Encyklopedia zdrowia dziecka

Wzrost

Dzieci dziedziczą wzrost po rodzicach, to oczywiste. Jednak więcej do powiedzenia mają geny otrzymane od matki. To one silniej niż geny od ojca determinują wzrost ostateczny.

Niskie czy wysokie?
Trudno przewidzieć, jak wysokie będzie dziecko. Wzrost jest cechą determinowaną przez wiele genów. W dodatku jest to cecha bardzo plastyczna, to znaczy wrażliwa na wiele czynników otoczenia, w którym dziecko dorasta. To, jak wysokie będzie, zależy nie tylko od sposobu odżywiania i stylu życia, ale także od tego, gdzie mieszka (dzieci z miast są lepiej rozwinięte fizycznie i wyższe od swoich rówieśników ze wsi) oraz jaki poziom wykształcenia mają jego rodzice, a zwłaszcza matka.

Jaki wzrost?
Przewidywanie wzrostu ostatecznego jest trudne, a dodatkowo komplikuje je fakt, że dzieci wzrastają według różnych, indywidualnych, dziedziczonych po przodkach programów rozwojowych. Jedne maluchy rosną we w miarę jednostajnym tempie, a wzrastanie innych odbywa się skokami. Jedne już jako przedszkolaki są wysokie i przez kolejne lata stale „wyrastają” ponad grono rówieśników, inne do pewnego wieku są niskie, a potem nagle zaczynają rosnąć bardzo intensywnie i przeganiają wyższych do tej pory kolegów. Jeszcze inne jako kilkulatki wyróżniają się wzrostem w grupie przedszkolnej czy w klasie, ale wcześnie zaczynają dojrzewać i przyrosty wysokości są już niewielkie.

Kiedy dziecko rośnie najszybciej?
W rozwoju dziecka istnieją pewne prawidłowości dotyczące jego wzrostu.
- Największe tempo wzrostu obserwuje się w pierwszych dwóch latach życia.
- Kilka kolejnych lat (wiek przedszkolny) to czas mniej dynamicznego wzrostu.
- Lekkie przyspieszenie ma miejsce w wieku siedmiu-ośmiu lat (to tzw. skok szkolny).
- Wyraźny kolejny przyrost tempa wzrastania przypada tuż przed rozpoczęciem dojrzewania płciowego (tzw. skok pokwitaniowy).

Warto wiedzieć:
- Dziecko najszybciej rośnie... w nocy. W fazie snu głębokiego organizm najintensywniej wytwarza hormon wzrostu. Dlatego tak ważne jest, żeby dziecku zapewnić regularny sen w dawce odpowiedniej do wieku i indywidualnych potrzeb.
- Podczas letnich wakacji dzieci rosną szybciej niż zimą. Świeże powietrze, słońce, większa aktywność fizyczna, mniej stresów, obfitość naturalnych witamin, których źródłem są świeże owoce i warzywa – wszystko to sprzyja intensywniejszemu wzrastaniu.
- Pokwitaniowy skok wzrastania u dziewczynek występuje o około dwa lata wcześniej niż u chłopców (czyli w wieku 12-13 lat). Właśnie dlatego jeszcze w piątej klasie dziewczynki są wyższe od swoich szkolnych kolegów.
- Chłopcom między 14. a 15. urodzinami przybywa średnio około siedmiu cm wzrostu. Właśnie w tym wieku przypada maksimum skoku pokwitaniowego.

Zobacz także:
Sylwetka
Kości
Krzywica
Sport

Konsultacja: lekarz medycyny Lucyna Michalska, pediatra