ale w ich naturalnej konsystencji i kształcie, zatem rozszerzanie diety BLW wyklucza podawanie pokarmów dla niemowląt ze słoiczka. Pozostałe zasady: dziecko siada do stołu z całą rodziną, niemowlę ma dostęp do tych samych produktów spożywczych, które znajdują się na talerzach pozostałych członków rodziny, jednak dla niego są one nieprzyprawiane, dziecko samo wybiera produkty, które chce jeść i ich ilość, zjada je samodzielnie, biorąc je do rączek. Rozszerzanie diety – czego nie wolno podawać niemowlęciu Niemowlakowi nie należy podawać: surowego mięsa, surowych jaj i ryb, wędlin (szynka, parówki, kiełbasa itd. powinny pojawić się w diecie dziecka jak najpóźniej, najlepiej po ukończeniu 3 roku życia), miodu (mogą jeść go dzieci po 1. urodzinach), kopru włoskiego (jest niewskazany do 4. roku życia) soków (nawet soki przecierowe polecane są po 1. urodzinach) herbatek (najlepszym napojem dla niemowlaka jest woda) mleka krowiego i jego niepasteryzowanych przetworów, mleka koziego i owczego, ryżu (dozwolone są kaszki ryżowe wyprodukowane dla dzieci) „mleka’’ roślinnego (ryżowego, sojowego), mleka smakowego (nie jest polecane aż do 5 roku życia) miękkich serów dojrzewających, grzybów leśnych, cukru i soli, niepokrojonych kuleczek winogron oraz innych małych i twardych produktów, których spożycie grozi zadławieniem. Jak rozszerzać dietę alergika? Nowe badania wykazały, że opóźnienie wprowadzania nowych pokarmów do diety dziecka – zarówno zdrowego, jak i skłonnego do alergii – nie chroni przed rozwojem alergii pokarmowej. Co więcej, restrykcyjne diety eliminacyjne mogą negatywnie wpłynąć na zdrowie małego dziecka, a nawet zwiększyć ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej. Kiedy rozszerzać dietę małego alergika? W przypadku niemowląt, u których lekarz stwierdził uczulenie na białka mleka krowiego, rozszerzanie diety odbywa się tak, jak u dzieci niealergicznych – przed ukończeniem 7. miesiąca życia, zwykle około 6. miesiąca. Warto jednak skonsultować tę decyzję z pediatrą, a jeszcze lepiej z alergologiem, który poznał dziecko. Pokarmy wyklucza się z diety niemowlęcia dopiero wtedy, gdy pojawią się wyraźne objawy uczulenia na dany produkt. Jaka konsystencja pokarmów podczas rozszerzania diety? Pierwsze 3-4 dni podawania nowości np. <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/rodzina/przepisy/pierwsza-zupka-jarzynowa-35036-r1/">zupki jarzynowej, konsystencja powinna być prawie płynna, tylko nieco bardziej gęsta niż mleko, musi łatwo spływać z łyżeczki. Po kilku dniach danie dla niemowlaka powinno przypominać gładką papkę, na początku rzadszą, a potem gęstszą (posiłki możesz miksować lub przecierać). Od ok. 8. miesiąca życia dziecka nie należy miksować dań dla niemowlęcia na gładko (nie przeciągaj etapu karmienia papkami, im później wprowadzisz dania z grudkami i kawałkami, tym trudniej dziecko je zaakceptuje). Gdy gotujesz <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/dieta/przepisy-dla-niemowlaka-zupki-dla-niemowlaka-3466-r3/">zupkę dla niemowlaka warzywa przed ugotowaniem zetrzyj na drobnej tarce. Taka nauka, gdy powoli i stopniowo zmienia się konsystencja jedzenia, jest ważna, bo przybliża dziecko coraz bardziej do dorosłych konsystencji. W 8 miesiącu dziecko może próbować jeść pokarmy rączką. W 9–10. miesiącu życia konsystencja potraw powinna zachęcać do gryzienia i żucia. Warzywa na zupkę ścieraj na grubej tarce lub ugotowane rozgniataj widelcem (muszą być bardzo miękkie), a mięso drobno siekaj nożem. Obiad dla 11–12-miesięcznego niemowlaka powinien się składać z dwóch dań: rzadszej zupy i małego pulpeta z jarzynką. Suplementacja witaminami w pierwszym roku życia dziecka Suplementacja witamin w okresie niemowlęcym odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu chorobom związanym z niedoborem witamin. Szczególne znaczenie mają witaminy D oraz K. Podawanie innych witamin zależy od: Sposobu karmienia (piersią, mlekiem modyfikowanym); Tempa rozszerzania diety; Stanu zdrowia dziecka; Chorób współistniejących; Witamina D3 jest niezbędna do zapobiegania krzywicy oraz wspiera prawidłowy rozwój i wzrost kości. Z kolei witamina K pełni kluczową rolę w zapobieganiu krwawieniom związanym z niedoborem tej witaminy w okresie noworodkowym i niemowlęcym (VKDB). Szczególnie narażone na to zjawisko są dzieci matek, które w trakcie ciąży cierpiały na cholestazę. Suplementacja niemowląt – zasady: witamina D3 – 400 j.m. na dobę od pierwszych dni życia, witamina K – od od 15. dnia życia dzieci karmione piersią, urodzone o czasie lub po 34. tygodniu ciąży powinny otrzymywać witaminę K w dawce 150 µg/dobę do końca 3. miesiąca życia. Dzieci urodzone przed 34. tygodniem ciąży i karmione piersią powinny w tym samym okresie otrzymywać witaminę K w dawce 25 µg/dobę. DHA – po konsultacji z lekarzem, jeśli niemowlę nie jest karmione mlekiem mamy. Pamiętaj, że suplementację witaminami czy preparatami multiwitaminowymi zawsze należy skonsultować z pediatrą. Materiał został zaktualizowany przez redakcję w 2025 roku. Źródło: 1. Zasady żywienia zdrowych niemowląt, Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne, Pediatria 2021, tom 18 2. Borszewska-Kornacka MK, Czech-Kowalska J, Czerwionka-Szaflarska M, Dobrzańska A, Helwich E, Jackowska T, Jankowska-Zduńczyk A, Peregud-Pogorzelski J, Socha P, Walkowiak J. Zalecenia dotyczące profilaktyki krwawienia z niedoboru witaminy K. Standardy Medyczne, Pediatria 2016; 13:26-37., 3. Sabine L. Vriezinga, M.D., Renata Auricchio, M.D., Enzo Bravi, M.S., Gemma Castillejo, M.D., Anna Chmielewska, M.D., Ph.D., Paula Crespo Escobar, B.Sc., Sanja Kolaček, M.D., Ph.D., Sibylle Koletzko, M.D., Ph.D., Ilma R. Korponay-Szabo, M.D., Ph.D., Eckart Mummert, Ph.D., Isabel Polanco, M.D., Ph.D., Hein Putter, Ph.D., et. al. Randomized Feeding Intervention in Infants at High Risk for Celiac Disease 4. D. Pokorna-Kałwak, U. Grata-Borkowska, Suplementacja witamin u niemowląt i małych dzieci, forumpediatrii.pl, Zobacz też: Twarożek dla niemowlaka: od kiedy i jaki ser? Unikajcie tylko jednego składnika (dużo przepisów) Od kiedy szparagi dla niemowlaka? Większość rodziców podaje je za późno (przepisy) Czy maliny się myje? Przez ten błąd owoce nie nadają się do jedzenia dla dzieci
Czy niania wie lepiej jak karmić dziecko? [WIDEO]
Sposób karmienia dziecka może być poważną kością niezgody między opiekunką a rodzicami malucha – przestrzega Joanna Jakubiak, właścicielka agencji niań i autorka poradnika "Zaufana niania". Zobacz film, z którego dowiesz się jak ustalić zasady żywienia dziecka, tak aby nie dochodziło do nieporozumień.
W tym odcinku cyklu mamotoja.pl pt. "Zaufana niania", w którym Joanna Jakubiak, właścicielka agencji niań i autorka poradnika "Zaufana niania" udziela rad, jak znaleźć dobrą opiekunkę do dziecka zapytałyśmy o zasady dotyczące tego co niania będzie podawać dziecku do jedzenia. Opiekunki z reguły karmią dzieci według własnych nawyków żywieniowych, co może rodzić nieporozumienia z rodzicami. Jak tego uniknąć? Każda rodzina lubi jeść co innego Nie możemy zakładać, że niania rozpoczynając opiekę na naszym dzieckiem, wie dokładnie co ma podawać maluchowi do jedzenia. Jak mówi autorka poradnika, niania zazwyczaj przychodzi do nowej pracy z nawykami pochodzącymi z poprzedniej pracy. "I mogą być one skrajnie różne od tego, co my akceptujemy" – podkreśla. Znajdź idealną nianię dla dziecka na niania.pl Dlatego trzeba niani dokładnie wyjaśnić, co dziecko zjada, a czego nie należy mu podawać. "Każda rodzina to jest inny zwyczaj i jeżeli chcemy, aby szła drogą, którą my wyznaczymy, to musimy jej o tym powiedzieć" – mówi niania. Wiele hałasu o parówki Jak się okazuje, częstą kością niezgody są parówki podawane dzieciom do jedzenia. Nianie i to niezależnie od wieku lubią nimi karmić dzieci. Nie wszystkim rodzicom to pasuje. "Niania kompletnie nie wie, co zrobiła złego, bo przecież jej dzieci wychowały się na parówkach, poprzednie dzieci tak samo" – opisuje Jakubiak. A rodzice mają pretensje. "Mieliśmy już kilka takich sytuacji, kiedy klient dzwonił i powiedział, że niania podaje do jedzenia coś, co jest nie do zaakceptowania. Prawie zawsze chodzi o parówki " – opowiada ze śmiechem właścicielka agencji niań. Jakubiak podkreśla, że nianie z reguły nie mają tak dużej wiedzy na temat zdrowego żywienia, którą obecnie posiadają młodzi rodzice. Do tego dochodzi jeszcze kwestia, że rodzice mogą być na przykład wegetarianami, weganami, nie jeść glutenu. "Musimy o tym nianie poinformować" - radzi. Joanna Jakubiak jest nianią z wieloletnim doświadczeniem i właścicielką agencji niań "Zaufana niania". We współpracy z wydawnictwem Edipresse wydała książkę poradnik "Zaufana niania", w której w bardzo przystępny i dowcipny sposób pokazuje jak skutecznie znaleźć nianię dla naszego dziecka. A wy zatrudniając nianię, ustalałyście z nią dokładnie co powinna podawać dziecku do jedzenia? Podzielcie się swoim doświadczeniem w komentarzach! Zobacz też: Kiedy i jaką rybę podać niemowlakowi? Zasady 2018 Co jest w parówce BLW: Jakie korzyści daje dziecku (i rodzicom!) ta metoda? [WIDEO]
Od kiedy podawać niemowlakowi mięso? Zasady 2019
Jeśli niemowlę zaczęło jeść warzywa i owoce, a także ewentualnie kaszki, przychodzi czas na mięso. Zacznij podawać je dziecku niedługo po tym, jak wprowadzisz warzywa.
W mięsie jest tak dużo ważnych składników odżywczych, że trudno je zastąpić jakimkolwiek innym produktem. Jednak niemowlak wcale nie musi jeść go dużo. Wystarczy niewielka ilość i niekoniecznie codziennie. Od kiedy można je podawać? Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl Kalendarz rozwoju niemowlaka Czytaj więcej Jeśli karmisz dziecko piersią do końca szóstego miesiąca życia, wprowadź je w siódmym miesiącu. Jednak rozszerzanie diety możesz też rozpocząć już w piątym miesiącu – to zależy od stanu zdrowia dziecka i twojej decyzji. Zdecydowanie jest to niezbędne w drugim półroczu, bo mniej więcej w połowie pierwszego roku życia kończą się w organizmie dziecka zapasy żelaza gromadzone w życiu płodowym. Mięso je uzupełnia. Ile mięsa powinno jeść dziecko? Na początku wystarczy dodać dziecku do zupki ok. 10 g mięsa (oczywiście po ugotowaniu), pod koniec pierwszego roku życia ilość tę można podwoić. Mięso można podawać niemowlakowi codziennie, ale wystarczy jedna porcja na obiad (ewentualnie także plasterek dobrej jakościowo wędliny – można ją samodzielnie przygotować – na drugie śniadanie lub kolację dla dziecka po pierwszym roku życia). Jeden, dwa dni w tygodniu mogą być bezmięsne – wtedy można maluchowi podać rybę. Składniki odżywcze są w mięsie bardzo skoncentrowane, więc wystarczy niewielka porcja, by organizm dostał to, czego potrzebuje. Dlaczego mięso jest wartościowe? Mięso zawiera w skoncentrowanej formie ważne składniki odżywcze, m.in.: Żelazo – w formie hemowej, które jest łatwiej przyswajalne niż to pochodzące z roślin. Zapobiega anemii, zwiększa odporność. Niedobory powodują problemy z uczeniem się. Pełnowartościowe białko – główny i najważniejszy budulec organizmu. Im chudsze mięso, tym ma więcej białka. Witamina B1 i B6 – potrzebne do prawidłowej przemiany węglowodanów i pracy układu nerwowego. Witamina PP (B3) – do prawidłowej pracy potrzebuje jej m.in. mózg i układ nerwowy. Konieczna także do tworzenia niektórych hormonów. Witamina B12 – niezbędna do wzrostu komórek całego organizmu, z kwasem foliowym bierze udział w tworzeniu DNA, zapobiega niedokrwistości. Cynk – ważny dla skóry, błon komórkowych. Ma też wpływ na odporność. Jak podawać je niemowlakowi? Już od samego początku możesz gotować mięso razem z jarzynami, nie ma potrzeby gotowania go osobno i odlewania wywaru. Początkowo miksuj je z zupką. W kolejnych miesiącach możesz je drobno siekać nożem i dodawać do zupki. Z czasem będziesz mogła podawać mięso​ na różne sposoby, np. w formie pulpecików. Wybieraj chude gatunki mięsa i gotuj je, potem duś lub piecz w folii – dla najmłodszych nie nadaje się mięso smażone. Mięso warto łączyć z warzywami, zwłaszcza bogatymi w witaminę C (np. papryką, kapustą), warto posypać też natką, bo wtedy żelazo jest jeszcze lepiej przyswajalne. Czym się różnią poszczególne gatunki mięsa? Białe gatunki, np. indyk, kurczak, królik, mają mało czerwonego barwnika, czyli mioglobiny, i są chudsze. Dietetycy właśnie je polecają. Nie znaczy to, by w ogóle nie jeść wołowiny, cielęciny czy wieprzowiny. Jednostronna dieta może być przyczyną niedoborów ważnych składników odżywczych. Czerwone mięso zawiera dużo żelaza hemowego, koniecznego do produkcji czerwonych krwinek. Mięso dla niemowlaka Jakich produktów mięsnych nie mogą jeść maluchy? Mięso dla niemowlaka musi pochodzić ze sprawdzonego źródła – nie kupuj mięsa na bazarze, jeśli nie masz pewności, że zbadał je weterynarz. Wybieraj chude, świeże, mało przekrwione mięso. Nie kupuj gotowego mielonego – lepiej zmielić mięso w domu. Jeśli pod koniec pierwszego roku życia zaczniesz podawać dziecku wędlinę, wybierz produkty niewędzone, wysokiej jakości – te gorsze zawierają dużo dodatków, m.in. białko sojowe, konserwanty. Do kanapek lepiej w domu upiec mięso (wędliny ze sklepu zawierają sporo soli). Kupując mięso, wybieraj chude gatunki, a przygotowując je, unikaj smażenia i nie podawaj dziecku potraw z surowego mięsa (np. tatara) oraz podrobów. Zobacz też: Po co rozszerzać dietę niemowlakowi? Od czego zacząć rozszerzanie diety niemowlaka? Kiedy podać niemowlakowi owoce? Kiedy podać niemowlakowi pierwszą kaszkę? Kiedy i jaką rybę podać niemowlakowi? Konsultacja merytoryczna dr hab. inż. Anna Harton Dietetyczka, pracuje w Zakładzie Dietetyki Instytutu Nauk o Żywieniu Człowieka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
To, że malec skończył rok, nie znaczy, że może jeść wszystko. Z parówek, kotletów i ogórków konserwowych lepiej zrezygnować. A z czego jeszcze?
Nie przyzwyczajaj do podjadania Ucz dziecko jedzenia pięciu posiłków dziennie – trzech większych (śniadanie, obiad i kolacja) oraz dwóch mniejszych (drugie śniadanie i podwieczorek). Nie karm malca bez przerwy: nie biegaj za nim z bananem, batonikiem, sokiem. Pomiędzy posiłkami smyk nie powinien nic jeść, bo jego żołądek musi chwilę odpocząć od trawienia. Jeśli sam ci powie, że jest głodny, a do posiłku została jeszcze godzina, daj mu jakiś owoc, kilka chrupek kukurydzianych, oskrobaną marchewkę. Ale nie słodycze! Cukier powoduje, że we krwi bardzo szybko wzrasta poziom glukozy, więc maluszek szybko przestaje odczuwać głód. Potem jednak poziom glukozy bardzo szybko spada i organizm znów domaga się czegoś słodkiego. Zrezygnuj z miksowania W drugim roku życia dziecko potrafi już gryźć, dlatego powinno jeść pokarmy stałe. To prawda, że podanie mu zmiksowanej zupy początkowo ułatwi ci życie, bo malec szybciej ją zje niż osobno warzywa, ziemniaki i mięso. Jednak papki szybko mu się znudzą. Lepiej, by dziecko poznawało nowe smaki i przyzwyczajało się do nich. Nie przesadzaj z białkiem Szczególnie zwierzęcym, czyli tym, którego duże ilości znajdują się w mięsie, rybach, nabiale. Białko jest bardzo potrzebne maluszkowi (wchodzi ono w skład wszystkich komórek). Jednak jego nadmiar może być jedną z przyczyn otyłości. Uwaga: dziecko, które codziennie dostaje kurczaka, parówkę i wędlinę, na pewno zjada za dużo białka! Porcja mięsa (lub ryby) plus dwa–trzy plasterki szynki dziennie (albo jajko) całkowicie wystarczą! Ucz picia wody To właśnie wodą dziecko powinno zaspokajać pragnienie, a nie słodkimi napojami. Woda musi być nisko- lub średniozmineralizowana, niegazowana (chociaż gazowanej smyk może czasem spróbować). Podawaj dziecku też soki, kompoty, owocowe i ziołowe herbatki, a czasem także słaby napar zielonej herbaty. Czarna herbata jest zakazana: zawiera dużo teiny i działa pobudzająco. [CMS_PAGE_BREAK] Unikaj cukru Raz na jakiś czas nic się nie stanie, gdy malec zje kawałek ciasta czy czekolady, jednak na pewno nie powinien dostawać codziennie słodyczy, a już szczególnie przy każdym posiłku. Nadmiar cukru to najważniejsza przyczyna próchnicy (ma ją 90 proc. przedszkolaków!), nadwagi i otyłości. Uważaj z solą Dzieci jedzą jej nawet 16 razy więcej, niż powinny! Dlaczego sól jest taka zła? Po pierwsze, nadmiernie obciąża nerki dziecka. Po drugie, prowadzi do nadciśnienia. Kiedyś był to problem tylko dorosłych, dziś zbyt wysokie ciśnienie ma już coraz więcej nastolatków. Stawiaj na samodzielność Nie karm już malca. Samodzielność może być dla niego zachętą do tego, żeby zjeść posiłek. Nie podawaj mu też picia w butelce ze smoczkiem. Zamień ją na kubeczek (zwykły, nie z dzióbkiem). Doskonale da sobie radę! Nie podawaj „dorosłych” dań Twój maluszek nie jest już niemowlakiem, ale to nie znaczy, że musi jeść smażone kotlety, parówki, zrazy wołowe czy ogórki konserwowe, nawet jeśli mu smakują. Jego przewód pokarmowy jest jeszcze delikatny i ciężkostrawne, smażone dania mogą mu zaszkodzić. Nieodpowiednie są również parówki, ponieważ zawierają niewiele mięsa (najczęściej zresztą złej jakości), za to bardzo dużo tłuszczu, soli i niezdrowych wypełniaczy. Z kolei w ogórkach konserwowych jest ocet, który podrażnia żołądek. Lepsze są kiszone – zwłaszcza że są w nich dobre bakterie.
Od tego, co dziecko je w pierwszym roku życia, zależy jego rozwój i samopoczucie przez wiele następnych lat!
Maluszek w pierwszych miesiącach życia rośnie i przybiera na wadze tak szybko, jak nigdy potem. Dynamika jego rozwoju nie zależy jednak tylko od genów. Wpływają na nią także warunki, w jakich żyje, stan zdrowia, no i oczywiście dieta. Jeśli dbasz o to, by zawierała ona wszystkie potrzebne składniki w prawidłowych proporcjach (!), to maluch ma najlepszy z możliwych start w dorosłe życie. Niewłaściwe proporcje białka, tłuszczów i węglowodanów wpływają bowiem niekorzystnie na funkcjonowanie przewodu pokarmowego oraz przemianę materii. Przez pierwsze pół roku życia idealnym pożywieniem dla dziecka jest mleko mamy. Jeśli malec nie może być karmiony piersią, musi otrzymywać mleko modyfikowane. Potem przychodzi czas na nowości w menu. Jakie skutki mogą mieć błędy żywieniowe? Nawet niewielkie niedożywienie jest szkodliwe dla szybko rozwijającego się organizmu. Niebezpieczny jest nie tylko nadmiar, ale i niedobór białka – podstawowego budulca organizmu. Może to doprowadzić np. do zahamowania wzrostu, spadku odporności. Aby maluch otrzymywał właściwą ilość pokarmów białkowych (mięsa, jaj i mleka), należy przestrzegać zasad podanych w schemacie żywienia niemowlęcia. Czy karmienie butelką zwiększa ryzyko nadwagi? Dziecko karmione piersią samo decyduje, ile mleka wypija. Gdy jest karmione butelką – łatwo o błędy. Często zdarza się, że malec dostaje więcej mieszanki, niż wynika to z jego potrzeb. Ssanie przez smoczek nie wymaga dużego wysiłku. Stąd krok do przekarmienia. Dlatego lepiej nie nakłaniać smyka, by wypił więcej mleka, nie karmić go przez sen i nie zmieniać proporcji proszku do wody, podanych na opakowaniu. Kiedy do diety wprowadzić kaszki? Pięcio-, sześciomiesięczny maluch jest już bardzo ruchliwy i potrzebuje posiłków bardziej sycących. Tym bardziej, że przewód pokarmowy niemowlęcia jest już w tym czasie gotowy do trawienia węglowodanów złożonych, np. skrobi. Kaszki ryżowe i kukurydziane dla najmłodszych wystarczy rozprowadzić przegotowaną wodą, mlekiem modyfikowanym czy mamy. Można je dodać też do zupki. Czy maluch może jeść zwykłe kasze? Tak. Od dziewiątego miesiąca życia można mu podać kaszkę jaglaną, jęczmienną, płatki owsiane. Trzeba je tylko długo gotować, by zmiękły. Kasze gruboziarniste dostarczają fosforu, żelaza, wapnia, witamin z grupy B. Zawierają też błonnik, zapobiegają więc zaparciom. Odrobinę kaszy manny (pół łyżeczki do zupy jarzynowej) należy wprowadzić już w piątym, szóstym miesiącu życia, aby stopniowo przyzwyczaić dziecko do tolerancji glutenu. Jakie tłuszcze są najlepsze dla niemowlęcia? Oleje roślinne i oliwa oraz niewielkie ilości masła – dziecku potrzebne są tłuszcze zwierzęce i roślinne. Ważną rolę odgrywają kwasy tłuszczowe – LC-PUFA wpływają korzystnie m.in. na rozwój mózgu. Zawiera je mleko kobiece, a mieszanki są w nie wzbogacane. Zapobiegać, by nie leczyć Im lepiej skomponujesz dietę niemowlęcia, tym twoje dziecko będzie zdrowsze jako dorosły człowiek. Specjaliści są zgodni, że: 1. Do nadwagi prowadzi nie tylko nadmiar cukru, tłuszczu, potraw z białej mąki, ale i białka. Zbyt duża jego ilość w niemowlęcym menu sprawia, że zwiększa się wydzielanie tzw. insulinopodobnego czynnika wzrostu, co oznacza, że rośnie ilość i objętość komórek tłuszczowych, a z nimi ryzyko otyłości. 2. Właściwa dieta to najlepsza profilaktyka chorób serca, układu krążenia i cukrzycy. Pokaż maluchowi, że to, co zdrowe, jest też smaczne. Oswajaj z nowymi smakami. I... świeć przykładem. Konsultacja: prof. dr hab. Jerzy Socha, gastroenterolog z CZD.
Dzięki nim skomplikowana maszyneria ludzkiego ciała może funkcjonować jak należy. Jedne wspierają układ odpornościowy, inne wpływają na system nerwowy, jeszcze inne na stan skóry czy paznokci.
Witaminy i składniki mineralne muszą być dostarczane maluszkowi razem z jedzeniem, bo jego organizm sam nie potrafi ich wytworzyć. Urozmaicona dieta, która zawiera owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste, pokrywa zapotrzebowanie na nie w pełni. Pamiętaj też o tym, że naturalne witaminy i składniki mineralne są lepiej przyswajalne niż syntetyczne. A zatem – co powinno znaleźć się na talerzu bobasa? A jak witamina A Jest niezbędna do prawidłowego rozwoju oka, a przede wszystkim siatkówki. Zapobiega kurzej ślepocie. Wpływa też na stan skóry i błon śluzowych, na odporność oraz wzrost. Gdzie ją znaleźć? W maśle, jajach, marchewce, szpinaku, dyni, czerwonej papryce, kapuście oraz sałacie. Znajdziesz ją też w żółtych i zielonych owocach – morelach lub brzoskwiniach. B jak białko Jest niezbędne do budowy mięśni i kości maluszka. Wchodzi również w skład hormonów i krwi. Gdzie je znaleźć? Najwięcej białka jest w chudym mięsie, mleku, jajkach, soi, rybach, fasoli, zielonym groszku i bobie. B jak witaminy z grupy B Różnią się swoją rolą, więc maluch potrzebuje ich wszystkich. Zwykle występują w tych samych pokarmach. B1 Poprawia sprawność umysłową. Wpływa też na stan układu nerwowego, mięśni i serca. B2 Zapobiega zajadom oraz chorobom oczu bobasa. A także przeciwdziała zawrotom głowy i skurczom mięśni. Wspomaga też leczenie stanów zapalnych skóry. B6 Łagodzi stres i wzmacnia malucha. Do tego zapobiega również rozdrażnieniu i bezsenności, a także niektórym postaciom anemii oraz zmianom skórnym. B12 Zapobiega anemii i uczuleniu. Ułatwia też koncentrację, wzmacnia pamięć maluszka, uspokaja i wzmaga apetyt. Jej niedobór powoduje osłabienie, sprawia, że skóra staje się żółtawa, a włosy cienkie. Gdzie je znaleźć? Wszystkie witaminy z grupy B są w żółtku jajka, wątróbce, drożdżach i kiełkach pszenicy. Niektóre występują m.in. w ziemniakach, szpinaku i brokułach, mleku, płatkach owsianych, wieprzowinie i wołowinie, soi, kaszy jęczmiennej, ryżu, botwince oraz bananach. C jak witamina C Zapobiega przeziębieniom a poza tym usprawnia pracę układu krwionośnego, ułatwia gojenie się ran, zapobiega powstawaniu siniaków, krwawieniom z dziąseł. Do tego poprawia wchłanianie żelaza i chroni przed miażdżycą. Ponieważ organizm jej nie magazynuje, musi codziennie gościć na talerzu smyka. Gdzie ją znaleźć? W pomidorach, owocach cytrusowych, jabłkach w i truskawkach. [CMS_PAGE_BREAK] C jak cynk Jest konieczny do prawidłowego wzrostu dzieci. Wpływa też na gojenie się ran. Gdzie go znaleźć? Najwięcej cynku zawierają produkty zbożowe i ryby. D jak witamina D Odpowiada za prawidłowe odkładanie się wapnia i fosforu