Imiesłowy: co to jest, rodzaje, przykłady, ćwiczenia
Adobe Stock/Syda Productions
Język polski

Imiesłowy: czym są, rodzaje, przykłady, ćwiczenia

Czy są imiesłowy? Ile rodzajów imiesłowów wyróżniamy i jakie ma to znaczenie? Dzięki przykładom ilustrującym wyjaśnienie najważniejszych zagadnień dotyczących imiesłowów – na pewno wszystko zrozumiesz.

Tak naprawdę wystarczy zapamiętać, że w języku polskim używamy czterech rodzajów imiesłowów. A jeśli jeszcze chcemy uniknąć robienia błędów ortograficznych w pisowni „nie” z imiesłowami – należy zapamiętać dwie reguły. Przekonaj się, że kiedy nauczysz się rozpoznawać rodzaje imiesłowów, przestaną ci się one wreszcie mylić.

Spis treści:

Jak skutecznie uczyć dziecko? [Wideo]

Imiesłowy: co to jest?

Uwaga, imiesłowy nie są częściami mowy. Imiesłowy to gramatyczne formy czasowników.

Mimo że imiesłowy w języku polskim są w dość powszechnym użyciu, potrafią sprawiać kłopoty. Dlaczego? Chociażby przez ich podobieństwo do przymiotników oraz trudności z poprawną pisownią „nie” z imiesłowami.

Imiesłowy dzielimy na:

  • Imiesłowy przymiotnikowe (bierne i czynne)
  • Imiesłowy przysłówkowe (współczesne i uprzednie),

Opis i przykłady rodzajów imiesłowów znajdziesz niżej.

Rodzaje imiesłów

Imiesłowy przymiotnikowe

Imiesłowy przymiotnikowe – jak podpowiada sama nazwa – są formami czasownika przypominającymi przymiotniki.

Wyróżniamy: 

  • imiesłowy przymiotnikowe czynne
    – to imiesłowy, które pokazują cechę kogoś (czegoś), kto (co) wykonuje właśnie jakąś czynność
    – poznasz je po końcówkach -ący, -ąca, -ące,
    – przykłady: czytający (rodzic), malująca (artystka), świecące (słońce)
  • imiesłowy przymiotnikowe bierne
    – to imiesłowy, które pokazują cechy kogoś (czegoś), kto (co) podlega pewnej czynności lub ma pewne cechy dotyczące tego, co się wydarzyło,
    – poznasz je po końcówkach: -ty, -te, -ta -ny, -na, -ne
    – przykłady: poprawiony (sprawdzian), podarty (mankiet), zdarta (płyta)

Imiesłowy przysłówkowe

  • Imiesłowy przysłówkowe współczesne
    – poznasz je po końcówce -ąc
    – tworzymy od czasowników niedokonanych,
    – wskazują na czynność (zdarzenie), która dzieje się równocześnie
    – przykłady: pijąc, wychodząc, patrząc
  • Imiesłowy przysłówkowe uprzednie
    – poznasz je po końcówkach: -wszy, -łszy
    – tworzymy je od czasowników dokonanych,
    – wskazują na czynność (zdarzenie), które miały miejsce wcześniej
    – przykłady: dotarłszy (na miejsce), wróciwszy (do domu)

Pisownia imiesłowów z „nie”

Jeśli chodzi o pisownię „nie” z imiesłowami, wystarczy zapamiętać dwie zasady:

  • Imiesłowy przymiotnikowe z „nie” piszemy łącznie.
  • Imiesłowy przysłówkowe z „nie” piszemy oddzielnie.

Przykłady imiesłowów, które piszemy łącznie z przeczeniem „nie”:

To sytuacja niemająca nic wspólnego z moim przyjacielem.
Sprawca kradzieży do dziś został niewykryty.
Niedotrzymana obietnica sprawiła, że przestali mu ufać.

Przykłady imiesłowów, które piszemy rozłącznie z przeczeniem „nie”:

Nie trenując trudno dbać o lepszą formę.
Nie mówiąc wychowawczyni „dzień dobry” pokazał brak kultury osobistej.
Nie wróciwszy na czas wzbudził niepokój siostry.

Imiesłowy: ćwiczenia

Ćwiczenie 1.

Podaj po 3 przykłady imiesłowów przymiotnikowych biernych i czynnych oraz ułóż z nimi zdania.

Ćwiczenie 2.

Podaj po 3 przykłady imiesłowów przysłówkowych współczesnych i uprzednich oraz ułóż z nimi zdania.

Ćwiczenie 3.

Ułóż 3 zdania z imiesłowami, z którymi napiszesz „nie” łącznie i 3 zdania z imiesłowami, z którymi „nie” napiszesz rozłącznie.

Odpowiedzi

Ćwiczenie 1.

Przykłady imiesłowów przymiotnikowych biernych: uszyty, rozdarty, podrzucony

Zdania:

Uszyty na miarę garnitur leżał idealnie.
Paweł czuł się wewnętrznie rozdarty.
Szybko wszyscy pokochaliśmy tego podrzuconego kociaka.

Przykłady imiesłowów przymiotnikowych czynnych: wołający, biegnący, oglądający

Zdania:

Wołający mamę chłopiec nagle zaczął płakać.
Biegnący szybko czas potrafi leczyć rany.
Mężczyzna oglądający krawaty długo nie mógł się zdecydować który wybrać.

Ćwiczenie 2.

Przykłady imiesłowów przysłówkowych współczesnych: miałcząc, podchodząc, wąchając

Zdania:

Miałcząc głośno kot domagał się uwagi.
Podchodząc bliżej, dziewczynka zobaczyła brata, który właśnie złapał żabę.
Wąchając lawendę, mama uśmiechała się lekko.
Przykłady imiesłowów przysłówkowych uprzednich: machnąwszy, ułożywszy, doczekawszy

Zdania:

Machnąwszy ręką usiadł zrezygnowany przy stole.
Ułożywszy kwiaty w wazonie, ciocia zabrała się za szydełkowanie serwety.
Doczekawszy się na swoją kolejkę, szybko wybraliśmy ulubione smaki ciastek.

Ćwiczenie 3.

Nie poczekawszy na przyjaciół, kupiła bilet i weszła na salę kinową.
Nie mając nic na sumieniu, Karolina nie musiała obawiać się konsekwencji.
Nie odpisując na wiadomości, pokazała mu, że go lekceważy
Nielubiąca brokułów dziewczynka odłożyła zielone różyczki na bok talerza.
To jest niecierpiąca zwłoki sprawa.
Niedająca spokoju myśl wciąż psuła wujkowi nastrój.

Zobacz także:

„Nie” z przymiotnikami: kiedy „nie” z przymiotnikami piszemy razem a kiedy osobno?
Adobe Stock
Aktualności
„Nie” z przymiotnikami: kiedy piszemy razem, a kiedy osobno?
Choć zasady pisowni „nie” z przymiotnikami mogą wydawać się skomplikowane – w rzeczywistości łatwiej je zapamiętać, niż myślisz.

Zanim przejdziemy do tego, jak prawidłowo pisać „nie” z przymiotnikami, warto przypomnieć sobie, co to jest przymiotnik . Wiedząc, czym charakteryzuje się ta odmienna część mowy, opanowanie zasad pisowni przymiotników z przeczeniem „nie” powinno pójść jak z płatka.   Spis treści: Kiedy „nie” z przymiotnikami piszemy razem? Kiedy „nie” z przymiotnikami piszemy oddzielnie? Trzy kolejne zasady pisowni rozłącznej „nie" z przymiotnikami  Kiedy „nie” z przymiotnikami piszemy razem?   Aby wiedzieć, kiedy „nie” z przymiotnikami piszemy razem, a kiedy osobno – wystarczy ustalić, w jakim stopniu występuje dany przymiotnik. Zasady łącznej pisowni „nie” z przymiotnikiem dotyczą przymiotników w stopniu równym . Co to znaczy? Wszystko wyjaśni się, gdy przypomnimy sobie wiadomości dotyczące stopniowania przymiotników, które mogą występować w trzech stopniach: równym, wyższym i najwyższym. Na przykład przymiotnik ładny występuje w stopniu równym, podczas gdy ładniejszy to już stopień wyższy, a najładniejszy – stopień najwyższy. Inne przykłady to:   Dobry (stopień równy) – lepszy (stopień wyższy) – najlepszy (stopień najwyższy) Jasny (stopień równy) – jaśniejszy (stopień wyższy) – najjaśniejszy (stopień najwyższy) Wczesny (stopień równy) – wcześniejszy (stopień wyższy) – najwcześniejszy (stopień najwyższy) Mały (stopień równy) – mniejszy (stopień wyższy) – najmniejszy (stopień najwyższy) Ciekawy (stopień równy) – ciekawszy (stopień wyższy) – najciekawszy (stopień najwyższy)   Teraz z pewnością łatwiej będzie zrozumieć, dlaczego poniższe przymiotniki pisze się łącznie z przeczeniem „nie”:    Nieładny (bo:...

Co to jest przymiotnik:  na jakie pytania odpowiada, przez co się odmienia i jak się go stopniuje (dużo przykładów)
Adobe Stock
Aktualności
Co to jest przymiotnik: na jakie pytania odpowiada, przez co się odmienia i jak się go stopniuje (przykłady)
Chcesz wiedzieć, co to jest przymiotnik? Najprościej poznać jego tajemnice (rodzaje, pytania, odmianę) przy pomocy przykładów, dzięki którym każda regułka staje się prostsza do zapamiętania.

Nawet jeśli wiesz, czym jest przymiotnik , czasem warto utrwalić sobie wiedzę, na jakie pytania odpowiada (i czy ma to znaczenie na zapis małą lub wielką literą) oraz przez co się odmienia. Nie mówiąc o stopniowaniu, które może sprawiać nie lada kłopot. Spis treści: Co to jest przymiotnik? Przez co się odmienia? Na jakie pytania odpowiada przymiotnik? Rodzaje przymiotnika Stopniowanie przymiotników Co to jest przymiotnik? Przez co się odmienia? Przymiotnik to część mowy, która odmienia się przez: liczby, rodzaje i przypadki. Przymiotniki określa cechy: ludzi, np. Ten miły , starszy pan prowadził antykwariat. roślin, np. W gałęziach ciemnozielonych świerków hulał wiatr. rzeczy, np. Przydałby się jakiś nowy zeszyt. zjawisk, np. Co za straszna burza! pojęć, np. To jest prosta definicja. stanów, np. Karolowi towarzyszył ogromny zachwyt. Przymiotniki „lubią” rzeczowniki i bardzo często występują bardzo blisko nich. Dzięki przymiotnikom możemy opisywać: kształty, np. okrągły (plac, tort, rok) smaki, np. słodki (batonik, bobas, upominek) kolory, np. różowy (balonik, plecak, flamaster) rozmiary, np. mały (chłopiec, stół, ziemniak) temperaturę, np. ciepły (poranek, kwiecień, tost) materiały, np. bawełniany (T-shirt, podkoszulek, kokon) cechy charakteru, np. przyjazny (kolega, wychowawca, źrebak). Uwaga: przymiotnika (który jest częścią mowy) nie należy mylić z przydawką (która jest częścią zdania). Na jakie pytania odpowiada przymiotnik? Jeśli wiesz, co to jest przymiotnik, łatwo uzmysłowisz sobie, że odpowiada on na pytania dotyczące cech rzeczowników: jaki, jaka, jakie? (np. ładny, urocza, maleńkie) czyj, czyja, czyje? (np. mój, twoja, Ani) który, która, które? (np. piąty, ostatnia, przedostatnie) W tym miejscu warto...

Przysłówek: co to jest, na jakie odpowiada pytania, stopniowanie.
Adobe Stock
Aktualności
Przysłówek: co to, pytania, stopniowanie [PRZYKŁADY i PISOWNIA]
Jak zrozumieć, co to jest przysłówek? Wystarczy uważnie przeczytać najważniejsze informacje na temat przysłówków, by dowiedzieć się i zapamiętać: na jakie pytania odpowiada, jak go prawidłowo stopniować? I jak już nigdy więcej nie pomylić przysłówka z przymiotnikiem.

Aby „oswojenie” przysłówków było jak najprostsze – postaraliśmy się, by nie zabrakło odpowiednich przykładów przysłówków umieszczonych w zdaniach. Przekonaj się, że to właśnie dzięki przykładom najłatwiej zapamiętać, czym jest przysłówek, na jakie pytania odpowiada i jak odróżnić go od innych części mowy . Spis treści: Co to jest przysłówek i na jakie pytania odpowiada? Stopniowanie przysłówków Przysłówek a przymiotnik: czym się różnią, co je łączy? Razem czy osobno, czyli jak pisać „nie” z przysłówkami Co to jest przysłówek? Na jakie pytania odpowiada? Przysłówek to nieodmienna część mowy, czy taka, która nie odmienia się ani przez przypadki, ani przez liczby, ani przez rodzaje. Przysłówek określa cechę (np. ładnie), czynność – jak jest wykonywana, kiedy jest wykonywana (np. szybko, wczoraj) i stan (np. zimno).  Przysłówek odpowiada na pytania: jak? gdzie? kiedy? Odpowiadając na pytanie: Jak się czujesz? najprawdopodobniej odpowiesz… przysłówkiem. Formy: dobrze, niedobrze, słabo, świetnie, wyśmienicie, nie najgorzej – to właśnie przysłówki. Inne przykłady przysłówków znajdziesz w zdaniach niżej: Pobiegł szybko i wygrał ten wyścig. (jak? szybko) Jaskółka wzbiła się wysoko w niebo. (gdzie? wysoko) Wczoraj widziałam się z Martą. (kiedy? wczoraj)   Na podstawie pytań, na jakie odpowiada dany przysłówek, można wyróżnić: Przysłówki sposobu – gdy odpowiada na pytanie: jak?, np. szybko, miło, smacznie, pogodnie Przysłówki miejsca – odpowiada na pytanie: gdzie?, np. wysoko, blisko, daleko, obok Przysłówki czasu – gdy odpowiada na pytanie: kiedy?, np. wczoraj, dzisiaj, rano, wieczorem   Stopniowanie przysłówków Przysłówki – jak przystało na nieodmienną...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz