Encyklopedia zdrowia dziecka

A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ż Wszystkie

Wady wzroku

Wady wzroku u dzieci nie zawsze są łatwe do wykrycia. Małe dziecko nie skarży się,  że niewyraźnie widzi, bo po prostu nie wie,  że świat może wyglądać inaczej. Dlatego warto je obserwować, a wszelkie wątpliwości wyjaśniać u okulisty. Szczególnie uważnie trzeba przyglądać się dzieciom, których rodzice mają wady wzroku.
Najczęstsze wady wzroku u dzieci to:
  • Nadwzroczność (dalekowzroczność). Zwykle dzieci  rodzą się z niewielką nadwzrocznością ( +2 , +3 dioptrie), która z czasem samoistnie się koryguje. Niestety, nie zawsze tak się dzieje. Dalekowzroczne dziecko bardzo dobrze widzi oddalone obiekty, natomiast te, które są blisko - niewyraźnie.  
  • Krótkowzroczność. Zazwyczaj pojawia się dopiero  w wieku 7–8 lat. Krótkowzroczne dziecko widzi wyraźnie przedmioty, które znajdują się blisko, natomiast słabo te, które są dalej.
  • Różnowzroczność. Zdarza się rzadko – ma ją jedno na setkę dzieci. Jednym okiem dziecko widzi dobrze, a drugim źle. Różnica między jednym a drugim okiem może być  duża  (np. w prawym oku jest -1, w lewym -5 dioptrii). Słabsze oko przekazuje  do mózgu niewyraźny obraz, co sprawia, że z czasem mózg zaczyna go odrzucać i wykorzystuje tylko ten ze zdrowego oka. W efekcie słabsze oko w ogóle może przestać pracować. U niektórych dzieci z różnowzrocznością rozwija się zez (oko, które nie pracuje, "ucieka", bo nie musi się wysilać), jednak nie zawsze tak się dzieje.
  • Astygmatyzm. Na ogół jest wadą wrodzoną. Dziecko zarówno z bliska jak i z daleka widzi zniekształcony, niewyraźny obraz. Astygmatyzmowi może towarzyszyć krótkowzroczność lub dalekowzroczność.
Przeczytaj także: Wrodzone choroby oczu

Przyczyny wad wzroku

Przyczyną wad wzroku jest nieprawidłowy kształt gałki ocznej. Na przykład powodem nadwzroczności jest fakt, że gałka oczna jest zbyt krótka lub rogówka zbyt płaska, co sprawia, że ostry obraz powstaje za siatkówką. Przy krótkowzroczności jest odwrotnie: gałka oczna jest zbyt długa lub rogówka zbyt wypukła, przez co ostry obraz powstaje przed siatkówką.

Objawy

  • ból głowy
Dziecko, które ma wadę wzroku może (choć nie musi) skarżyć się na ból głowy.  Na wadę wzroku mogą też wskazywać niektóre zachowania.
  • Przy nadwzroczności dziecko męczy się przy układaniu puzzli, nie lubi obrazków z wieloma szczegółami, nie interesuje się literkami. W przedszkolu może kłopoty z czytaniem i pisaniem.
  • Przy krótkowzroczności  dziecko mruży oczy, chcąc zobaczyć coś, co znajduje się daleko, często siada blisko telewizora, przybliża zabawki do oczu.
  • Przy różnowzroczności może rozwinąć się zez, jednak nie zawsze tak się dzieje. Gdy zeza nie ma, wadę można zauważyć dopiero w badaniu okulistycznym.
  • Dziecko, które ma astygmatyzm,  często mruży oczy i przekrzywia główkę, by wyraźniej widzieć. Męczy je zwłaszcza przyglądanie się przedmiotom znajdującym się blisko. Trudno mu zauważyć szczegóły i skupić się na nich.

Kiedy do lekarza?

Zgłoś się z dzieckiem do okulisty, gdy dziecko skarży się na ból głowy albo niepokoi cię jego zachowanie (patrz: objawy). Idź do okulisty (nawet z niemowlęciem) także wówczas, jeśli dziecko zezuje.

Sprawdź, czy twój kilkulatek jest daltonistą. Zrób test

Leczenie

Leczenie zależy od rodzaju wady wzroku.
Jeśli nadwzroczność jest niewielka i dotyczy obojga oczu, dziecko nie musi nosić okularów (wada może się sama wyrównać). Konieczne są jednak regularne kontrole, ponieważ wada może się pogłębiać.   Jeśli nadwzroczność jest duża, konieczne jest noszenie okularów lub soczewek plusowych. Z kolei krótkowzroczność koryguje się okularami lub soczewkami minusowymi, a astygmatyzm - szkłami cylindrycznymi.  W przypadku różnowzroczności  oprócz okularów korygujących wadę konieczne jest także zasłanianie lepiej widzącego oka plastrem okulistycznym, by zmusić do pracy słabsze oko. Okulista może także zalecić ćwiczenia ortoptyczne w gabinecie okulistycznym.
W przypadku zeza może być konieczne leczenie operacyjne.

Zobacz także: Kiedy potrzebne są okulary

Powikłania

Pozostawiona samej sobie wada wzroku może utrudniać dziecku prawidłowy rozwój psychomotoryczny. W przypadku nieleczonej różnowzroczności może dojść do utrwalenia zeza i do niedowidzenia w słabszym oku.


Zapobieganie wadom wzroku

Wadom wzroku nie da się zapobiec, jednak o oczy dziecka trzeba dbać  od najmłodszych lat.

    •    Pilnuj, by dziecko było na dworze co najmniej dwie godziny dziennie.  Spędzanie czasu na zajęciach sportowo-rekreacyjnych skutecznie poprawia wzrok – tak zgodnie twierdzą wszyscy okuliści.
    •    Ograniczaj czas oglądania telewizji i zabaw przy komputerze. Codzienna dwugodzinna zabawa przy komputerze aż dwukrotnie zwiększa ryzyko krótkowzroczności.
    •    Dbaj o to,  by dziecko dostawało witaminy i składniki mineralne ważne dla oczu. To beta-karoten (prowitamina A) i witamina E. Beta-karoten jest w pomarańczowych oraz zielonych owocach i warzywach (marchew, morele, dynia, brokuły, sałata), witamina E zaś w orzechach, migdałach, olejach. Podawaj też jagody i czarne porzeczki – zawierają one antocyjany poprawiające widzenie oraz mikrokrążenie w gałce ocznej. Ważnym składnikiem jest również luteina, która działa jak filtr, chroniąc siatkówkę oka przed szkodliwym światłem. Znajduje się ona m.in. w brokułach, pomarańczach, brzoskwiniach, szpinaku, sałacie, mango oraz melonach.
    •    Wybierz się z dzieckiem do okulisty na badanie kontrolne. Możesz to zrobić, gdy dziecko ma 2,5 o 3 lata. Zrób to koniecznie, jeśli w rodzinie występują wady wzroku.

Przeczytaj: Dzieci coraz gorzej widzą - alarmujące badania

Opr. BT

Konsultacja: dr n. med. Anna Ambroziak, specjalista chorób oczu, Samodzielny Publiczny Kliniczny Szpital Okulistyczny AM w Warszawie.