Zabieg Credego
fot. Fotolia

Zabieg Credego u noworodka: na czym polega, czy jest obowiązkowy?

Zabieg Credego wykonywany jest rutynowo w szpitalu po urodzeniu dziecka. Polega na zakropleniu oczu noworodka po porodzie azotanem srebra, co zapobiega specyficznemu zapaleniu spojówek u dziecka. Procedura budzi sprzeciw niektórych rodziców.
Karolina Stępniewska
Zabieg Credego
fot. Fotolia
Noworodek podczas porodu może zakazić się dwoinką rzeżączki. To grozi ropną infekcją oczu, prowadzącą do trwałych uszkodzeń rogówki, a nawet do utraty wzroku. Zabieg Credego zawdzięcza swoją nazwę jego pomysłodawcy. Prof. Carl Credé wprowadził zakraplanie oczu noworodka w 1880 roku. Wtedy wiele nowo narodzonych dzieci cierpiało na ten typ zapalenia spojówek. To prowadziło do ślepoty u 8 proc. z nich (w Kopenhadze), a nawet do 30 proc. (w Wiedniu) czy do 45 proc. (w Paryżu).

Spis treści:

Zabieg Credego – czym jest

Zabieg Credego to standardowy zabieg zakraplania oczu noworodka 1 proc. roztworem azotanu srebra. Polega na wpuszczeniu do worka spojówkowego nowo narodzonego dziecka 1-2 kropli roztworu azotanu srebra. Wykonuje się go po narodzinach dziecka w szpitalu, aby zapobiec rzeżączkowemu zapaleniu spojówek. W Polsce jest standardową procedurą, ale w niektórych krajach (np. USA) stosuje się jedynie antybiotyk, chroniący także przed zakażeniem chlamydią.

W Polsce zabieg Credego u noworodków wprowadzono do standardów opieki okołoporodowej w 1933 roku. Odsetek dzieci, które zarażają się rzeżączkowym zapaleniem spojówek w wyniku zakażenia dwoinką rzeżączki podczas porodu, znacząco zmalał – obecnie szacuje się, że w krajach rozwiniętych problem ten dotyczy znikomego procenta noworodków, w krajach rozwijających się jest to jednak nadal częste zjawisko.

Zabieg Credego wykonuje się zarówno po porodzie naturalnym, który niesie ze sobą największe ryzyko zakażenia oczu noworodka dwoinką rzeżączki, ale także po cesarskim cięciu, gdy ryzyko to jest mniejsze. Rośnie ono np. wtedy, gdy doszło do przedwczesnego odejścia wód płodowych.
Po podaniu roztworu azotanu srebra nie można przemywać oczu dziecka solą fizjologiczną, gdyż powoduje to wytrącanie się chlorku srebra.

Zabieg Credego: powikłania

Wokół zabiegu Credego narosły pewne kontrowersje. Mimo nich w Polsce procedura zakraplania oczu noworodków azotanem srebra jest nadal wykonywana. Lekarze uznają, że korzyści, jakie odnoszą dzieci w wyniku zabiegu Credego przewyższają ryzyko: azotan srebra może wywołać chemiczne zapalenie spojówek. To podrażnienie, powodujące zaczerwienie oczu, ustępujące samoistnie po ok. 1 dobie, wystarczy normalna pielęgnacja oczu noworodka.

Azotan srebra nie chroni przed chlamydią – obecnie najczęstszą przyczyną zapaleń oczu noworodków. Warto wspomnieć, że obecnie to chlamydia najczęściej powoduje zapalenie oczu noworodków, a nie dwoinki rzeżączki, właśnie dlatego, że stosowany jest powszechnie zabieg Credego.

Zabieg Credego – czy jest konieczny

W niektórych krajach zamiast zabiegu Credego u noworodków stosuje się maści lub krople z antybiotykiem (erytromycyna), które chronią również przed chlamydią. W Polsce, w niektórych szpitalach, lekarze także wybierają tę opcję. Tu jednak kontrowersje może wzbudzać zasadność podawania noworodkowi antybiotyku „na wyrost”, bez sprawdzenia, czy doszło do zakażenia. Poza tym obserwuje się nabieranie odporności dwoinki rzeżączki na erytromycynę, co nie ma miejsca w przypadku zastosowania azotanu srebra.

W krajach, w których wycofano się z zabiegu Credego jako obowiązkowej procedury po narodzinach dziecka (m.in. Dania, Szwecja, Belgia, Wielka Brytania), notuje się jednak wzrost liczby zakażeń rzeżączkowym zapaleniem spojówek u noworodków. Współczesne badania nad użyciem jodopowidonu, zamiast azotanu srebra lub antybiotyków, dają obiecujące wyniki, ponieważ roztwór działa zarówno na rzeżączkę, jak i chlamydię, nie powodując nabierania odporności przez te bakterie. Obecnie jednak w ramach profilaktyki rzeżączkowego zapalenia spojówek zabieg Credego, zdaniem specjalistów, jest nadal najlepszym wyborem dla ochrony oczu noworodka.

Warto wiedzieć, że dwoinka rzeżączki może prowadzić nie tylko do uszkodzenia wzroku dziecka, ale także do zapalenia opon mózgowych oraz sepsy, co stanowi zagrożenie dla życia dziecka.

Czy można odmówić zabiegu Credego

Zabieg Credego u noworodków jest obowiązkowy. Znajduje się na liście rutynowych procedur okołoporodowych. Zdarzały się już w Polsce przypadki, że rodzice odmówili wykonania zabiegu Credego u noworodka oraz innych zabiegów, w tym szczepień. W takich przypadkach szpital może zwrócić się do sądu o opinię, a sąd może zatrzymać dziecko w szpitalu i zalecić wykonanie wszystkich rutynowych działań okołoporodowych. Odmowa wykonania zabiegu Credego i innych procedur u noworodka może zostać przez sąd uznane za narażanie dziecka na ryzyko utraty zdrowia lub życia.

Lekarze mają prawo do podejmowania działań zmniejszających to ryzyko po uzyskaniu zgody sądu. Art. 34 ust. 6. Ustawy o zawodzie lekarza stanowi: jeżeli przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego, ubezwłasnowolnionego bądź niezdolnego do świadomego wyrażenia zgody nie zgadza się na wykonanie przez lekarza czynności wymienionych w ust. 1, a niezbędnych dla usunięcia niebezpieczeństwa utraty przez pacjenta życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała, bądź ciężkiego rozstroju zdrowia, lekarz może wykonać takie czynności po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego.

Zobacz także:
Redakcja poleca: Prof. Helwich: Obawy rodziców są nieracjonalne [WIDEO]
Czy wszystkie zabiegi w szpitalu po narodzinach są wykonywane w interesie dziecka? Krajowy konsultant w dziedzinie neonatologii wyjaśnia, jak wygląda sytuacja polskich noworodków na tle innych krajów w Europie.
Oceń artykuł

Ocena 4 na 11 głosy

Zobacz także

Popularne tematy