wodogłowie
fot. Adobe Stock

Wodogłowie – przyczyny, objawy, leczenie

Wodogłowie zwane hydrocefalią lub wodomózgowiem polega na zwiększeniu ilości płynu mózgowo-rdzeniowego w komorach mózgu. Nieleczone może wywołać poważne skutki.
Ewa Janczak-Cwil
wodogłowie
fot. Adobe Stock
Wodogłowie pierwszy raz zostało opisane przez Hipokratesa. Stwierdza się je u 1-2 noworodków na każde 1000 urodzeń. Powszechnie uważane jest za chorobę typowo dziecięcą, jednak wodogłowie może pojawić się także u dorosłych.

Wodogłowie:

Przyczyny wodogłowia

W mózgu znajdują się przestrzenie, zwane komorami, które wypełnione są płynem mózgowo-rdzeniowym. Płyn ten odżywia mózg i bierze udział w metabolizmie tkanki mózgowej. Znajduje się on także w przestrzeni podpajęczynówkowej. Jego odpływ następuje poprzez przedostanie się do układu krążenia, gdzie ulega wchłonięciu. U zdrowej osoby płyn ten krąży w przestrzeniach komorowych i w rdzeniu kręgowym i jest stale wchłaniany do układu krążenia.

Przyjrzyj się poniższej ilustracji, która pomoże ci zrozumieć, gdzie znajduje się płyn mózgowo-rdzeniowy i pokaże struktury, o których jest mowa w dalszej części tekstu:
 
wodogłowie plyn mózgowo-rdzeniowy
fot: Adobe Stock

W pewnych sytuacjach dochodzi do zaburzeń, które utrudniają przedostawanie się płynu mózgowo-rdzeniowego do krwioobiegu, co skutkuje tym, że jego nadmiar gromadzi się wewnątrz czaszki. Przyczyną wodogłowia może być:
  • wrodzona wada cewki nerwowej,
  • wrodzona stenoza (zwężenie) wodociągu mózgu,
  • guz mózgu,
  • zapalenie opon mózgowych,
  • urazy wewnątrzczaszkowe,
  • krwawienie dokomorowe,
  • krwotok podpajęczynówkowy.
Redakcja poleca: Bóle brzucha u dzieci - film
Co pomoże na ból brzucha u dziecka? O łagodzeniu dolegliwości związanych z biegunką opowiada pediatra.

Objawy wodogłowia

Wodogłowie wiąże się ze wzrostem ciśnienia śródczaszkowego. Jeśli dojdzie do jego gwałtownego wzrostu, wtedy mogą pojawić się następujące objawy:
  • bóle głowy,
  • wymioty,
  • obrzęk tarczy nerwu wzrokowego,
  • senność,
  • śpiączka,
  • wgłobienie płata skroniowego lub migdałów móżdżku.
W skrajnych przypadkach dochodzi do śmierci.

Przewlekłe wodogłowie, czyli gdy ciśnienie w czaszce narasta powoli, dochodzi do tzw. triady Hakima, czyli otępienia, nietrzymania moczu, niezborności ruchów. Mogą też pojawić się porażenia nerwów.

Wodogłowie u niemowląt

Wzrost ciśnienia śródczaszkowego skutkuje poszerzeniem się ciemiączka i zwiększeniem obwodu głowy. Mogą też pojawić się:
  • senność,
  • wymioty,
  • napady padaczkowe,
  • rozdrażnienie,
  • oczy skierowane w dół.

Sprawdź: Badania prenatalne, które wykryją wady wrodzone i choroby dziecka

U nieco starszych dzieci wodogłowie może objawiać się gwałtownym i piskliwym płaczem, zezem lub niekontrolowanymi ruchami gałek ocznych, nadmierną sennością, pogorszeniem pamięci i logicznego myślenia, rozdrażnieniem, problemami z chodzeniem, skurczami mięśni, wymiotami, apatią, spowolnionym wzrostem.

Sprawdź: Czy twoje dziecko rośnie prawidłowo (wzrost, waga, obwód głowy)

Rodzaje wodogłowia

Wodogłowie może być wrodzone lub nabyte. W ramach każdego tego rodzaju występują dwa typy wodogłowia: komunikujące i niekomunikujące.

Wodogłowie wrodzone

Obecne jest już w życiu płodowym. Stwierdza się je u 80-90 proc. płodów i noworodków z rozszczepem kręgosłupa.
Najczęstszą przyczyną wrodzonego wodogłowia jest zwężenie wodociągu mózgu, które powoduje gromadzenie się płynu w komorach bocznych mózgu. Innymi wrodzonymi przyczynami wodogłowia są: wady cewy nerwowej, torbiele pajęczynówkowe, zespół Dandy'ego-Walkera oraz malformacja Arnolda-Chiariego.

Wodogłowie nabyte

Pojawia się w wyniku infekcji układu nerwowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, urazów, guzów i udarów mózgu.

Wodogłowie komunikujące

Nazywane jest też nieobstrukcyjnym. Polega na zaburzeniach wchłaniania płynu mózgowo-rdzeniowego bez zakłóceń w przepływie płynu przez komory mózgu. Do tego typu wodogłowia może dojść wskutek zwłóknienia czy zbliznowacenia w przestrzeni podpajęczynówkowej wskutek infekcji i urazów, a także w wyniku krwotoku podpajęczynówkowego i dokomorowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, wrodzonego braku ziarnistości pajęczynówki.

Wodogłowie niekomunikujące

Inaczej zwane obstrukcyjnym. Polega na zburzeniach w krążeniu płynu mózgowo-rdzeniowego w wyniku zwężenia lub zablokowania wodociągu mózgu, lub w wyniku obstrukcjo otworu Monro albo otworów Magendiego i Luschki, które łączą ze sobą komory mózgu.

Diagnozowanie wodogłowia

Wodogłowie u niemowląt rozpoznaje się na podstawie badania palpacyjnego wielkości i napięcia ciemiączek. Mierzy się także szerokość szwów czaszkowych, obwód główki. Przy stwierdzeniu wodogłowia wykonuje się badanie USG przezciemiączkowe, tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny – służą one wykryciu przyczyn wodogłowia.

Wodogłowie u dorosłych stwierdza się na podstawie objawów, pomiaru ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego i badań obrazowych: USG, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa.

Leczenie wodogłowia

Wodogłowie wrodzone, w którym dochodzi do powiększenia komór, nie może się samoistnie cofnąć. Dlatego dzieciom wszczepia się specjalne zastawki zwane sztucznymi przetokami, które odprowadzają nadmiar płynu mózgowo-rdzeniowego z komór mózgu do jamy ciała (otrzewnej, opłucnej, przedsionka serca, pęcherzyka żółciowego). W miarę wzrostu dziecka przetoka musi być wymieniana na nową. Poniżej zobaczysz zdjęcie sztucznej przetoki:
wodogłowie sztuczna przetoka
fot.: Adobe Stock
 
U niektórych niemowląt powstaje tzw. wodogłowie zewnętrzne, czyli gromadzenie się płynu w przestrzeni podpajęczynówkowej. Ten typ wodogłowia może samoistnie ustąpić ok. 2. roku życia.

W leczeniu nagłych przypadków często stosuje się w początkowej fazie leczenia zewnętrzny dren komorowy. U niektórych pacjentów w późniejszym czasie konieczne jest założenie sztucznej przetoki mózgowej.

W niektórych przypadkach stenozy wodociągu mózgu wykonuje się zabieg operacyjny polegający na wykonaniu otworu w dnie trzeciej komory mózgu. Prze ten otwór płyn samoistnie wycieka do innych przestrzeni wewnątrz mózgu, np. do czwartej komory, dzięki czemu omijane jest miejsce zwężenia czy zablokowania wodociągu mózgu.

Zobacz także:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy