Synergia zmysłów to cudowne zjawisko. To współdziałanie wszystkich zmysłów, które daje zdecydowanie większy i lepszy efekt niż suma poszczególnych obszarów działających oddzielnie. Podczas spotkania w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem” rozmawiamy z psycholog Dominiką Słomińską o tym, jak zmysły i ciało dziecka reagują na różne bodźce.
W każdym momencie życia odbieramy niezliczoną liczbę bodźców zmysłowych, a odbiór ich i analiza na poziomie układu nerwowego jest prawdziwym wyzwaniem. Dlatego tak bardzo ważne jest, żeby od pierwszych chwil życia dziecka stymulować rozwój wszystkich zmysłów, oraz pomagać wykształcać maluchowi współpracę zmysłową. Jakie zabawy wspierają rozwój dziecka? – Bardzo często rodzice, którzy przychodzą do mojego gabinetu lub gdy jestem ze swoimi dziećmi na placu zabaw, widzę, jak rozdrażnienie i przestymulowanie układu nerwowego powoduje również rozdrażnienie emocjonalne. W naszej kulturze mówi się, że kiedy dziecko jest głodne i niewyspane, to jest płaczliwe i drażliwe. Pokazuje nam to jak rozdrażnienie na poziomie zmysłów przekłada się na emocje dziecka. Dlatego jako czuli rodzice musimy obserwować dziecko na poziomie zachowania i interpretować jego zachowanie. To dla nas drogowskaz w jaki sposób bawić się z dzieckiem i wspierać jego rozwój sensoryczny – podkreśla psycholog Słomińska. Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz nasze wideo!
Co warto wiedzieć o zaburzeniach integracji sensorycznej? [LIVECZAT]
Integracja sensoryczna (SI) to umiejętność przyjmowania i przetwarzania informacji dostarczanych przez zmysły. Jeśli jednak mózg odczytuje je nieprawidłowo, oznacza to, że maluch może mieć zaburzenia integracji sensorycznej. O tym, co warto wiedzieć o SI, mówi psycholog Dorota Zawadzka.
Za nami pierwsze spotkanie w ramach akcji Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem, której patronem jest KINDER Niespodzianka. Dzięki naszym liveczatom rodzice mogą poznać i zrozumieć zmysły, emocje i potrzeby maluchów, a tym samym lepiej je wspierać i pomagać im funkcjonować w świecie. Od kiedy diagnozować zaburzenia integracji sensorycznej i co powinno niepokoić? – Trudności występują dosyć szybko i widać je, gdy dziecko np. nie lubi być dotykane albo wręcz przeciwnie – uwielbia być dociskane. Oczywiście to nie zawsze muszą być zaburzenia integracji sensorycznej, gdyż może to być związane chociażby z rodzajem porodu, czy z tym, że dziecko po prostu ma takie preferencje, wtedy nie muszą niepokoić – podkreśla psycholog Dorota Zawadzka. Dodaje również, że zwykle dostrzega się je u rocznego dziecka, a już wyraźniej u dzieci żłobkowych czy przedszkolaków, gdyś wtedy łatwo zauważyć, że trudności zaczynają przeszkadzać maluchowi w radzeniu sobie ze światem, czyli z przyjmowaniem i przetwarzaniem informacji, które do niego dochodzą. Ekspertka podkreśla, że jeśli trudności utrwalają się i trwają dłużej niż rozwojowo (od stwierdzenia tego mamy np. pediatrę lub położną), warto udać się na diagnostykę zaburzeń sensorycznych. – Nie trzeba się tego bać, bo diagnoza powala na szybkie wdrożenie terapii SI. Pierwsze problemy bardzo często można zauważyć np. w okolicach 6. miesiąca życia dziecka, gdy rozszerzamy dietę dziecka. Maluch wtedy nierzadko bawi się jedzeniem, ale mogą mu przeszkadzać jego faktury, kolory i zapachy. Tym samym u „niejadków” często można wykryć zaburzenia SI – zauważa Dorota Zawadzka. Wśród innych objawów, które mogą na nie wskazywać znajdują się m.in.: zaburzenia mowy, nietolerancja zabiegów pielęgnacyjnych, nadaktywność lub obniżona aktywność, nadpobudliwość emocjonalna, osłabiona koordynacja wzrokowo-ruchowa, wzmożona lub obniżona wrażliwość na bodźce, trudności w pisaniu, czytaniu, rysowaniu, niezgrabność ruchowa. Gdy zauważymy powyższe objawy, warto udać się do specjalisty na diagnostykę. Celem terapii jest poprawa funkcjonowania dziecka, dlatego im szybciej to zrobimy, tym lepiej. Jak odróżnić zaburzenia integracji sensorycznej od zaburzeń ze spektrum autyzmu? – Dziecko ze spektrum autyzmu może mieć zaburzenia integracji sensorycznej, ale nie musi. Zaburzenia SI mogą zwiastować diagnozę autyzmu, ale również nie muszą. Tutaj konieczna jest specjalistyczna diagnoza u eksperta w tym temacie – podkreśla Dorota Zawadzka. Czy jesteśmy w stanie sami pomóc maluchowi, który wykazuje objawy zaburzeń SI? – Warto przede wszystkim wierzyć dziecku. Jeśli mówi nam, że np. coś je gryzie, uwiera lub przeszkadza, to nie kłóćmy się z nim, że jest inaczej. Dziecko nie ma żadnego powodu, aby nam mówić, że jest inaczej. Istotne jest także, by zapytać malucha, jak można mu pomóc – zwykle to ono samo dokładnie wie, co jest w stanie zmienić sytuację – wskazuje psycholog. Jeśli jednak coś nas niepokoi, nie warto tego bagatelizować i udać się do specjalisty. Terapia SI jest skuteczna i nierzadko bardzo szybko można zwalczyć trudności i dyskomfort, które wynikają z zaburzeń SI. Chcesz wiedzieć więcej o integracji sensorycznej? Zobacz nasze wideo! Materiał powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Zabawy sensoryczne. Dlaczego są tak ważne?
Wszystko, czego dziecko dowiaduje się o świecie i w jaki sposób go poznaje, odbywa się poprzez zmysły. Jeśli mózg odbiera, przetwarza i interpretuje bodźce słuchowe, dotykowe, węchowe, smakowe i ruchowe bez zakłóceń, dziecko rozwija się prawidłowo. Podpowiadamy, jakie zabawy sensoryczne będą świetnym wsparciem rozwoju malucha!
Wartościowe spędzanie czasu z najmłodszymi nie wymaga posiadania całej sterty zabawek… Nie musi być również skomplikowane! Jak podkreśla psycholog Dorota Zawadzka, zabawy sensoryczne często są bardzo proste, bez trudności można zorganizować je w domu, a ich efekty procentują w przedszkolu, szkole, a nawet… w życiu dorosłym. Ponadto oprócz tego, że pozwalają maluchom prawidłowo się rozwijać, umożliwiają również zauważenie nieprawidłowości w integracji sensorycznej i szybkie wdrożenie terapii. View Ediplayer on the source website Co warto wiedzieć o integracji sensorycznej? – Integracja sensoryczna (SI) jest procesem odbierania oraz analizy informacji, bodźców pochodzących z wewnątrz organizmu i ze świata. Zapewnia prawidłową koordynację ruchową i postawę ciała, planowanie ruchu oraz wspiera proces uczenia się – wyjaśnia ekspertka Dorota Zawadzka. Dodaje również, że do prawidłowego odbioru i analizy bodźców potrzebna jest współpraca 3 układów zmysłów: czucia głębokiego, czyli identyfikacja bodźców czuciowych, dotykowych – interpretowanie, czy coś jest mokre, czy suche, śliskie czy tępe, ostre czy gładkie, przedsionkowego, czyli koordynacja ruchów oczu, głowy i ciała, która odpowiada za utrzymywanie równowagi, balansowanie ruchu ciała względem siły grawitacji, proprioceptywnego, czyli interpretowanie przez mózg sygnałów z mięśni i stawów, które informują o pozycji i położeniu ciała w przestrzeni, czucie ciała. Współpraca tych układów ma zasadnicze znaczenie w codziennym funkcjonowaniu, jest bowiem podstawą optymalnego rozwoju i działania pozostałych wszystkich wyższych zmysłów i umiejętności, do których należą: wzrok, słuch, mowa, umiejętność chodzenia oraz zdolność wykonywania precyzyjnych czynności, takich jak malowanie, pisanie. Jakie są objawy zaburzeń integracji sensorycznej? U każdego dziecka na różnym etapie rozwoju mogą pojawić się nieprawidłowości związane z odbieraniem oraz analizą bodźców sensorycznych. Wśród nich znajduje się nadmierna bądź zbyt mała wrażliwość na wrażenia słuchowe, wzrokowe, dotykowe, zapachowe i smakowe. W takich sytuacjach maluch może reagować płaczem lub złością na codzienne czynności, np. ubieranie, mycie włosów, jedzenie itp. Ponadto w tej grupie dzieci mogą mieć także następujące objawy: trudności z koncentracją, unikanie pisania, rysowania, bycie w ciągłym ruchu (bieganie, wiercenie się) lub przeciwnie – niechęć do aktywności fizycznej, chodzenie na placach, częste potykanie, trudności z utrzymaniem równowagi, ściśle określone preferencje żywieniowe, unikanie przytulania, nadwrażliwość na dźwięki. To tylko niektóre nieprawidłowości, które mogą wskazywać na zaburzenia integracji sensorycznej. Po ich zauważeniu warto skonsultować się z lekarzem pediatrą, który pomoże skierować dziecko do odpowiedniego specjalisty. Zabawy sensoryczne wspierające rozwój dziecka Ćwiczenia i trening integracji sensorycznej wpływają i warunkują prawidłowy rozwój emocjonalny i poznawczy dziecka, gdyż ważny jest niczym niezakłócony i harmonijny przebieg wszystkich procesów poznawczych. Aby zachęcić malucha do zabaw sensorycznych, postaw na kreatywność. Możesz np. nawiązać w nich do ulubionych bohaterów. Nasza ekspertka Dorota Zawadzka proponuje, by nawiązać do… Smerfów, które obecnie zachwycają w nowej kolekcji zabawek KINDER Niespodzianki. Zabawy sensoryczne: 1. Smerfetka Ogrodniczka Maluch może zostać właśnie tą postacią, jeśli zaproponujesz mu zabawę w zapachy i kolory. Miejsce zabawy może być dowolne – sprawdzi się np. kuchnia i łazienka. Wystarczy, że w pomieszczeniach rozpozna pojawiające się zapachy, opisze, które pachną ładnie, a które nie, a także rozpozna kolory. Możecie też opisywać rośliny ozdobne, przyprawy, zioła, warzywa i owoce. 2. Smerf Wspinacz Wielką przygodą może okazać się wcielenie właśnie w tego bohatera. Jest odważny i nieustraszony, dlatego idealną zabawą może być… ścieżka sensoryczna. Zadaniem dziecka będzie rozpoznawanie różnych faktur i powierzchni, ocenianie bez patrzenia, czy coś jest twarde – miękkie lub stabilne – ruchome. Do zabawy można wykorzystać najróżniejsze elementy, w tym m.in. wełniany sweterek, tackę z kaszą, gruby karton, gazety, apaszki itp. 3. Smerf Strażak Do tej zabawy nie potrzebujecie akcesoriów. Maluch, który wciela się w Smerfa Strażaka, szuka pożaru lub powodzi. Dorosły podpowiada mu, mówiąc: ciepło – zimno, mokro – sucho. Baw się ze Smerfami W nowej kolekcji zabawek w KINDER Niespodziance znaleźć można ośmiu niezwykle utalentowanych, niebieskich bohaterów. Oprócz Papy Smerfa są Smerfetka Ogrodniczka i Smerfetka Architektka, Smerf Doktor, Smerf Strażak, Smerf Biegacz, Smerf Deskorolkarz i wreszcie Smerf Wspinacz. Każdy z nich ma cechy dominujące, dlatego zabawy z nimi np. w odgrywanie ról są ciekawe i proste! Ale… to jeszcze nie wszystko! Dodatkowo zabawki z serii Smerfy dają dostęp do specjalnej zawartości w darmowej aplikacji APPLAYDU. Wystarczy zeskanować zabawkę by uzyskać dostęp do fascynujących gier, zabaw edukacyjnych i rozszerzonej rzeczywistości. To przestrzeń, która może urozmaicić, a czasem ułatwić zabawę w wartości. Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Polecajki z górnej półki - elementarz (rozwoju) zmysłów
To już kolejny odcinek z cyklu Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem, w którym poruszamy takie tematy jak inteligencja emocjonalna, zmysły i rozwój wielozmysłowy. Tym razem nasza ekspertka – psycholog Dorota Zawadzka podpowiada, jakie zasady powinny znaleźć się w… elementarzu zmysłów.
Co powinien robić rodzic, a czego nie według elementarza zmysłów? Nasza specjalistka podkreśla, że istotne jest, by obserwować swoje dziecko i podążać za jego potrzebami. Ono jest kompetentne i wie, co je interesuje, a co nie. Ważne jest także, by pozwolić dziecku rozwijać się w kierunku, w którym chce iść – rodzicu, nie projektuj jego pasji i zainteresowań! Ponadto warto umożliwiać maluchowi eksplorowanie świata – nie trzeba się bać, że się przewróci czy przestraszy, bo ono właśnie w ten sposób się uczy. Co jeszcze radzi psycholog Dorota Zawadzka? Jakie zabawy i zabawki rozwijają poszczególne zmysły? Zobacz nasze wideo. Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Jak rozwijać zmysły dziecka? Podpowiada psycholog
Zmysły rozwijają się już w życiu płodowym. Jak zadbać o nie później, po urodzeniu się maluszka? O tym, jak je rozwijać poprzez zabawę, opowiada ambasadorka akcji Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem – psycholog Dorota Zawadzka.
Warto przede wszystkim zastanowić się na początku, jakich zasad należy się trzymać bawiąc się z dzieckiem. Według naszej ekspertki należy przede wszystkim pozwolić się bawić maluchowi według jego własnych pomysłów i wyobraźni. Istotne jest także to, by podążać za dzieckiem, gdyż to ono ma być przewodnikiem, który wymyśla normy i zasady zabawy. Należy również umożliwić dziecku zmianę reguł zabawy w jej trakcie – niech to maluch o tym decyduje. I przede wszystkim – bawmy się z dziećmi na 100% poświęcając im maksimum czasu! Chcesz poznać zabawy, które rozwijają poszczególny zmysły? Zobacz nasze wideo. Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Integracja sensoryczna - co to jest i jakie zabawy wprowadzić, aby ją rozwijać?
Dlaczego IS jest ważna w życiu małego dziecka? Co powinno zaniepokoić i kiedy warto udać się do specjalisty? Na te oraz wiele innych pytań odpowiada w ramach akcji Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem specjalistka – psycholog Dorota Zawadzka.
Integracja sensoryczna dotyczy odbierania i analizowania bodźców ze środowiska – zarówno z zewnątrz, jak z wewnątrz, czyli ciała człowieka. Mózg musi sobie poradzić z tymi bodźcami – z ich ilością, nazwaniem i zaszufladkowanie – po to, by znaleźć swoje miejsce w świecie, a także określić swój stosunek do tego. W integracji sensorycznej mówimy o trzech obszarach zmysłów: czucie głębokie – czucie ciała i dotyk – łatwo go zaobserwować w zabawie: dziecko wie, kiedy coś jest suche, mokre, ciepłe, zimne, gładkie itp. układ przedsionkowy – zwracamy uwagę na ruchy gałek ocznych, ruchy ciała, równowagę i to wszystko, co związane z grawitacją, czyli przekręcanie się, siadanie, chodzenie, podążanie wzrokiem za obiektami itp. układ proprioceptywny – dotyczy odczuwania mięśni i stawów, czyli poruszania się, skakania, biegania, wspinanie itp. Te trzy układy powinny ze sobą współpracować. Jeśli tak nie jest, dochodzi do zaburzeń integracji sensorycznej. Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz nasze wideo! Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Zabawa ćwicząca zmysł smaku: Co tak smakuje? Kolorowanka z owocami dla malucha
Słony, słodki, gorzki, kwaśny i umami – to podstawowe smaki, które odczuwamy dzięki zmysłowi smaku. Aby wychować małego smakosza lub po prostu malucha o wyostrzonym smaku, warto stymulować ten zmysł. Nie masz pomysłu na zabawę? Podpowiadamy, jak pysznie się bawić!
Smaki rozpoznajemy dzięki kubkom smakowym znajdującym się na języku, podniebieniu miękkim i tylnej ścianie gardła. Gdy się rodzimy, pokrywają one całą jamę ustną, jednak z czasem zanikają. Tym samym około 10. roku życia zmysł smaku staje się mniej ostry. Dorosły człowiek ma około 10 tysięcy kubków smakowych, które pozwalają mu czerpać radość z jedzenia. Chcesz, aby twoje dziecko cieszyło się smakami jak najwcześniej? Poniżej przedstawiamy kilka zabaw, które mu w tym pomogą. View Ediplayer on the source website Zabawy stymulujące smak Z pewnością świetnym pomysłem będzie najprostszy pomysł: zgadywanie, co to za smak. Wystarczy zakryć dziecku oczy i dać mu do spróbowania kilka rzeczy, np. wodę z solą, sok pomarańczowy, kakao, mleko itp. Inną, ciekawą zabawą może być ułożenie 9 rzeczy w 3 zbiory tych samych produktów do jedzenia. W praktyce można wykorzystać np. jabłka, pietruszkę i marchewkę – każde z nich może być starte, pokrojone i suszone. Dzieci mają poukładać te same produkty w zbiory. Świetnym sposobem na poznanie smaków będzie również wspólne przygotowanie posiłków – od początku do końca. A jeśli nie masz więcej pomysłów na to, jak stymulować zmysł smaku, wykorzystaj poniższą zabawę. Co tak smakuje? Pokoloruj i podpisz smak pod owocami! Ściągnijcie kolorowankę. Zadaniem malucha będzie odgadnięcie, jakie smaki mają przedstawione owoce. Następnie można zabrać się za kolorowanie. Powodzenia! Materiał powstał z udziałem KINDER Niespodzianki
Zabawa ćwicząca zmysł wzroku: Ile widzisz zwierząt na obrazku?
Czy wiesz, że dzięki zmysłowi wzroku w dorosłym życiu odbieramy aż 80% bodźców? To właśnie on zajmuje 1. miejsce w rankingu zmysłów. Wiesz, jak go rozwijać? Rozwiąż naszą zagadkę przygotowaną dla najmłodszych i sprawdź, czy twój maluch ma sokoli wzrok!
Gdy rodzi się dziecko, nie widzi wyraźnie, przedmioty zlewają mu się w całość i rozróżnia tylko niektóre kolory, dostrzegając kontrastowe połączenia np. czarnego z białym. Z czasem jednak zaczyna ono skupiać wzrok, a do 5. miesiąca życia opanowuje widzenie trójwymiarowe. I tak z miesiąca na miesiąc maluch widzi coraz więcej, aż wreszcie wzrok staje się jego zmysłem dominującym. By widział jak najlepiej, od najmłodszych lat należy stymulować jego wzrok. View Ediplayer on the source website Jak rozwijać wzrok dziecka? Widzenie należy ćwiczyć, dlatego sprawdzą się zabawy takie jak np. obrazki, w których dziecko szuka różnic pomiędzy nimi. Świetne będą także ilustracje, na których będą różne figury geometryczne, które trzeba zidentyfikować i policzyć. Niezastąpione w rozwijaniu wzroku są także książeczki, których warto czytać i przeglądać jak najwięcej. Jeśli nie masz pomysłów na zabawy stymulujące wzrok, przygotowaliśmy jedną z nich. Sprawdź, jak maluch poradzi sobie z tą zagadką! Zapraszamy do zabawy! Materiał powstał z udziałem KINDER Niespodzianki
Zabawa i jej rola w rozwoju dziecka [WEBINAR 6.]
Za nami już ostatni z 6 webinarów dla rodziców, organizowanych w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem”, prowadzonych przez Dorotę Zawadzką. Tym razem ekspertka opowiadała o tym, dlaczego zabawa jest istotna dla prawidłowego rozwoju dziecka, a także, co warto o niej wiedzieć, by była nie tylko rozwojowa, ale również ciekawa.
Zabawa, czyli spontaniczna i przyjemna forma spędzania czasu, na początku odbywa się w samotności. Niemowlęta najchętniej bawią się własnym ciałem, dlatego też często widzimy, jak wkładają rączki bądź nóżki do buzi. Dopiero później, około 1-2. roku życia dzieci bawią się równolegle, czyli obok siebie, a następnie zaczynają się zauważać. Właśnie wtedy pojawiają się powszechne i trudne do rozwiązania spory o zabawki, bo dziecko myśli, że każda w polu widzenia jest jego. W przedszkolu dzieci bawią się już wspólnie, bo wtedy maluch odkrywa, że z rówieśnikami też można ciekawie spędzić czas. Kolejnym etapem jest zabawa zespołowa, w której bierze udział duża grupa dzieci. Przy tym warto pamiętać, że po pokonaniu wszystkich etapów zabawy, ta początkowa, czyli samotna, nadal odgrywa ważną rolę w rozwoju. Różne rodzaje zabaw Zabawy rozwijają się i rosną razem z dzieckiem. Maluchy zaczynają zawsze od zabawy manipulacyjnej, czyli takiej, która polega na potrząsaniu, oglądaniu, dotykaniu oraz innych, podstawowych czynnościach, które można wykonywać m.in. z grzechotką, gryzakami, małymi zabawkami, czy własnymi rączkami, nóżkami itp. Kolejnym rodzajem zabawy jest ta konstrukcyjna, czyli po zapoznaniu się z zabawkami, brzdąc zaczyna konstruować (m.in. układa, tworzy budowle). Później są zabawy tematyczne i tak dziecko zaczyna się bawić m.in. w dom, sklep, lekarza, strażaka oraz odgrywa inne, zaobserwowane w życiu codziennym role. Właśnie dzięki nim odwzorowuje to, co widzi. Równolegle do nich można zaobserwować zainteresowanie zabawami rytmiczno-ruchowymi z wykorzystaniem muzyki i własnego ciała. Ciekawym rodzajem bardziej zaawansowanej zabawy jest zabawa badawcza, która pozwala m.in. na eksperymentowanie, pobudzanie wyobraźni, a także rozumienie zależności, które później przydadzą się w szkole np. na matematyce, przyrodzie czy fizyce. Najbardziej złożone są zabawy dydaktyczne, które zwykle sprawdzają się już u dzieci w wieku szkolnym. W nich mamy tezę, próbujemy ją obalić lub udowodnić, robimy badanie w grupie itp. Dlaczego zabawa jest ważna dla dziecka? To właśnie dzięki niej maluch w przyszłości może wykonywać bardziej złożone zadania edukacyjne, co przekłada się m.in. na sukces szkolny. Ponadto wiele zabaw oraz zabawek wspiera rozwój języka, rozwój poznawczy i umiejętności motoryczne. Pomagają one także w rozwijaniu i ulepszaniu pamięci oraz w zdobywaniu doświadczeń sensorycznych (np. gorący, zimny, lepki, suchy, cichy, głośny…). Warto pamiętać, że właśnie dzięki niej maluch może rozwijać się emocjonalnie i społecznie. To właśnie ona wspiera rozwój umiejętności rozwiązywania problemów, pozwala opanować umiejętność owocnego wchodzenia w interakcje społeczne, a także ułatwia dziecku uspokojenie się i pozbycie się frustracji. Nowoczesne zabawy… z tabletem lub smartfonem Korzystanie z nich jest znakiem czasu i nie należy tego zabraniać dzieciom. Najlepiej, żeby maluchy do ukończenia 3. roku życia z nich nie korzystały, jednak później, warto je stopniowo wprowadzać. Należy przede wszystkim wziąć pod uwagę nie czas, jaki dziecko spędza przed ekranami, a to, po co ono z nich korzysta, bo mogą np. czytać, szukać informacji, grać w gry edukacyjne, co oznacza, że nie zawsze trafiają w niebezpieczne, niedostosowane do dzieci, wirtualne miejsca. Jak powinna wyglądać zabawa dziecka przed ekranem? 1. Nie zostawiaj dziecka samego z tabletem lub smartfonem. 2. Pokaż mu zabawy z tzw. rozszerzoną rzeczywistością (augmented reality), czyli takie, które łączą świat wirtualny z naszym bezpośrednim otoczeniem. 3. Szukajcie bezpiecznych i ambitnych aplikacji, które nie będą tylko „hipnotyzowały” dziecka przed ekranem, ale staną się punktem wyjścia i zachętą do zabawy w realnym świecie. Mobilna i darmowa aplikacja Applaydu Poprzez rozszerzoną rzeczywistość przenosi ona użytkowników do zabawnego świata wyobraźni, w którym królują ożywione zabawki z Kinder Niespodzianki. Współtworzyli ją pedagodzy z Uniwersytetu Oksfordzkiego i jest przeznaczona jest dla dzieci w wieku 4-9 lat. Dlaczego warto pokazać ją dziecku? zawiera gry, historyjki interaktywne i wiele innych atrakcji oferuje nowe, pochłaniające możliwości przeżywania i doświadczania pobudza wyobraźnię dzieci stymuluje zdolność do uczenia się nowych rzeczy posiada bezpieczne i kontrolowane środowisko, wolne od reklam i zakupów w aplikacji ma funkcje kontroli rodzicielskiej, takie jak raportowanie aktywności i możliwość wyboru poziomu trudności została zaprojektowana w taki sposób, aby mogła być używana przez całą rodzinę
Co warto wiedzieć o dotyku i jak go rozwijać u dziecka? [LIVECZAT z ekspertem]
Dotyk ma wiele odcieni. Bitwy rodzeństwa, przytulanie i głaskanie, wyrażanie wielkiej sympatii i miłości – możemy nim powiedzieć wszystko! Dlaczego ten zmysł jest tak ważny? Zobacz nasz liveczat z psycholog Dorotą Zawadzką organizowany w ramach akcji Miasteczka Zmysłów i dowiedz się o nim więcej.
Tym razem, podczas spotkania z Dorotą Zawadzką prowadzonego przez redaktorkę mamotoja.pl Katarzynę Imiołek, rozmawialiśmy o zmyśle dotyku i o wszystkim, co z nim związane. Warto pamiętać, że to właśnie on pozwala wydzielać hormony szczęścia, daje zadowolenie i poprawia samopoczucie. Oprócz tego dotyk buduje więź i zbliża nas do siebie. Dlatego też już od pierwszych chwil życia dziecka, warto pamiętać, by stymulować ten zmysł, a także zwracać uwagę na to, czy nie pojawia się w związku z nim nic niepokojącego. Ekspertka odpowiadała na pytania rodziców w tym temacie przez ponad 40 minut. Dlaczego dotyk jest ważny? Zmysł ten, podobnie jak pozostałe, kształtuje się już w życiu płodowym – pojawia się około 6.-8. tygodnia ciąży. Na początku wrażliwa jest tylko twarz, a dopiero około 14. tygodnia ciąży ta wrażliwość dotyczy już całego ciała. Po urodzeniu to właśnie zmysł dotyku jest zmysłem dominującym i właśnie dzięki niemu niemowlę czerpie wiedzę o świecie. Jest to możliwe na dwa sposoby – zarówno wtedy, gdy to rodzice dotykają maluszka, jak i wtedy, gdy robi to on samodzielnie. Warto pamiętać, że zmysł ten ma ogromny wpływ na rozwój psychofizyczny dziecka, czyli na jego ogólne funkcjonowanie. Dzięki dotykowi możemy nie tylko komunikować się z otoczeniem, ale także określać strukturę przedmiotów, odczuwać temperaturę i ból, a także, co ważne – umożliwia budować więź. To właśnie dotyk sprawia, że nie tylko czujemy przyjemność, ale także możemy czuć się bezpiecznie, gdyż pomaga poradzić sobie z bólem i relaksuje. Skoro jest taki ważny, dlaczego niektórzy go nie lubią? Dotyk powinien nieść miłość, troskę, cierpliwość, uważność i to wszystko, co jest związane z budowaniem relacji. Wtedy sprawia nam przyjemność i czujemy się dobrze. Jednak nie jest tak zawsze. Są dzieci, a także dorośli, którzy np. mają nadwrażliwość dotykową i wtedy nie sprawia im on przyjemności... W takich sytuacjach maluchy wzdrygają się, odpychają, a czasami nawet reagują agresywnie. Warto wtedy zwrócić na to uwagę i sprawdzić, z czego to wynika, a także, czy nie jest związane z zaburzeniami sensorycznymi. Przy czym trzeba pamiętać, że niektóre osoby takie po prostu są i zwyczajnie nie lubią się często przytulać. U nich bardzo dużą uwagę należy zwracać na to, by nie przekraczać ich granicy dotyku – takim maluchom należy pozwolić, by same decydowały o tym, czy chcą być dotykane w danej chwili, czy nie. Z kolei są też osoby, które lubią przytulanie. Inne natomiast są zwolennikami mocnego przyciskania, co ma miejsce np. u dzieci urodzonych poprzez cesarskie cięcie. Dzieci, jak i później dorośli, różnią się od siebie, dlatego, jeśli nie zostaną potwierdzone żadne zaburzenia sensoryczne, trzeba zaakceptować tę odmienność. Radosny wymiar dotyku – łaskotanie Chociaż jest ono zwykle kojarzone z czasem zabawy, to nie zawsze jest postrzegane tak pozytywnie. Należy zwracać uwagę, by nie łaskotać szczególnie małych dzieci. Niemowlęta nie powinny być dotykane gwałtownie. U noworodków i niemowląt urodzonych przedwcześnie należy unikać tej aktywności i pamiętać, by dotyk był raczej delikatny. Jest to istotne, gdy w tym okresie nadmierny lub gwałtowny może nawet boleć maluszka. Z kolei u starszych dzieci np. przedszkolaków warto pamiętać, by nie przesadzać z łaskotkami. Chodzi o to, by w szaleństwie zabawy zawsze słyszeć „nie” dziecka, kiedy prosi, aby zrobić przerwę lub w ogóle nie ma już chęci kontynuować aktywności. W takiej sytuacji dorośli muszą szanować decyzje malucha, a jeśli prosi o dalszą zabawę, to wznowić ją do momentu, gdy nie pojawi się ponownie „nie”. Gdy maluch unika dotyku… Kiedy warto udać się do specjalisty? Nadwrażliwość to nadmierna reakcja na dostarczony bodziec. Jeśli maluch czuje, że dotyk nie sprawia mu przyjemności, a wręcz nawet odczuwa ból, bardzo możliwe, że jej doświadcza. W tym przypadku może dotyczyć różnych kwestii i tak np. dziecko może nie chcieć się ubierać, gdyż wiele materiałów i ubrań je drażni, może reagować nadmiernie na podawanie dłoni na przywitanie czy uścisk, nie chce czesać włosów lub obcinać paznokci itp. W takich sytuacjach warto pójść do specjalisty. I jak podkreśliła ekspertka – lepiej pójść wcześniej i zapytać, niż coś przegapić. Tego typu sytuacje wymagają po pierwsze dokładnego sprawdzenia, czyli zdiagnozowania. Czasami na dalszych etapach wymaga to specjalistycznych działań i wycelowanej, spersonalizowanej terapii. Nierzadko jest to proces długi i związany z ogromem pracy, jaką należy wykonać, jednak jest to niezwykle potrzebne dziecku, by mogło prawidłowo się rozwijać i funkcjonować. Trzeba pamiętać, by nie zmuszać do niczego dziecka, a uzbroić się w cierpliwość i przede wszystkim zrozumieć dziecko i to, co przeżywa. Dorota Zawadzka podkreśliła, że jeśli np. dziecko ma nadwrażliwość dotykową i nie chce się ubierać, to warto je wspierać i np. pozwolić mu chodzić w luźnych rzeczach, wycinać metki, zwracać uwagę na materiały itd. Nie wolno w żadnym wypadku ubierać dziecka na siłę. Bo ono nie robi tego na złość, ono po prostu źle odczytuje bodziec, który w rezultacie może odczuwać nawet jako ból. A przecież nie chcemy, aby dziecko bolało... Trzeba to zrozumieć i wspierać maluszka. Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz nasz liveczat Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Czuję, czyli… jak rozwijać zmysły: smaku, węchu i dotyku? [WEBINAR 4.]
Za nami czwarty z 6 bezpłatnych webinarów dla rodziców, organizowanych w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem” i prowadzonych przez Dorotę Zawadzką. Tym razem ekspertka opowiadała o trzech zmysłach, które pozwalają… czuć świat! Dowiedz się, w jaki sposób rozwijać smak, węch i dotyk u przedszkolaka.
Potrafimy rozróżnić kilka smaków, ponad trylion zapachów, a do tego czujemy m.in. dotyk, ból i temperaturę. Możemy chłonąć świat na wiele sposobów, a wszystko dzięki trzem, wymienionym wcześniej zmysłom. I tak np. zapach wyczujemy nawet, gdy jego źródło jest daleko. Z kolei, by poczuć dotyk i smak, bodźce muszą być blisko. W przypadku dotyku odbieramy je poprzez receptory znajdujące się na skórze, a w przypadku smaku – możemy rozpoznać go, gdy cząsteczki jedzenia rozpuszczą się w cieczy (np. w ślinie). W związku z tym, aby dziecko właściwie odczuwało, czyli rozpoznawało i reagowało na bodźce z zewnątrz, warto zadbać o rozwój tych zmysłów jak najwcześniej. Kilka ważnych kwestii dotyczących smaku Aby poczuć smak, konieczna jest reakcja jedzenia ze śliną, dlatego też należy jeść wolno. W trakcie spotkania ekspertka podkreśliła, że mówiąc o zmyśle smaku, nie można nie wspomnieć o tym, jak dzieci jedzą… a także, jak to postrzegają rodzice. Dorota Zawadzka zwróciła uwagę na to, że dziecko ma prawo do niejedzenia. Może odmówić nawet wtedy, gdy ugotowano danie, które zwykle lubi. Bo istotne jest nie tylko to, by pozwolić dzieciom eksperymentować ze smakami, ale także, by... odmawiać jedzenia. Aby rozwijać w dziecku smak, warto pokazywać mu dania z kuchni świata, niecodzienne przyprawy, a także sposoby ich podania. Maluch musi mieć szanse, aby podjąć próbę zjedzenia nowej rzeczy, dlatego można np. bawić się w szwedzki stół. Dziecko może samo wybrać składniki i łączyć je jak tylko mu się podoba. Warto także do 2 r.ż. pozwolić bawić się jedzeniem. Ekspertka podkreśliła, że dziecko poznaje wtedy nie tylko smak, ale również jego fakturę i barwę, a to według kucharzy sposób, który pozwala wychować smakosza! Przy tym należy pamiętać, by niezależnie od tego, jak bardzo zależy nam na rozwoju smaku u dziecka, nie zmuszać go do jedzenia. Jest to bardzo ważne, gdyż może prowadzić do poważnych zaburzeń odżywiania. Czy to czujesz? Czyli o smaku słów kilka Świat zapachów to kolejna przestrzeń, którą warto pokazywać dzieciom. Co ciekawe, przygodę z tym zmysłem maluchy rozpoczęły już w ciąży. Będąc w brzuchu mamy czuły zapach wód płodowych, które przenoszą zapach i smak jedzenia spożywanego przez mamę. Warto rozwijać ten zmysł u dzieci, gdyż rozbudza on także smak. Oprócz tego właśnie on sprawia, że łączymy zapachy z konkretnymi wydarzeniami, dzięki czemu mamy w pamięci nie tylko obrazy wspomnień, ale też z łatwością kojarzymy je z zapachami. Zmysł ten jest także potrzebny do tego, by ostrzec nas przed niebezpieczeństwem np. ulatniającym się gazem z kuchenki. Aby go rozwijać, jak najczęściej wąchajcie z przedszkolakiem kwiaty, przyprawy, perfumy i nastawcie się pozytywnie na różnorodność zapachową. Co warto wiedzieć o zmyśle dotyku? Przede wszystkim to, że dotyk to bodziec, który odczuwamy poprzez skórę. To ona jest naszym największym narządem zmysłu oraz organem w ogóle. Dotyk pozwala nam odczuwać ciepło, zimno, ból czy łaskotanie, a doświadczenia te możemy kategoryzować jako przyjemne lub nieprzyjemne. Dlaczego jest ważny? Gdyż pozwala nie tylko na dotykanie, które zwykle jako pierwsze kojarzy nam się z tym zmysłem. Warto zdać sobie sprawę, że to dzięki niemu możemy określić kształt, ciężar, konsystencję czy strukturę. Ponadto to właśnie dzięki niemu komunikujemy się z otoczeniem, a organizm pozwala poprzez receptory w skórze sterować procesami zachodzącymi w organizmie. Dotyk to również intymny sposób komunikacji. To dzięki niemu budujemy więź. Nie bez powodu przytulamy się do siebie, trzymamy za ręce. Oprócz tego, że czujemy wtedy przyjemność, czujemy się też bezpiecznie. Siła dotyku jest tak duża, że pomaga radzić sobie z lękami, uśmierza ból, a także pozwala się wyciszyć i zrelaksować. Rozwijając ten zmysł u dzieci, warto podkreślić, że nie można przestymulować dziecka np. poprzez przytulanie, głaskanie, czy trzymanie za rękę. Warto przy tym jednak zawsze pamiętać, by siła dotyku była dopasowana do maluszka. Należy być także czujnym na zaburzenia sensoryczne. Dzieci mogą wtedy być uwrażliwione i odczuwać ból, gdy obcina im się włosy lub paznokcie, nie lubią nosić jakiegoś ubrania lub wręcz przeciwnie – być mniej wrażliwe i np. potrafią włożyć rękę do bardzo gorącej wody lub szczypać czy drapać się i nie odczuwać bólu.
O niejadkach i wojnach nad talerzem… [LIVECZAT z ekspertem]
Czy moje dziecko jest niejadkiem? Czy maluch powinien jeść już widelcem i nożem? Rodzice mają wiele pytań i kłopotów w związku z jedzeniem dziecka… Zobacz nasz liveczat z psycholog Dorotą Zawadzką organizowany w ramach akcji Miasteczko Zmysłów i rozwiej swoje wątpliwości!
Tym razem, podczas spotkania z Dorotą Zawadzką prowadzonego przez redaktorkę mamotoja.pl Katarzynę Imiołek, rozłożyliśmy na czynniki pierwsze zmysł smaku, czyli ten zmysł, który szczególnie młodym rodzicom przysparza najwięcej pytań i wątpliwości. Każda z nas, mam, i każdy tata marzy o tym, by maluch uwielbiał warzywa, chętnie poznawał nowe smaki i żeby raz na zawsze skończyły się wojny nad talerzem… Dorota Zawadzka odpowiadała na pytania rodziców w tym temacie przez ponad 40 minut. Rodzice, cierpliwości! Nie ma złotej metody na to, by każde dziecko jadło wszystko, o każdej porze, którą sugeruje mu mama lub tata i tyle, ile mu się podaje. Maluchy, podobnie jak dorośli, mają swoje upodobania, a także humory, dziwne zachowania i fanaberie. Dlatego też opiekunowie, którzy dostrzegają u brzdąca problemy z jedzeniem i często nazywają swoją pociechę tzw. niejadkiem, powinni… uzbroić się w cierpliwość. Nie jest to proste, jednak jest to jedyna droga, by zrozumieć potrzeby małego brzuszka. Odczarujmy „niejadka” Podczas liveczatu Dorota Zawadzka podkreśliła, że niejadki nie istnieją. Bo jeśli się nad tym zastanowić, to kim jest „niejadek”? Zwykle mówimy tak na malucha, który nie je, kiedy rodzic chce, tego co mama lub tata chce i ile chcą. Możemy jednak inaczej spojrzeć na kwestie jedzenia pociechy, jeśli uświadomimy sobie, że dziecko ma żołądek wielkości swojej piąstki. Tym samym jego wewnętrzna cześć dłoni odzwierciedla wielkość standardowego posiłku, który zjada. Tak na to patrząc, wcale nie jest to duże danie, prawda? Niestety, bardzo często staramy się, by dziecko zjadło więcej niż faktycznie jest w stanie. Oczywiście zdarzają się dzieci, które nie jedzą praktycznie nic, co się im przygotuje. Jednak czy jest tak, że faktycznie nie zjadają w ciągu dnia dosłownie NIC? Prowadząc obserwacje bardzo często można zauważyć, że dziecko tu zje trochę banana, tam bułkę, później trochę ugotowanego makaronu itd. I jeśli to wszystko spiszemy w rozliczeniu tygodniowym, można zauważyć, że jednak je całkiem sporo, ale nie podczas posiłków… Ekspertka radzi, by w takich przypadkach, chociaż trudno to zrozumieć dorosłym, warto na to jednak dzieciom pozwolić. Dorota Zawadzka podkreśliła również, że rozumie obawy rodziców, którzy zastanawiają się, czy te problemy z jedzeniem nie są np. zaburzeniami odżywiania. Jednak zaznaczyła, że chociaż oczywiście również wśród małych dzieci istnieje taka grupa, to stanowią one mniej niż 1% wszystkich maluszków. Kilka zasad jedzeniowych dla rodziców i malucha Przede wszystkim pamiętaj o tym, by dziecko miało prawo wybierać, kiedy je, co i ile. Niech to będzie jego przygoda ze smakami! Pozwól dziecku bawić się jedzeniem, powinno go dotykać, sprawdzać fakturę i jeść palcami, jeśli lubi – jest naprawdę dużo czasu na wprowadzenie widelca i noża. Warto też pamiętać, że dzieci jedzą oczami, uszami i nosem. Każde danie musi zatem dobrze wyglądać, pachnieć i… fajnie się nazywać. Np. dzieci około 1-2. roku życia uwielbiają jeść wszystko, co jest białe. Dorosłym może się to wydawać dziwne, ale właśnie takie są wtedy upodobania maluchów i z czasem one mijają. To ważne, bo rozszerzając dietę, należy brać pod uwagę takie małe fantazje. Istotne jest także to, by nie robić z jedzenia sytuacji stresowej. Dlatego też zadbaj o to, by dzieci od początku jadły z domownikami przy stole. Jedzenie nie powinno być czymś dziwnym, a zwykłą czynnością, którą robi się wspólnie. Babcia, wnuk i jedzenie… Podczas spotkania Dorota Zawadzka zauważyła, że częstym problemem jest wmuszanie w dzieci jedzenia przez babcie. Warto jednak wziąć sprawy w swoje ręce i w takiej sytuacji wyjaśnić spokojnie, że jako rodzice pozwalacie maluchowi wybierać, co je, kiedy chce i ile. Przy czym warto podkreślić również, że lepiej jest, gdy z dwojga złego dziecko je mniej niż więcej. Jest to istotne, bo to właśnie dzieci z nadwagą i otyłością mają najtrudniej w grupie rówieśniczej… Nie pozwalajmy również na szantaże w stylu: jeśli coś zjesz, to coś ci kupię/zrobię itd. A co jeśli dziecko chce być wege, bo np. uwielbia zwierzęta? Chociaż zdarza się, że w takiej sytuacji rodzice mogą być zdecydowanie na nie, to warto jednak rozważyć propozycję dziecka, bez względu na to, czy wynika z miłości do zwierząt, czy też upodobań smakowych. Należy jednak pamiętać, że maluchy i starsze dzieci mogą być na diecie roślinnej, jednak tylko pod warunkiem, że rodzice potrafią ją świadomie zbilansować ich jadłospis. Tylko wtedy taki sposób żywienia może być dla dziecka dobry i nie naraża go na niedobory lub choroby. Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz nasz liveczat! Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Widzę, czyli… o wzroku słów kilka [WEBINAR 2.]
Za nami drugi z 6 bezpłatnych webinarów dla rodziców, organizowanych w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem” i prowadzonych przez Dorotę Zawadzką. Tym razem ekspertka opowiadała o zmyśle wzroku i o tym, jaką rolę odgrywa on w rozwoju dziecka.
Czy wiesz, że około 80% tego, co pamiętamy i rozumiemy, wcześniej zobaczyliśmy? To właśnie wzrok jest zmysłem wiodącym, dlatego porządkuje nasz świat i pozwala m.in. zorientować się w przestrzeni oraz dostrzec np. niebezpieczeństwo lub piękno świata. Dzięki niemu możemy nie tylko zobaczyć, ale również doświadczyć, zapamiętać, nauczyć się i zrozumieć. Co rodzic powinien wiedzieć o wzroku dziecka? Każdy opiekun powinien pamiętać, że maluch nie wie, że widzi źle. Dlatego też to dorośli od pierwszych chwil życia pociechy muszą zwracać uwagę na ewentualne nieprawidłowości powstające w obrębie narządu wzroku. Warto m.in. przyglądać się, czy niemowlę śledzi palec, czy podąża wzrokiem za przedmiotem, który mu pokazujemy oraz czy w ogóle dostrzega jego pojawienie się w polu widzenia. Reakcje na bodźce wzrokowe należy obserwować także u starszych np. przedszkolaków. W przypadku wątpliwości, czy maluszek reaguje właściwe, należy udać się do specjalisty, który oceni, czy ze wzrokiem jest wszystko w porządku. Dlaczego należy stymulować wzrok? Przede wszystkim dlatego, że jest on zmysłem wiodącym, który odgrywa istotną rolę w rozwoju malucha, zdolności uczenia się i ogólnym stanie zdrowia. Rzadko zdajemy sobie sprawę, że aż dwie trzecie funkcji mózgu jest związanych z widzeniem. Potwierdzają to badania, które dowodzą, że około 75% tego, czego dzieci uczą się we wczesnych latach życia, jest przetwarzane przez ich wzrok. Dlatego też, aby wspomóc malucha w nauce, a także prawidłowym postrzeganiu rzeczywistości, konieczne jest rozwijanie tego zmysłu. Wybierając zabawy rozwijające wzrok, warto skupić się na takich, które ćwiczą m.in. spostrzegawczość, kierunkowość i pamięć wzrokową. Ważne są także zabawy związane z integracją sensoryczną, gdyż wspiera i rozwija ona zdolności mózgu do sortowania, organizowania oraz przetwarzania wrażeń zmysłowych. A jak to jest ekranami… Czy dziecko powinno z nich korzystać? Nie uciekniemy od technologii i nie sprawimy nagle, że dzieci nie będą używały tabletów, telefonów i komputerów. To przecież również w nich toczy się nasze życie, co bardzo łatwo można zauważyć szczególnie teraz, w dobie pandemii. Dlatego opiekunowie powinni przede wszystkim zwracać uwagę na prawidłową odległość oczu dziecka od urządzenia, natężenie i rodzaj emitowanego światła, ostrość kolorów oraz długość czasu spędzanego przed ekranem. Pamiętajmy także, że oko lubi dal. Musimy pozwolić mu patrzeć i widzieć nie tylko to, co blisko, czyli np. na ekranie smartfona. Dlatego, aby ćwiczyć akomodację oka, czyli patrzenie naprzemiennie w bliż i w dal, zachęcamy do tego, by np. chodzić z dzieckiem na spacery. WAŻNE: Dzieci do 2-3 roku życia w ogóle nie powinny korzystać z ekranów. Jakie zabawy rozwijają wzrok? zabawa w wyszukiwanie szczegółów w otoczeniu i na obrazkach zabawa kolorami – sortowanie, wyszukiwanie lusterkowe zajączki zabawy z latarką puzzle układanki zabawa w „Co się zmieniło?” (ubyło/przybyło)
Nasze ciało jest instrumentem, czyli… o zmyśle słuchu słów kilka [WIDEO]
„Wszystkich nas, z każdej strony, otaczają dźwięki. Możemy nimi malować różne światy i właśnie w taką podróż do krainy dźwięków chciałabym was zaprosić” – tak spotkanie z dziećmi w Miasteczku Zmysłów rozpoczęła wokalistka, Justyna Jary. Nie tylko opowiadała o dźwiękach, ale pokazała również, jak korzystać z instrumentu, który zawsze mamy pod ręką, czyli… z naszego głosu.
W muzycznej podróży w Miasteczku Zmysłów naszej ekspertce, wokalistce Justynie Jary, towarzyszyli Szymon, Anielka i Zosia, którzy dzielnie wykonywali ćwiczenia oddechowe, żeby przygotować się do finałowego koncertu! Poznali też wiele ciekawostek na temat zmysłu słuchu. Zmysł słuchu a przepona – Podstawą pracy z głosem jest prawidłowy oddech – wyjaśniała Jary. – Odpowiada za niego przede wszystkim jeden mięsień, nazywa się przepona. Może ta nazwa nas nie ośmiela, ale uwierzcie mi – powinniśmy go bardzo, ale to bardzo lubić. Dzięki niemu możemy wydobywać z siebie długie dźwięki – dodała ekspertka. Po krótkiej teoretycznej lekcji przyszedł czas na praktykę. Justyna Jary pokazała swoim uczniom, jakie dźwięki jest w stanie wydobywać nasze ciało. Szymek, Anielka i Zosia wykonywali skłony i podskoki, by rozgrzać się przed śpiewaniem, poruszyli swoje przepony śmiechem, aż bolały ich brzuchy i wreszcie… wspólnie zaśpiewali. Dzieciaki przekonały się, że dźwięki oddziałują nie tylko na zmysł słuchu tego, kto je wydaje, ale przede wszystkim na zmysły wszystkich tych, którzy nas słuchają. Zresztą... posłuchajcie sami! Artykuł powstał z udziałem marki Kinder Niespodzianka
Jak dziecko uczy się i rozwija przez zmysły? [WEBINAR 1.]
Za nami pierwszy z 6 bezpłatnych webinarów dla rodziców, organizowanych w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem” i prowadzonych przez Dorotę Zawadzką. Ekspertka opowiadała o tym, jak działają zmysły malucha, a ich prawidłowy rozwój wpływa na życie również w przyszłości.
Wyróżniamy 5 „tradycyjnych” zmysłów: wzrok, słuch, dotyk, zapach i smak. Mamy też zmysły „dodatkowe”, do których należą: zmysł temperatury, równowagi, ułożenia ciała względem siebie i napięcia mięśniowego (propricepcja), zmysł odpowiadający za odmierzanie czasu i odczuwanie bólu (nocycepcja). Jedne i drugie są potrzebne dorosłym i dzieciom, by lepiej rozumieć i orientować się w świecie. Dzięki nim możemy m.in. zobaczyć go, usłyszeć, docenić, a także określić, czy to, co się w nim znajduje jest bezpieczne czy nie. Aby jednak było to możliwe, narządy zmysłów, które pozwalają je odbierać i przetwarzać, muszą działać prawidłowo. Co trzeba wiedzieć o zmysłach? Wzrok Dzięki niemu można rozpoznawać m.in. kolory, ich intensywność, kształty, orientować się w przestrzeni. Przy tym rodzice muszą pamiętać, że małe dziecko nie wie, że źle widzi. Maluchowi wydaje się, że jego wzrok jest dokładnie taki sam jak innych. Dlatego też bardzo ważne w rozwoju tego zmysłu jest to, by opiekun obserwował, jak dziecko ogląda przedmioty, czy rozpoznaje kolory, widzi wyraźnie itd. I tak, trzeba pamiętać, że w pierwszych miesiącach życia dziecko ogląda je z niewielkiej odległości, ale już 2-latek powinien widzieć mniej więcej tak jak dorosły. Tym samym, jeśli coś zaniepokoi rodzica, musi koniecznie skonsultować się ze specjalistą. Słuch To pierwszy zmysł dziecka, dzięki czemu odbiera ono dźwięki nawet będąc jeszcze w brzuchu mamy. Aby rozwijać go od początku, ważne jest, by w domu były obecne... dźwięki. Chodzi przede wszystkim o to, by nie było ani za cicho, ani za głośno. Jeśli nie będzie ich w ogóle, to gdy się pojawią, mogą wywołać lęk. Z kolei, jeśli będą np. za głośne, mogą powodować różnego rodzaju zaburzenia słuchu. Trzeba pamiętać, że maluchy mają bardziej wrażliwy słuch niż dorośli – z początkiem życia jest on najlepszy i z wiekiem się stopniowo pogarsza. Przy tym bardzo istotne jest, że jeśli dziecko np. w zabawie nie reaguje na poszczególne dźwięki, mimo że w okresie niemowlęctwa miało pozytywny wynik przesiewowego badania słuchu, należy zatroszczyć się o ten zmysł i w razie wątpliwości skonsultować ze specjalistą. Dotyk Jest to tzw. zmysł pierwotny, bo właśnie dzięki niemu dziecko posiada odruchy, w tym takie, jak odruch ssania lub chwytania. Mówi się o tym, że dotyk jest szczepionką XXI wieku, gdyż właśnie przytulanie, bujanie, podnoszenie maluszka itd. sprawia, że czuje się on bezpiecznie, jego potrzeby są zaspokojone i dzięki temu, że jest blisko z opiekunem, wpływa to korzystnie na jego ogólny rozwój. Ważne jest także to, by badać reakcję dziecka na mniej komfortowy dotyk. Oczywiście, nie chodzi o to, by zadawać mu ból, ale sprawdzać, jak reaguje, gdy pojawiają się bodźce intensywne, np. gdy się uderzy. Trzeba kontrolować, czy reakcja dziecka jest adekwatna do bodźca. Gdy zauważymy cokolwiek, co budzi wątpliwości, warto skonsultować się z pediatrą. Smak To zmysł, który rozpoznajemy dzięki ok. 10 tys. receptorów umieszczonych na języku. Trzeba pamiętać, że dla jego rozwoju istotne jest, by smaki potraw były wyraźne, bo dopiero wtedy możemy ich w pełni doświadczać. I oczywiście nie mamy na myśli popularnej soli, ale raczej zioła, które świetnie wzbogacają codzienne menu. Istotne jest także to, że dziecko poznaje jedzenie także przez kolory i faktury, co zachęca do jedzenia. Powinni o tym pamiętać szczególnie rodzice dzieci, które nie są zbyt otwarte na nowe smaki. Zapach W nosie mamy wiele receptorów i każdy z nich rozpoznaje inne cząsteczki zapachowe. Odbieranie i przetwarzanie zapachu jest bardzo indywidualne. Dlatego też trzeba pamiętać, że to, co dla jednych jest przyjemne, dla innych może wcale takie nie być. Bardzo ważne jest, że maluchy są bardzo wrażliwe na zapachy. Wiąże się to z tym, że szybko występuje u nich jakieś skojarzenie i tym samym reakcja, nierzadko negatywna, która powoduje, że dziecko np. czegoś nie chce, nie spróbuje, gdzieś nie wejdzie itd. Bądźmy zatem na to wrażliwi.
Podróż do świata zapachów, czyli o rozwoju zmysłu węchu [WIDEO]
Strefę Zabawy Miasteczka Zmysłów odwiedziła psycholog Dorota Zawadzka i podczas spotkania z dziennikarką mówiła o zmyśle węchu. Podkreśliła, że jest jedynym, którego nie potrafimy kontrolować. Jak zauważyła, jesteśmy niejako zanurzeni w zapachach. Zaciekawieni? Zatem zapraszamy do oglądania!
Jak zaznaczyła ekspertka, węch to również zmysł chemiczny. Co to oznacza? – Od momentu bodźca do odczytania go, droga jest bezpośrednia. Nie ma żadnych pośredników, tak jak przy innych zmysłach – tłumaczyła psycholog. – W związku z tym nie bardzo możemy nad tym panować i musimy sobie jakoś – jedni lepiej, drudzy gorzej – radzić. Jedne zapachy są dla nas przyjemne, inne – średnio przyjemne, tak bym powiedziała. Zapachy, które przywołują wspomnienia… Dorota Zawadzka tłumaczyła, że na podstawie zapachu potrafimy sobie odtworzyć sytuację, wydarzenie lub wspomnienie. – Oglądając jakiś obrazek, możemy przywołać zapach tego, na co patrzymy, i w drugą stronę: czując jakiś zapach, możemy sobie przypomnieć sytuację, która z tym zapachem jest związana – mówiła psycholog, podkreślając z uśmiechem, że zawsze przyjemniej jest, jeśli to jest miły zapach niż zapach, który wzbudzał w nas negatywne emocje. – Rzeczywiście, jest tak, że ten zapachowy ślad pamięciowy jest bardzo silny, stąd mamy np. bardzo dużo zapachów związanych z przyjemnymi bodźcami z dzieciństwa – kontynuowała Zawadzka. – Dobrym przykładem jest okres świąteczny. Gdy pytamy, co kojarzy się ludziom ze świętami, to najczęściej wspominają zapachy. Mówią, że coś ładnie pachniało i wracają do opowieści rodzinnych, widzą całe obrazy – mówiła. Pachnące spotkanie w Miasteczku Zmysłów Dorota Zawadzka mówiła również o wrażliwości na zapachy oraz podpowiedziała, jak kształtować ją u dziecka i dlaczego jest to ważne. Podzieliła się także kilkoma pomysłami na zapachowe zabawy z maluchami. Dodatkowo przygotowaliśmy pachnącą zabawę w pliku PDF do pobrania, wystarczy kliknąć w grafikę: Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Jak mądrze i świadomie rozwijać zmysł wzroku u malucha? [WIDEO]
Strefę Zabawy Miasteczka Zmysłów odwiedziła psycholog Dorota Zawadzka i przyjrzała się... zmysłowi wzroku. Opowiedziała m.in. o tym, jak on się rozwija i jakie zabawy są dla oczu naszego malucha najlepsze. Zapraszamy do oglądania i skorzystania z naszych pomysłów na rozwijające zmysły zabawy z dzieckiem.
– Książka to jest nieustające źródło poznawania świata – podkreśliła Dorota Zawadzka. Ekspertka zaznaczyła, że zwłaszcza w kontekście rozwoju zmysłu wzroku malucha powinniśmy szczególnie często sięgać po lektury. – Książka dla dziecka musi mieć piękne ilustracje, to jest podstawa. Warto, żeby miała dobry tekst, ale musi mieć piękne obrazki – tłumaczyła psycholog. Dodała również, że słowem-kluczem w trosce o wzrok malucha jest świadomość tego, jak ten zmysł się rozwija. Pamięć wzrokowa – Patrząc na świat, zapamiętujemy układ przedmiotów, kolory, jakby rozumiemy świat dzięki temu, że go widzimy – wyjaśniła Zawadzka. Ekspertka opowiedziała także o ćwiczeniu pamięci wzrokowej. To, po pierwsze, rozpoznawanie, co się zmieniło, np. obserwowanie, jakie przedmiot z grupy zabawek zniknął; czy oglądanie obrazków typu „znajdź różnice”. Po drugie, jak wytłumaczyła psycholog, pamięć wzrokowa dotyczy też tego, że dziecko potrafi trafić z miejsca A do miejsca B, bo pamięta, którędy szło. Sprawdzą się więc wszelkiej maści pytania: co widziałeś po drodze, jakie te przedmioty miały kolory? I wreszcie, po trzecie – pamięć wzrokowa to jest też pamięć, która ułatwia nam bardzo organizację własną w środowisku – dlatego że my zapamiętujemy i rozpoznajemy świat dzięki temu, że go widzimy – mówiła Zawadzka. – Dlatego osoby, które mają uszkodzony zmysł wzroku, mają zdecydowanie większe problemy w poruszaniu się w środowisku, w otoczeniu – wyjaśniła. Rozmowy w Miasteczku Zmysłów Dorota Zawadzka w rozmowie wideo z naszą dziennikarką podpowiedziała także, jak – oprócz tego, że warto przeglądać książeczki, sortować przedmioty i mieszać farby – trenować wzrok. Są to zabawy, które spodobają się nie tylko maluchom, ale i rodzicom! Dodatkowo przygotowaliśmy zabawę w pliku PDF do pobrania, wystarczy kliknąć w grafikę: Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Słodkie, słone, kwaśne, gorzkie… Ekspertka radzi, jak rozwijać u dzieci zmysł smaku [WIDEO]
Strefę Zabawy Miasteczka Zmysłów odwiedziła psycholog Dorota Zawadzka, która opowiedziała nam o zmyśle smaku. Kiedy się rozwija, jak się zmienia i jakie czynniki warunkują nasze preferencje smakowe – to tylko niektóre tematy tej rozmowy. Koniecznie obejrzyjcie wideo i wykorzystajcie nasze pomysły na rozwijające zmysły zabawy z dzieckiem.
– Wiemy już, że na samym początku życia płodowego dziecko rozpoznaje smaki – tłumaczy w rozmowie z nami ekspertka. – Czuje smak wód płodowych, więc w czasie ciąży ważne jest, co mama je i jak jest skomponowana jej dieta – dodaje Dorota Zawadzka. Tak właśnie zaczyna się fascynująca podróż małego człowieka w świat smaków. Jak rozwijać zmysł smaku u dzieci? Człowiek odróżnia 5 smaków: słodki, słony, gorzki, kwaśny i umami. Co ciekawe, słodki, umami i lekko słony są dla naszego organizmu sygnałem zachęcającym do jedzenia. Z kolei gorzki, kwaśny i mocno słony – zniechęcającym. Każdy z nas ma określone preferencje smakowe, mogą się one jednak – jak podkreśla Zawadzka – zmieniać wraz z wiekiem. – Maluch przy rozszerzaniu diety będzie próbował wszystkiego chętnie, ale już przedszkolak może pewne rzeczy odrzucać. Na przykład nie lubić zielonego, sypkiego, czegoś z sosem lub tego, co jest ostre – wyjaśnia nam ekspertka. I dodaje: - Ale to jest całkowicie naturalne, bo dziecko wie, czy jest głodne, czy mu smakuje i czy podoba mu się to, co ma na talerzu. Spotkania w Miasteczku Zmysłów Dorota Zawadzka w rozmowie wideo z naszą dziennikarką podpowiada też, jak ćwiczyć zmysł smaku w domu z dzieckiem, w formie zabawy! Ale tych inspiracji mamy dla was więcej – przygotowaliśmy dodatkową zabawę w pliku PDF do pobrania, wystarczy kliknąć tutaj: Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Iluzja optyczna nazywana Szachownicą Adelsona – ciemne i jasne pola.
Twoje zadanie: Przyjrzyj się szachownicy i polom na niej zaznaczonym jako pole A i pole B. Czy mają one ten sam kolor, czy jedno jest ciemniejsze od drugiego? To zaskakujące, ale w rzeczywistości oba pola mają taki sam odcień! Dlaczego tak się dzieje? To słynna iluzja optyczna opublikowana w 1995 roku przez Edwarda H. Adelsona, w której wydaje nam się, iż pole A, położone wyżej, jest ciemniejsze, niż pole B znajdujące się w cieniu walca, choć tak naprawdę oba pola mają taki sam odcień! Adelson wyjaśnia, iż nasz mózg popełnia tu błąd na podstawie naszego doświadczenia związanego z postrzeganiem kontrastu i cienia. Chodzi o położone blisko siebie ciemne oraz jasne pola i rzucany na nie lekki cień. Porada dla rodzica: Możecie wykorzystać tę iluzję, żeby pokazać dziecku, jak zmieniają się odcienie barw, gdy patrzymy na nie w pełnym świetle i w cieniu. Wystarczy użyć do tego celu kolorowych klocków. Może to też być dobry wstęp do wspólnego malowania. Zachęcamy także do zabawy w mieszanie kolorów. Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Czy wiesz, który zmysł malucha jest najbardziej rozwinięty? Sprawdź!
Wzrok, słuch, węch, dotyk a może smak? Wiesz, który ze zmysłów jest najbardziej rozwinięty u niemowlęcia? Sprawdź się w naszym quzie i odbierz nagrody!
Badania pokazują, że stymulacja zmysłów korzystnie wpływa na rozwój fizjologiczny, poznawczy, emocjonalny i społeczny. Udowodniono, że regularnie i świadomie powtarzane czynności, które angażują zmysły dziecka (takie jak choćby odpowiedni rytuał kąpieli, czy schematy porannej pielęgnacji), korzystnie wpływają na ich zdrowy rozwój. Jak? Mogą na przykład zmniejszyć poziom stresu u zdrowych i przedwcześnie urodzonych niemowląt oraz poprawić jakość i ilość snu u dzieci zdrowych. To jednocześnie wspólnie spędzany czas. Budowanie więzi i bliskości, oraz... doskonała okazja do kolekcjonowania wspomnień. Pamiętasz to, co do tej pory najbardziej cię wzruszyło? Do wygrania w konkursie jest 5 zestawów kosmetyków marki Johnson's z serii bedtime na dobranoc dla niemowląt powyżej 6. miesiąca życia: JOHNSON’S® bedtime™ szampon na dobranoc. Łagodnie oczyszcza, nadając delikatnej skórze dziecka zdrowy wygląd. JOHNSON’S® bedtime™ mleczko do ciała na dobranoc.Hipoalergiczny, testowany przez pediatrów i dermatologów, nie zawiera barwników, parabenów, SLS i SLES. Jego łagodna formuła potwierdzona klinicznie jest specjalnie stworzona dla delikatnej skóry dziecka. Wzbogacenie sensoryczne To nic innego jak pobudzanie do pracy wielu zmysłów jednocześnie. Takie działania nie tylko prawidłowo stymulują rozwój zmysłów maluszka. To niezwykle ważne także dla rodziców. Wzmacnia ich kompetencje w opiece nad dzieckiem, a przede wszystkim daje im możliwość wpływania na jego rozwój. To, co dziecko odczuwa, widzi i słyszy, a także zapachy, które czuje, ma ogromny wpływ na jego rozwój w pierwszych kilku latach życia. Zmysły małego dziecka Codzienne rytuały takie jak kąpiel i masaż, to doskonała okazja do stymulacji zmysłów niemowlęcia. Są okazją nie tylko do pielęgnowania jego skóry, ale też pobudzania zdolności do nauki, myślenia, odczuwania miłości i rozwoju. Sprawdź, czy wiesz wszystko o zmysłach dziecka. Rozwiąż quiz, odpowiedz na pytanie, jakie jest najbardziej wzruszające wspomnienie związane z rozwojem twojego dziecka i odbierz 1 z 5 zestawów kosmetyków od Johnson's z serii bedtime™ na dobranoc! Materiał powstał we współpracy z marką Johnson’s
Oprócz piątki zmysłów maluszek już od urodzenia ćwiczy jeszcze szósty – zmysł równowagi. Uczy się unosić głowę, turlać się, siadać, a potem jeszcze wstawać i chodzić.
Lubię się huśtać W górę i w dół. Do przodu albo na boki. W ramionach mamy lub na leżaczku-huśtawce. Maluch może kołysać się godzinami – i bardzo dobrze! W ten sposób stymuluje układ przedsionkowy, czyli tę część mózgu, która odpowiada za poczucie równowagi. Im lepiej rozwinięty będzie układ przedsionkowy, tym ruchy malca będą płynniejsze, a upadki, kiedy już zacznie chodzić – rzadsze. Naukowcy mówią też, że dzieci, które w niemowlęctwie miały zapewnioną odpowiednią ilość kołysania, w przyszłości potrafią łatwiej się koncentrować, są spokojniejsze i rzadziej mają kłopoty z nauką. Jeśli jednak dziecko reaguje na kołysanie płaczem (tak jakby tego nie lubiło albo się bało), poproś pediatrę o skierowanie do neurologa. Strach podczas łagodnego kołysania pojawia się zazwyczaj jedynie u maluszków, których układ nerwowy nie działa do końca sprawnie, np. występują zaburzenia napięcia mięśniowego. Uwaga: siadam Która mama nie czeka z niecierpliwością na tę chwilę? Bobas też się do tego aż rwie! Lepiej jednak powstrzymaj się od „pomagania” mu. Sadzanie maluszka i np. obkładanie poduszkami przyniesie więcej szkody niż pożytku. W ten sposób nie ćwiczymy równowagi malucha, za to nadmiernie obciążamy jego mięśnie i kręgosłup. Smyk powinien usiąść samodzielnie mniej więcej w ósmym–dziewiątym miesiącu życia. Na początku pewnie nieraz się zachwieje (będzie jednak umiał utrzymać równowagę, podpierając się na wyciągniętych do przodu rączkach), ale już po kilku tygodniach jego siedzenie stanie się pewne i swobodne. Rączki wtedy na nowo zajmą się zabawkami – albo łyżeczką i kubeczkiem :) Ćwiczę obroty Mniej więcej w piątym–szóstym miesiącu maluchowi uda się pierwszy pełny obrót z pleców na brzuch. Po kilku tygodniach dojdzie nowa akrobacja: przekręcanie się z brzuszka na plecy. Co prawda każde dziecko we własnym tempie dochodzi do tych umiejętności i kilkutygodniowe opóźnienia nie powinny niepokoić, ale jeżeli siedmiomiesięczny smyk wciąż nie umie przekręcać się nawet tylko na brzuszek, powiedz to pediatrze. [CMS_PAGE_BREAK] Zadzieram nosa Główka to największa i najcięższa część ciała maluszka, dlatego jej dźwignięcie (a potem utrzymanie w górze!) wymaga i siły, i wprawy. Noworodek na pewno sobie nie poradzi, ale już dwumiesięczny smyk umie unieść ją i utrzymać nawet kilkanaście sekund. Maluch tym szybciej opanuje sztukę podnoszenia główki i ramion, im więcej będzie miał okazji do ćwiczeń. Kiedy więc odpadnie kikut pępowiny, jak najczęściej układaj smyka na brzuszku. Najpewniej na początku będzie protestował – wtedy pozwól mu chwilę odpocząć na plecach. Z czasem mięśnie karku i brzuszka staną się mocniejsze, a smyk będzie leżał na brzuchu coraz dłużej i bez protestu. To właśnie z leżenia na brzuszku będzie uczył się siadać, raczkować i wstawać. Raz w jedną, a raz w drugą stronę Już 80 proc. polskich siedmiolatków ma „okrągłe” plecy albo wystające łopatki! Zastanawiasz się, co to ma wspólnego z twoim maluszkiem? Ano to, że na wady kręgosłupa dziecka często pracują jego rodzice, i to już od urodzenia maluszka. Kiedy nosisz smyka zawsze w tej samej pozycji albo kiedy układasz go wciąż w jeden i ten sam sposób do snu, ćwiczysz tylko jedną część mięśni jego ciała. Kiedy mięśnie boczne zostaną tak niesymetrycznie wzmocnione, mogą „ciągnąć” w swoją stronę kręgosłup, a stąd już tylko jeden krok do kłopotów. Zanim zostanę cyrkowcem! Jak trenować równowagę i mięśnie malca? - Często kładź dziecko na brzuszku. Najlepiej będzie, jeśli położysz się obok niego i pobawisz razem z nim. Maluch, sięgając po zabawki, musi podnieść główkę i wyciągnąć rękę, a to świetne, wzmacniające ćwiczenie. - Nie ograniczaj ruchów. Spętany rożkiem czy kołderką maluszek nie może się swobodnie poruszać, a przecież wkładanie stópek do buzi czy obroty są konieczne dla jego rozwoju.
Co słychać u smyka? – Sprawdź, jak rozwija się słuch dziecka
Maluch od urodzenia ma czułe ucho: wyłapuje nawet te dźwięki, które nam umykają. Każdy szept, skrzypnięcie drzwi, szum z ulicy – wszystko przetwarza i zapamiętuje.
Pierwsza reakcja na dźwięki pojawia się u maluszka, kiedy jest jeszcze w brzuchu mamy! Od 13. tygodnia ciąży słuch twojej pociechy jest coraz bardziej rozwinięty. Rozwój słuchu u dziecka – muzyka to żywioł bobasa! Noworodek słuchając znajomej kołysanki, szybciej usypia niż zwykle. Starszy o kilka miesięcy szkrab (chociaż nie umie jeszcze chodzić) będzie radośnie podrygiwał w rytm piosenki – co ciekawe, badania wykazały, że to właśnie na rytmie, a nie melodii, skupia się maluch. Takie zachowania pokazują, jak ważna jest dla dziecka muzyka i jak ogromny wpływ ma na jego zachowanie. Coraz częściej jednak naukowcy przyznają, że rozsławiony kilka lat temu tzw. efekt Mozarta (czyli pozytywny wpływ muzyki klasycznej na rozwój umysłowy maluszka) najpewniej nie istnieje. Uwaga: to dla mnie za głośne Dziecko nastawia ciekawie uszu, ale uważaj – nie każdy dźwięk mu odpowiada. Dzwonek telefonu albo brzdęk szklanki mogą doprowadzić je do łez! W pierwszych miesiącach życia smyk reaguje na takie nagłe i głośne dźwięki tzw. odruchem Moro: rozrzuca ramionka, zaciska pięści i wygina się w łuk. Bobas nie powinien stykać się z hałasem nie tylko dlatego, że się go boi, ale też dlatego, że silne dźwięki mogą uszkodzić jego słuch (ryzyko jest największe w pierwszym półroczu życia). Dlatego: żadnych wyjących autek albo przeraźliwie piszczącego pianinka. Mów do mnie, mamo – mowa rozwija słuch dziecka Twój głos to prawdziwa pieszczota dla uszu maluszka: już dwumiesięczne dziecko słysząc głos mamy, odwraca głowę w stronę, z której on dochodzi. Smyk słyszy nie tylko same dźwięki, ale także inne elementy mowy: czas trwania poszczególnych głosek, barwę, natężenie i wysokość głosu. Dzięki temu uczy się melodii rodzimego języka i chłonie nowe słowa. Wniosek? Im więcej będziesz do niego mówić, tym szybciej usłyszysz jego odpowiedź! Niemowlęta są szczególnie wrażliwe na tzw. język matczyny: wysoki ton i wypowiadane powoli słowa. Taki sposób mówienia do swoich dzieci intuicyjnie wybierają mamy na całym świecie! [CMS_PAGE_BREAK] Słyszę i powtarzam – jak rozwija się mowa u dziecka Zanim smyk wypowie pierwsze słówka, musi się najpierw z nimi osłuchać – a to już zadanie dla ciebie. Mów do malca wyraźnie, bez zniekształceń typu: „A telaz dzidzia amciu, amciu mlećka”, powtarzaj imię smyka i ucz go odgłosów zwierząt (dzieci to uwielbiają!). Maluch lubi też słuchać dźwięków wydawanych przez samego siebie. Około drugiego miesiąca zaczyna głużyć (wymawia: „gli”, „kli”), a mniej więcej w piątym miesiącu gaworzy (sylaby: ma, ta, ba). Co ważne: etap głużenia przechodzą wszystkie dzieci, ale gaworzą już tylko te, które mają dobry słuch. Jeśli półroczny smyk nadal nie wymawia pojedynczych sylab, pójdź z nim do foniatry albo audiologa (to specjaliści zajmujący się zaburzeniami słuchu). Lubię rozmaite dźwięki Według speców od rozwoju, w pierwszych miesiącach życia dziecka słuch jest dla niego najważniejszym zmysłem. „W sposób niedostępny dla innych zmysłów, słuch stymuluje rozwój umysłowy i emocjonalny” – wyjaśnia Lise Eliot, neurobiolog z Chicago Medical School. Amerykańska uczona, w swojej książce o rozwoju mózgu „Co tam się dzieje?” (wyd. Media Rodzina) tłumaczy też, że im więcej różnorodnych dźwięków dociera do maluszka, tym lepiej jego słuch się rozwija. Nie staraj się więc, aby wokół smyka panowała absolutna cisza – przeciwnie: zatroszcz się, aby już od pierwszych dni życia był otoczony przyjaznymi odgłosami. Zawieś nad łóżeczkiem grającą (byle nie za głośno!) karuzelkę, śpiewaj kołysanki i postaraj się, aby maluch na spacerach słuchał dźwięków natury, a nie szumu samochodów. Sprawdź, co powinno cię zaniepokoić: Miesięczne niemowlę nie reaguje, gdy do niego mówisz, nie budzi się na hałas. Półroczny brzdąc nie gaworzy, nawet kiedy go zagadujesz. Roczny maluch nie wymawia sylab i słów. Być może nie słyszy, jak mówią inni, i dlatego nie może ich naśladować. Dziecko słucha jednym uchem, nadstawia głowę zawsze z jednej strony, przechyla ją.
Jak rozwijają się zmysły twojego dziecka?
Dotyk, równowaga, węch, smak, słuch i na końcu wzrok. W tej kolejności dojrzewają zmysły u rozwijającego się w twoim brzuchu maleństwa.
Intensywny rozwój dziecka w łonie mamy nie przestaje zadziwiać. Od dwóch komórek do człowieka, który już w pięć miesięcy po poczęciu widzi, słyszy, czuje...! To wszystko jest możliwe dzięki warunkom, jakie stwarza dziecku organizm mamy. Przypatrzmy się temu procesowi – w każdej sekundzie maleństwo staje się doskonalsze. Tak łatwo to przegapić! Dotyk Ten zmysł kształtuje się i jest całkowicie kontrolowany przez mózg najszybciej, bo już w I trymestrze ciąży. Minie zaledwie dziewięć tygodni od zapłodnienia, a już drażniona dłoń twego maleństwa będzie zaciskać się w piąstkę! W 14. tygodniu następuje wzrost nerwów czaszkowych parami – po prawej i lewej stronie. To pozwala na połączenie mózgu z innymi partiami głowy i ramion. Twoje maleństwo staje się wrażliwe na dotyk z wyjątkiem czubka i boków głowy, bo te części najbardziej narażone są na ucisk podczas porodu. W 28. tygodniu ciąży powstają opuszki palców wrażliwe na dotyk. W III trymestrze dotyk już tylko się doskonali. Dziecko bada dotykiem ściany macicy, łożysko, pępowinę. Dotyka swej twarzy. Czy wiesz, że… w połowie 7. tygodnia ciąży wargi dziecka są już wrażliwe na dotyk. Ich drażnienie wywołuje ruchy tułowia. Zobacz też: Rozwój człowieka od poczęcia do narodzin Równowaga Zmysł równowagi będzie się doskonalił, gdy dziecko zacznie naukę raczkowania czy jazdy na rowerze, ale już rodząc się, smyk jest wyposażony w gotowy aparat, który przy odpowiednich bodźcach i ćwiczeniach na pewno zadziała. Błędnik bowiem kształtuje się już w 8. tygodniu ciąży, gdy powstaje ucho wewnętrzne. Na przełomie 14. i 15. tygodnia ciąży dziecko ćwiczy zmysł równowagi kołysane ruchem matki. W 5. miesiącu ciąży zmysł równowagi jest już wykształcony. Czy wiesz, że… płód niepokoi się, gdy biegniesz, natomiast kojąco wpływa na niego twój spacer, pływanie, spokojny taniec. Węch Dojrzewa jako trzeci wśród zmysłów, nic więc dziwnego, że zawiązki nosa pojawiają się już w 4. tygodniu ciąży. W 7. tygodniu widoczny jest zarys, a w 8. – koniuszek noska. W 9. tygodniu ciąży powstaje nerw węchowy i… pojawiają się dziurki w nosie. W 26. tygodniu ciąży malec zaczyna wdychać i wydychać wody płodowe przez nos (do tej pory robił to przez usta). Zaczynają się zamykać i otwierać nozdrza, co pozwoli na rozpoczęcie pracy płuc. W III trymestrze ciąży nerwy i receptory węchowe już działają. Malec reaguje na zapach płynu owodniowego (zależy od twojej diety, np. stosowanych przypraw). Tuż po przyjściu na świat będzie umiał odróżnić przyjemny zapach, np. waniliowy, od nieprzyjemnego, np. amoniaku. Czy wiesz, że… w III trymestrze nos ostatecznie się kształtuje. Jest lekko zadarty i dość płaski – doskonale dostosowany do oddychania podczas ssania maminej piersi. Przeczytaj: Twarz nienarodzonego dziecka Smak Ten zmysł, podobnie jak wszystkie inne, rozwija się w działaniu, tzn. wtedy gdy maleństwo zaczyna łykać wody płodowe. Potrafi to robić już w 13. tygodniu ciąży. Wcześniej, bo już 4. tygodnia ciąży, powstaje jama ustna, w 7. tygodniu zaczątki ust. W 5. miesiącu kubki smakowe są chemicznie aktywne. Dziecko wyraźnie wtedy łyka wody płodowe, gdy jest głodne lub gdy mu smakują. Czy wiesz, że… gdy zjesz coś słonego, maleństwo w brzuchu przestaje ssać, a kiedy zjesz coś słodkiego, wtedy ssie wody częściej, łyka je powoli, delektuje się. Słuch W 4. tygodniu ciąży powstają zawiązki uszu. W 8. tygodniu rozpoczyna się proces unerwiania ucha wewnętrznego. W okolicach szyi, po obu stronach, pojawia się maleńki krążek. Oznacza to, że ucho wewnętrzne odpowiedzialne za słuch i zmysł równowagi jest rozwinięte. W 9. tygodniu uszy przesuwają się na boki głowy. W 15. tygodniu małżowiny uszne przypominają już kształtem uszy dorosłego człowieka. Cztery tygodnie później nagły hałas powoduje u płodu przyspieszenie tętna, ruchy całego ciała. Wyraźnie maluch jest zaniepokojony. W 22. tygodniu małżowiny uszne są już ostatecznie wykształcone, a dwa tygodnie potem głośne dźwięki mogą przebudzić dziecko ze snu. W III trymestrze z czasem wrażliwość na dźwięk u płodu się zwiększa. Najpierw dziecko odbiera jedynie wibracje, potem silne pojedyncze dźwięki, na koniec także te coraz cichsze i subtelniejsze. Smyk lubi słuchać muzyki spokojnej, np. na wiolonczeli, flecie, fagocie, biegnącej w tempie, w jakim bije ludzkie serce. Czy wiesz, że… Na przełomie 7. i 8. miesiąca dziecko zaczyna przyswajać i zapamiętywać twój głos i muzykę, która dociera do niego przez powłoki brzuszne. Wzrok Zawiązki oczu powstają już w trzy tygodnie od zapłodnienia. Od 6. tygodnia można zobaczyć ich zarys. Zarodek ma wtedy główkę, tułów i ogonek, a od czubka głowy do końca wyrostka ogonowego mierzy 2–4 mm. Około 7. tygodnia mózg pączkuje, tworząc wypustki zalążków nerwów wzrokowych. Po bokach głowy pojawiają się dwie czarne plamki – to początek oczu, które potem przesuną się w dół twarzy. W 8. tygodniu zaczynają rosnąć powieki, a dwa tygodnie potem będą już gotowe i się skleją. Dziecko ponownie otworzy oczka dopiero około 28. tygodnia. Około 9. tygodnia tworzą się źrenice. Od 26. tygodnia ciąży płód reaguje na światło zmianą rytmu serca i poruszaniem się. W 6. miesiącu gałka oczna porusza się w górę, w dół oraz w bok. Dziecko wyraźnie reaguje na ostre światło. W III trymestrze ciąży płód odróżnia odcienie jasne oraz ciemne, ponieważ skóra brzucha przepuszcza światło. Czy wiesz, że… w 33. tygodniu ciąży wykształca się u płodu odruch zwężenia źrenic pod wpływem światła. W dorosłym życiu będzie występował w sytuacjach lękowych. Przeczytaj: Rozwój płodu w brzuchu - fakty i ciekawostki Co czuje twoje dziecko? Czy słyszy cię, czy coś widzi, czy boli go, jeśli przypadkiem oparłaś się o coś mocniej brzuchem? Gdy pytasz o to swoją mamę, ta twierdzi, że dziecko w brzuchu nie odbiera sygnałów z zewnątrz, że mówienie do brzucha to głupota. Nie dziw się jej – dopiero od 30 lat nauka wie więcej na ten temat. Nie tak dawno, bo w latach 60. XX wieku, ukazała się pierwsza na ten temat publikacja francuskiego położnika Fredericka Leboyera „Narodziny bez przemocy”. Wtedy świat dowiedział się, że „noworodek czuje wszystko, bez wyboru, bez filtru, bez selekcji. Zmysły noworodka funkcjonują. I to jak”. Kolejny krok to badania pediatry T. Brazeltona w latach 80. XX wieku. Udało mu się za pomocą USG podejrzeć, jak smyk w brzuchu mamy odwraca głowę, by posłuchać grzechotki, czy wpatruje się w światło latarki przyłożonej do brzucha mamy. To był przełom!
Niemowlę zaskakuje Cię swoim zachowaniem? Raczkuje do tyłu, zbiera z dywanu okruszki, ciągnie za włosy... dlaczego?
Obserwowanie maleństwa w pierwszych miesiącach życia – jak próbuje poznawać świat, z jakim zaangażowaniem ćwiczy wkładanie rączek do buzi, jak bardzo zafascynowane jest tym, co je otacza, i jak wytrwale próbuje się przesunąć i dostać do zabawki – to jedna z najprzyjemniejszych i najbardziej niesamowitych rzeczy na świecie! Wszystko wkłada do buzi Niemowlę robi tak z kilku powodów. Gmeranie paluszkami czy zabawką w ustach przygotowuje wargi, język i podniebienie do radzenia sobie z pokarmami innymi niż mleko. Wkładanie łapek do buzi jest też wstępnym, i niezbędnym, etapem nauki mówienia. „Trenuje” buzię, szykując ją w ten sposób do trudnej sztuki, jaką jest emisja dźwięków. Wkładanie przedmiotów do ust to także przejaw naturalnej niemowlęcej ciekawości. Dotyk, oprócz słuchu, jest u dziecka w pierwszym roku życia najlepiej wykształconym zmysłem. A w buzi czucie jest najdoskonalsze. „Paca” rączką Dwu-, trzymiesięczne maleństwo wyciąga łapki i stara się trącić zabawkę, a potem uderza w nią całą dłonią. Dlaczego? Bo tak bardzo pragnie wszystko poznać, wszystkiego dotknąć, wszystko samodzielnie sprawdzić! Wyciągnięcie ręki i próba dotknięcia dostrzeżonego przedmiotu wynika z chęci poznania otoczenia. Kontrola dłoni u kilkumiesięcznego maleństwa jest jeszcze nieprecyzyjna, dziecko nie wie, jak daleko powinno wyciągnąć rączkę, by trafić w upragniony cel. Uderzając i „pacając”, metodą prób i błędów, określa odległość. W ten sposób uczy się oceniać dystans dzielący je od zabawki oraz ćwiczy koordynację wzrokowo-ruchową. Zbiera drobne paproszki Każda drobinka jest czymś nowym i ciekawym, więc dziecko chce ją wziąć do ręki. Najpierw umie ujmować przedmioty całą dłonią, ale w miarę doskonalenia funkcji ręki próbuje podnieść je dwoma palcami. I w tym właśnie okresie fascynuje się małymi paproszkami, nitkami, okruszkami. Podnosząc je, nie tylko zaspokaja ciekawość, ale też doskonali chwyt między kciukiem i palcem wskazującym lub środkowym. Powtarza jedną czynność Odkrywszy nową umiejętność, dziecko zaczyna ćwiczyć ją bez wytchnienia. Potrafi zbudzić się w środku nocy, by zapamiętale próbować obrócić się na brzuszek czy doskonalić wstawanie i siadanie! Jest nową czynnością tak zafascynowane, że pragnie ją wciąż powtarzać – najpierw, żeby się jej nauczyć, a potem, żeby ją doskonalić. W końcu, dzięki ćwiczeniom, ma miejsce tzw. automatyzacja, czyli opanowanie nowej umiejętności w stopniu pozwalającym na włączenie jej w cały zespół aktywności, które dziecko już zna. I można przejść do nauki nowych rzeczy! Zapomina, czego się nauczyło? Gaworzący malec może np. przestać się odzywać, gdy zaangażuje się w naukę siadania. Doskonalenie nowej umiejętności wymaga odeń bowiem tak wielkiej koncentracji, że układ nerwowy niejako „odkłada na bok” inne, te wcześniej opanowane. Maleństwo nie zapomina ich, a jedynie rezygnuje z nich na pewien czas, by skupić wszystkie siły na ćwiczeniu kolejnej czynności. Dzięki temu może ją doskonalić z maksymalnym zaangażowaniem, co pozwala na lepsze i szybsze jej opanowanie. Ciągnie za włosy Gdy niemowlę poczuje coś pod rączką, w pierwszym odruchu szybko ją zaciska – dotyk bowiem to bodziec, a reakcją na niego – chwyt. Kolejnym mimowolnym mechanizmem u malutkiego dziecka jest próba podciągnięcia się. To właśnie z tego powodu może się zdarzyć, że maluszek, mocno chwyciwszy rączką Twoje włosy, będzie się starał podciągnąć na nich w górę! Wkłada innym palec do oka Kiedy ktoś się nad maleństwem pochyli czy przybliży doń swoją twarz, by z nim „pogadać”, może się zdarzyć, że w odpowiedzi dziecko z wielkim zainteresowaniem i zaaferowaniem włoży mu do oka swój paluszek! Taka reakcja jest jak najbardziej zrozumiała. Oko to przecież ciekawy i wyrazisty obiekt, ciemny i przykuwający uwagę na tle jasnej twarzy. Dlatego wzbudza u maleństwa duże zainteresowanie i chęć bliższego poznania. Jest barwna plama, więc trzeba ją zbadać... „Prycha” ustami Kilkumiesięczny brzdąc potrafi wydawać zabawne dźwięki, przypominające prychanie czy raczej warkotanie wargami. Ten nowy odgłos jest tak niesamowity, że dziecko wciąż go powtarza. W ten sposób nawiązuje kontakt z otoczeniem, zaczepia mamę i tatę, ale też samo ze sobą bawi się nowym dźwiękiem, wypróbowuje go. Jest to ważny etap w rozwoju jamy ustnej. Przygotowuje do nauki mowy, nabierania jedzenia do ust i żucia gęściejszych pokarmów, a także – do picia z kubeczka. Aby to się udało, dziecko musi m.in. opanować odpowiednią pracę i ułożenie warg, języka, żuchwy, policzków. Prychanie oraz inne zabawy buzią to ćwiczenia, które pozwolą niemowlęciu nauczyć się tego. Kołysze się na czworakach Czasem rodzice niepokoją się takim zachowaniem. Zupełnie niepotrzebnie, to naturalne! Jednym z mechanizmów w rozwoju fizycznym niemowlęcia jest ruch do tyłu (odpychanie od podłoża) – dziecko, ułożone na brzuszku, odpycha się na przedramionach, potem na łokciach, dłoniach. Wreszcie udaje mu się unieść klatkę piersiową oraz pupę i maluch na czworakach odpycha się dłońmi. Tułów wędruje w tył, po czym wraca do punktu wyjścia. Wygląda to jak kołysanie. Tak dziecko stopniowo zdobywa kontrolę nad swoim ciałem w różnych położeniach. Ćwiczy ruchy barków, miednicy i tułowia, rozwija koordynację pracy mięśni, doskonali utrzymywanie równowagi. Dzięki temu wkrótce będzie mogło zacząć raczkować, a potem – chodzić. Pełza w kółko, raczkuje w tył Większość pięcio-, siedmiomiesięcznych dzieci umie w pozycji na brzuszku kręcić się wokół własnej osi. Zaczyna się od przypadku. Jeśli malcowi uda się odepchnąć jedną ręką i dostać do ułożonej z boku zabawki, to odkrywa, że nauczył się czegoś nowego. Teraz będzie to powtarzał, po czym przejdzie do kręcenia się w drugą stronę. W tym samym mniej więcej okresie zacznie też prawdopodobnie podejmować próby przesunięcia się do przodu. Początkowo dziecko odpycha się rączkami, ale nie potrafi jeszcze włączyć do ruchu nóżek. W rezultacie, chociaż wcale tego nie chce, przemieszcza się do tyłu. Denerwuje się i złości, ale wytrwale próbuje dalej. Dzięki tym próbom w pewnym momencie udaje mu się dołączyć ruchy nóżkami i skoordynować je z naprzemiennym ruchem ramion. I w końcu rusza na czworakach do przodu!