wcześniak, noworodek urodzony przed terminem, temperatura niemowlęcia
fot. fotolia

Opieka nad wcześniakiem (w domu i w szpitalu)

Opieka nad wcześniakiem na pewno wymaga większej uwagi i wiedzy, jednak nie oznacza to, że wcześniak nie może wkrótce dogonić rówieśników urodzonych w terminie. Wiele zależy nie tylko od opieki medycznej, ale także od rodziców.
Aleksandra Sokalska
wcześniak, noworodek urodzony przed terminem, temperatura niemowlęcia
fot. fotolia

Opieka nad wcześniakiem wygląda zupełnie inaczej u maluszka, który urodził się w 28. tygodniu niż u tego, który spędził w łonie mamy kilka tygodni więcej. Wcześniak, który przyszedł na świat około 36. tygodnia ciąży i waży ponad dwa i pół kilo, a przy tym dobrze oddycha i ssie pierś, często nie potrzebuje aż tak specjalistycznej pomocy. Ale dziecko narodzone dużo wcześniej, ważące poniżej dwóch kilogramów, wymaga specjalistycznej opieki i nieraz długotrwałego pobytu w szpitalu.

Spis treści:
1. Opieka nad wcześniakiem w szpitalu

2. Opieka nad wcześniakiem: karmienie 3. Opieka nad wcześniakiem w domu 4. Opieka nad wcześniakiem - co jeszcze pomoże?
5. Rozwój wcześniaka

Opieka nad wcześniakiem w szpitalu

Wcześniaki najczęściej muszą spędzić pewien czas na oddziale Intensywnej Opieki Neonatologicznej. To tam dziecko jest badane, leży w inkubatorze i to tam - pod bacznym okiem położnych i lekarzy - rodzic stawia pierwsze kroki w opiece nad wcześniakiem. W szpitalu wcześniakiem opiekują się przede wszystkim położne i lekarze neonatolodzy. Rodzice coraz częściej mają możliwość kangurowania dziecka (patrz niżej), zwykle przez godzinę dwa lub trzy razy dziennie. 

Jak wygląda pielęgnacja i opieka nad wcześniakiem w szpitalu? Najmniejsze wcześniaki (poniżej 1500 g) umieszczane są w inkubatorach i to tam odbywają się wszelkie zabiegi pielęgnacyjne: zmiana pieluszki, szybka kąpiel za pomocą jałowej myjki. Personel decyduje o tym, kiedy można włączać rodziców do opieki nad wcześniakiem. Na początku jest to zazwyczaj pozwolenie na pogłaskanie dziecka, dotknięcie go, następnym krokiem jest kangurowanie i wykonywanie niektórych zabiegów pielęgnacyjnych. 

Kangurowanie wcześniaka

Wcześniaki często pieszczone przez rodziców szybciej rosną. Jeśli stan dziecka na to pozwala, dobre jest „kangurowanie” – noszenie dziecka w chuście na brzuchu. Czuje ono wtedy ciepło i bicie twojego serca. Na oddziałach wcześniaki układane są w prawidłowych pozycjach przy pomocy „gniazdek” (rękawów ze styropianowymi kulkami). Ułatwia im to prawidłowe poruszanie rączkami i nóżkami, zabezpiecza przed asymetrią.

Redakcja poleca: „Mama uzdrawia wcześniaka!” – mówi ekspertka ze Szpitala Medicover [WIDEO]
Dzięki czułości mamy i taty wcześniak rozwija się lepiej, szybciej przybiera na wadze i szybciej może wyjść ze szpitala. To fakty poparte badaniami! – mówi dr Marta Balicka.

Kiedy wcześniak wychodzi ze szpitala?

To, ile wcześniak zostaje w szpitalu po narodzinach, zależy przede wszystkim od lekarza prowadzącego - neonatologa. W większości przypadków, jeśli dziecko zaczyna samodzielnie oddychać i ssać, a jego masa przekracza 2 kg - często jest wypisywane ze szpitala. Jednak ostateczna decyzja podejmowana jest przez lekarza i może na nią wpływać bardzo wiele dodatkowych czynników. Czas hospitalizacji waha się od kilku tygodni do kilku miesięcy.

RSV, czyli tzw. „Respiratory Syncytial Virus”, najczęściej atakuje właśnie wcześniaki, czyli dzieci z bardzo obniżoną odpornością. Do powikłań po tego typu infekcji zalicza się zapalenia krtani i tchawicy, a także ucha środkowego, problemy z zatokami, oskrzelami i płucami. Jak walczyć z tym wirusem? Najskuteczniejszą metodą jest podanie dziecku przeciwciał.

Opieka nad wcześniakiem: karmienie

Dziecko urodzone przed 33. tygodniem ciąży nie ma jeszcze dostatecznie wykształconego odruchu ssania. Najmłodsze, urodzone przed 28. tygodniem, są zwykle podłączone do respiratora i karmione dożylnie. Trochę starsze wcześniaki karmi się sondą (mlekiem mamy lub mieszanką dla wcześniaków) i tylko dożywia kroplówką.

Ile powinien jeść wcześniak i jak często go karmić?

Na początku podaje się noworodkowi niewielkie ilości jedzenia ok. 2, 3, 5 ml, co dwie, trzy godziny. Kiedy pojawi się odruch ssania, można rozpocząć karmienie ze strzykawki, potem podając do ssania palec, a wreszcie butelkę lub rozpocząć karmienie piersią. Dziecku urodzonemu przed 31. tygodniem ciąży i z masą poniżej 1500 g, można podawać mieszankę z tzw. wzbogacaczami. Dodaje się je też do mleka mamy, aż dziecko osiągnie 38. tydzień wieku korygowanego i przekroczy 2500 g.

Karmienie piersią wcześniaka

Przy karmieniu wcześniaka, szczególnie warto podjąć próby karmienia piersią: mleko mamy chroni przed infekcjami i wzmacnia słabszy organizm przedwcześnie urodzonego maluszka. Mleko kobiety, która urodziła wcześniaka, ma nieco inny skład, zawiera więcej białka i mikroelementów. Aby jednak utrzymać laktację, trzeba odciągać pokarm minimum 8 razy na dobę.

Jeśli wcześniak musi dostawać mleko modyfikowane, będzie to zapewne mieszanka dla noworodków z niską masą urodzeniową.

Jakie mleko dla wcześniaków?

Jeśli wcześniak będzie karmiony mlekiem modyfikowanym, w wyborze odpowiedniej mieszanki na pewno pomoże lekarz. To bardzo ważne, aby skonsultować ten wybór z profesjonalistą i nie podawać maluszkowi zwykłego mleka dla noworodków. Mleko modyfikowane dla wcześniaków powinno zawierać więcej kalorii, białka, wapnia, witamin oraz pierwiastków takich jak cynk i fosfor. Są one niezwykle pomocne w prawidłowym rozwoju przedwcześnie urodzonego malucha.

Waga wcześniaka

W szpitalu wcześniak jest regularnie ważony. To pomaga sprawdzić, czy wypija wystarczającą ilość mleka. W domu możesz się poczuć nieco bezradna – czy zjada tyle, ile powinien? Ważenie wcześniaka przed i po każdym posiłku nie ma sensu, sprawi, że będziesz się denerwować, a stres nie sprzyja laktacji. Zaufaj lekarzom, którzy by nie wypisali dziecka, nie mając pewności, że jest w dobrym stanie!

Opieka nad wcześniakiem w domu

W domu, kiedy nie ma wokół was lekarzy i pielęgniarek, możesz czuć się wyjątkowo niepewna, czy na pewno zajmujesz się dzieckiem tak, jak trzeba. Nie martw się! Poniżej znajdziesz wiele porad, które pozwolą ci szybko nabyć wprawę w opiece nad wcześniakiem.

Jak pielęgnować wcześniaka w domu?

Proces pielęgnowania wcześniaka wygląda nieco inaczej niż u niemowlęcia urodzonego w terminie. Skóra dziecka jest delikatna, ma mało włókien elastynowych i cienkie włókna kolagenowe. Warstwa rogowa i gruczoły nie są w pełni rozwinięte. Jednak jest to zdrowa skóra i wszystko będzie dobrze, dopóki nie zostanie uszkodzona. Szczególnej dbałości wymaga pupcia – styka się z moczem i kałem, a jeśli jest wilgotna, łatwo się odparza. Przewijaj wcześniaka co 2–3 godziny, delikatnie, ale dokładnie oczyszczaj mu skórę, zawsze stosuj krem do pupy chroniący przed odparzeniami.

Pieluszki w rozmiarze dla maleńkiego wcześniaka kupisz m.in. w internecie. Wcześniaka kąp codziennie. Jeśli płacze i kuli się, zacznij od obmywania na materacyku w ciepłym pomieszczeniu. Po umyciu delikatnie osusz ciałko (nie trzyj), posmaruj je oliwką (również główkę). Na noc zakładaj dziecku czapeczkę i rękawiczki – wcześniak łatwo się wychładza, nawet jeśli w domu jest ciepło.

Noszenie wcześniaka

Dziecko może mieć dłużej kłopoty z pewnym trzymaniem główki niż inne dzieci. Podnoś je powoli, przywodząc rączki i nóżki do tułowia. Trzymaj je blisko siebie. Gdy podrośnie, wypróbuj tzw. pozycję kołyskową: trzymaj niemowlę plecami do siebie, jedną ręką obejmuj je za klatkę piersiową, a drugą podtrzymuj pupę i nóżki.

Monitor oddechu

To urządzenie może być wyjątkowo pomocne właśnie przy opiece nad wcześniakiem. Szacuje się, że niemowlak może przesypiać nawet do 18 godzin na dobę - to normalne, że rodzic zajmuje się wtedy swoimi codziennymi obowiązkami. Monitor stoi na straży prawidłowego oddechu maluszka, aby zapobiec przypadkom np. śmierci łóżeczkowej bądź zakrztuszenia się. Sprzęt alarmuje rodziców, kiedy przestaje wykrywać oddech dziecka przez 20 sekund. Czy warto po niego sięgnąć? Skonsultujcie to również ze swoim lekarzem prowadzącym.
 

Opieka nad wcześniakiem - co pomoże?

Sprawdź, jak pomóc swojemu wcześniakowi zaaklimatyzować się na świecie. O tym pamiętaj:

  • Już w szpitalu dotykaj, głaszcz i przytulaj swojego wcześniaka. Leczenie szpitalne nie sprzyja jego rozwojowi – zamiast pozytywki, grzechotek, spacerów dziecko widzi biel szpitalnych ścian i słyszy szum kroplówki. Ale możesz wiele zmienić! Wystarczy zdjąć biżuterię i umyć ręce przed włożeniem ich do inkubatora. Przekazujesz w ten sposób dziecku „dobre” domowe bakterie ze swej skóry, dzięki którym staje się bardziej odporne.

  • Pamiętaj o stałych kontrolach. Noworodek urodzony za wcześnie po opuszczeniu szpitala powinien być pod opieką poradni dla wcześniaków. Jeśli lekarz dostrzeże nieprawidłowości, da skierowanie do neurologa lub ortopedy. Niezbędna jest też kontrola okulistyczna. Pamiętaj, że nawet przy drobnych zaburzeniach w rozwoju neonatolog może skierować cię na instruktaż. Nauczysz się tam, jak wykonywać z niemowlakiem ćwiczenia usprawniające.

Rozwój wcześniaka

Sprawność umysłowa i fizyczna wcześniaków jest zwykle mniejsza niż dzieci urodzonych o czasie. Jednak większość z nich zdrowo rośnie i dość szybko dogania rówieśników (3/4 wcześniaków nadgania te straty już przed upływem trzeciego roku życia!). Skonsultuj z lekarzem możliwości stymulacji maluszka - może to być na przykład odpowiednia muzyka.
Wiek wcześniaka oblicza się, odejmując od właściwego wieku dziecka czas, który dzielił narodziny od terminu porodu wyznaczonego przez lekarza. Jeśli niemowlę ma pół roku, a urodziło się dwa miesiące za wcześnie, jego wiek korygowany wynosi cztery miesiące.

Zobacz też:

Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy