Morfologia, mocz, USG – kiedy je wykonać u dziecka

Kiedy trzeba dziecku zbadać krew i mocz? Kiedy konieczne jest wykonanie USG i RTG? Sprawdź, jakie badania musisz wykonać u dziecka.
Katarzyna Pinkosz
Twoje dziecko nie chce jeść, jest blade i apatyczne? Widać, że coś mu dolega? Zamiast martwić się lub czekać, aż „samo przejdzie”, idź z nim do pediatry i powiedz o swoich wątpliwościach. Lekarz może skierować malca na badania specjalistyczne lub zwykłe pobranie krwi czy przebadanie moczu. Nie myśl, że są niepotrzebne, że nie ma po co stresować dziecka. To właśnie dzięki nim da się szybko wykryć chorobę i ją wyleczyć.

Wspólnie z dr. Robertem Piotrowskim z Kliniki Pediatrii Instytutu Matki i Dziecka opracowaliśmy przewodnik po badaniach, które mogą być konieczne w pierwszych latach życia.

Oto spis najważniejszych badań dziecka, o których musisz pamiętać:

Alergiczne testy

Lekarz zaleci je, gdy podejrzewa u dziecka alergię. Można je wykonywać już u niemowląt. Często jednak objawy uczulenia są tak ewidentne (wysypki na skórze, bóle brzucha, ulewania, kolki), że lekarz stwierdza alergię bez wykonywania jakichkolwiek testów.
  • Analiza krwi. Zwykle takie badanie jest zalecane niemowlętom. Można sprawdzić poziom immunoglobuliny typu IgE. IgE całkowite informuje o tym, czy dziecko ma alergię. Poziom IgE specyficznego mówi, na co konkretnie malec jest uczulony. Badanie jest dość drogie, bo sprawdzenie każdego alergenu (np. mleka, jajka) kosztuje kilkadziesiąt złotych.
  • Skórny test punktowy. Zwykle przeprowadza się go u dziecka powyżej trzeciego roku życia. Lekarz nakłuwa skórę i wprowadza pod naskórek minimalną ilość alergenu. Jeśli malec jest uczulony, po 10–15 minutach w miejscu nakłucia pojawi się zaczerwienienie i bąbel.

To ważne!
Dlaczego lekarz zapisuje środki przeciw alergii maluchowi, u którego testy jej nie potwierdziły? Powodem jest to, że testy sprawdzają tylko tzw. alergię IgE-zależną (czyli taką, gdy po pojawieniu się alergenu rośnie we krwi poziom przeciwciał klasy IgE). Przy tzw. alergii IgE-niezależnej (a właśnie taką ma prawie co trzecie dziecko) testy wychodzą ujemnie. Pomimo tego, że malec jest uczulony, w jego krwi nie wzrasta poziom IgE. Dlatego lekarz zawsze musi brać pod uwagę nie tylko badania, ale też objawy, które ma dziecko.

Dowiedz się więcej: O alergii pokarmowej, wziewnej, kontaktowej
 
Redakcja poleca: Cholesterol u dziecka – jak bardzo jest groźny? [WIDEO]
Podwyższony poziom cholesterolu u dziecka to bardzo ważny sygnał, którego nie należy lekceważyć. Sprawdź, co mówi o całej waszej rodzinie i w jaki sposób się z nim uporać.

Badania bilansowe

Gdy malec skończy dwa, cztery i sześć lat, czekają go tzw. badania bilansowe (musisz zapisać na nie dziecko wcześniej). Lekarz sprawdzi, czy dziecko rozwija się prawidłowo, zada ci też kilka pytań dotyczących jego umiejętności, np. na bilansie dwulatka dopyta, czy malec umie wspiąć się na krzesło, ustawić wieżę z klocków, samodzielnie jeść, łączyć dwa wyrazy w zdanie. Sprawdzi, czy smyk dostał wszystkie szczepionki, jakie powinien. Zwróci też uwagę na:
  • wzrost i wagę – to konieczne, by stwierdzić, czy maluch nadal prawidłowo przybiera na wadze oraz rośnie (zobacz hasła: wzrost, waga, siatki centylowe);
  • budowę i postawę ciała – lekarz sprawdzi, czy dziecko jest symetrycznie zbudowane, czy prawidłowo chodzi (nie kiwa się, nie utyka). Może dać skierowanie do ortopedy;
  • wzrok – pediatra poprosi, by malec odczytał ze specjalnej tablicy znaki; jeśli będzie miał wątpliwości, czy dziecko dobrze widzi, skieruje je do okulisty, który dokładnie sprawdzi wzrok;
  • stan zębów – w razie potrzeby lekarz zaleci dziecku wizytę u dentysty.

Fiberoskopia

To badanie pozwala dokładnie przyjrzeć się migdałkowi gardłowemu (tzw. trzeciemu). Na podstawie fiberoskopii laryngolog podejmuje decyzję o ewentualnym wycięciu migdałka. Jak wygląda badanie? Lekarz musi włożyć dziecku przez nos fiberoskop. To cienki, miękki przewód zakończony kamerą o średnicy kilku milimetrów. Badanie wydaje się trudne, ale łatwo je wykonać, jeśli dziecko jest spokojne. Nie boli!

Badanie moczu

Jedno z podstawowych badań. Zalecane, gdy malec często choruje lub lekarz podejrzewa u niego infekcję układu moczowego.
  • Badanie ogólne. W moczu nie powinno być białka, cukru, krwi ani zwiększonej liczby leukocytów (białych krwinek).
  • Posiew moczu. Lekarz zleca to badanie, gdy podejrzewa, że dziecko ma zakażenie układu moczowego spowodowane infekcją bakteryjną. Dzięki wykonanemu posiewowi (wraz z tzw. antybiogramem) może dobrać taki antybiotyk, który szybko wyleczy malca.

To ważne!
W moczu mogą przypadkowo znaleźć się bakterie, które są na skórze. Żeby temu zapobiec, przed „łapaniem siusiu” dokładnie umyj dziecku pupę i starannie wytrzyj. Potem daj mu trochę wody do picia, ale takiej, która nie przeniesie azotynów do moczu. Poczekaj chwilę, aż zacznie robić siusiu. Możesz je łapać do woreczka, który przykleja się do skóry (kupisz w aptece) lub do specjalnego pojemniczka (dostaniesz w przychodni lub kupisz w aptece). Staraj się złapać środkowy strumień moczu. Postaraj się, by pojemnik jak najszybciej trafił do laboratorium.
 

Morfologia i inne badania krwi

Lekarz je zaleci, gdy coś go niepokoi, jeśli chodzi o zdrowie lub rozwój dziecka. Ty też możesz poprosić o skierowanie na badania, gdyż warto je robić profilaktycznie (nie częściej niż co 2–3 lata). W zależności od wieku dziecka są różne normy, dlatego wyniki badań musi zobaczyć lekarz.
  • Morfologia. To jedno z podstawowych badań pozwalających wykryć ewentualną ukrytą infekcję, stany zapalne, anemię. Określa się m.in. liczbę i wielkość czerwonych krwinek, czyli erytrocytów (RBC), białych krwinek, czyli leukocytów (WBC), hemoglobiny i hematokrytu.
  • Poziom żelaza. Pozwala stwierdzić, czy przyczyną anemii nie jest niedobór żelaza. Jeśli tak, lekarz może zalecić podawanie dziecku preparatów krwiotwórczych (witamin z grupy B, kwasu foliowego oraz preparatu żelaza). Po kilku tygodniach lub miesiącach trzeba powtórzyć morfologię, żeby sprawdzić, czy podawanie leków pomogło.
  • OB (opad Biernackiego). Badanie to mówi, czy w organizmie nie toczy się jakaś ukryta infekcja. Jest zwykle zalecane dzieciom, które gorączkują, a nie mają objawów choroby.
  • ASO (poziom antystreptolizyny). Zalecane po anginie lub szkarlatynie, szczególnie jeśli dziecko często ma zapalenia gardła i migdałków. Chodzi o wykluczenie możliwych powikłań po zakażeniu paciorkowcami i szybkie podjęcie odpowiedniego leczenia.
  • CRP (tzw. białko ostrej fazy). To badanie również lekarz zaleca dziecku, u którego podejrzewa ukrytą infekcję bakteryjną.
 

Rentgen

Badanie pokazuje wiele narządów wewnętrznych. Najczęściej robi się prześwietlenie:
  • klatki piersiowej – zalecane u wcześniaków (by ocenić dojrzałość płuc), u starszych dzieci – przy podejrzeniu zapalenia płuc;
  • układu moczowego (cystografia i urografia) – lekarz kieruje na nie dziecko, gdy podejrzewa wady układu moczowego;
  • zatok – badanie jest zalecane, gdy malec często choruje na zapalenia zatok, w tym przypadku lekarz może zamiast rtg. zalecić tomografię komputerową;
  • tylnej ściany gardła – kieruje na nie laryngolog, jeśli podejrzewa u malucha tzw. przerośnięty trzeci migdałek; nowocześniejszym badaniem jest jednak fiberoskopia;
  • stawów biodrowych – kieruje na nie ortopeda, jeśli badanie USG nie jest jednoznaczne; 
  • kości – zalecane przy podejrzeniu złamania.

To ważne!
Czy badania rentgenograficzne są bezpieczne? Tak – twierdzą lekarze. Nie zawsze można je zastąpić USG. Aparat USG jest idealny do oceny narządów miąższowych: wątroby, śledziony, serca. Rentgen służy zaś głównie do oceny kości, płuc, przewodu pokarmowego. Obecnie coraz częściej zamiast rtg zleca się badanie tomograficzne. Jest znacznie bardziej dokładne niż klasyczne rtg.
 

Siatki centylowe

To specjalne wykresy, które służą do sprawdzenia, jak malec rośnie i przybiera na wadze. Są na nich zaznaczone linie dla poszczególnych centyli, np. 3., 10., 25., zaś przestrzenie między nimi tworzą kanały centylowe, np. pomiędzy 3. a 10. centylem, pomiędzy 10. a 25. centylem itd. Siatki są zamieszczone w książeczce zdrowia dziecka. Zaznaczaj na nich wyniki po każdym ważeniu lub mierzeniu malca (może to też zrobić lekarz). Posługując się siatkami, sprawdzisz, czy malec prawidłowo rośnie i przybiera na wadze. I tak np. 50. centyl oznacza, że dziecko jest średniakiem: waży (i mierzy) tyle, ile większość maluchów w jego wieku. Jeśli waga i wzrost znajdują się w okolicach 97. centyla, oznacza to, że malec jest bardzo duży; jeśli zaś blisko 3. – raczej szczupły i niski.

Na co trzeba zwrócić szczególną uwagę?
  • Czy waga i wzrost znajdują się pomiędzy 3. a 97. centylem. Jeśli nie, porozmawiaj z lekarzem. Nie musi to wcale świadczyć o chorobie, jednak pediatra może skierować malca na dodatkowe badania.
  • Czy waga i wzrost znajdują się mniej więcej na tym samym poziomie. Gdy waga znajduje się na 25., a wzrost na 75. centylu, może to oznaczać, że smyk jest zbyt szczupły, a kiedy wzrost jest na 50., a waga powyżej 97. centyla – że waży za dużo.
  • Czy dziecko stale znajduje się w tym samym kanale centylowym. Jeśli zauważysz, że krzywa wagi lub wzrostu maluszka zaczyna nagle rosnąć lub spadać (np. smyk do tej pory był na 50. centylu, a teraz jest blisko 97. lub spadł do 10.), koniecznie porozmawiaj na ten temat z lekarzem.

To ważne!
Powodem tego, że malec za mało przybiera na wadze, może być wiele chorób: anemia, alergia, celiakia, mukowiscydoza. Lekarz pewnie zaleci USG jamy brzusznej i badania krwi. Natomiast przyczyną zbyt dużego tycia jest zwykle zła dieta. Na własną rękę nie odchudzaj jednak malca. Dietę może zalecić tylko lekarz opiekujący się dzieckiem. Nadmierne przybieranie na wadze może być też spowodowane chorobą.

Polecamy: Siatki centylowe online – zobacz, czy dziecko dobrze rośnie

Badanie słuchu

Każdy noworodek ma badany słuch jeszcze na oddziale noworodkowym. Jeśli jednak nie jesteś pewna, czy malec dobrze słyszy, idź z nim do laryngologa. Gdy będzie miał wątpliwości, skieruje dziecko na badanie specjalistyczne.
  • Otoemisja. Można ją wykonać już u niemowlęcia. Sprawdza, czy komórki słuchowe ucha wewnętrznego prawidłowo funkcjonują.
  • Tympanometria. To badanie też można wykonać już u niemowlęcia. Sprawdza, czy błona bębenkowa w uchu reaguje na zmiany ciśnienia w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Mówi o stanie trąbki słuchowej.
  • Badanie głosem. Można je wykonać najwcześniej u trzylatka. Lekarz sprawdza, jak malec reaguje na odgłosy, zarówno niskiej, jak i wysokiej częstotliwości. U najmłodszych wykonuje się prosty test tzw. poleceniowy. Badający prosi dziecko o wykonanie jakiejś czynności, odpowiednio przy tym modulując głos.
  • Audiometria. To badanie można wykonać, gdy malec ma co najmniej dwa lata. Dziecko musi skupić się i współpracować z osobą badającą. Zakłada na uszy słuchawki. Jego zadaniem jest zasygnalizowanie najcichszego tonu, który usłyszy. Wynikiem badania jest audiogram, na którym pokazany jest próg słyszenia.
Przeczytaj także: Czy dziecko dobrze słyszy?
 

USG

Aparat wysyła fale ultradźwiękowe. Badanie jest bezpieczne. Najczęściej wykonuje się USG: 
  • stawów biodrowych – zleca je ortopeda, zwykle w trzecim miesiącu życia dziecka. Na jego podstawie może określić, czy w stawie biodrowym nie ma dysplazji lub zwichnięcia. Jeśli wynik USG nie jest jednoznaczny, lekarz może zalecić badanie rtg stawów biodrowych;
  • przezciemiączkowe mózgu – dzięki niemu udaje się „podejrzeć” mózg; najczęściej wykonuje się je u wcześniaków oraz u dzieci, u których neurolog podejrzewa jakieś zaburzenia rozwojowe. To badanie można robić, dopóki maluszkowi nie zarośnie ciemiączko;
  • brzucha – jest zalecane wcześniakom oraz dzieciom urodzonym z małą masą ciała. Lekarz skieruje również na nie starsze dziecko, które często ma bóle brzucha, biegunki, nie chce jeść. Dzięki USG można ocenić wątrobę, pęcherzyk żółciowy nerki, trzustkę, śledzionę;
  • ECHO serca – lekarz skieruje na nie malca, jeśli przy badaniu stetoskopem usłyszy tzw. szmer nad sercem, co może świadczyć o wadzie wrodzonej. Najczęściej jednak u dzieci występują tzw. szmery niewinne, które nie są spowodowane żadną wadą. 
 

Waga

W pierwszym roku życia dziecko będzie ważone podczas każdej wizyty w przychodni. To podstawowe badanie, dzięki któremu lekarz stwierdza, czy malec prawidłowo się rozwija.
  • Ile ma przybierać na wadze? Co miesiąc: w pierwszym kwartale – ok. 800–1000 g, w drugim – ok. 600 g, w trzecim – ok. 450 g, a w czwartym – ok. 350–400 g. Zwykle w 5–6. miesiącu dziecko podwaja swoją wagę urodzeniową, pod koniec pierwszego roku – potraja. Później waga malca jest sprawdzana podczas badań bilansowych. Warto jednak samemu go ważyć co sześć miesięcy, a wyniki pomiarów nanosić na siatki centylowe.

To ważne!
Jeśli widzisz, że dziecko straciło apetyt i je bardzo mało, albo – odwrotnie – ostatnio zaczęło bardzo dużo jeść, to niezależnie od obowiązkowych wizyt idź z nim do przychodni i poproś o zważenie. To szczególnie ważne w pierwszych miesiącach życia, kiedy to malec najintensywniej rośnie i rozwija się.
 

Wzrost

Pielęgniarka lub lekarz podczas każdej wizyty w przychodni mierzy dziecko. Niemowlęcia przy tego typu badaniach nie wolno stawiać na nóżkach (dlatego mówi się nie o wzroście, tylko o długości ciała dziecka). W pierwszych miesiącach to badanie jest wyjątkowo trudne, bo maluszek, leżąc na plecach, ma nóżki zgięte w kolankach. Nie można mu ich prostować, żeby nie zwichnąć stawu biodrowego.
  • Jak mierzyć? Samemu lepiej tego nie robić, wystarczy mierzenie w przychodni. Starszemu dziecku, które już chodzi, warto kupić specjalną, kolorową miarkę i zawiesić na ścianie. Pilnuj, by przy mierzeniu smyk miał proste plecy.
  • Ile malec powinien rosnąć? W pierwszym kwartale – ok. 10 cm, drugim – ok. 6 cm, trzecim – ok. 5 cm, czwartym – ok. 4 cm. Pod koniec pierwszego roku długość ciała malucha jest o 50 proc. większa niż przy urodzeniu. Jeśli więc dziecko miało 56 cm, pod koniec pierwszego roku zwykle mierzy ok. 78 cm (ale może to być też i 74 cm, i 82 cm). Wzrost malca zależy od wielu czynników, przede wszystkim od genów. Jedne dzieci rosną szybciej, inne wolniej (zobacz też: siatki centylowe).
  • Kiedy trzeba się niepokoić? Jeśli wzrost spada poniżej 3. centyla albo ostatnio dziecko przestało rosnąć. Koniecznie idź do lekarza.
Dowiedz się: Czy da się przewidzieć wzrost dziecka?

To ważne!
W pierwszym roku podczas każdej wizyty pielęgniarka mierzy również odwód główki i klatki piersiowej dziecka. Początkowo główka jest o kilka centymetrów większa od klatki piersiowej, około trzeciego miesiąca obwody wyrównują się, a potem klatka jest większa od główki. Świadczy to o prawidłowym rozwoju.

Ocena (13 ocen)

4.4

Zobacz także

Popularne tematy