Dziecko z bułką
fot. Fotolia

11 pytań o tłuszcze w diecie dziecka

Dieta całej rodziny powinna zawierać odpowiednie ilości tłuszczu, zwłaszcza tego dobrego. Bo jest on niezbędny dla zdrowia i prawidłowego rozwoju dziecka. No tak... tylko który tłuszcz jest dobry?
Aleksandra Sobieraj
Dziecko z bułką
fot. Fotolia
Dieta bez tłuszczu wcale nie jest zdrowa. Zresztą tak naprawdę nie ma takiej, bo tłuszcze znajdują się nawet w pomidorach czy jabłkach (choć w śladowych ilościach). Tłuszcze są ważnym źródłem energii, dostarczają niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych i pomagają we wchłanianiu witamin w nich rozpuszczalnych, czyli A, D, E i K. Kwasy tłuszczowe biorą udział w procesie budowy komórek – dlatego są tak potrzebne dzieciom w okresie szybkiego wzrostu. To składniki budujące rdzeń kręgowy i mózg, które w 60% składają się właśnie z tłuszczu, a każde włókno nerwowe otoczone jest tłuszczową osłonką. Mają wpływ na stan skóry, ostrość wzroku, krzepliwość krwi i zapewniają prawidłową budowę hormonów, a także chronią organizm przed utratą ciepła. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe (np. LC-PUFA) pozytywnie wpływają na rozwój intelektualny dziecka. Dzieci do trzeciego roku życia powinny otrzymywać z tłuszczu do 41% energii dziennie, starsze już nieco mniej. 

1. Jaki tłuszcz dodawać do zupek dla dzieci?

Dodawaj świeże masło, oliwę z oliwek (najlepiej extra virgin, czyli z pierwszego tłoczenia) lub olej rzepakowy bezerukowy. Zawierają najkorzystniejsze kwasy tłuszczowe. Wystarczy łyżeczka któregoś z nich na porcję zupki. Należy dodać tłuszcz, gdy zupka jest już ugotowana (dla najmłodszych także zmiksowana). Niemowlętom do 7–8. miesiąca życia po dodaniu masła, oliwy lub oleju zupkę należy krótko zagotować. Potem wystarczy tylko ostudzić ją do odpowiedniej temperatury i podać.

Zobacz też: Masło, margaryna czy oliwa? 7 ważnych faktów o tłuszczach dla dziecka
Redakcja poleca: Najważniejsze produkty w menu dziecka
Zobacz jakie produkty są niezbędne w diecie twojego dziecka.

2. Czym smarować kanapki?

Dzieciom do trzeciego roku życia chleb smaruj masłem. Starsze dzieci mogą jeść też margaryny dobrej jakości, czyli tzw. miękkie, które łatwo jest rozsmarować. Nie nakładaj grubej warstwy – wystarczy cienko posmarować kromkę masłem lub margaryną.

3. Jak odróżnić masło od miksów? Czy dzieci mogą je jeść?

Miksy często pakowane są jak masło (w kostkę) i wyglądają podobnie – w sklepie trudno je odróżnić. Dlatego czytaj etykiety. Na opakowaniu miksów nie ma  słowa „masło” – nawet jeśli opakowanie do złudzenia je przypomina. Miksy to mieszanki masła z olejami roślinnymi bądź margaryną i margaryny z tłuszczem mlecznym. Ważne jest, jaki procent w miksie (zwykle duży) stanowią tłuszcze roślinne. Są to bowiem tłuszcze utwardzane, a więc zawierające szkodliwe dla zdrowia izomery trans (co to są izomery trans – patrz następna strona) kwasów tłuszczowych. Dlatego nie poleca się ich dzieciom.

4. Czy maluchom można dawać tłuste mięso?

Nie. Dla najmłodszych kupuj chude mięso dobrej jakości, usuwaj z niego widoczny tłuszcz, zdejmuj skórę z drobiu. Dzieci powyżej roku nie powinny jeść kiełbas, pasztetu (chyba że domowy – wtedy wiesz, co zawiera), a dobrej jakości parówkę daj dopiero kilkulatkowi. I to też od czasu do czasu. W parówkach może być nawet 40% tłuszczu!

Zobacz też: Jak podawać dziecku mięso? 5 sprawdzonych sposobów

5. Jakie tłuszcze zawiera mleko modyfikowane?

W przeciwieństwie do mleka krowiego modyfikowane ma skład wzorowany na pokarmie mamy. Jego receptury są tak opracowywane, by zawierały wszystkie potrzebne maluchom tłuszcze. Choć ilość tłuszczu w mleku kobiecym i krowim jest podobna, to pokarm zawiera więcej nienasyconych kwasów tłuszczowych. Są one dobrze przyswajane i pełnią ważną rolę w dojrzewaniu mózgu. Do mieszanki dodaje się odpowiednią ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych, m.in. kwasu linolowego i alfa-linolenowego, niezbędnych do prawidłowego rozwoju dziecka. W mleku modyfikowanym połowę tłuszczów stanowią tłuszcze nienasycone (tak jak w pokarmie mamy). W mieszankach jest też cholesterol, który odgrywa ważną rolę w rozwoju malucha, dojrzewaniu jego układu nerwowego, powstawaniu niektórych hormonów oraz witaminy D3.

6. Które mleko: z wyższą czy z niższą zawartością tłuszczu podawać dzieciom?

Pod koniec pierwszego roku możesz już zacząć wprowadzać do diety dziecka niewielkie ilości płynnego mleka krowiego. Najlepsze jest takie, które zawiera 3,2% lub 2% tłuszczu. Przygotowuj na nim dziecku galaretki mleczne, budynie, rób z niego domowy twarożek. Tłuszcze z mleka są korzystne i łatwo przyswajalne przez organizm dziecka. Warto pamiętać, że także przetwory mleczne – sery żółte, twarożki, jogurty, kefir – zawierają pewne ilości tłuszczu.

Zobacz też: Co podać dziecku zamiast mleka? 10 sprawdzonych pomysłów

7. Czy do zupy dodawać śmietanę czy jogurt?

Śmietana jest tłustsza od jogurtu, bo zawiera 12–30% tłuszczu, podczas gdy jogurt jedynie około 3%. Jednak śmietana jest… smaczniejsza. Jeśli masz w domu grubaska, dla niego lepszy będzie w zupie jogurt. Natomiast gdy twoje dziecko nie ma nadwagi, możesz dodawać to, co lubi najbardziej.

8. Jakie ryby są najlepsze?

Dziecko powinno jeść zarówno ryby chude (dorsze, morszczuki, szczupaki, mintaje, sole), jak i tłuste (halibuty, łososie, tuńczyki, makrele, sardynki, śledzie). W rybach są przede wszystkim jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, w tym cenne omega-3. Dietetycy podkreślają, że bardziej wartościowe są ryby tłuste, bo mają więcej niż chude niezwykle korzystnych dla zdrowia wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 – sprzyjają one wzmocnieniu odporności i łagodzą procesy zapalne. Są poza tym składnikiem błon komórkowych, komórek nerwowych, siatkówki oka, czyli sprzyjają prawidłowemu widzeniu. Tran, rybi tłuszcz, to kopalnia witaminy D, która wspomaga wchłanianie wapnia, a tym samym budowę mocnych zębów i kości. Jej niedobór może powodować krzywicę. Warto więc wybierać tłuste ryby.

Zobacz też: Kwasy mądrości i odporności. 5 najlepszych źródeł kwasów omega-3

9. Czy dzieciom można podawać produkty light?

Nie, dzieci nie powinny ich jeść. Nawet te z nadwagą. Produkty light mają obniżoną wartość energetyczną oraz zmniejszoną zawartość tłuszczu, który jest przecież potrzebny do prawidłowego rozwoju. Pamiętaj, że etykietkę „light” mogą mieć również produkty sztucznie słodzone, a ich nie należy podawać dzieciom.

10. Co to są izomery trans?

To rodzaj kwasów tłuszczowych, które powstają podczas utwardzania olejów roślinnych. Izomery trans są niekorzystne dla zdrowia, bo podnoszą poziom cholesterolu i mogą mieć działanie rakotwórcze. Znajdują się zwłaszcza w twardych margarynach (te wysokiej jakości, miękkie, prawie ich nie zawierają), miksach i roślinnych tłuszczach utwardzanych przeznaczonych do smażenia. Najwięcej szkodliwych kwasów tłuszczowych jest w produktach typu fast food i w wyrobach cukierniczych, np. gotowych ciastach, herbatnikach. Czytaj etykiety. Jeśli produkt zawiera utwardzone tłuszcze roślinne, to najprawdopodobniej również izomery trans. Produkty przeznaczone specjalnie dla dzieci są bezpieczne, ponieważ spełniać muszą określone normy, w tym też takie dotyczące składu. 

11. Jaki olej i oliwę wybrać?

Wszystkie oleje roślinne i oliwa są dobre zarówno do sałatek, jak i do krótkiego smażenia (dla małych dzieci nie polecamy tak przyrządzanych potraw).
  • Oleje tłoczone na zimno nadają potrawom swój smak i zapach, rafinowane są neutralne (rafinowanie usuwa z nich wszelkie zanieczyszczenia, ale i pozbawia je naturalnego aromatu, a także części cennych składników).
  • Najzdrowszy jest olej rzepakowy. Cenny jest olej lniany, bo zawiera aż 50% kwasów omega-3. Olej słonecznikowy zawiera bardzo dużo witaminy E.
  • Nie przesadzaj z ilością oliwy lub oleju, i w sałatkach, i podczas smażenia. Najlepiej smaż na małej ilości oliwy lub oleju (i nie używaj go już ponownie!) na patelni z powłoką nieprzywierającą – wtedy można użyć naprawdę niewiele tłuszczu. Lepiej jednak piec, gotować lub dusić – to zdrowsze sposoby przyrządzania potraw dla dzieci. Podczas smażenia aż 60% tłuszczu przechodzi z patelni do smażonej potrawy.

Konsultacja: dr n. med. Grażyna Rowicka, pediatra, pracuje w poradni gastroenterologicznej Instytutu Matki i Dziecka
Oceń artykuł

Ocena 4 na 2 głosy

Zobacz także

Popularne tematy