w kościach, dlatego jest szczególnie ważna dla niemowląt. Gdzie ją znaleźć? Maluszkowi podawaj kropelki z witaminą D. Znajdziesz ją też w mleku, śmietanie, tłustych rybach, jajkach i maśle. E jak witamina E Chroni przed działaniem wolnych rodników, zapewnia zdrowie skórze. U wcześniaków zapobiega uszkodzeniu siatkówki. Gdzie ją znaleźć? W produktach roślinnych, m.in. oleju roślinnym, orzechach, warzywach liściastych, pełnych ziarnach zbóż. I w żółtku. F jak fosfor Jest konieczny do przyjwajania wapnia. Gdzie go znaleźć? Najwięcej fosforu znajduję się w mleku, serach, żółtku jaja kurzego, ziarnach zbóż i orzechach. H jak witamina H Bierze udział we wzroście i rozwoju dzieci, odpowiada też za pracę układu odpornościowego. Ma także wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego dziecka. Gdzie ją znaleźć? W drożdżach, chudym mięsie, maśle i mleku. M jak magnez Utrzymuje prawidłowe napięcie mięśni, jest konieczny do pracy układu nerwowego, działa uspokajająco. Reguluje przemianę materii. Gdzie go znaleźć? Magnez jest w czekoladzie, kakao, kaszach, orzechach. K jak witamina K Zapewnia prawidłowe krzepnięcie krwi, zmniejsza krwawienia. Jej niedobór jest groźny zwłaszcza dla noworodków, dlatego podaje się ją zaraz po urodzeniu, a potem niemowlętom przez trzy pierwsze miesiące. Gdzie ją znaleźć? W warzywach liściastych, żółtku jaja, tranie, oleju sojowym. [CMS_PAGE_BREAK] T jak tłuszcze Są świetnym źródłem energii, ale smyk potrzebuje ich też dlatego, bo bez nich nie przyswoi niektórych witamin (A, D, E, K). W niektórych tłuszczach znajdują się nienasycone kwasy tłuszczowe, niezbędne do budowy mózgu. Gdzie je znaleźć? W olejach, oliwie, maśle, rybach morskich i mięsie. W jak węglowodany Dzielą się na proste i bardziej wartościowe – złożone. Po zjedzeniu tych drugich we krwi długo utrzymuje się odpowiedni poziom glukozy, dzięki czemu smyk ma dużo energii. Gdzie je znaleźć? W owocach i produktach zbożowych. M jak witamina M Wpływa na stan układu nerwowego, a także pokarmowego malca. Jej niedobór może prowadzić do anemii. Gdzie ją znaleźć? W warzywach. P jak probiotyki Zapobiegają biegunkom i wzmacniają odporność dziecka. Gdzie je znaleźć? W niektórych jogurtach i kefirach, a także w lekach, które daje się dzieciom w trakcie biegunki. Są dodawane do mieszanek mlecznych oraz kaszek. W jak wapń Odpowiada za prawidłową mineralizację kości – a więc za to, by były silne i odporne na złamania. Wpływa także na pracę układu nerwowego, gospodarkę hormonalną, krzepliwość krwi i stan mięśni. Gdzie go znaleźć? Znajdziesz go przede wszystkim w mleku, serach, a także natce pietruszki, szprotkach. S jak sód Reguluje ciśnienie krwi, usprawnia pracę mięśni. Zarówno nadmiar, jak i niedobór sodu są szkodliwe. Dzieciom najzupełniej wystarcza ta ilość sodu, która znajduje się w warzywach, dlatego nie ma potrzeby, a nawet nie powinno się solić posiłków dla dzieci. Gdzie go znaleźć? Najwięcej sodu zawiera sól kuchenna. Innymi źródłami tego pierwiastka są żółte sery, buraki i seler. Ż jak żelazo Ma działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne. Jego niedobór prowadzi do anemii, a nawet zahamowania wzrostu i osłabienia odporności na infekcje. Gdzie je znaleźć? Przede wszystkim w potrawach z czerwonego mięsa. Żelazo znajduje się też w szpinaku, żółtku jaja, fasoli i płatkach owsianych.
W drugim i trzecim roku życia dziecko może jeść już większość dań. Ale nadal odpowiednio przygotowywanych.
Dbaj, by posiłki zawierały wszystkie niezbędne składniki odżywcze i były lekkostrawne. Wybieraj mało przetworzone produkty i zdrowo je przyrządzaj: gotuj, piecz, duś. Oto zasady komponowania diety dla dzieci powyżej pierwszego roku życia. Wprowadź produkty pełnoziarniste Oprócz białego pieczywa dziecko powinno jeść bułki i chleb razowy, graham, pieczywo orkiszowe, makaron razowy, brązowy ryż. A oprócz manny kaszę gryczaną, jęczmienną, jaglaną oraz płatki owsiane. Warzywa i owoce podawaj pięć razy dziennie Warzywa gotuj na parze, podawaj w zupach lub sałatkach. Z soczewicy, grochu, fasoli rób purée. Zamiast słodyczy proponuj owoce, np. na deser. Pamiętaj, że kiszona kapusta i ogórki to źródło kwasu mlekowego i witaminy C. Są łatwiej strawne niż surowe. Drób przyrządzaj bez skóry Dania z indykiem lub kurczakiem podawaj co 2.–3. dzień. To mięso, które jest lekkostrawne i szybko się gotuje. Przed przyrządzeniem usuń z niego tłuszcz i skórę. Przygotowuj chude czerwone mięso Wystarczy, jeśli malec zje je 2–3 razy w tygodniu. Z wołowiny, cielęciny, wieprzowiny, jagnięciny rób pulpety, pastę mięsno-warzywną. Pieczonym mięsem zastępuj wędliny. Parówki podawaj rzadko, i tylko te przeznaczone dla dzieci. Podobnie jak mięso dobrym źródłem żelaza jest też żółtko, grube kasze, pieczywo razowe, warzywa strączkowe. Zachęcaj do picia mleka, maślanki, kefiru lub jogurtu To dobre źródło białka i wapnia. Maślanka, kefir i jogurt zawierają cenne bakterie probiotyczne. Dziecko może też nadal pić mleko modyfikowane. W ciągu dnia powinno wypić 2 szklanki mleka, kubeczek jogurtu i zjeść plasterek żółtego sera. Jajka podawaj kilka razy w tygodniu Dostarczają cennego białka, żelaza i witaminy E. Wartościowe są także jajka przepiórcze – trzy zastępują jedno kurze. Wykorzystuj oliwę lub oleje roślinne Są bogate w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe i witaminy, m.in. E. Przyzwyczajaj dziecko do surówek i sałatek z dodatkiem oliwy czy oleju. Tłuszcze w takiej postaci są najbardziej wartościowe. Produkty smażone nie są zalecane w diecie małego dziecka. Piecz i gotuj ryby Najlepiej 1–2 razy w tygodniu. Tłuste ryby morskie (sola, łosoś, halibut) to źródło jodu i nienasyconych kwasów tłuszczowych, wspomagających rozwój układu nerwowego. Wprowadź zwyczaj picia wody Sprawdź, czy jest odpowiednia dla dziecka. Ogranicz ilość soków – wystarczy niecała szklanka świeżo wyciskanego soku dziennie. Wyklucz gazowane, dosładzane i barwione napoje. Nie dosalaj dań Dziecko spożywa sól w różnych produktach (w wędlinach, pieczywie) – tyle wystarczy. Smak potraw podkreślaj naturalnymi przyprawami i ziołami, np. natką, koperkiem czy majerankiem. Konsultacja: dr Halina Weker, specjalista w dziedzinie żywienia pracuje w IMiD.
W trosce o zdrowy rozwój dzieci, lekarze przygotowali swoisty dekalog dobrego odżywiania dziecka. Przeczytaj, co według nich powinno się znaleźć w diecie dziecka.
Najnowsze badania pokazują, że sposób odżywiania dziecka po 1. roku życia jest równie ważny dla jego zdrowia i samopoczucia, jak odpowiednie żywienie niemowlęcia. Skomponowanie odpowiednich posiłków staje się trudniejsze, ponieważ dzieci z upływem czasu stają się coraz bardziej kapryśne i mają indywidualne preferencje żywieniowe. Także ich zapotrzebowanie na różnorodne składniki odżywcze jest coraz większe, ponieważ ich rozwój ruchowy odgrywa coraz większą rolę. Dlatego tak ważne jest, by przy komponowaniu posiłków kierować się następującymi zasadami: 1. Urozmaicaj dietę dziecka Eksperci ds. żywienia zalecają, by każdego dnia w jadłospisie dziecka znalazły się produkty z 5 podstawowych grup piramidy żywienia, tj.: - produkty zbożowe, - warzywa i owoce, - mięso, ryby, wędliny, jaja, - mleko i przetwory mleczne, - oleje roślinne i masło. Tak skonstruowane dzienne menu jest bardzo ważne, ponieważ produkty z każdej grupy dostarczają organizmowi innych, niezbędnych do rozwoju składników odżywczych. Oprócz obecności produktów z w/w grup bardzo ważne są ilości, które mama podaje dziecku. 2. Dbaj o równowagę Podczas gdy w diecie dziecka pomiędzy 1. a 3. rokiem życia pewnych elementów nie powinno nigdy zabraknąć, nadmiar innych może być szkodliwy. Prawidłowe odżywianie to takie, dzięki któremu udaje się osiągnąć równowagę składników potrzebną dziecku do prawidłowego rozwoju, bez narażania go na ujemne skutki zdrowotne w przyszłości. W dobrze zbilansowanej diecie nie może zabraknąć błonnika, żelaza, białka, wapnia, witaminy D i jodu, należy natomiast ograniczać spożycie tłuszczów zwierzęcych, cukru oraz soli. 3. Podawaj dziecku mleko modyfikowane Specjaliści zalecają, by dzieciom do ukończenia 3. roku życia zamiast „zwykłego” mleka krowiego, które nie jest dla nich odpowiednie, podawać mleko modyfikowane, którego skład jest tak skomponowany, by zaspokajać potrzeby coraz bardziej ciekawego świata juniora. Mleko modyfikowane wzbogacone jest w składniki, których w jadłospisie małego dziecka zwykle jest zbyt mało: żelazo, cynk, jod, witaminy i nienasycone kwasy tłuszczowe. Mleka modyfikowane w porównaniu do „zwykłego” mleka krowiego pozwalają na ograniczenie podaży nadmiaru białka. Ponadto niektóre mleka modyfikowane zawierają składniki naturalnie wspomagające układ odpornościowy. 4. Podawaj dziecku 4-5 posiłków dziennie Warto zdać sobie sprawę, że równie ważna jak wartość odżywcza posiłków jest ich ilość i częstotliwość spożywania. Najlepiej, by były to małe posiłki, za to podawane częściej i – co bardzo ważne – o stałych porach. Jeśli od małego dziecko nauczy się jeść razem z resztą domowników, zapobiegnie to powstaniu szkodliwego nawyku podjadania. 5. Starannie planuj posiłki Dziecko nie będzie szukało przekąsek uzupełniających jego jadłospis, jeśli przygotowywane dla niego dania będą atrakcyjne i pożywne. Planując posiłki trzeba pamiętać, żeby w codziennym menu malucha znalazły się warzywa i owoce oraz produkty nabiałowe, takie jak mleko, maślanka, kefir lub jogurt. Jeden lub dwa razy w tygodniu na stole powinny zagościć potrawy z ryb – to cenne źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, które wspomagają rozwój intelektualny dziecka. Nie częściej niż dwa – trzy razy w tygodniu dziecko powinno zjeść posiłek mięsny. Trzeba zadbać o to, by było to mięso chude, a w przypadku mięsa drobiowego – podawane bez skóry. Dość istotne znaczenie dla zapobiegania anemii ma podaż mięsa „czerwonego” – najlepiej wołowego co najmniej raz w tygodniu. 6. Unikaj soli i cukru Dzieci nie rodzą się z wykształconym zmysłem smaku, lecz rozwijają go na podstawie doświadczeń żywieniowych. Im częściej spożywają daną potrawę, tym bardziej ją lubią. Należy jednak ściśle przestrzegać zasady mówiącej, że dzieci nie powinny spożywać zbyt dużych ilości cukru i słodyczy, ani jeść posiłków przyprawionych do smaku nadmiernie lub wyłącznie solą. Dziecko nie przyzwyczajone do jedzenia słonych potraw, nie będzie o nie prosić. Aby ograniczyć spożycie soli, posiłki dla dziecka lepiej jest doprawiać naturalnymi przyprawami i ziołami. 7. Uwaga na tłuszcze zwierzęce Nadmierne spożycie nasyconych tłuszczów zwierzęcych sprzyja takim niekorzystnym procesom, jak np. podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi, co w konsekwencji może powodować otyłość czy chorobę niedokrwienną serca. Dlatego zaleca się, by tłuszcze zwierzęce spożywać w ograniczonych ilościach. Posiłki dla dziecka należy przygotowywać przede wszystkim z wykorzystaniem tłuszczów roślinnych (najlepiej bazować na oliwie z oliwek lub oleju rzepakowym). 8. Kształtuj zdrowe nawyki żywieniowe dziecka Rodzice powinni stale pamiętać, że dieta dziecka w pierwszych 3 latach życia kształtuje jego nawyki żywieniowe na całe życie. To od nich zależy, czy będą one właściwe, bowiem rodzice dla dziecka długo stanowią jedyny i najważniejszy wzór do naśladowania. Nie należy pozwalać dziecku na podjadanie między posiłkami, a zamiast czekoladki, o którą wciąż prosi, lepiej podać mu owoc czy mus owocowy. Absolutnie należy wykluczyć z dziecięcego menu produkty typu „fast-food”, które nie mają zbyt wielu wartości odżywczych, są za to bardzo kaloryczne. 9. Zadbaj o odpowiednią oprawę posiłków Rzadko o tym pamiętamy, ale dzieci szybko się nudzą, tym bardziej jedząc wciąż takie same posiłki. Warto zwrócić uwagę na barwę potraw – kolorowe, podane w ciekawy sposób dania zainteresują dziecko jedzeniem oraz pobudzą jego apetyt. Także kolory i kształty sztućców oraz zastawy mogą być inspirujące. Dzieci nie lubią za to zbyt dużych porcji, gdyż może je to zniechęcać do jedzenia. Ważna jest także spokojna i pogodna atmosfera przy posiłkach, bowiem dobre lub złe skojarzenia związane z konsumpcją zostają dziecku w głowie na całe życie.
Zdrowa dieta powinna być urozmaicona. Im więcej różnych produktów, tym większa szansa, że smyk otrzyma wszystko, co mu potrzebne.
Najlepszy jest domowy kompot! – twierdzi babcia. Albo sok z dodatkiem witamin. „Specjalnie dla dzieci” – kusi etykietka z rozkosznym zwierzaczkiem. Łatwo się w tym wszystkim pogubić, prawda? Sprawdź, co dla twojego dziecka jest dobre, a co... jeszcze lepsze. Roczne maluchy powoli przechodzą na dorosłą dietę. Tyle tylko, że nie wszystko, co jest dobre dla rodziców smyka, równie zdrowe jest dla niego samego. Dla swojego malca wybierz to, co najlepsze. Czyli... Grahamka czy rogalik Najlepiej i to, i to. Pieczywo – zarówno białe, jak i ciemne – jest bardzo bogate w węglowodany – podstawowe źródło energii, a poza tym zawiera witaminy z grupy B i sole mineralne (żelazo, magnez, cynk). Ciemne jest zdrowsze (ma najwięcej błonnika i witamin), za to białe lekkostrawne. Idealne rozwiązanie: maksymalna różnorodność. Serwuj maluchowi grahamki, kajzerki, rogaliki, pumpernikiel, pieczywo chrupkie, pieczywo z różnymi dodatkami – sezamem, śliwkami suszonymi, ziarnami. Unikaj jedynie chleba czy bułek z dużą zawartością konserwantów. Poznasz je po długim terminie przydatności do spożycia i „papierowym” smaku. Ze względu na dość sporą ilość kalorii lepiej nie przesadzać z pieczywem półsłodkim, np. chałką albo drożdżówką. Masło czy margaryna Rocznym czy dwuletnim maluszkom o wiele lepiej służy masło (bo cholesterol w nim zawarty jest potrzebny najmłodszym do budowy układu nerwowego). Do tego masło zawiera witaminę D, potrzebną do prawidłowego rozwoju. Posiłek domowy czy ze słoiczka Maluch może zjeść i taki, i taki. Przygotowując dania w domu, musisz dbać o to, by robić je z najlepszych produktów (czyli chudego mięsa, świeżych warzyw i owoców). Jedzenie ze słoiczków jest przygotowane z najlepszej jakości produktów, przebadane i dobrze zbilansowane. Jest też bardzo wygodne i doskonale sprawdza się podczas wyjazdów czy na spacerach. Dając potrawy ze słoiczków pamiętaj, by wybierać odpowiednie do wieku malca – te dla starszaków zawierają grudki, a potem większe kawałki jedzenia i w ten sposób uczą gryzienia. Kaszka czy płatki śniadaniowe Zdecydowanie dla najmłodszych bobasów polecamy kaszki. Płatki są mocno przetworzone i zawierają ogromnie dużo cukru. Natomiast kaszki przygotowane są z myślą o małych dzieciach. Są więc odpowiednio zbilansowane i mają mnóstwo witamin i minerałów, które są niezbędne do prawidłowego rozwoju malca. Jogurt owocowy czy naturalny Zdrowy jest i ten, i ten. Jak wszystkie produkty mleczne każdy jogurt jest bogatym źródłem wapnia. Lepiej jednak wybierać jogurt naturalny i dodać do niego owoce (świeże albo choćby z mrożonki). Owocowe są dosładzane, barwione (np. sokiem z buraków) i nie zawsze zawierają tyle owoców, ile się spodziewamy (może to być np. tylko 1 procent). Kakao w proszku czy rozpuszczalne Kakao jest pyszne i zawiera dużą dawkę magnezu, dlatego warto dawać je dzieciom (ale nie częściej niż 2–3 razy w tygodniu, bo ma dużo kalorii). Lepsze jest tradycyjne kakao w proszku, ponieważ te rozpuszczalne są mocno przetworzone. Pamiętaj jednak, że kakao to jeden z najsilniejszych alergenów, więc mały uczuleniowiec nie powinien go pić przed skończeniem 2 lat i bez zgody lekarza. Sok czy kompot Maluch może pić jedno i drugie. Sok zawiera więcej witamin, oczywiście pod warunkiem, że naprawdę jest sokiem, a nie np. napojem. Z kolei kompot jest zwykle robiony w domu, a więc to my decydujemy, co do niego dodamy. Woda gazowana czy naturalna Zdecydowanie naturalna. Bąbelki powstałe z dwutlenku węgla podrażniają żołądek. Poza tym dziecko, które jest od początku przyzwyczajane do zwykłej wody bez gazu, mniej chętnie sięgnie po słodkie napoje gazowane. [CMS_PAGE_BREAK] Herbata czarna czy owocowa Na pewno o wiele lepiej podawać dziecku herbatę owocową, bo zawiera witaminy (np. cytrynowa i malinowa – witaminę C, brzoskwiniowa – witaminę A) i nie ma w niej ani śladu kofeiny. Tymczasem szklanka parzonej przez pięć minut czarnej herbaty zawiera jej tyle, co filiżanka niezbyt mocnej kawy (aż 60 mg). Mleko krowie czy modyfikowane Kiedyś mamy podawały mieszankę jedynie przez pierwszy rok życia dziecka. Tymczasem roczniak nadal potrzebuje mleka przystosowanego do jego małego organizmu. Pediatrzy przekonują, że krowie mleko zupełnie się dla takiego smyka nie nadaje – może wywoływać bóle brzuszka, a nawet uczulać. Dlatego firmy produkujące mieszanki stworzyły specjalne mleko dla juniorów – maluch powinien je pić aż do ukończenia 3. roku życia. Kotlet czy klopsiki Zdecydowanie klopsiki, choć od czasu do czasu dziecko może zjeść także kotlecik. Maluchy powinny jeść mięso, ponieważ potrzebują dużo białka (jest budulcem wszystkich tkanek) i żelaza (jego niedobór prowadzi do anemii). A mięso gotowane, duszone i pieczone jest zdrowsze niż smażone. Ryby morskie czy słodkowodne Wszystkie ryby są zdrowe, bo mają tyle samo białka co mięso, za to o wiele bardziej wartościowy tłuszcz. Najzdrowsze są tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, śledź, tuńczyk, halibut, sardynka, szprot), ponieważ są wyjątkowo bogatym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3, które znakomicie wpływają na rozwijający się układ nerwowy dziecka. Są także źródłem jodu potrzebnego do dobrego funkcjonowania tarczycy. Brokuły czy marchewka I to, i to. Warzywa są bardzo zdrowe (mają mnóstwo witamin, soli mineralnych i błonnika), dlatego trzeba jeść ich jak najwięcej. Ważna jest także różnorodność. Każdy maluch jadł pewnie kalafiora czy marchewkę, ale warto go zapoznać także ze smakiem cukinii, bakłażana, szparagów, sałaty, kapusty itd. Rosół czy jarzynowa Zdecydowanie zupa jarzynowa, bo oprócz tego, co zawiera rosół (wywaru z mięsa), ma także to, co zawdzięczamy jarzynom: błonnik, witaminy, sole mineralne. Owoce krajowe czy egzotyczne Warto jeść wszystkie owoce, bo wszystkie zawierają witaminy, minerały i cenne kwasy owocowe. Podawaj malcowi banany, jabłka, morele... Pamiętaj jednak, by cytrusy wprowadzać do diety ostrożnie, bo często uczulają. Tego lepiej unikać W menu smyka nie powinny się znaleźć: 1. Zupy w proszku. To prawie sama chemia. 2. Kostki rosołowe. Zawierają glutaminian sodu. 3. Słodkie napoje gazowane. To chemia plus puste kalorie i dwutlenek węgla. Napoje typu cola zawierają kwas fosforowy i kofeinę. 4. Sushi, tatar, kogel-mogel. Mogą zawierać niebezpieczne bakterie. 5. Marynaty. Zawierają ocet. 6. Pasztety z puszki. Mało mięsa, dużo kaszy manny. 7. Frytki, hamburgery itd. Są mało wartościowe, za słone, za tłuste i pełne konserwantów.
Wypłukują wapń z kości, niszczą szkliwo ząbków, powodują otyłość i wcale nie gaszą pragnienia. Co zaproponować przedszkolakowi zamiast nich? Jest w czym wybierać!
Jeśli jest to cola lub pepsi, w składzie oprócz wody i dwutlenku węgla ma cukier (około pięciu łyżeczek w jednej szklance!), barwniki, aromaty i kwas ortofosforowy (regulator kwasowości – dzięki niemu napój długo się nie psuje, ale to on wypłukuje z kości wapń). W napojach udających soki, jak fanta, mirinda, hellena, prawdziwego soku jest nie więcej niż kilka procent (lub nie ma go wcale). Dlatego nie warto ich dawać dzieciom. Lepiej wybrać coś zdrowszego. Napój gazowany Dzieci uwielbiają kolorowe gazowane napoje. Maluchy cieszą się, jak coś im „buzuje” na języku. Takie picie ma jednak mnóstwo cukru, a oprócz niego składa się przede wszystkim z wody, barwników, aromatów (często sztucznych). Zero witamin! Dlatego warto proponować dziecku napoje bardziej wartościowe: 1. Maślanka Ma mniej tłuszczu niż mleko, dlatego to doskonały napój na upały. Dobrze gasi pragnienie. Ma przy tym sporo wapnia, białko, laktozę, witaminy i minerały oraz dobre bakterie wspomagające pracę przewodu pokarmowego. Maślankę możesz podawać przedszkolakowi samą albo z dodatkiem owoców. 2. Herbata owocowa Najlepsza jest z malin, dzikiej róży, jeżyn, bzu czarnego, porzeczek. Szybko gasi pragnienie, a poza tym zawiera wiele witamin, zwłaszcza witaminy C. Oczywiście podawaj dziecku herbatki owocowe, nie zaś czarne z owocowym aromatem (czytaj etykiety). 3. Sok owocowy Zawiera dużo witamin i składników mineralnych. Najzdrowszy jest ten wyciśnięty w domu. Jeśli kupujesz, lepiej wybieraj soki świeże, przygotowane bezpośrednio z owoców, a nie z wody i koncentratu. Przede wszystkim jednak zwróć uwagę, czy kupujesz rzeczywiście sok, czy napój owocowy (przeczytaj skład). Uwaga: soki są sycące i dość kaloryczne, nie podawaj przedszkolakowi więcej niż szklankę dziennie. 4. Kompot Co prawda ma nieco mniej witamin niż sok (spora część witaminy C oraz z grupy B ginie w czasie gotowania), za to naprawdę niepowtarzalny smak! Szczególnie jeśli przygotujesz go ze świeżych owoców i dodasz np. listek mięty lub melisy. Nie gotuj go długo i posłódź tylko odrobinę (najlepiej miodem, jeśli smyk nie jest na niego uczulony). Spróbuj też namówić dziecko do zjadania owoców z kompotu (zawierają sporo błonnika, który wspomaga pacę jelit). 5. Sok warzywny Superzdrowy – szczególnie polecany dla tych dzieci, które jedzą mało warzyw. Ma dużo błonnika. Bazą może być marchew (jest słodka) lub dynia. Mieszaj je z innymi warzywami (np. selerem, pomidorami) lub owocami (jabłkiem, truskawkami). Jeśli kupujesz sok, wybieraj robiony z myślą o małych dzieciach (np. Gerber, HiPP) – masz pewność, że warzywa są dobrej jakości. Bardzo smaczne są też tzw. soki jednodniowe (ich termin ważności to tak naprawdę trzy dni). Zalety: nie są dodatkowo słodzone. Niestety, warzywa, z których zostały zrobione, nie są tak dokładnie przebadane jak te w sokach dla niemowląt. Mogą w nich być azotany (pozostałości nawozów sztucznych). 6. Herbatka ziołowa Warto ją od czasu do czasu podawać, jeśli maluch nie jest alergikiem. Miętowa świetnie gasi pragnienie, pomaga przy bólach brzuszka, niestrawności, koperkowa łagodzi wzdęcia, lipowa leczy przeziębienia i lekkie gorączki, a z melisy – ma działanie uspokajające. 7. Woda Najszybciej gasi pragnienie, nie ma kalorii, dziecko może więc ją pić w takiej ilości, w jakiej chce. Najlepsza dla przedszkolaka jest woda średniozmineralizowana. 8. Zielona herbata Każda herbata zawiera teinę, czyli związek o działaniu pobudzającym. Jednak w trakcie długiego parzenia zielonej herbaty garbniki neutralizują działanie teiny i napar ma działanie uspokajające. Ciepła zielona herbata wspomaga trawienie, schłodzona zaś świetnie gasi pragnienie (zwłaszcza z dodatkiem plasterka cytryny). 9. Napój mleczno-owocowy Łatwo go zrobić w domu: wystarczą owoce (truskawki, maliny, porzeczki, brzoskwinie) oraz mleko, jogurt lub kefir. Zmieszaj owoce i mleko w proporcjach pół na pół (wtedy napój będzie słodki bez konieczności dodawania cukru). Ma mnóstwo wapnia, białka i witamin! Spragniony maluch może też pić zwykłe chłodne mleko. Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Co zamiast batonika? 7 zdrowszych przekąsek na spacer
Smyk woła, że jest głodny. Co mu możesz zaproponować, gdy jesteście akurat na placu zabaw, na zakupach, jedziecie samochodem?
Nie zawsze masz zabierzesz ze sobą z domu kanapkę, banana czy sok przecierowy. W takiej sytuacji najlepiej jest po prostu wejść do sklepu i kupić dla malucha coś, co szybko zaspokoi głód. I wcale nie musi to być czekoladowy baton, który może mieć nawet 200 kcal (!), a w środku głównie cukier i tłuszcz. Szybko zaspokoi głód, ale na krótko. Duża ilość węglowodanów prostych powoduje, że we krwi gwałtownie rośnie poziom glukozy, ale potem szybko spada. I dziecko znów jest głodne! Co zatem dać dziecku? 1. Ciasteczka pełnoziarniste Mają sporo cukru, ale też bogatszą w składniki mineralne mąkę z pełnego ziarna i płatki zbożowe. Zawarte w nich węglowodany złożone – w odróżnieniu od prostych – powodują, że dziecko dłużej nie jest głodne. Dodatek orzeszków, sezamu czy rodzynek sprawia, że ciastka są jeszcze wartościowsze. To zastrzyk witamin z grupy B i dobrych tłuszczów. Zobacz też: 6 zbożowych przebojów dla dziecka 2. Chipsy jabłkowe Bardzo dobry pomysł na przekąskę. Są znakomite do pogryzania i zdrowe, bo to same owoce, w dodatku niczym niekonserwowane. Jedynym minusem jest fakt, że jeśli dziecko jest porządnie głodne, na długo się nimi nie naje. Ale będziesz mieć czas, by pomyśleć o czymś konkretniejszym. 3. Popcorn W jednej porcji (20 g) jest około 1 g tłuszczu i 80 kcal. Jego zalety to spora ilość błonnika, potasu oraz magnezu. Zdrowszy będzie popcorn robiony w domu. Nic się jednak nie stanie, jeśli czasem dziecko zje też taki na mieście. 4. Mieszanka bakaliowa Orzechy, migdały, rodzynki, suszone morele, śliwki – to samo zdrowie! Mnóstwo beta-karotenu, witamin z grupy B, kwasów omega-3 i omega-6. Ale uwaga: zanim podasz dziecku suszone owoce, lepiej je umyć, gdyż często są konserwowane związkami siarki. 5. Kabanosy z łososia Smaczne i zdrowe. W odróżnieniu od mięsnych kabanosy rybne zawierają dobre tłuszcze omega-3, których dzieci zwykle mają za mało, bo jedzą niewiele ryb. Plusem jest jeszcze i to, że łososiowe kabanosy wędzi się tradycyjną metodą (nie są do nich dodawane żadne środki chemiczne). 6. Bułka z szynką Czasem najprościej jest kupić w sklepie 2–3 plasterki wędliny i kajzerkę (a jeszcze lepiej grahamkę). Poproś sprzedawczynię o przekrojenie bułki, do środka włóż wędlinę. Do tego soczek lub pitny jogurt. Po takim posiłku przedszkolak na pewno długo nie będzie głodny! 7. Drożdżówka Ciasto jest lekkostrawne i delikatne, a w budyniu i serku znajduje się trochę wapnia. W drożdżówkach są też jednak utwardzane tłuszcze, a więc szkodliwe izomery trans. Kupuj je więc dziecku od czasu do czasu. Drożdżówka to jednak nie to samo, co domowe ciasto drożdżowe. Zobacz też: 6 najzdrowszych przekąsek dla dziecka Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych