„Myślałam, że 7-latka pomoże mi przy niemowlaku, a córka ma to w nosie. Wychowałam niewdzięcznicę”
Zawsze marzyłam o tym, że moja starsza córka będzie dla mnie wsparciem, a opieka nad małym braciszkiem stanie się dla niej naturalną radością. Tymczasem rzeczywistość brutalnie zweryfikowała moje oczekiwania, zostawiając mnie z poczuciem ogromnego rozczarowania i myślą, że chyba zawiodłam jako matka.
Siedzę w salonie, w jednej ręce trzymam płaczącego Tymka, drugą próbuję wymieszać zupę, a moja 7-letnia Julia siedzi dwa metry dalej na kanapie i z obojętną miną gapi się w tablet. Prosiłam ją tylko o jedno: „Juleczko, podaj mi pieluszkę”. Nawet nie drgnęła. Odpowiedziała tylko, że „zaraz”, a potem, że jej się nie chce, bo ona teraz ma swój czas. Poczułam wtedy takie ukłucie w sercu, że aż mi odjęło mowę. Czy ja naprawdę wychowałam małą egoistkę? Oczekiwania a rzeczywistość: pomoc starszego rodzeństwa przy dziecku Kiedy byłam w ciąży, wszystko widziałam w różowych barwach. Julia wydawała się taka podekscytowana. Kupowałyśmy razem ubranka, ona wybierała kocyk, głaskała mnie po brzuchu. Myślałam sobie: „Super, ma siedem lat, jest już duża, samodzielna, na pewno będzie moją prawą ręką”. Wyobrażałam sobie, jak razem kąpiemy małego, jak ona podaje mi zasypkę, jak pilnuje brata, gdy ja będę chciała wziąć szybki prysznic. Wierzyłam, że to ją czegoś nauczy − empatii, odpowiedzialności, troski o słabszych. Przecież tyle się mówi o tym, że starsze dzieci naturalnie wchodzą w rolę opiekunów. Tymczasem od powrotu ze szpitala minęły trzy miesiące, a ja mam wrażenie, że w domu mieszka ze mną obca, zimna osoba. Julia nie chce go dotykać, nie chce do niego mówić, a każda moja prośba o pomoc kończy się fochem albo awanturą. Dlaczego 7-latka nie chce pomagać przy niemowlaku? Najgorsze jest to poczucie, że ona ma to po prostu w nosie. Kiedy Tymuś ma kolkę i płacze przez dwie godziny, ona potrafi przyjść i zapytać, kiedy w końcu zrobimy jej gofry, bo jest głodna. Ani śladu współczucia dla mnie, ani grama litości dla brata. Czuję się, jakbym była dla niej tylko służącą, która nagle „zepsuła się”, bo zajęła się innym dzieckiem. Zaczynam się zastanawiać, gdzie popełniłam błąd. Czy poświęcałam jej za dużo uwagi wcześniej? A może za mało tłumaczyłam, że rodzina to wspólnota, gdzie każdy musi coś z siebie dać? Przecież nie wymagam od niej przewijania brudnych pieluch czy wstawania w nocy! Chodzi o drobiazgi − podaj smoczek, popilnuj przez dwie minuty, przynieś wodę. Dla niej to jednak bariera nie do przejścia. Czuję się oszukana przez te wszystkie obrazki z Instagrama, gdzie starsze siostry tulą niemowlęta. U mnie jest tylko chłód i pretensja. Rozczarowanie postawą dziecka i narastający konflikt Wczoraj doszło do kulminacji. Płakałam z niewyspania, a Julia zaczęła krzyczeć, że „ten bachor” znowu hałasuje i ona nie może słuchać swojej bajki. Serce mi pękło. Jak ona może tak mówić o własnym bracie? Powiedziałam jej, że jest niewdzięczna, że tyle dla niej robię, a ona nie potrafi mi pomóc w najtrudniejszym momencie mojego życia. Obraziła się i zamknęła w pokoju. Teraz mam wyrzuty sumienia, że na nią nakrzyczałam, ale z drugiej strony − czuję narastającą złość. Czy to naprawdę za dużo, by oczekiwać od siedmiolatki odrobiny zaangażowania? Czy wychowałam dziecko, które widzi tylko czubek własnego nosa? Czuję się z tym wszystkim strasznie sama. Mąż jest w pracy, ja jestem uwiązana przy niemowlaku, a moja „wielka pomocnica” okazała się największym rozczarowaniem. Może inne mamy też tak mają? Może to tylko etap? Ale na razie widzę tylko jedno: wychowałam niewdzięcznicę i nie mam pojęcia, jak to naprawić. Agnieszka R. Komentarz Redakcji: Drogie Mamy, historia naszej czytelniczki pokazuje emocje, które towarzyszą wielu z nas, choć rzadko mamy odwagę przyznać się do nich głośno. Poczucie zawodu i bezsilności, gdy starsze dziecko nie reaguje na nowego członka rodziny tak, jak to sobie wymarzyłyśmy, jest niezwykle trudne i obciążające. Pamiętajmy jednak, że dla siedmioletniego dziecka pojawienie się niemowlęcia to prawdziwa rewolucja i często jedynym sposobem, w jaki potrafi ono poradzić sobie z zazdrością, jest właśnie wycofanie lub obojętność. To nie musi oznaczać, że wychowaliśmy „niewdzięcznicę” – to sygnał, że nasze starsze dziecko również czuje się zagubione w nowej rzeczywistości i potrzebuje czasu, a także uwagi i miłości, by na nowo odnaleźć swoje miejsce w waszym wspólnym świecie. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Dziadkowie to nie darmowa służba na pstryknięcie. „Gdy synowa podrzuciła mi wnuki, usłyszała tylko 3 słowa”
„Córka nie znosi malutkiej siostry, traktuje ją gorzej niż lalkę. To okropne, na czym ją przyłapałam”
Dzień, w którym przyłapałam moją starszą córkę na tym, co zrobiła malutkiej Malwince, zmienił wszystko w moim postrzeganiu macierzyństwa. Zrozumiałam wtedy z przerażeniem, że moja ukochana trzylatka nie tylko nie kocha swojej siostry, ale traktuje ją jak intruza, którego za wszelką cenę chce się pozbyć.
Dzień dobry, piszę do Was, bo czuję się jak najgorsza matka na świecie i kompletnie nie wiem, do kogo się zwrócić o pomoc. Moja starsza córka, Zuzia, ma trzy lata. Do niedawna była moim oczkiem w głowie, całym światem, jedynym dzieckiem, które dostawało sto procent mojej uwagi. Rok temu urodziła się Malwinka. Myślałam, że będzie jak w bajce − wspólne zabawy, miłość, opieka starszej siostry nad młodszą. Jakże się myliłam. Od dnia powrotu ze szpitala nasze życie zamieniło się w pole bitwy, a ja każdego dnia widzę w oczach Zuzi coś, czego nigdy nie spodziewałabym się u tak małego dziecka: czystą, niczym niepohamowaną nienawiść do własnej siostry. Gdy zazdrość o rodzeństwo przekracza granice bezpieczeństwa Wszystko zaczęło się niewinnie − od ignorowania małej, od zabierania jej zabawek, od udawania, że Malwinka w ogóle nie istnieje. Tłumaczyłam to sobie trudnym wiekiem, buntem dwulatka, a potem trzylatka. Staraliśmy się z mężem poświęcać Zuzi jak najwięcej czasu, wychodzić z nią samą, żeby nie czuła się odtrącona. Ale z każdym miesiącem było tylko gorzej. Zuzia zaczęła traktować Malwinkę gorzej niż lalkę. Lalkę rzuci w kąt i zapomni, a do siostry podchodzi tylko po to, żeby sprawić jej przykrość. Punkt krytyczny nastąpił wczoraj. Zostawiłam dziewczynki na sekundę w kojcu − Malwinka siedziała i bawiła się grzechotką, a Zuzia stała obok. Poszłam do kuchni tylko po wodę. Nagle usłyszałam pisk Malwinki, ale to nie był zwykły płacz, to był wrzask bólu. Wbiegłam do pokoju i zamarłam. Zuzia stała nad małą, trzymając ją z całej siły za kępkę włosów i ciągnąc. Widziałam twarz Zuzi − nie było na niej strachu, nie było wyrzutów sumienia. Była tam tylko zaciętość i jakaś dziwna satysfakcja. Gdy mnie zobaczyła, puściła włoski i jak gdyby nigdy nic powiedziała: „Ona zajmuje za dużo miejsca”. Dziecko traktuje siostrę jak intruza we własnym domu To, co zobaczyłam, złamało mi serce na milion kawałków. Malwinka ma teraz na główce czerwony ślad, a ja boję się zostawić je same nawet na mrugnięcie okiem. Zrozumiałam, że moja pierworodna córka nie może pogodzić się z utratą uprzywilejowanej pozycji. Dla niej Malwinka to złodziejka, która ukradła jej mamę, tatę i czas. Zuzia traktuje ją jak przedmiot, który psuje jej idealny świat. Czasem mam wrażenie, że ona czeka na moment, kiedy ta „lalka” się zepsuje i wreszcie zniknie z naszego domu. Próbowałam z nią rozmawiać, tłumaczyć, prosić. Czytałam książeczki o rodzeństwie, pokazywałam zdjęcia, gdy Zuzia była malutka. Nic nie działa. Każda moja próba przytulenia Malwinki kończy się histerią starszej córki. Ona potrafi podejść i celowo nadepnąć małej na rączkę, a potem patrzeć mi prosto w oczy. To jest okropne uczucie − bać się własnego dziecka. Bać się tego, do czego jest zdolna w swojej złości. Czuję się rozdarta między ogromną miłością do nich obu a przerażeniem, że w naszym domu rośnie mały tyran, który nie potrafi współczuć słabszemu stworzeniu. Jak poradzić sobie z agresją u małego dziecka? Najbardziej boli mnie to, że przez tę sytuację zaczynam czuć niechęć do Zuzi. Wiem, to brzmi strasznie, ale jak mam kochać dziecko, które sprawia ból bezbronnemu niemowlakowi? Każda taka sytuacja sprawia, że instynktownie chcę chronić Malwinkę przed „atakiem” siostry, a to tylko pogarsza sprawę, bo Zuzia widzi, że znów skupiam się na młodszej. To błędne koło, z którego nie widzę wyjścia. Czy to minie? Czy te dziewczynki kiedykolwiek będą się kochać? Zastanawiam się, gdzie popełniłam błąd. Może za bardzo ją rozpieszczałam? Może powinnam była przygotować ją inaczej na narodziny siostry? Teraz każda minuta w domu to ogromne napięcie. Nie mogę się cieszyć macierzyństwem, bo zamiast radości mam w głowie ciągłą analizę: „Gdzie jest Zuzia? Co ona teraz knuje? Czy Malwinka jest bezpieczna?”. To życie w wiecznym stresie. Jeśli któraś z mam przechodziła przez coś podobnego, proszę, powiedzcie mi, że to tylko etap. Bo na razie mam ochotę tylko płakać i krzyczeć z bezsilności, patrząc, jak moja rodzina, zamiast być oazą spokoju, staje się miejscem, gdzie miłość walczy z nienawiścią. Marta, mama Zuzi i Malwinki Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nie ucz dziecka, by dzieliło się z innymi. Przez to 1 zdanie wyrośnie na zahukanego dorosłego
Różnica wieku między rodzeństwem: jaka jest najlepsza – duża czy mała?
Mała czy duża – jaka różnica wieku między dziećmi jest najlepsza? Wraz z psycholożką Julitą Wojciechowską wyjaśniamy, że choć posiadanie brata lub siostry ma z punktu widzenia maluchów mnóstwo zalet, wad również nie brakuje – niezależnie od tego, ile lat dzieli rodzeństwo.
Kolejność, w jakiej dzieci pojawiają się w rodzinie, ma wpływ na ich charakter. Mimo że rodzicom wydaje się, iż traktują pociechy jednakowo, zmienia się przecież układ rodzinny. W tej kwestii nie bez znaczenia jest także różnica wieku między starszym a młodszym dzieckiem. Dużo starsze, nieco starsze, tylko o rok starsze – to wszystko nie jest bez znaczenia i dla dzieci, i dla wychowujących je rodziców. Zanim zaplanujesz braciszka lub siostrzyczkę dla swojego jedynaka, sprawdź, jakie konsekwencje wynikają z różnicy wieku. A może mając dwie pociechy, dzięki naszym radom lepiej zrozumiesz ich wieczne wojny? Jedno jest pewne: idealna różnica wieku między rodzeństwem nie istnieje! Mała różnica wieku między rodzeństwem: rok, 2 lata „Moja półtoraroczna córka Kasia często krzyczy, kiedy zajmuję się jej dwumiesięczną siostrzyczką. Ma smutną minkę, gdy biorę Anię na ręce. Czasem bywa smutna i z zazdrością patrzy, jak karmię malutką. Mnie też to smuci, bo nie wiem, jak postąpić” – martwi się Dorota, mama dwóch dziewczynek z niewielką różnicą wieku. Z punktu widzenia dziecka Roczne i niewiele starsze dziecko przyjmuje narodziny rodzeństwa w sposób naturalny. Bywa ono jednak bardzo zazdrosne, gdy mama lub tata zajmują się maleństwem, więc zwraca na siebie uwagę płaczem lub krzykiem. Dwulatek często naśladuje młodszego brata albo siostrę. Niechętnie dzieli się zabawkami, bo jeszcze nie umie bawić się z innymi dziećmi. Wkrótce jednak podczas wspólnej zabawy odkrywa korzyści z posiadania rodzeństwa. Nawiązuje się pierwsza nić porozumienia. Mała różnica wieku ułatwia dzieciom dogadywanie się ze sobą, wspólne spędzanie czasu. Sprzeczki są nieuniknione i burzliwe, ale pozwalają dzieciom bardziej realistycznie oceniać swoje możliwości. Z punktu widzenia rodziców Rodzicom jest z jednej strony łatwiej, bo dzieci w zbliżonym wieku mają podobne zainteresowania – szybciej dorastają do tego, by razem się bawić, oglądać filmy. Będą jednak ze sobą wyraźnie rywalizować, bo ich potrzeby się pokrywają, a szanse są wyrównane. Trud fizyczny rodziców przy takiej dwójce jest duży. Gdy np. uciekają w parku, biegną w dwie różne strony. Obydwoje dzieci trzeba karmić, zmieniać im pieluchy, wozić w wózkach. Mała różnica wieku między rodzeństwem: 3 lata „Kiedy nasz synek Tomek miał trzy lata, urodził się Kacper. Na początku pierworodny się cieszył, ale minęło kilka miesięcy i teraz nie chce pokazywać młodszemu bratu swoich zabawek, a gdy odrywamy się od czytania mu bajek, by uspokoić płaczącego malucha, obraża się” – zwierzają się rodzice chłopców. Z punktu widzenia dziecka Narodziny rodzeństwa są dla trzylatka dużym wydarzeniem. Dziecko może przeżywać, że nagle pojawił się ktoś od niego mniejszy i ważniejszy. Zajmuje jego miejsce na kolanach taty i w objęciach mamy. Nie podoba mu się też, że musi dzielić zabawki, a często też pokój z nowym członkiem rodziny. Początki relacji są zatem trudne: dzieci rywalizują o uwagę rodziców, pochwały, poświęcany im czas. Kłócą się o zabawki, przysmaki, miejsce przy stole, ale z czasem nadarza się coraz więcej sposobności do wspólnej zabawy, dzielenia zainteresowań i sytuacja się poprawia. Więzi się zacieśniają, choć dzieci mogą nadal ze sobą rywalizować. Z punktu widzenia rodziców Trzylatek umie już sam jeść, pić i ubierać się, często też korzystać z nocnika. Nie ma więc obciążenia dwójką wymagających stałej pomocy maluchów. Starsze dziecko co prawda naśladuje zachowania młodszego i chwilowo cofa się w rozwoju, by zyskać uwagę, ale ten etap szybko mija. Trzylatek wydaje się sporym dzieckiem, lecz wciąż potrzebuje dużo ciepła i bliskości. Noworodek nie ma poczucia dzielenia się uwagą matki, a trzylatek – tak, co może potem uzewnętrzniać się w złości czy rywalizowaniu. Mała różnica wieku między dziećmi pozwala razem wprowadzać je w życie i pokazywać świat. Ale od początku warto uczyć dzieci rozwiązywania konfliktów, ustępstw, proszenia, negocjowania oraz zasady: nie „wszystkim po równo”, lecz „każdemu według potrzeb”. Średnia różnica wieku między rodzeństwem: 5 lat „Piotrek ma sześć lat, a Natalka – roczek. Syna denerwuje to, że siostra wszędzie za nim chodzi, bierze jego rzeczy i używa ich nie zawsze zgodnie z przeznaczeniem. Potem nie chce oddać, bo są jej. Ciągle więc się kłócą” – opowiada Martyna, mama rodzeństwa. Z punktu widzenia dziecka Pojawienie się rodzeństwa pięciolatek przyjmuje z ciekawością – dla niego to nowy element otoczenia. Z czasem obecność dziecka przestaje być nowością, zaczyna doskwierać, a młodszego rodzeństwa przeżywającego fascynację starszym bratem lub siostrą trudno się pozbyć. Pięciolatek na ogół ustępuje młodszemu w zabawach, ale potrafi też bronić swoich zabawek. Dziecko zaś nieustannie sprawdza, na jak wiele może sobie pozwolić. Po kilku latach łatwiej o porozumienie. Z punktu widzenia rodziców Od pięciolatka rodzice wymagają zrozumienia, gdy rodzeństwo zabiera mu zabawki czy rysuje w ulubionym bloku. Mają nadzieję, że spolegliwie ustąpi młodszemu. Brat lub siostra osiąga cel i zaczyna egzekwować to, czego chce. Jednak młodsze dziecko warto uczyć, żeby nie przeszkadzało starszemu, gdy ogląda książeczkę lub rysuje, nie ruszało i nie niszczyło jego rzeczy. I, co bardzo ważne, kilkulatka nie można traktować jako niani do usypiania czy karmienia. Duża różnica wieku między rodzeństwem: 10 lat i więcej „Nasza dziesięcioletnia córka Weronika dobrze zareagowała na wieść, że przestanie być jedynaczką. Jednak gdy urodził się jej brat Grześ, całkiem go zignorowała. Robi wrażenie wiecznie obrażonej, jakby miała do nas pretensje” – niepokoją się rodzice dzieci z dużą różnicą wieku. Z punktu widzenia dziecka Starsze dziecko przyjmuje fakt narodzin rodzeństwa ze zrozumieniem, choć może się za nim też kryć obawa, że wyrobiona pozycja w rodzinie ulegnie zmianie. Będzie się starać, podobnie jak rodzice, poświęcać dziecku czas lub przeciwnie, traktować je obojętnie, by zwrócić na siebie ich uwagę. Dziesięciolatek może być zmęczony hałaśliwym smykiem, a ten zabiega o jego względy, więc powodów do kłótni nie brakuje. Takie rodzeństwo jednak często żyje w dwóch światach. Z punktu widzenia rodziców Rodzice oczekują często zbyt wiele zrozumienia i pomocy od dziesięciolatka. Zapominają, że to wciąż dziecko z własnymi pragnieniami, marzeniami, lękami, frustracjami. Warto zadbać, by nie poczuło się opuszczone, nie zaczęło być traktowane jak dorosły, który poradzi sobie sam. Różnica wieku między rodzeństwem: jak łagodzić spory? Kłótnie między rodzeństwem, niezależnie od różnicy wieku, będą się zdarzać. Nie możesz im zapobiec (nawet gdy bardzo będziesz chciała!), możesz jednak ułatwić dzieciom porozumienie i łagodzić zaistniałe konflikty. Jak to zrobić? Ustal zasady bezpieczeństwa – nie wolno bić, popychać, szarpać za włosy, gryźć ani stosować innych form przemocy. Wytłumacz to starszemu dziecku, jak tylko w domu pojawi się maleństwo, a potem wciąż przypominaj. Kilkulatek nie jest świadomy swojej siły ani konsekwencji działań. Może więc niechcący zrobić maluszkowi krzywdę. Interweniuj, kiedy to konieczne. Dzieci najlepiej same ustalą swoją relację, nawet jeśli będzie to okupione łzami i krzykiem. Dlatego spróbuj dać im taką szansę. Zawsze jednak bądź czujna i przezorna! Rozmawiaj o uczuciach. Wraz z pojawieniem się rywala starsze dziecko może czuć się przytłoczone i zaskoczone tym, co przeżywa. Naucz je rozpoznawać i nazywać te uczucia. Zachęcaj, by jak najczęściej o tym mówiło. Opowiedz lub przeczytaj mu bajkę o rodzeństwie i nigdy nie pozwól mu odczuć, że jest gorsze lub odtrącone na bok. Pozwól się wyżalić, rozładować złość. Czasem wystarczy porządnie się wypłakać za utraconą pozycją jedynaka albo w energicznej zabawie wyrzucić z siebie emocje. Traktuj każde z dzieci wyjątkowo. Gdybyś posłuchała opowieści dorosłych, zdziwiłabyś się, ile osób tkwi latami w poczuciu krzywdy, ile zazdrości bratu czy siostrze „lepszej” pozycji w rodzinie. Spróbuj u swoich dzieci obalić te mity. Niech każdy poczuje się najukochańszym dzieckiem, niezależnie od wieku! Ułatwiaj porozumienie. Wymyślaj, jak ciekawie dla wszystkich możecie spędzić czas całą rodziną. Przy takich okazjach zachęcaj dzieci, by coś razem robiły, pobawiły się. Nie dramatyzuj ani nie obiecuj sielanki. Podkreślaj, że sprawiedliwie nie znaczy po równo. Zobacz także: Tylko siostra ma tę moc! 5 niesamowitych korzyści z posiadania siostry (Naukowo udowodnionych!) Równo i sprawiedliwie? Każdy rodzic, by tego chciał, ale czy tak się da? Rodzeństwo – kolejność narodzin ma wpływ na całe życie Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Rolniczka Ania Bardowska rodzi lada moment, ale martwi się, jak to będzie
Wiemy, ile w ciąży przytyła bohaterka "Rolnik szuka żony" oraz kiedy ma termin porodu. Mama o jedno się niepokoi. To niestety obawa większości rodziców.
Ania i Grzegorz Bardowscy zdobyli serca widzów 2. edycji popularnego programu TVP „Rolnik szuka żony". Tworzą kochającą się i piękną parę i mają już 3-letniego synka. Rodzina Bardowskich już bardzo niedługo przywita na świecie kolejne maleństwo - córeczkę. Postanowiono nadać jej piękne imię Liwia. Młoda mama w końcówce ciąży nie ukrywa, że jest już mocno zmęczona i czeka na szczęśliwy finał. Dzieli się też swoimi troskami. Czy też podobnie się czułyście? Modelowa waga ciężarnej mamy Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl Kalkulator wagi w ciąży Czytaj więcej Anna Bardowska jest już w 9. miesiącu ciąży i tym razem zdradziła, jak przebiega jej końcówka. Żona rolnika opublikowała na Instagramie nowe zdjęcie z ciążowym brzuszkiem w roli głównej! Jest naprawdę ogromny, a dopasowana sukienka jeszcze bardziej go eksponuje. - 15 kg na plusie, ale to akurat nie ma żadnego znaczenia - napisała do szerokiego grona swoich fanek. Wyznała, że ciężko jest jej na finiszu ciąży. - Czekamy i im bliżej do naszego spotkania, tym bardziej się niecierpliwię - wyznała Ania. Mama jest w 37 tygodniu ciąży, więc jak łatwo obliczyć za około trzy tygodnie powinna urodzić córeczkę. Termin wypada w okolicach 11 listopada i kto wie, czy na święto Niepodległości rodzina Bardowskich nie będzie świętować powitania malutkiej Liwii. Jak Jaś przywita siostrzyczkę? Ania zdradziła, że synek bardzo nie może się już doczekać siostrzyczki. - Wczoraj byliśmy u lekarza. Jasiu został z babcią w domu, odpowiednio przygotowany, że rodzice jadą sprawdzić, jak się czuje jego siostra. Wracamy zadowoleni, Janek wybiega na powitanie i zaczyna krzyczeć „A gdzie Liwia?" - opisała mama. Jak wyznała, jest bardzo ciekawa tego, jak będzie wyglądać pierwsze spotkanie synka z ich drugim dzieckiem. I podpytuje się innych mam, jak z ich doświadczenia wygląda przyjęcie w domu kolejnego rodzeństwa. - Jak Wasze starsze dzieci reagowały na rodzeństwo? Radość, smutek, zazdrość? Czy wszystkiego po trochę? - zapytała. Mamy natychmiast odpowiedziały. - Dostałam kiedyś radę: żeby noworodek jak przyjedzie do domu ze szpitala, miał prezent dla starszego brata/siostry. Takie wkupne. Wykorzystałam tę poradę dwa razy i super żadnej zazdrości. Polecam - doradziła jedna z kobiet. - Mam 3-letniego synka i właśnie pojawiła się nasza córeczka, synek bardzo czekał na siostrzyczkę, ale przy pierwszym spotkaniu był pewien dystans, chyba nie spodziewał się, aż tak małego człowieka ???? Teraz przychodzi, całuje i mówi że jest jego księżniczką ???? Piękny choć niełatwy to czas, bo trzeba go dzielić na 2 - mądrze odpisała kolejna mama. Ania w końcówce ciąży wygląda świetnie! Pod postem i uroczym zdjęciem pojawiło się mnóstwo komentarzy. - Ślicznie wyglądasz - chwaliły Anię fanki. Bo to prawda, młoda mama pięknie wygląda w ciąży. Ubrana jest w dopasowaną sukienkę i super modną kurtkę jeansową. Jest świeżo, bez zadęcia i na pewno wygodnie. View Burdaffi on the source website Kurtka jeansowa to ponadczasowy ciuch. Bardzo podoba się nam model Ani, kurtka jest obszerna, więc można w niej ubrać się "na cebulkę" oraz długa, więc idealna na już chłodniejsze dni. View Burdaffi on the source website Zrobiło się zimno i tak pewnie już zostanie aż do marca. Dlatego przydadzą się ciepłe rajstopy ciążowe. View Burdaffi on the source website Gorąco trzymamy kciuki za Anię i życzymy jej szczęśliwego rozwiązania i wytrwałości w końcówce ciąży. Też się martwiłyście, jak młodsze rodzeństwo przywita siostrzyczkę lub braciszka? Napiszcie w komentarzach, jak sobie z tym poradziłyście. Źródło: Instagram Zobacz też: 5 dowodów, że drugie dziecko czyni nas lepszymi mamami Czy jesteś gotowa na drugie dziecko? - test Jak brat z siostrą – czyli jak sprawić, by starszak pokochał młodsze rodzeństwo
Pierwsze czy drugie? Kolejność urodzenia ma znaczenie
Nareszcie wiadomo dlaczego pierworodny ma lepiej. Czy drugie dziecko musi być gorsze?
Tym razem wątpliwości na temat predyspozycji dzieci do nauki zostały rozwiane przez amerykańskich naukowców pod wodzą Josepha Doyle’a z Massachusetts Institute of Technology. Dziecko urodzone jako drugie przysparza więcej kłopotów niż pierworodne. Oprócz problemów w szkole, może mieć też problemy z zachowaniem. Czy jest się czego obawiać? Amerykańscy naukowcy odkryli predyspozycje dzieci Profesor Doyle, który jest jednocześnie ekonomistą zebrał dane zarówno z regionu europejskiego, jaki i Ameryki Północnej. Badaniem zostali objęci bracia, ponieważ to właśnie chłopcy urodzeni jako drudzy w rodzinie mają tendencję do bycia zawadiakami. Po przeprowadzeniu badań i szczegółowych ankiet okazało się, że nawet 40% z nich ma kłopoty z nauką i poprawnym zachowaniem, a w życiu dorosłym mogą mieć też problemy z prawem. Tak tłumaczy wyniki badania prof. Doyle: Zobacz także: Jak brat z siostrą – czyli jak sprawić, by starszak pokochał młodsze rodzeństwo „Dla pierworodnego syna wzorzec zachowania przejmowany jest bezpośrednio od rodziców. Drugie dziecko, z reguły dwa lata młodsze, przejmuje wzorce od starszego brata. Nic więc dziwnego, że może zachowywać się nieracjonalnie. Na gorsze zachowanie wpływa też mniejsza uwaga rodziców. Przy pierwszym dziecku jest niepodzielna, a przy drugim już mniej skupiona. Wszystkie te czynniki wpływają na negatywne zachowanie dzieci urodzonych jako drugie, co obserwujemy później w życiu dorosłym (problemy z pracą, konflikty z prawem).” Czy pierwsze dziecko faktycznie ma lepiej? Amerykańskie badania są nieco zaskakujące, ponieważ obiegowa opinia głosi, że to pierwsze dziecko ma gorzej. Nagle na świecie pojawia się rodzeństwo, które zabiera miłość rodziców. Pojawia się bunt, zazdrość, złość i próba zwrócenia na siebie uwagi w każdy możliwy sposób. Niemniej warto zastanowić się, czy faktycznie taki model panuje w naszej rodzinie. Świadomość tego, w jaki sposób traktujemy rodzeństwo i wprowadzenie ewentualnych zmian wyjdzie nam tylko na korzyść. Zgadzacie się z przytoczonymi badaniami? Źródło: morefm.co.nz
4 sposoby na zazdrość dziecka – działają!
Starasz się dla swoich dzieci być sprawiedliwa, chcesz, by mocno się kochały. Tymczasem dzieci są o siebie zazdrosne: co chwila kłócą się ze sobą i zarzucają ci faworyzowanie jednego z nich. Jak poradzić sobie z dziecięcą zazdrością?
"Kocham was tak samo"? Nie! Naukowcy twierdzą, że mamy ulubione dzieci
Zła wiadomość dla dzieci i dorosłych z rodzeństwem: naukowcy dowodzą, że rodzice naprawdę mają swoje ulubione dzieci! Więc jak to jest? Nie kochamy wszystkich swoich dzieci tak samo mocno?
Jeśli w dzieciństwie czuliście, że waszemu rodzeństwu więcej rzeczy uchodzi płazem, a teraz wasze dzieci oskarżają was, że jesteście milsi dla ich braci i sióstr, nie mamy dobrych wieści: coś może być na rzeczy! Socjolożka Katherine Conger z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis (USA) na podstawie długoterminowego badania dowodzi, że zapewnienia "kocham was tak samo" to tylko wyświechtana fraza, która nie ma wiele wspólnego z prawdą! Chcielibyście zaprotestować? Conger i jej współpracownicy przepytali 384 par rodzeństw (z różnicą wieku nie większą niż 4 lata). Pytali o to, czy w miarę dorastania czuli, że rodzice traktowali ich inaczej i czy miało to wpływ na ich samoocenę i poczucie własnej wartości. Następnie naukowcy poprosili rodziców o ich wersję historii. Pierworodne dzieci najczęściej czuły, że to ich wolą rodzice, chociażby ze względu na to, że przez pewien czas były jedyny dziećmi w rodzinie. Po pojawieniu się młodszego rodzeństwa, to starszym przypadała rola rodzinnej gwiazdy w sporcie, nauce itd. Młodszym dzieciom stawiano starsze rodzeństwo jako przykład. Nic więc dziwnego, że czuły, że otrzymują od rodziców mniej uwagi niż ich starsze rodzeństwo. Młodsi uważali, że są oceniani przez pryzmat starszych sióstr i braci i że jest to niesprawiedliwe. Odbijało się to negatywnie na ich poczuciu własnej wartości. Najbardziej zaskakujące jest jednak to, że aż 70 proc. ojców i 74 proc. matek wyznało, że rzeczywiście faworyzują jedno z dzieci! A niezależnie od tego, czy badani byli młodszym, starszym czy środkowym rodzeństwem, wszyscy czuli, że ich rodzice wyróżniają jedno z dzieci. Odwieczna rywalizacja i zazdrość o rodzeństwo, prawda? "A kogo kochasz bardziej?" - pytają dzieci na całym świecie. "Kocham was tak samo mocno" - ja odpowiadam swoim. A jak to wygląda u was? Dzieci pytają? Wy pytaliście? Napiszcie nam o tym w komentarzu!
Jak brat z siostrą – czyli jak sprawić, by starszak pokochał młodsze rodzeństwo
Właśnie wróciłaś ze szpitala z noworodkiem do domu, w którym czeka na niego starsze rodzeństwo. Bardzo byś chciała, żeby twój starszak pokochał swojego młodszego brata czy siostrę. Jak mu tę miłość ułatwić?
Zachęcaj starsze dziecko do pomocy Kilkulatek może podać ci pieluszkę, przykryć noworodka kocykiem, a nawet posmarować mu pupę kremem na odparzenia (oczywiście przy twojej asyście). Pamiętaj jednak, że wszystkie te czynności starsze dziecko powinno wykonywać tylko wtedy, gdy ma na nie ochotę. Jeśli nie – nie zmuszaj go do pomocy, tylko cierpliwie poczekaj aż oswoi się z sytuacją. Chwal starsze rodzeństwo Gdy starsze dziecko pomoże ci przy przewijaniu niemowlaka albo np. pogłaszcze młodszą siostrzyczkę czy braciszka, koniecznie je za to pochwal. Mały człowiek bardzo potrzebuje aprobaty swoich rodziców. Jeśli zobaczy, że cieszy cię jego pomoc i czułe gesty wobec rodzeństwa, nadal będzie tak postępować. Jednocześnie zwracaj uwagę starszego na przejawy sympatii maluszka: "Popatrz, uśmiechnął się do ciebie. Na pewno bardzo cię lubi." Nie ośmieszaj i nie krytykuj Pamiętaj, że starszemu dziecku nie zawsze pomoc wychodzi idealnie: może niechcący nałożyć za dużo kremu na buzię małego braciszka, kocykiem przykryć niemowlęciu główkę... Nie pozostaje ci wówczas nic innego, tylko dyskretnie poprawić po starszaku i powiedzieć "Nic się nie stało". Twoja krytyka czy ośmieszanie pomocy mogłyby zniechęcić dziecko do młodszego rodzeństwa. Wspominaj pierwsze miesiące starszaka Przypominaj starszemu dziecku o tym, że kiedyś też było bardzo malutkie i tak samo czule się nim opiekowałaś. Pokaż mu zdjęcia, opowiedz kilka ciepłych historii. Dzięki temu starszak poczuje, że kiedyś również wymagał tyle opieki. Pamiętaj jednak, by podczas tych wspomnień nie porównywać swoich dzieci. Słowa: "Dzidziuś płacze o wiele mniej od ciebie" na pewno nie rozbudzą w starszaku ciepłych uczuć do młodszego rodzeństwa. Dawaj dużo miłości To prawda, niemowlę wymaga mnóstwo uwagi. I trudno po równo podzielić swój czas pomiędzy nie i starsze dziecko. Ale to nie znaczy, że starszak teraz musi się już zająć sam sobą. Każdego dnia postaraj się spędzić z nim choć kilka chwil sam na sam, bawiąc, śmiejąc, turlając po łóżku... W tym czasie maleństwem może się opiekować jego tata lub babcia.
Nie wiesz jak poradzić sobie z zazdrością starszego dziecka o młodsze? Zobacz co na ten temat mówi psycholog.
Zobacz, jak postępować ze starszym dzieckiem, które jest zazdrosne, gdy pojawia się młodsze rodzeństwo. Na najważniejsze pytania w tej kwestii odpowiada psycholog i psychoterapeuta, Adriana Klos. Zobacz także: Jak przygotować kilkulatka na rodzeństwo?
Kiedy powiedzieć dziecku, że będzie miało rodzeństwo? Dlaczego nie warto „przereklamować” maleństwa? Oto rady psychologa, mamy dwójki dzieci.
Umiejętność dzielenia się – zabawkami, przestrzenią czy zainteresowaniem – nie jest mocną stroną małych dzieci. Kilkulatek, który przestaje być jedynakiem, jest w wyjątkowo trudnej sytuacji: ni stąd, ni zowąd musi podzielić się tym, co dla niego najważniejsze: miłością i uwagą rodziców. Podpowiadamy, co zrobić, żeby starszy brat lub siostra nie czuli się odtrąceni i mniej kochani. Nie spiesz się z informacją, że jesteś w ciąży Po pierwsze, nie mów dziecku o tym, że przestanie być jedynakiem, gdy tylko odczytasz wynik testu ciążowego. Dla kilkulatka dziewięć miesięcy to cała wieczność. Z tego, że jesteś w ciąży, nie rób jednak niepotrzebnie tajemnicy. Dobrze wytłumacz, że pojawi się w domu rodzeństwo Powiedz: „W naszym domu pojawi się dzidziuś”, a nie: „Ja i tatuś będziemy mieć dzidziusia”. Różnica pozornie jest niewielka, ale wybierając tę pierwszą formę, informujesz dziecko, że bobasek będzie także jego, a sprawa dotyczy całej rodziny, nie tylko mamy i taty. Nie oczekuj wybuchu radości, choć oczywiście może się zdarzyć. Daj dziecku czas na oswojenie się z nowiną. Powiedz mu, kiedy mniej więcej dzidziuś przyjdzie na świat („Jak zrobi się ciepło”, „Mniej więcej wtedy, kiedy jest Boże Narodzenie”). Nie pytaj: „Wolałbyś mieć siostrę czy brata?”, bo jego odpowiedź niczego nie zmieni, a w dodatku możesz usłyszeć, że zamiast rodzeństwa zamawia psa lub kota. Czytaj też: Jak rozmawiać z dzieckiem o seksie Dużo opowiadaj o przeszłości swojego kilkulatka Opowiadając dziecku o maluszku, mów, jak to było, gdy ono samo było jeszcze w twoim brzuszku („Byłeś malutki jak ziarenko, a potem rosłeś, stawałeś się coraz większy, aż zrobiłeś się taki duży, że było ci za ciasno, i przyszedłeś na świat. Tak samo będzie z twoją siostrzyczką albo braciszkiem”). Zachęcaj, by dotykało brzucha, przykładało do niego ucho. Jeśli jednak nie ma ochoty na takie zabawy, nie zmuszaj go do tego. Pokaż inne rodzeństwa Zabieraj dziecko do znajomych, którzy mają więcej niż jedno dziecko. Dzięki takim wizytom twój kilkulatek zrozumie, że rodzina „dwa plus (co najmniej) dwa” to naturalna sytuacja i nie ma powodu, by z niej robić wielkie halo. Czytaj też: Dziecko i rówieśnicy Proś o pomoc Zaproponuj, by dziecko pomogło ci wybrać śpioszki, koszulki, kolor wanienki itd. Niech wraz z tatą skręca łóżeczko, sprawdza, czy koła w wózku nie mają „kapcia”. Dzięki temu poczuje się ważne i potrzebne. Nie funduj mu jednak wielogodzinnych maratonów po sklepach, raczej wybierz się z nim po coś konkretnego. I koniecznie połącz zakupy z jakąś przyjemnością: lodami, wizytą w kinie czy po prostu kupieniem drobiazgu dla małego pomocnika. Staraj się, by nie wszystkie rozmowy kręciły się wokół nienarodzonego maleństwa, bo starszak zacznie być zazdrosny już teraz. Nie zmieniajcie waszych zwyczajów bardziej, niż to jest konieczne. Nie obiecuj, że będzie cudownie i dużo fajniej Kilkulatek, który na każdym kroku słyszy: „No, wreszcie będziesz miał z kim rozrabiać”, może nie zdawać sobie sprawy z tego, że nie od razu zyska towarzysza zabaw. Wytłumacz mu, że noworodki dużo śpią, często płaczą, ciągle chcą jeść, brudzą góry pieluszek i trzeba się z nimi obchodzić niezwykle delikatnie. Uczciwie, ale z humorem (by starszak nie miał wrażenia, że czeka go trzęsienie ziemi) powiedz, że w najbliższym czasie dzidziuś nie będzie potrafił stać na bramce czy ścigać się na rowerze, za to będzie sporo bałaganić i starać się wkładać wszystko do buzi. Zapewnij, że pomożesz mu, gdy młodszy brat lub siostra będą próbowali dobrać się do jego zabawek. Nie strasz i nie obiecuj cudów. Czytaj też: Zazdrość o młodsze rodzeństwo Nie rób niespodzianek Powiedz dziecku, że jego brat lub siostra urodzą się w szpitalu, a więc będziesz musiała na kilka dni opuścić dom. Wytłumacz mu, kto się wówczas nim zajmie. Weź do szpitala komórkę, byś mogła porozmawiać z nim przez telefon. Uprzedź go, że mamusie, które właśnie urodziły dzieci, muszą trochę odpocząć, więc nie mogą od razu wybrać się na wycieczkę rowerową. Kup prezenty kilkulatkowi Jeden od maleństwa (dasz go w jego imieniu, gdy wrócicie ze szpitala), a drugi od gości, którzy przyjdą zobaczyć oseska – jeśli nie zadbali o to, podsuń im po cichu gumę do żucia lub książkę, np. „Będziemy mieli Drugie Dziecko” (polecamy!). To świetna lektura dla pogubionych maluchów i dla rodziców borykających się z masą niepokojów. Po narodzinach maleństwa Mały człowiek, który właśnie przestał być jedynakiem, potrzebuje jeszcze więcej czułości i uwagi niż wcześniej. Przytulaj starszaka, chwal go i zapewniaj o swojej miłości. Choć na początku będzie to trudne, postaraj się znaleźć czas tylko dla niego. Nie rób w jego życiu rewolucji. Postaraj się, by wielkie zmiany („przesiadka” na nocnik, rozstanie ze smoczkiem) nie zbiegły się z narodzinami maleństwa. Pozwól mu pobyć dzidziusiem. Nie przejmuj się, jeśli nagle zaczął domagać się smoczka albo pieluszki – chce sprawdzić, jak to jest być maleństwem i zwrócić twoją uwagę. Pozwól mu na tę zabawę i okazuj czułość. Szybko się zorientuje, że bycie „tym starszym” ma zalety. Spróbuj go zrozumieć. Nie zawsze fajnie jest być starszą siostrą czy bratem. Większy smyk może być smutny, przestraszony, może czuć do młodszego rodzeństwa niechęć, której towarzyszy poczucie winy („Wszyscy chcą, żebym go kochał, a ja go przecież nie cierpię”). Czytaj też: Kogo kochasz bardziej, mamo?
Rywalizacja między rodzeństwem – co robić?
Gdy w domu pojawia się drugie dziecko, starsze na początku zamiast radości może czuć się zazdrosne. Zobacz, jak zażegnać konflikty między rodzeństwem.
Urodził się braciszek i ...świat starszaka stanął na głowie! Do tej pory mama kochała go całym sercem – teraz nie zwraca na niego uwagi. Tata, najwierniejszy wielbiciel, dziś powtarza tylko: „pss, cicho!”. A to wszystko przez ten mały tobołek, który leży i ciągle śpi! Co by było, gdyby twój partner pewnego dnia przyprowadził do domu nową narzeczoną i oznajmił, że ty także powinnaś się z tego cieszyć? Straszna wizja, prawda? Tymczasem mniej więcej tak wyobraża sobie swoją sytuację kilkulatek, gdy rodzi się jego młodszy brat albo siostra. Dlatego na początku zamiast radości może czuć się bardzo zazdrosny, a nawet zdradzony przez rodziców. Gdy silne uczucia przytłoczą dziecko, jego zachowanie zmieni się nie do poznania. Zobacz, jakie kryzysy mogą was spotkać i jak je rozwiązać. Oddajmy go z powrotem Choć Maciek (cztery latka) z niecierpliwością czekał na brata, to gdy wróciłam ze szpitala, zmienił zdanie na temat rodzeństwa. W ogóle nie interesuje się braciszkiem, a ostatnio nawet poprosił, abyśmy zanieśli małego z powrotem do szpitala. Agnieszka z Ełku Kilkulatek, nawet jeśli czekał na młodszego braciszka, po jego narodzinach może poczuć się rozczarowany. On wyobrażał sobie kompana do zabawy, a nie małego łysolka, z którego nie ma żadnego pożytku. W takim zawiedzionym dziecku rodzi się złość i poczucie krzywdy. Nic dziwnego, że nie ma ochoty oglądać intruza i marzy o czasach, kiedy go nie było. Co radzi psycholog: Jeśli zostawisz dziecko samo z tymi trudnymi uczuciami, problem może ciągnąć się przez wiele tygodni. Nie wmawiaj: „Masz grzecznego braciszka” albo „Jaki on jest śliczny, prawda?”. Zaakceptuj to, co czuje starsze dziecko, i pomóż mu nazwać jego uczucia nieco łagodniej. Powiedz: „Wiem, że jesteś trochę rozczarowany młodszym braciszkiem.” Zapewnij go, że w następne wakacje młodszy brat będzie już o wiele lepszym partnerem do zabawy. Czytaj też: Życie z rodzeństwem Też chcę być dzidziusiem Kiedy urodziłam drugie dziecko, moja dwuipółletnia Ania zaczęła zachowywać się jak dzidziuś. Chce, abym przystawiała ją do piersi, znowu zaczęła siusiać w pieluszkę i mówić jak małe bobaski. Karcę ją za to i tłumaczę, że jest już duża, ale to wcale nie pomaga. Już nie wiem, co robić. Ewa z Poznania Dzieci często w trudnych sytuacjach przeżywają tzw. regres rozwojowy – cofają się do czasów, kiedy czuły się bezpiecznie. Narodziny młodszego dziecka sprawiają, że to starsze czuje się zaniedbane, mało ważne – zrobi więc wszystko, by zwrócić na siebie uwagę. Widząc, że rodzice skupiają się na maleństwie, zaczyna zachowywać się tak samo, jak ono. Co radzi psycholog: Warto pokazywać starszakowi, że jego wiek ma swoje przywileje – kiedy nie jest się już niemowlęciem, można oglądać bajkę, bawić się lalkami (samochodzikami), układać z mamą puzzle, rozmawiać. Jeśli dziecko zachowuje się dziecinnie, najlepiej to ignorować. Można pozwolić np. na spróbowanie mleka z butelki czy piersi, ale lepiej zrobić starszakowi pyszny deser. Czytaj też: Zazdrość o młodsze rodzeństwo [CMS_PAGE_BREAK] Już mnie nie kochacie Wiktoria, choć ma już sześć lat, po narodzinach młodszego braciszka zaczęła mocno się buntować. Nie chce się do nas przytulać, rozmawiać z nami, powtarza tylko, że my już jej nie kochamy. Ada z Michałowic Młodsze dziecko to naturalny rywal do maminego serca. Niektórzy psychologowie używają nawet sformułowania „szok detronizacyjny” i porównują pojawienie się rodzeństwa do rewolucji zakończonej obaleniem króla. Dziecko, które do tej pory było oczkiem w głowie rodziców, teraz widzi, jak uwaga mamy i taty przenosi się na tego nieznanego maluszka, którego ono jeszcze nie zdążyło pokochać. Co radzi psycholog: Dziecko może zareagować odtrąceniem najbliższych na zasadzie: „Skoro wy mnie nie chcecie, to ja was też nie!”. Nie daj się na to nabrać i co ważne – nie odpowiadaj obrazą. Córeczka wystawia cię na próbę, z której musisz wyjść zwycięsko. Cierpliwie zapewniaj ją o swojej miłości i okazuj uczucia na każdym kroku. Tuż po narodzinach młodszego dziecka to starszak potrzebuje cię najbardziej (kilkutygodniowemu maleństwu nie wpadnie do głowy, że go nie kochasz, ale starszak może długo w to wierzyć). Znajdź moment i siłę na zabawę tylko z córeczką. Co jakiś czas oddaj młodsze dziecko tacie i pójdźcie tylko we dwie do kina czy na spacer. Czytaj też: 10 sposobów na okazywanie dziecku miłości To moja kołysanka Mój trzyletni Adrian jest tak bardzo zazdrosny o swoją siostrę, że zakazuje nam śpiewania małej kołysanek, a nawet patrzenia w jej kierunku! Nie wiem już, jak sobie z nim radzić. Kinga z Jeleniej Góry Umiejętność dzielenia się „własną” kołysanką, zabawkami albo mamą nie jest mocną stroną żadnego dziecka. Zazdrość o to, co do tej pory „należało” tylko do dziecka, jest zupełnie naturalna. Co radzi psycholog: Nawet jeśli wydaje ci się, że zakaz śpiewania kołysanki jest niedorzeczny, uszanuj to, nie wystawiaj cierpliwości dziecka na próbę. Za kilka dni zaproponuj synkowi, aby sam pośpiewał siostrzyczce – być może w ten sposób uda wam się rozwiązać ten problem. Jeśli jednak to nie pomoże, pozwól starszemu dziecku na posiadanie własnych rytuałów tak długo, jak będzie tego potrzebowało. Dzięki temu dasz mu do zrozumienia, że nadal jest ważną osobą w twoim życiu. Pamiętaj też, że zazdrość między rodzeństwem nie zniknie. Dzieci będą rywalizować o te same zabawki, o siedzenie na twoich kolanach albo o to, kogo masz mocniej przytulić. Obejrzyj: Zazdrość o rodzeństwo – film Ona mnie kopnęła! Ostatnio zauważyłam, że nasza pięcioletnia Madzia podszczypuje swoją półroczną siostrę. Kiedy zwróciłam jej uwagę, córcia krzyknęła, że to nie ona zaczęła bójkę, tylko mała Sylwunia. Nie mogę przecież pozwalać na bicie i szczypanie niemowlęcia. Joanna z Gdańska Starsze dziecko może być złe na to młodsze nawet przez kilka, kilkanaście miesięcy. Ale agresji nie można tolerować. Co radzi psycholog: Cierpliwie, ale stanowczo tłumacz, że rozumiesz, co starsza córka czuje, ale na szczypanie czy bicie się nie zgadzasz. Znajdźcie sposób na odreagowanie negatywnych emocji: córka może na dworze krzyknąć jak najgłośniej albo w swoim pokoju uderzyć w poduszkę czy nadmuchać balon i go przekłuć. Tłumacz też, że maluszek, nawet jeśli szarpie za włosy albo wymierzy kopniaka prosto w twarz, nie robi tego złośliwie, a dlatego że nie zna swojej siły. Czytaj też: 7 sposobów na kłótliwe rodzeństwo [CMS_PAGE_BREAK] Ja będę go przewijać Mój pięcioletni Kamil przeżywa huśtawkę nastrojów: raz jest zazdrosny o naszą uwagę, a raz uwielbia swoją siostrzyczkę z całego serca. Domaga się wtedy, abym mu pozwoliła przewijać i kąpać malutką, a kiedy ja się na to nie zgadzam, wybucha płaczem, a nawet mnie bije. Karolina z Warszawy Kiedy powtarzasz dziecku, że nie wolno mu się zbliżać do siostry, ono może poczuć się odtrącone i niepotrzebne. Co radzi psycholog: Jeżeli synek ma ochotę na opiekę nad maleństwem, umożliwiaj mu ją. Pozwól asystować przy przewijaniu czy kąpieli, trzymać butelkę podczas karmienia lub wkładać siostrzyczce smoczek do buzi. Boisz się, że niechcący skrzywdzi niemowlę? Dyplomatycznie poproś go np., aby w tym czasie, kiedy kąpiesz malutką, on rozłożył ręcznik na przewijaku. Nie przesadzaj jednak w drugą stronę: zbyt częste angażowanie starszego dziecka do pomocy może zniechęcić je do zajmowania się maleństwem. Gdy synek poczuje, że np. kołysanie wózka jest jego świętym obowiązkiem, może się zbuntować. Czytaj też: Rodzeństwo – oni mogą żyć zgodnie! Lekcja wychowania rodzeństwa w zgodzie Oto co możesz zrobić, aby starsze dziecko jak najbardziej bezboleśnie przeżyło pojawienie się maluszka. Tłumacz już podczas ciąży. Uprzedź, że nie będzie cię kilka dni, że młodszy brat albo siostrzyczka będzie na początku tylko spać. Może odwiedzicie znajomych, którzy mają małe dziecko? Nigdy nie porównuj. Nie rób tego ani tuż po porodzie („Jaki on grzeczny, jakby nie moje dziecko!”), ani kiedy dzieci podrosną. To tylko podsyca rywalizację i zazdrość o uczucia mamy. Podziwiaj, chwal, doceniaj. Przypominaj sobie mocne strony starszego dziecka, zaspokajaj jego odmienne potrzeby. Proś znajomych, by nie roztkliwiali się tylko nad niemowlęciem ani nie wręczali prezentów tylko jemu. Pozwól starszemu być małym dzieckiem. Nie skazuj go na ciągłe bycie mądrzejszym i bardziej ustępliwym. Wtłaczanie starszego w niechcianą rolę może zaszkodzić relacjom między rodzeństwem. Powtarzaj: kocham cię! To zawsze działa jak balsam na zranioną dziecięcą duszę. Czytaj też: Fajnie mieć rodzeństwo Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Choć starasz się traktować swoje dzieci jedną miarą, one i tak rywalizują o twoje uczucia. Zobacz, co robić, by rodzeństwo nie było o siebie tak bardzo zazdrosne.
Zazdrosne bywają starsze dzieci o młodsze i odwrotnie. To dlatego twój czterolatek próbuje czasem uszczypnąć roczną siostrzyczkę. A mała, widząc, że całujesz i tulisz jej braciszka, od razu zaczyna marudzić. Spróbuj dzieciom pomóc. Dokuczanie rodzeństwu Dokuczanie to sposób małego zazdrośnika na odreagowanie negatywnych emocji: złości, lęku, smutku. Dziecko pragnie być bowiem w centrum uwagi rodziców, a rywal wchodzi mu w paradę. Agresji oczywiście nie można tolerować. Dlatego tłumacz dziecku cierpliwie, że na szczypanie czy bicie absolutnie się nie zgadzasz. W porę też interweniuj, gdy sytuacja staje się niebezpieczna, np. rozdziel skłócone dzieci, by przypadkiem nie zrobiły sobie krzywdy. Sprawdź: 5 zabaw, by dziecko przestało bić innych Lęk przed odtrąceniem Objawia się często chęcią upodobnienia się do rodzeństwa. Kilkulatek chce np. nagle pić z butelki ze smoczkiem, bawić się grzechotką albo też upiera się, że będzie używać smoczka. Nie obawiaj się pozwalać starszakowi na bycie „malutkim”. To przejściowa sytuacja pozostająca bez wpływu na rozwój dziecka. Poświęcaj szkrabowi dużo uwagi, przytulaj go, chwal, często zapewniaj o swojej miłości. Dopieszczony przez mamę poczuje się dużo pewniej i wkrótce znów „wydorośleje”. Wymagania stawiane dziecku Wymagania zmieniają się wraz z wiekiem. Maleństwu wolno np. rozchlapywać jedzenie przy stole, a przedszkolakowi już tego zabraniasz. I słusznie. Rodzeństwo nie może być bowiem zawsze traktowane tak samo, szczególnie gdy dzieli je kilka lat. Jednak nie należy też dopuścić do tego, że jedno z dzieci stale jest wyróżniane, a drugie czuje się zepchnięte na boczny tor. Dlatego, np. karmiąc córeczkę, zaproponuj synkowi, żeby w tym czasie pochwalił ci się nowym rysunkiem. Albo opowiedz mu ulubioną bajkę. Przypominaj również o przywilejach, jakie daje „starszeństwo” („Popatrz, fajnie jest być przedszkolakiem. Możesz np. oglądać telewizję, bawić się w teatrzyk, kopać piłkę czy później chodzić spać. Dzieci takie jak Ania nie znają tych przyjemności”). Synek poczuje się wtedy ważny i łatwiej zniesie to, że siostrze czasem na więcej się pozwala. Czy wiesz: Jak wyznaczać dziecku granice? Lekcja wychowania Czasem nieświadomie podsycamy w dzieciach chęć rywalizacji. Jakich zachowań lepiej unikać? Porównywania dzieci w ich obecności. Nie powinny słyszeć, że jedno jest np. grzeczniejsze niż drugie. Tłumaczenia, że maluch wymaga większej uwagi rodziców. Każde z dzieci potrzebuje jej tyle samo! Karcenia dzieci, gdy np. przepychają się, by znaleźć się bliżej mamy. Lepiej wziąć oboje na kolana albo jedno oddać do przytulania tacie. Pozwalania, by znajomi roztkliwiali się tylko nad niemowlęciem. Zachwyty powinny być rozdzielane między rodzeństwo. Inaczej starsze dziecko może czuć się odsunięte i osamotnione.
"Tata, odłóż Kubusia" - zazdrość o brata
Siedzę ze swoimi dziećmi w domu i coraz częściej słyszę pretensje Agatki. Bo zazdrość córeczki o braciszka rośnie dosłownie z każdym dniem!
Moja córka jest zazdrosna o młodszego brata. Nigdy, nigdy, nigdyyyyyy!!! – zawodzi od rana Agatka. To fragment jej nowej, ulubionej piosenki. Dodajmy, że to piosenka, do której sama ułożyła muzykę i słowa. Idzie to mniej więcej tak: „Nie dam ci żadnej zabawki. Nie dostaniesz żadnej zabawki. Zabiorę ci wszystkie zabawki. Już nigdy nie będziesz miał żadnej zabawki. Nigdy, nigdy, nigdyyyy!”. Kiedy dziecko jest zazdrosne o młodsze rodzeństwo Znów się pomyliłem. Spodziewałem się, że jeżeli kiedyś u starszego dziecka pojawi się zazdrość, to stanie się to od razu, zaraz po narodzinach Kuby. Tymczasem pierwsze pół roku było spokojne. Powiedziałbym nawet, że przepełnione czułością i troską. Agatka głaskała Kubę po główce, dawała mu buziaki, wręczała grzechotki, by młody miał się czym zająć, śpiewała kołysanki, kiedy płakał. Ale gdy tylko Kubuś się rozkręcił i łóżeczko przestało być jego światem, okazało się, że mamy problem. Młody zszedł na ziemię i zaczął zwiedzać nasze królestwo. To niby niewiele, raptem dwa pokoje z kuchnią. Ale i tak na tej skromnej powierzchni czyha na niego tyle niebezpieczeństw, że nie sposób spuścić go z oka. Dlatego zamiast malować z Agatką słonka i kwiatki, czytać jej książki czy budować domki z klocków muszę głównie pilnować Kubę. Niezrozumiała dziecięca zazdrość Ona tego najwyraźniej nie znosi. Jej zazdrość zaczyna sięgać zenitu (a przynajmniej mam nadzieję, że to już jest szczyt). Zabiera mu wszystko, co tylko może zabrać. Głównie zabawki. – Kochanie, jeśli będziesz zabierać Kubusiowi zabawki, to on będzie płakał. I wtedy będę musiał go wziąć na ręce – tłumaczę Agatce. Niby logiczne, prawda? Tylko czy ona to rozumie? Myślę, że tak, choć emocje biorą górę. – Nie. Kubuś nie będzie się bawił – odpowiada mała i zgarnia z podłogi ulubiony pociąg młodego. – Córcia, proszę cię – rzucam jej jedno z moich wystudiowanych, błagalnych spojrzeń. – Gdybyś zbudowała Kubusiowi wieżę z klocków, mógłbym ci poczytać o Królewnie Śnieżce. Nie chcesz? – Chce, chcę!!! Poczytaj! – No to zrób mu wieżę. – Nie zrobię. Czytaj! Teraz! Sposoby na zazdrość o rodzeństwo I tak w kółko. Gdy młody dostaje jeść, zabiera mu słoiczki z owocami. Podkrada butelkę z sokiem i ucieka do łazienki, bo myśli, że nie będę wiedział, że właśnie tam się schowała, by go wypić. Chce jeść chrupki kukurydziane, które młody zaczął ostatnio przegryzać. A gdy próbuję zrobić jej normalny obiad, stanowczo żąda zupki, którą je Kubuś. Tej samej! – To normalne – powie pewnie każdy doświadczony rodzic. Starsze z rodzeństwa zawsze robi się zazdrosne o to młodsze. I nie ma się czym przejmować. Zgoda, ale coś z tym chyba trzeba zrobić. Więc próbuję temu zaradzić i jak zwykle miotam się bez sensu.Zaczynam od zakazywania. „Nie zabieraj mu zabawek. Nie bierz jego chrupek. Nie dostaniesz jego picia. Oddaj tę zupkę”. I co? Nic. Po prostu zero reakcji. – Kochanie, czy mnie słyszysz? Halo? Jest tam kto? – mówię jak do ściany. Powinna słyszeć, w końcu stoję tuż obok, a zachowuje się, jakby nie słyszała ani słowa. Moja żona nazywa to „głuchotą sytuacyjną”. Gdybym tylko powiedział „czekoladka”, natychmiast okazałoby się, że moje dziecko ma świetny słuch. Odbieram więc „skradzione” przedmioty. Ale to kończy się napadem histerii, spazmami i długim szlochaniem. – To moje zabawki, a nie Kubusia! – krzyczy Agatka, choć tymi zabawkami już od dawna się nie bawi. Uleganie zazdrosnemu dziecku Przecież nie jestem potworem! Nie potrafię tak krzywdzić swojego dziecka. To znaczy, jak widać, potrafię, ale serce mi się kraje, kiedy na jej policzkach pojawiają się łzy. I znów wychodzi ze mnie mięczak. Po kilku dniach walki i odmawiania Agatce wszystkiego co „kubusiowe” mój zapał jednak troszkę słabnie. – Córcia, jak Kuba się napije i naje, to dostaniesz to, co on zostawi, dobrze? Pomyślałem, że zupki, dania i deserki ze słoiczków jej nie zaszkodzą. Może to i lepiej, że je posiłki Kuby, bo jej menu jest dalekie od doskonałości i opiera się głównie na potrawach, które zawierają mnóstwo mąki. Ale z zabawkami nadal mam problem. Agatka przestała je co prawda złośliwie zabierać Kubusiowi, ale wymyśliła sobie inny patent, żeby mu dopiec. Po prostu cały czas sprząta... Wcześniej nie można jej było namówić, by po skończonej zabawie wrzuciła swoje klocki, lale i układanki do pudeł. A teraz sprząta bez opamiętania. Gdy tylko rozłożę Kubie jego grzechotki albo grającą żyrafę, ona odrywa się od swoich zajęć i zgarnia wszystko z podłogi. Sprzątanie zabawek po zabawie – Tatusiu, trzeba sprzątać. Tak, trzeba sprzątać – powtarza, przekonująco kiwając głową. – Nie musisz sprzątać, kochanie, jest przecież porządek, a tych kilka zabawek będzie dla Kuby, żeby się czymś zajął. – Trzeba, trzeba, tak, tak. Trzeba! – odpowiada z powagą w głosie. I wszystko zaczyna się od początku. Kuba wyje, bo się nudzi. Biorę go na ręce, żeby się uspokoił. Wtedy Agatka zaczyna płakać i cichutko szlochać. – Przytul mnie tata, przytul. – Choć do mnie na drugie kolanko – zachęcam. – Nie, najpierw odłóż Kubusia! Odłóż, proszę, odłóż go... No przytul mnie! I tak w kółko. Po prostu ręce opadają. Co będzie dalej? Przeczytaj też: 4 sposoby na zazdrość dziecka - działają! Jak pokonałam zazdrość dziecka Naukowcy twierdzą, że rodzice mają ulubione dzieci
Jaka powinna być postawa rodziców na przygotowanie dziecka przed pojawiniem się brata lub siostry? Czy możemy zmniejszyć objawy zazdrości lub zupełnie je wykluczyć?
Nasz synek, który ma prawie trzy i pół roku, do niedawna troskliwie opiekował się młodszą siostrą. Pomagał przy kąpieli, asystował przy karmieniu, pchaniu wózka na spacerach, dzielił się swoimi zabawkami. Wydawało nam się, że ominęliśmy problem zazdrości. Niestety, od kiedy Zosia zaczęła raczkować, Pawełek zmienił do niej nastawienie. Najpierw objawiało się to mocnymi uściskami – myśleliśmy, że to brak wyczucia, ale uściski zmieniły się w przygniatanie, szczypanie, potrącanie itp. Nie pomogły prośby i zakazy. Synek jest zazdrosny i okazuje to coraz wyraźniej. Czy popełniliśmy błąd? Zastanawiamy się, dlaczego zachowywał się inaczej, jak długo może trwać taki stan rzeczy i co robić. Magda i Sławek z Siedlec Uczucie zazdrości pojawia się zawsze wraz z młodszym rodzeństwem. Oczywiście postawa rodziców, przygotowanie dziecka na przyjęcie brata lub siostry mają duże znaczenie, ale możemy jedynie zmniejszyć objawy zazdrości, a nie zupełnie je wykluczyć. W niektórych wypadkach zazdrość u starszego dziecka występuje wraz z pojawieniem się młodszego dziecka, gdy rodzice poświęcają mu całą uwagę. W przypadku Pawełka udało się Państwu tak zorganizować życie domowe, że chłopiec początkowo nie poczuł się zagrożony. Zosia, raczkując, rozpoczęła podbój domu i stała się zagrożeniem dla brata. Nie jest już niemowlaczkiem, który tylko leży w łóżeczku, ale dzieckiem wymagającym ciągłej uwagi, ruchliwym, sięgającym po wszystko, co do tej pory było w posiadaniu Pawełka. Mimo że córeczka stała się teraz bardzo absorbująca, muszą Państwo w jakiś sposób wygospodarować czas przeznaczony tylko dla synka i sprawić, by poczuł się ważny. Zadbajcie też, by Zosia nie zabierała jego zabawek, zorganizujcie jakieś nowe, satysfakcjonujące go zajęcia itp. Niestety, zazdrość jest silnym i przykrym uczuciem i nie mija z dnia na dzień. Właściwie aż do 6–7. roku życia nie należy zostawiać dzieci samych ze sobą, by nie zrobiły sobie krzywdy. Konsultacja merytoryczna mgr Agnieszka Galica Terapeutka rodzinna i małżeńska. Kieruje Pracownią Na uboczu, która jest Psychologiczną Pracownią Konsultacyjno-wychowawczą Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Autorka popularnych bajek i piosenek dla dzieci oraz programów telewizyjnych
Co zrobić gdy maluszek jest zazdrosny o młodsze rodzeństwo? Oto sprawdzone rady naszych czytelniczek.
Jeszcze niedawno Marek był jedynakiem. Oczko w głowie, pierwszy wnuk moich i męża rodziców. Trudno się dziwić, że był rozpieszczany nie tylko przez dziadków. Gdy byłam w ciąży, synek cieszył się, że będzie miał braciszka. Myślałam, że jak Krzyś się urodzi, Marek pokocha go całym sercem. Niestety, maluch się obraził! Dokucza dzidziusiowi albo zachowuje się tak, jakby Krzysia nie było. Domaga się uwagi i jest przy tym bardzo natarczywy. Rzeczywiście, mam teraz dla niego mniej czasu, bo siłą rzeczy poświęcam dzidziusiowi więcej uwagi... Co zrobić, aby synek nie czuł się odepchnięty, żeby nie traktował brata jak wroga? Ola Radzę angażować malca do opieki nad bratem. Poprosić go, aby podał pieluszki, pomógł w przygotowaniu kąpieli. A czas, gdy pielęgnuje się maluszka albo karmi, można wykorzystać na rozmowę ze starszakiem. Pomocna jest lalka wielkości noworodka – smyk też będzie miał kogoś, kim może się zaopiekować, tak jak mama. Można wtedy zorganizować wspólną kąpiel – mama myje młodsze dziecko, a synek swoją lalkę. Poproś męża o pomoc Gdy mąż zajął się maleństwem – codziennie co najmniej godzinę – nasze rodzinne życie wreszcie się unormowało! On opiekuje się córeczką, a ja spędzam czas ze starszym synkiem. Tylko on i ja. Bawimy się, czytamy książeczki, wspólnie malujemy, kleimy coś, wycinamy albo czasem coś smacznego gotujemy – malec uwielbia, gdy wspólnie pichcimy. Zwykle rezerwuję czas dla smyka pod wieczór, więc gdy zabawa zbliża się ku końcowi, ogłaszam: „Pora na kąpiel”. A po niej chwila na tulenie synka do snu. Maluch zaakceptował taki plan dnia. Uspokoił się, wie, że każdego dnia wygospodaruję czas tylko dla niego. Dlatego gdy synek denerwuje się, że zajmuję się córeczką, a nie nim, przypominam mu, co go czeka przed snem. To naprawdę pomaga! Kasia Czytaj książeczkę Wierzę w magiczną moc książek, więc trudno się dziwić, że sięgnęłam po nie, gdy Zosia zmieniła się po narodzinach młodszej siostrzyczki – tak zazdrosnego malucha dawno nie widziałam. Poszłam do osiedlowej biblioteki i znalazłam! „Franklin czeka na siostrzyczkę” i „Franklin jest starszym bratem”. Cudownie, bo Franklin to ulubieniec małej. Ma kilka książeczek z tej serii, ale akurat tych nie. Wiele razy przeczytałam córeczce obie książeczki, później rozmawiałyśmy o Franklinie i jego kłopotach, a także o tym, co się zmieniło w naszym domu, o niej i jej małej siostrzyczce. No i doczekałam się. Pewnego dnia Zosia stwierdziła, że w sumie fajnie mieć siostrę. Przyszła do nas, gdy karmiłam maleńką, i ucałowała ją w czółko. Hurra! Pełnia szczęścia! Gabriela Mów o jego przywilejach Radziłam się pani w przedszkolu, co zrobić, aby córeczka zaakceptowała młodsze rodzeństwo. Podpowiedziała mi, żeby porozmawiać z dzieckiem o jego... przywilejach. Przy okazji podkreślając, że te przywileje wynikają właśnie z bycia starszym rodzeństwem. Powiedziałam Łucji, że fajnie być starszym, bo chodzi się spać później, ogląda wieczorynki i różne filmy dla dzieci (można pójść do kina), czyta książeczki, ma się swoje zabawki, no i można zjeść... pizzę! To najbardziej podziałało na wyobraźnię córci. Ona tak lubi, gdy chodzimy na pizzę! Co działo się później? Otóż mała patrzyła na dzidziusia z pobłażaniem, jakby chciała powiedzieć: „Ja mogę więcej, a ty jeszcze nie”. Mogę stwierdzić, że na sto procent polubiła rolę starszej siostry. Kocha swoje rodzeństwo nad życie i tak pięknie się nim opiekuje. Zuzanna [CMS_PAGE_BREAK] Chwal przed innymi Gdy maluszek zjawia się w domu, wszyscy mówią tylko o nim. Przychodzą goście i zachwycają się bobaskiem. Że kupkę zrobił, że śpi albo słodko się uśmiecha... Zapomina się, że oprócz nowo narodzonego maleństwa jest jeszcze starsze dziecko, które obserwuje i czasem cierpi, że uwaga dorosłych nie jest już na nim skupiona, a przynajmniej nie tak jak kiedyś. Dlatego trzeba pilnować, aby te zachwyty rozdzielać między rodzeństwo. Za każdym razem, gdy ktoś pieje nad dzidziusiem, natychmiast wspominam o starszym synku. Że pomaga, że zrobił to i to, że pięknie rysuje. Fajnie, bo udaje mi się zachować równowagę w pochwałach i starszy synek jakoś znosi obecność młodszego. Ostatnio sam zachwycał się nad małymi rączkami braciszka, i to słowami, które słyszał, jak przyszli goście. Zabawnie to brzmiało... Jagna Pozwól na bycie bobaskiem Moja córeczka, gdy pojawiło się drugie dziecko, zaczęła się dziwnie zachowywać. Miałam wrażenie, że cofnęła się w rozwoju, jakby chciała upodobnić się do rodzeństwa. Maleńka wręcz żądała wszystkiego, co dostawał młodszy synek. Chciała jeść z butelki, wystawiała pupcię, żeby smarować ją specjalnym kremem, wskakiwała do wanienki, w której kąpałam bobaska. Przestraszyłam się tego, bo jeśli jej to zostanie? Niepokój rozwiała moja starsza siostra, która wychowała już trójkę maluchów. Stwierdziła, że takie zachowanie jest charakterystyczne dla mniejszych dzieci. Krótko mówiąc, można smykowi na nie pozwolić. Bo gdy maluch zaspokoi potrzebę bycia w centrum uwagi, szybko dostrzeże, że bycie maleństwem wcale nie jest aż tak atrakcyjne, bo starszemu przecież więcej wolno. Uff! Rzeczywiście, po jakimś czasie Malwinka wróciła do swojego „dorosłego” zachowania. Hania Wszystko tłumacz Kiedy w naszym domu zjawił się Bąbelek, było dla mnie oczywiste, że starszak będzie cieszyć się z nowego towarzystwa i że orientuje się, ile czasu wymaga pielęgnacja maluszka. Jednym słowem, że jest pogodzony, iż teraz będę mu poświęcać mniej czasu. Niestety, nic nie wyszło z moich założeń. Szybko oduczyłam się myślenia, że to, co dla mnie jest oczywiste, dla dziecka niekoniecznie. Starszakowi naprawdę było trudno zrozumieć, dlaczego nie odprowadziłam go do przedszkola, tylko poszłam z maluchem do lekarza. Dlatego postanowiłam wszystko tłumaczyć smykowi, dlaczego tak postępuję, a nie inaczej. Gdy Szymek był zazdrosny o młodszego brata, wyjaśniałam mu, że takie maluszki nie potrafią same jeść i siusiać do nocniczka. Mówiłam mu, że jestem z niego dumna, bo umie już korzystać z ubikacji i ładnie je łyżeczką. Tłumaczyłam, porównywałam, pokazywałam... Trwało to jakiś czas, zanim Szymek zaakceptował zmiany. Teraz muszę zrobić wszystko, by uczucie zazdrości nie wróciło do naszego domu. Joasia Nie zgadzaj się na to Kiedy starsza córka biła dzidziusia, wkraczałam natychmiast do akcji. Kategorycznie mówiłam, że nie zgadzam się na takie zachowanie. I że nikt nie będzie bił moich dzieci, nawet inne moje dziecko! Wyprowadzałam małą do innego pokoju i informowałam ją, że zostanie w nim, aż się uspokoi. Gdy ochłonęła, wyjaśniałam jej, że nie wolno bić, bo można komuś wyrządzić krzywdę, szczególnie takiemu maleństwu. Alicja Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Narodziny brata. Jak pogodzić opiekę nad niemowlakiem i starszym rodzeństwem
Wybitne psycholożki, prof. Anna Brzezińska oraz Małgorzata Ohme rozmawiają o tym, jak pogodzić opiekę nad rodzeństwem: niemowlęciem i starszym dzieckiem. Przeczytaj, co zrobić, żeby starszak nie poczuł się odrzucony po narodzinach brata lub siostry.
Od kiedy urodziłam drugie dziecko, mój 4-letni Adaś dziwnie się zachowuje. Chce jeździć w wózku, ssie palec, śpi z wieloma pluszakami, czasem nawet gaworzy jak niemowlę. Zdarza mu się nawet doprowadzić do płaczu młodszego brata, np. ciągnąc go za ucho lub szarpiąc za rękę. Staram się poświęcać mu czas, ale młodszy synek bardziej mnie przecież potrzebuje. Co mam zrobić? Anna z Sandomierza MO: Anna chyba nie do końca daje sobie radę. Czy naprawdę jest tak, że młodsze dziecko potrzebuje mamy bardziej niż starsze? To przecież starszemu świat wywrócił się do góry nogami i jemu jest trudniej. Niemowlę potrzebuje mamy, ale pewien czas może też spędzać z inną troskliwą osobą. Starsze dziecko zaś czuje się... No właśnie, jak? AB: ...porzucone, odsunięte. Gdy widzi, że mama spędza więcej czasu z rodzeństwem, często słyszy, że „ma się bawić samo”, „ma nie przeszkadzać”, „ma zrozumieć”, może czuć się nieszczęśliwe. Będzie wtedy starało się wszelkimi sposobami zwrócić na siebie uwagę rodziców. To, co robi synek Anny, świadczy o tym, jak rozsądnie myśli: skoro częściej zajmują się bezradnym maleństwem, to może i ja spróbuję taki być? MO: Ssąc palec czy jeżdżąc w wózku, Adaś chce być znów w centrum uwagi dorosłych. Udając malutkie dziecko, ma nadzieję, że odzyska troskę rodziców. Ale co się dzieje, gdy nie przynosi to efektu? Gdy rodzice nie dają się na to nabrać lub karcą starsze dziecko? AB: To znak, że nie rozumieją sensu tych zachowań. Choć nie ma w tym nic złego, że chcą, by ich dziecko zachowywało się dojrzale i rozumiało sytuację. Tymczasem starsza pociecha zaskakuje ich agresywnymi zachowaniami czy drobnymi złośliwościami wobec młodszego dziecka. Mimo wszystko, jest to racjonalne zachowanie: skoro poprzednie sposoby zwrócenia uwagi i odzyskania rodziców zawiodły, maluch poszukuje nowych. I zwykle jest to skuteczne, bo rodzice się organizują, np. jedno zajmuje się starszym dzieckiem, pilnując, by nie zrobiło ono krzywdy młodszemu. Cel osiągnięty. Poczucie winy wobec dziecka MO: Jednak rodzice często mają poczucie winy, że któreś z dzieci jest zaniedbywane. Lawirują więc między nimi, często uciekają się do podstępów wobec starszego. Co na to poradzić? AB: Trzeba tak zorganizować dzień, by znaleźć czas na kontakt tylko ze starszym dzieckiem. Kiedy niemowlę śpi, warto zająć się jego bratem lub siostrą: rozmawiać z nimi, przytulać, żartować. A czasem wszystko odłożyć i znaleźć chwilę tylko dla starszej pociechy. Wtedy będzie to czas na wspólne „dorosłe” sprawy. Gdy tata kąpie braciszka, mama może czytać bajkę starszemu, za zamkniętymi drzwiami. Trzeba po prostu rozdzielać czas tylko dla jednego i tylko dla drugiego malca. I pamiętać o chwilach, by rodzina mogła być razem. Jak dzielić się mamą i tatą z rodzeństwem MO: Dziecko musi mieć poczucie, że jest ważne dla mamy i taty. Ale też nauczyć się dzielić rodzicami z rodzeństwem. I nie trzeba mu tego utrudniać, ciągle przywołując do porządku w obecności młodszego brata czy siostry, bo to sprawia, że czuje się mniej ważne. A to nieprawda. Prof. Anna Brzezińska, wykładowca na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie, specjalistka w zakresie psychologii rozwoju, edukacji i zdrowia, autorka i redaktor wielu książek. Małgorzata Ohme, wykładowca w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie, specjalizuje się w psychologii rozwoju. Doktorantka prof. Brzezińskiej. Czytaj też: Co się zmienia między pierwszym a drugim dzieckiem
Umiejętność dzielenia się – zabawkami, przestrzenią, zainteresowaniem – nie jest mocną stroną małych dzieci. Malec, który przestaje być jedynakiem, jest w wyjątkowo trudnej sytuacji: ni stąd, ni zowąd musi się podzielić tym, co dla niego najważniejsze: miłością i uwagą rodziców. Podpowiadamy, co zrobić, by starszy brat lub siostra nie czuli się odtrąceni i dobrze przyjęli nowego członka rodziny. Krok pierwszy – Nie spiesz się Nie informuj dziecka o tym, że przestanie być jedynakiem, gdy tylko odczytasz wynik testu. Dla malucha dziewięć miesięcy to cała wieczność. Z faktu, że jesteś w ciąży, nie rób jednak niepotrzebnie tajemnicy. Krok drugi – Dobrze wytłumacz Powiedz: „W naszym domu pojawi się dzidziuś”, a nie: „Ja i tatuś będziemy mieć dzidziusia”. Różnica tylko pozornie jest niewielka. Wybierając tę pierwszą formę, informujesz malucha, że dzidziuś będzie także jego, a sprawa dotyczy całej rodziny, nie tylko mamy i taty. Nie oczekuj wybuchu radości, choć oczywiście może się zdarzyć, że i tak będzie. Daj maluszkowi czas na oswojenie się z nowiną. Powiedz mu, kiedy mniej więcej dzidziuś przyjdzie na świat („Jak zrobi się ciepło”, „Mniej więcej wtedy, kiedy są święta”). Nie pytaj: „Wolałbyś mieć siostrzyczkę czy braciszka?”, bo jego odpowiedź niczego nie zmieni, a w dodatku możesz też usłyszeć, że zamiast rodzeństwa zamawia psa. Krok trzeci – Dużo wspominaj Opowiadając dziecku o maluszku, mów jak to było, gdy ono samo było jeszcze w Twoim brzuchu („Byłeś malutki jak ziarenko, a potem rosłeś, stawałeś się coraz większy, aż zrobiłeś się taki duży, że było ci za ciasno i przyszedłeś na świat. Tak samo będzie z twoją siostrzyczką albo braciszkiem”). Zachęcaj, by dotykało brzucha, przykładało do niego ucho. Jeśli jednak nie ma ochoty na takie zabawy, nie zmuszaj go do tego. Krok czwarty – Pokazuj inne rodzeństwa Zabieraj malca do znajomych, którzy mają więcej niż jedno dziecko. Dzięki takim wizytom zrozumie, że to naturalna sytuacja i nie ma powodu, by z niej robić wielkie halo. Krok piąty – Proś o pomoc Zaproponuj, by malec pomógł Ci wybrać śpioszki, koszulki, kolor wanienki itd. Niech wraz z tatą skręca łóżeczko, sprawdza, czy koła w wózku nie mają kapcia. Dzięki temu poczuje się ważny i potrzebny. Nie funduj mu jednak wielogodzinnych maratonów po sklepach, raczej wybierz się z nim po coś konkretnego. I koniecznie połącz zakupy z jakąś przyjemnością: lodami, wizytą w kinie, kupieniem drobiazgu dla pomocnika. Staraj się, by nie wszystkie rozmowy i zajęcia kręciły się wokół nienarodzonego maleństwa, bo starszak zacznie być zazdrosny już teraz. Nie zmieniajcie Waszych zwyczajów bardziej niż to jest konieczne. Krok szósty – Nie obiecuj, że będzie cudownie i dużo fajniej Kilkulatek, który na każdym kroku słyszy: „No, wreszcie będziesz miał z kim rozrabiać”, może nie zdawać sobie sprawy z faktu, że nie od razu zyska towarzysza zabaw. Wytłumacz mu, że noworodki dużo śpią, często płaczą, ciągle chcą jeść, brudzą góry pieluszek i trzeba się z nimi obchodzić niezwykle delikatnie. Uczciwie, ale z humorem (by starszak nie miał wrażenia, że czeka go trzęsienie ziemi) powiedz, że i później nie od razu dzidziuś będzie potrafił stać na bramce, za to będzie sporo bałaganić i starać się wkładać wszystko do buzi. Zapewnij, że pomożesz mu, gdy młodszy brat lub siostra będą próbowali dobrać się do jego zabawek. Wytłumacz, że sytuacja się kiedyś zmieni: gdy maluszek podrośnie, będą mogli trzymać sztamę i robić mnóstwo rzeczy wspólnie. [CMS_PAGE_BREAK] Krok siódmy – Nie rób niespodzianek Powiedz malcowi, że jego braciszek lub siostrzyczka urodzą się w szpitalu, a więc będziesz musiała na kilka dni opuścić dom. Wytłumacz mu dokładnie, kto się wówczas nim zajmie. Uprzedź, że być może będziesz musiała wyjść z domu w nocy. Weź do szpitala komórkę, byś mogła porozmawiać z nim przez telefon. Koniecznie uprzedź go także, że mamusie, które właśnie urodziły dzieci, muszą trochę odpocząć, więc nie mogą od razu po powrocie do domu wybrać się na wycieczkę rowerową albo na basen. Ważne zadania po narodzinach maleństwa Mały człowiek, który właśnie przestał być jedynakiem, potrzebuje jeszcze więcej czułości i uwagi niż wcześniej. Dlatego nie zapominaj o nim także wówczas, gdy młodsze dziecko jest już na świecie. • Przytulaj starszego malucha, chwal go i zapewniaj o swojej miłości. Choć na początku będzie to trudne, staraj się znaleźć czas tylko dla niego. • Nie rób w jego życiu rewolucji. Postaraj się, by wielkie zmiany („przesiadka” na nocnik, rozstanie ze smoczkiem) nie zbiegły się w czasie z narodzinami maleństwa. • Spróbuj go zrozumieć. Nie zawsze fajnie jest być starszą siostrą czy bratem, nawet jeśli dorośli twierdzą, że to sama radość. Większy smyk może być smutny, przestraszony, może nawet czuć do młodszego niechęć, której towarzyszy poczucie winy („Wszyscy chcą, żebym go kochał, a ja go nie cierpię”). • Zadbaj o prezent od gości, którzy przyjdą zobaczyć oseska. Jeśli przyniosą podarunek jedynie dla maleństwa, podsuń im po cichu gumę do żucia lub książeczkę, by mogli to dać starszemu dziecku. • Pozwól mu pobyć dzidziusiem. Nie przejmuj się, jeśli nagle zaczął domagać się smoczka albo pieluszki – chce sprawdzić, jak to jest być maleństwem i zwrócić Twoją uwagę. Pozwól mu na tę zabawę i okazuj mnóstwo czułości. Szybko się zorientuje, że bycie „tym starszym” także ma zalety. • Pamiętaj, że nadal jest małym dzieckiem. Fakt, że nie jest już najmłodszy, nie oznacza, że automatycznie wydoroślał. Konsultacja: Beata Płażewska, psycholog dziecięcy.
...już dziś zacznij przygotowywać swoją pociechę, że będzie mieć rodzeństwo. Zobacz, co radzi psycholog.
Niedługo urodzę drugie dziecko. Chcę jak najlepiej przygotować mojego starszego synka Antosia na przyjęcie rodzeństwa. Co zrobić, by nie czuł się zazdrosny? Weronika Przyjście na świat rodzeństwa jest ważnym wydarzeniem, ale lepiej powiedzieć o nim dziecku, gdy ciążę łatwo zauważyć. Wtedy czas na oczekiwanie brata lub siostry będzie krótszy. Nie należy roztaczać przed Antkiem wizji, jak to miło mieć rodzeństwo, bo tak naprawdę przez pierwszych kilka lat wcale miło nie będzie. Brat lub siostra jest wówczas tylko uzurpatorem, „zabieraczem” zabawek i czasu mamusi. Radzę porozmawiać z synkiem o jego nowej roli i o oczekiwaniach, np. pomocy przy maluszku. Antoś z okazji awansu na starszego brata mógłby dostać dodatkowy przywilej. Zobacz także: Jak przygotować starsze dziecko? Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Jeśli masz brata lub siostrę, wiesz, że to niemal niemożliwe. Dowiedz się, jak postępować ze swoimi dziećmi, by żadne z nich nie czuło się pokrzywdzone.
Starszy braciszek głaszcze siostrzyczkę z taką siłą, że mała zaczyna natychmiast płakać. Młodsza córka krzyczy w złości, że mama zawsze trzyma stronę starszej. Dzieci zaczynają przepychać się i kłócić, bo każde z nich chce usiąść na twoich kolanach. Tak, jak radość, miłość, ale także złość czy gniew, zazdrość to jedno z uczuć towarzyszących człowiekowi od początku życia. Nie jest jednak (podobnie jak inne emocje) czymś niewłaściwym, złe mogą być jedynie sposoby jej okazywania. Zazdrość między rodzeństwem - to normalne Zazdrosne bywają starsze dzieci o młodsze i maluchy o starszaki. Nie spodziewaj się zatem po swoim 3-latku, że od razu przyjmie nowo narodzoną siostrzyczkę z wielką miłością i nigdy nie będzie miał ochoty jej uszczypnąć. Kilkulatek z pewnością nie raz poczuje ukłucie zazdrości na widok małej przy twojej piersi czy zwykłych rytuałów przewijania, kołysania do snu. Podobnie młodsze dziecko może być zazdrosne, gdy ze starszym wybierzesz się do kina czy teatru albo pochwalisz go za pięknie napisane pierwsze litery. Kto jest ważniejszy w rodzeństwie Widząc objawy zazdrości u swych dzieci, przede wszystkim nie obwiniaj siebie. To nieprawda, że faworyzujesz jedno z nich, bo więcej spędzasz z nim czasu. Pamiętaj, że „sprawiedliwie” nie zawsze oznacza „po równo”. Każdy maluch z racji swojego wieku, temperamentu, zainteresowań, a także konkretnej sytuacji (np. choroby) potrzebuje innej dawki pieszczot, różnego czasu wspólnie spędzanego, odmiennych prezentów. Dlatego nie daj się wciągnąć w machinę oskarżeń dziecka: „Bo mama kocha mnie mniej”, tylko postępuj zgodnie z tym, co uważasz w danym momencie za słuszne. Póki malec swą zazdrość będzie wyrażał w sposób bezpieczny (np. kilkulatek zacznie demonstracyjnie kłaść się na przewijaku, żądając smoczka przed snem czy większej dawki pieszczot), nie ma powodów do niepokoju. Gdy jednak dziecko z powodu zazdrości o brata czy siostrę jest w stosunku do nich lub rodziców agresywne albo dokładnie odwrotnie: staje się bardziej apatyczne, zamknięte, często się obraża – to znak, że nie radzi sobie z uczuciem zazdrości i jak najszybciej potrzebuje Twojej pomocy. [CMS_PAGE_BREAK] Dobra strategia na zazdrość między rodzeństwem W zależności od tego, jak dziecko okazuje swoją zazdrość, powinnaś wybrać odpowiednie sposoby postępowania: Przyzwalanie. Najczęściej pierwszym objawem zazdrości jest chęć upodobnienia się do rodzeństwa. Mały zazdrośnik myśli: „Skoro mama karmi mojego braciszka, przewija go i tuli, ja też chcę nosić pieluszkę i jeść z butelki. Wtedy rodzice będą mnie kochać jak brata”. Takie zachowanie jest charakterystyczne dla mniejszych dzieci. Pozwól na to dziecku. Nie martw się, że w ten sposób cofa się w rozwoju – z pewnością, gdy zaspokoi potrzebę bycia w centrum uwagi, szybko dostrzeże, że bycie maleństwem wcale nie jest aż tak atrakcyjne, bo starszemu więcej wolno. Z drugiej strony malec zyska pewność, że bez względu na to, czy jest już „duży”, czy malutki – kochacie go zawsze tak samo. Tłumaczenie. Pamiętaj, że to, co dla ciebie jest oczywiste, dla twojego dziecka nie jest. Ono dopiero uczy się różnych zachowań. Kilkulatkowi naprawdę trudno zrozumieć, dlaczego dziś nie odprowadziłaś go do przedszkola, tylko poszłaś na ślubowanie swojego pierwszoklasisty. Tłumacz dzieciom, dlaczego postępujesz tak, a nie inaczej. Gdy malec jest zazdrosny o młodszego brata, wyjaśnij, że takie maluszki nie potrafią same jeść i siusiać do nocniczka. Powiedz, że jesteś z niego bardzo dumna, bo umie już korzystać z łazienki i ładnie je łyżeczką. Możesz też podkreślić jego samodzielność i ważność, pozwalając mu na pomaganie przy niemowlaku (ale nigdy go do tej pomocy nie zmuszaj). Zabranianie. Niestety, czasem dzieci okazują zazdrość w sposób nieodpowiedni: kłócą się czy biją rodzeństwo. Wtedy musisz wkroczyć do akcji i kategorycznie powiedzieć, że się na takie zachowanie nie zgadzasz. Dopiero, gdy dziecko ochłonie, wyjaśnij, że nie wolno bić, bo można komuś wyrządzić krzywdę, a kłótnia o to, kto usiądzie obok mamy, nie prowadzi do rozwiązania konfliktu, tylko go rozjątrza. Staraj się nauczyć swoje maluchy rozpoznawać uczucia i nazywać je po imieniu. Lepiej, by dziecko powiedziało ci nawet, że czuje się mniej kochane od siostry (bo możesz je szybko wyprowadzić z błędu), niż gwałtownie ją popchnęło. Przywileje dla starszego. Najczęściej to młodszy maluch je ma, bo jest częściej tulony, otrzymuje pomoc, na więcej mu się pozwala. Dlatego starszy brzdąc także powinien mieć swoje prawa: może to być dłuższe oglądanie telewizji czy późniejsze kładzenie się do łóżka – coś, co przyniesie dziecku radość i dumę z faktu, że jest starsze. Zazdrość nie znika z wiekiem Jeśli problem dziecięcej zazdrości zdołasz opanować już na samym początku, w przyszłości unikniesz karczemnych awantur i bójek między rodzeństwem. Pamiętaj jednak również, że zazdrość z wiekiem nie znika. Od czasu do czasu z pewnością usłyszysz, jaka to jesteś niesprawiedliwa, zobaczysz, jak dzieci przepychają się, by tylko być bliżej ciebie. To całkiem normalne i naturalne zjawisko. Bo tylko ludzie sobie obojętni nie odczuwają wobec siebie zazdrości. A przecież twoje brzdące bardzo kochają: ciebie, tatę i... siebie nawzajem. Czytaj też: Jak nauczyć dziecko dzielenia się z innymi Dziecko i rówieśnicy Rodzeństwo: co robić, gdy zaczyna się wojna? Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl