Urlop macierzyński i rodzicielski: zasady 2020
fot. AdobeStock

Urlop macierzyński 2020: ile trwa, komu przysługuje?

Urlop macierzyński jest płatny, w części jest obowiązkowy dla matki, a w części może być dzielony z ojcem dziecka. Sprawdź, kiedy wymagany jest wniosek i ile łącznie przysługuje urlopu po urodzeniu dziecka w 2020 r.
Agnieszka Majchrzak
Urlop macierzyński i rodzicielski: zasady 2020
fot. AdobeStock

Urlop macierzyński to pierwszy urlop, który przysługuje po narodzinach dziecka. Z przepisów, które obowiązują w 2020 roku, wynika, że po porodzie możesz aż przez 12 miesięcy korzystać z płatnego urlopu. Najpierw zgodnie z prawem wykorzystasz właśnie urlop macierzyński, a po nim – urlop rodzicielski. Oba nazywane są potocznie „rocznym” urlopem macierzyńskim. W sumie trwają 52 tygodnie. 

Spis treści:

Ile trwa urlop macierzyński w 2020 roku?

W związku z narodzinami dziecka przysługuje ci 20 tygodni urlopu macierzyńskiego. Jeśli na świat przyjdzie więcej dzieci, urlop macierzyński ulega wydłużeniu do:
  • 31 tygodni – w przypadku urodzenia bliźniąt
  • 33 tygodni – w przypadku urodzenia trojaczków
  • 35 tygodni – gdy urodzi się czworo dzieci
  • 37 tygodni – gdy urodzi się pięcioro lub więcej.

Urlopu macierzyńskiego nie możesz się zrzec (jest obowiązkowy). Prawo pozwala mamie dziecka wrócić jednak do pracy wcześniej. Możesz to zrobić po upływie 14 tygodni. Musisz jednak spełnić warunek – pozostałą część urlopu, czyli 6 tygodni, przejmie tata dziecka (powinien być zatrudniony na podstawie umowy o pracę). To tzw. urlop tacierzyński.

Uwaga! W przypadku przekazania urlopu partnerowi oboje rodzice muszą złożyć pisemne wnioski – mama, że rezygnuje z reszty urlopu, a tata, że chce go przejąć. Co ważne – część urlopu macierzyńskiego (6 tygodni) możesz wykorzystać również przed porodem.
Z urlopu macierzyńskiego może korzystać nie tylko kobieta, która urodziła dziecko (lub zaraz je urodzi). Urlop ten przysługuje również rodzicowi, który adoptował dziecko lub przyjął je pod opiekę w ramach rodziny zastępczej.

Ile wynosi zasiłek macierzyński?

Podczas urlopu macierzyńskiego otrzymasz zasiłek macierzyński (ekwiwalent pieniężny). Ma on różną wysokość w zależności od tego, czy pracujesz na etacie, czy nie. 
  • Jeśli masz etat – otrzymasz zasiłek w wysokości 100 proc. podstawy jego wymiaru. Wysokość zasiłku wylicza się na podstawie twojego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, które otrzymywałaś w ciągu roku przed urodzeniem dziecka. Zasiłek w wysokości 100 proc. swojego wynagrodzenia możesz otrzymywać przez cały urlop macierzyński, a na następującym po nim urlopie rodzicielskim zasiłek będzie wynosił 60 proc. wynagrodzenia. Jeśli zaraz po narodzinach dziecka złożysz wniosek o oba urlopy – zasiłek będzie wynosił 80 proc. przez cały rok.
  • Jeśli nie masz etatu – mamy, które nie są zatrudnione na postawie umowy o pracę, otrzymują świadczenie w wysokości 1 tysiąca złotych (tzw. kosiniakowe świadczenie rodzinne). Jest one przyznawane mamom bezrobotnym, studentkom, prowadzącym działalność gospodarczą i zatrudnionym na podstawie umowy o dzieło.

Jeśli pracowałaś na etacie krócej niż rok, pod uwagę bierze się dotychczasowy staż pracy. Jeśli na podstawie obliczeń zasiłek macierzyński będzie mniejszy niż 1 tys. zł - państwo dopłaci resztę, by każda matka w Polsce otrzymywała przez pierwszy rok życia dziecka minimum 1000 złotych miesięcznie.
Redakcja poleca: Pasta z fluorem: czy jest szkodliwa dla dzieci? [WIDEO]
Pasta z fluorem stosowana w odpowiedniej ilości jest bezpieczna. Dr hab. Dorota Olczak-Kowalczyk z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego podkreśla, że najważniejsze jest to, by stosować taką pastę w odpowiednich ilościach. Dla małego dziecka wystarczy odrobina.

Kiedy złożyć wniosek o urlop?

O urlop macierzyński nie musisz wnioskować. Rozpoczyna się automatycznie w dniu narodzin dziecka. Pracodawca nie ma prawa ci go nie udzielić. Powinnaś jednak o tym fakcie go poinformować (nie musisz tego robić osobiście). Wystarczy, że dostarczysz do pracy odpis aktu urodzenia dziecka. Gdy zamierzasz skorzystać z części urlopu przed porodem, wtedy musisz złożyć wniosek o urlop macierzyński.

Jeśli po urlopie macierzyńskim, wybierasz się na urlop rodzicielski, powinnaś do 21 dni przed jego rozpoczęciem złożyć wniosek. Możesz też od razu po narodzinach dziecka zadeklarować zamiar wykorzystania obu przysługujących ci płatnych urlopów.

Urlop rodzicielski: ile trwa i dla kogo?

Po urlopie macierzyńskim masz prawo do 32 tygodni urlopu rodzicielskiego (34 tyg. w przypadku ciąży mnogiej). Urlop rodzicielski był kiedyś krótszy, ale w 2017 roku włączono do niego tzw. dodatkowy urlop macierzyński (trwał 6 tygodni).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami urlop rodzicielski:
  • przysługuje obojgu rodzicom – mama może wrócić wcześniej do pracy i przekazać pozostałą część urlopu tacie dziecka, np. połowę.
  • oboje rodzice mogą wykorzystać go jednocześnie – czas urlopu skraca się wtedy do 16 tygodni.
  • można dzielić go na części – jeśli nie uda ci się wykorzystać całości od razu po macierzyńskim, 16 tygodni możesz przesunąć na termin późniejszy i wykorzystać je aż do momentu ukończenia przez dziecko 6 lat (dokładnie do końca roku kalendarzowego, w którym przypadają 6. urodziny dziecka).  
  • jest płatny – w czasie jego trwania otrzymujesz zasiłek macierzyński.
Pamiętaj! Masz prawo zmienić swoją decyzję i zrezygnować z urlopu rodzicielskiego lub jego części. 
 
Ile pieniędzy dostanę na urlopie rodzicielskim?

Na urlopie macierzyńskim i rodzicielskim zasiłek macierzyński wynosi 100 proc. pensji przez pierwsze 20 tyg., później – 60 proc. Jeśli od razu po urodzeniu dziecka zadeklarujesz, że zostaniesz z dzieckiem przez cały rok po porodzie, otrzymasz 80 proc. zasiłku. Gdy należny ci zasiłek wynosi mniej niż 1000 złotych, otrzymasz wyrównanie do tej kwoty.

Kiedy urlop można łączyć z pracą?

W trakcie urlopu dodatkowego i rodzicielskiego można pracować u pracodawcy, który zatrudniał cię przed urlopem w wymiarze nie większym niż pół etatu. Zasiłek macierzyński zostaje wtedy proporcjonalnie zmniejszony. Co miesiąc otrzymasz wynagrodzenie z tytułu pracy na pół etatu i połowę przysługującego ci zasiłku. Na łączenie urlopu z pracą musi zgodzić się pracodawca. Jeśli odmówi, do czego ma prawo, powinien wyjaśnić to pisemnie.

Czy płatny urlop mają tylko pracujący na etacie?

Zasiłek macierzyński przysługuje nie tylko mamie zatrudnionej na umowę o pracę. Dostaniesz go także, jeśli:
  • pracujesz na umowę zlecenie,
  • pracujesz na umowę o dzieło,
  • prowadzisz działalność gospodarczą,
  • jesteś zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna.

Zgodnie z obecnymi przepisami każda mama ma prawo do otrzymania tego świadczenia, jeśli spełni określone wymagania. W wymienionych wyżej przypadkach zasiłek macierzyński wynosi 1000 zł.

A jeśli umowa o pracę kończy się w trakcie urlopu rodzicielskiego?

Jeśli umowa o pracę wygasa w czasie trwania urlopu, mama traci prawo do jego dalszej części. Nie traci jednak prawa do zasiłku macierzyńskiego, który będzie otrzymywać do końca okresu, który odpowiada temu urlopowi. W takiej sytuacji jednak tata dziecka może przejąć część urlopu rodzicielskiego, jeśli mama nie wykorzystała jeszcze 8 lub więcej tygodni.

Co z wolnym dla taty?

Ojcowie mają prawo do 2 tygodni płatnego urlopu ojcowskiego, które powinni wykorzystać nim dziecko skończy dwa lata. Tata może to zrobić niezależnie od tego, czy mama dziecka jest na urlopie i czy jest z nią w związku małżeńskim. Urlopu ojcowskiego nie można przekazać mamie dziecka (wydrukuj wniosek o urlop ojcowski). W 2020 roku urlop ojcowski można podzielić na dwie części. W czasie urlopu ojcowskiego ojciec otrzymuje 100 proc. średniego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy.

2 dni opieki nad dzieckiem

Rodzic, którego dziecko nie ukończyło jeszcze 14 roku życia, ma prawo do wzięcia w ciągu roku 2 dodatkowych dni urlopu właśnie w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Może też skorzystać z tego urlopu w wymiarze godzinowym nie większym niż 16 godzin (czyli tyle, ile wynosi wymiar 2 dni pracy na pełen etat). W czasie tego urlopu rodzic zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Ważne! Aby uzyskać urlop do opieki nad dzieckiem, należy wypełnić stosowny wniosek. Podczas składania pierwszego wniosku o taki urlop w danym roku, pracownik deklaruje, czy wybiera wymiar dzienny czy godzinowy.  

Zwolnienie na czas choroby dziecka

Zwolnienie lekarskie na dziecko może otrzymać każdy rodzic zatrudniony na umowę o pracę. Jeśli dziecko ma mniej niż 14 lat, może wykorzystać 60 dni w roku w ramach zwolnienia na dziecko. Na starsze dziecko rodzic może otrzymać maksymalnie 14 dni takiego zwolnienia. Za okres zwolnienia pracownikowi przysługuje zasiłek opiekuńczy. Aby go otrzymać, pracownik musi wraz ze zwolnieniem lekarskim dostarczyć pracodawcy druk ZUS Z-15 – jest to wniosek o przyznanie zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ten wynosi 80 proc. wynagrodzenia.  

Ile trwa urlop wychowawczy?

To kolejny urlop, z którego mogą skorzystać rodzice. W odróżnieniu od wcześniejszych urlopów jest bezpłatny. Można go wykorzystać w dowolnym terminie, do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. 

Urlop wychowawczy trwa maksymalnie 36 miesięcy i może być podzielony na części (nie więcej niż 5). Może z niego skorzystać również tata dziecka, np. gdy mama jest na urlopie macierzyńskim czy rodzicielskim. Urlop wychowawczy musi być dzielony między rodziców - przynajmniej jeden miesiąc musi przypadać drugiemu rodzicowi.
 
Przywileje dla rodziców (urlopy i inne)
NAZWA DŁUGOŚĆ TRWANIA KTO MOŻE SKORZYSTAĆ? KIEDY SKŁADAĆ WNIOSEK?
Urlop macierzyński 20 tygodni pierwsze 14 tygodni - wyłącznie matka, później matka lub ojciec nie trzeba
Urlop rodzicielski 32 tygodnie (34 tygodnie na bliźniaki) matka lub ojciec 21 dni przed rozpoczęciem
Urlop wychowawczy maks. 36 miesięcy matka i ojciec (obowiązkowo każdy chociaż w części) 21 dni przed rozpoczęciem
Urlop ojcowski 2 tygodnie wyłącznie ojciec 7 dni przed rozpoczęciem
2 dni opieki nad dzieckiem 2 dni (16 godzin) matka, ojciec gdy zajdzie potrzeba wzięcia urlopu na dziecko
Zwolnienie na dziecko do 14 lat - 60 dni
od 14 lat - 14 dni
matka, ojciec gdy dziecko zachoruje przekazać zwolnienie lekarskie pracodawcy

Zobacz też:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 72 głosy

Zobacz także

Popularne tematy