zaburzenia lękowe
fot. Adobe Stock

Zaburzenia lękowe: objawy, rodzaje, leczenie u dzieci i dorosłych

Zaburzenia lękowe dotyczą ok. 15 proc. populacji. Występują też u dzieci. To typ zaburzeń nerwicowych, które dzielą się na kilka rodzajów. Wymagają terapii, a często także leków.
Karolina Stępniewska
zaburzenia lękowe
fot. Adobe Stock
Zaburzeniom lękowym często towarzyszy uczucie zamartwiania się, niepokoju, drażliwości. Do tego mogą dojść objawy fizyczne, takie jak m.in. drżenie rąk, przyspieszone bicie serca, zawroty głowy. Zaburzenia lękowe zaliczane są do grupy zaburzeń nerwicowych. W klasyfikacji ICD-10 wśród tych zaburzeń wymienia się m.in. zespół lęku uogólnionego, fobie oraz zaburzenia kompulsywno-obsesyjne. Przyczyn można doszukiwać się w czynnikach psychologicznych (zaburzenia dysocjacyjne), środowiskowych (PTSD) czy rodzinnych (OCD, lęk napadowy).

Rodzaje zaburzeń lękowych:
- agorafobia
- fobia społeczna
- fobie specyficzne
- zespół lęku panicznego
- zespół lęku uogólnionego
- zaburzenia lękowo-depresyjne
- neurastenia
- zespół depersonalizacji-derealizacji

Więcej o zaburzeniach lękowych:

Zaburzenia lękowe (nerwicowe) – rodzaje

Zaburzenia lękowe diagnozuje lekarz psychiatra oraz psycholog. Częściej występują u kobiet niż u mężczyzn. Dotykają też dzieci. Szacuje się, że 15-20 proc. populacji może cierpieć na którąś z form zaburzeń nerwicowych. U kobiet po ciąży mogą pojawić się poporodowe zaburzenia lękowe.

Podział zaburzeń lękowych według ICD-10:

1. fobie:
  • agorafobia – silny lęk przed przebywaniem wśród ludzi, w miejscach publicznych, wychodzeniem z domu;
  • fobia społeczna (inaczej: zespół lęku społecznego) – występuje bardzo często, szacuje się, że nawet u 10 proc. populacji. Jest to lęk przed ludźmi, oceną, ośmieszeniem, tym, że nie będziemy wiedzieć, co powiedzieć w sytuacji społecznej;
  • fobie specyficzne (izolowane) – np. lęk przed kotami, pająkami, samolotami, przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach, dentystą itp.
2. inne zaburzenia lękowe – nie dotyczą jednej konkretnej rzeczy, osoby czy zjawiska. Jest to lęk nieokreślony, trudny do przewidzenia. Inne zaburzenia lękowe dzielimy na:
  • zespół lęku panicznego — nagłe napady bardzo silnego lęku (przerażenia), któremu towarzyszą objawy somatyczne, np. szybkie bicie serca, trudności z oddychaniem;
  • zespół lęku uogólnionego (nerwica lękowa) – długotrwale występujący lęk, towarzyszy mu uczucie napięcia wewnętrznego, zdenerwowania, drażliwość, zaburzenia koncentracji. Chory stale się zamartwia i nie potrafi odpocząć, zrelaksować się;
  • zaburzenia lękowo-depresyjne (lękowe mieszane) - w tym przypadku u pacjenta występuje zarówno depresja, jak i zaburzenia lękowe.
3. zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD, nerwica natręctw) – chory ma natrętne myśli i/lub czynności, które mocno utrudniają codzienne funkcjonowanie. Musi np. robić pewne rzeczy, żeby zmniejszyć napięcie (myć ręce, wypijać określoną liczbę łyków wody przed snem, liczyć latarnie, sprawdzać, czy zamknął drzwi do mieszkania itp.);
4. reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne – jest to bardzo silna reakcja na stresujące lub traumatyczne przeżycie, mogą wtedy wystąpić np. zespół stresu pourazowego (PTSD);
5. zaburzenia dysocjacyjne – najczęściej występuje wskutek traumatycznych przeżyć. Może dochodzić do utraty pamięci, drgawek, transu. Chory traci świadomą kontrolę nad sobą, swoim myśleniem, ciałem;
6. zaburzenia somatyczne – np. hipochondria, hiperwentylacja;
7. inne zaburzenia nerwicowe:
  • neurastenia (męczliwość psychiczna) – chory czuje się zmęczony nawet po najmniejszym wysiłku fizycznym, a także po umysłowym. Miewa bóle i zawroty głowy, bóle mięśni, nie może się zrelaksować, spać, jest drażliwy;
  • zespół depersonalizacji-derealizacji – mogą pojawiać się u zdrowych osób w przypadku silnego zmęczenia, ale także w zaburzeniach nerwicowych. Człowiek ma wtedy wrażenie, że „stoi obok”, jest oderwany od rzeczywistości. Jego myśli, osoby w otoczeniu, przedmioty – są odrealnione, odbiera je jako rekwizyty.
Redakcja poleca: Trudne rozmowy o męskiej niepłodności - film
Niepłodność często mylona jest z impotencją lub obniżonym libido. Między innymi dlatego niektórzy mężczyźni źle znoszą informację o tym, że mają jakieś kłopoty z płodnością i niechętnie podejmują próby leczenia. Czy można to zmienić?

Objawy zaburzeń lękowych

Nadmierny lęk może objawiać się na różne sposoby, w zależności od rodzaju zaburzenia. Chorzy często skarżą się na:
  • uczucie wewnętrznego niepokoju, zagrożenia, ciągłe zamartwianie się, drażliwość, uczucie odrealnienia;
  • problemy z koncentracją, pamięcią, brak energii;
  • kołatanie serca, bóle w klatce piersiowej, uczucie suchości w ustach, problemy żołądkowe;
  • bóle głowy, trudności z oddychaniem, drżenie rąk, bezsenność.
Objawy zaburzeń lękowych mogą występować razem lub osobno, mogą mieć też różne nasilenie. Zaburzeniom nerwicowym często towarzyszy depresja, nałogi, zaburzenia odżywiania.

Zaburzenia lękowe u dzieci

Szacuje się, że dotykają około 20 proc. dzieci i młodzieży. Diagnozę musi postawić doświadczony psycholog i psychiatra dziecięcy. Lęk jest wpisany w dzieciństwo na różnych etapach rozwoju, nie zawsze więc nadmierna bojaźliwość musi oznaczać poważne problemy. Nie wolno jednak lęku u dziecka bagatelizować, ponieważ nieleczone zaburzenia lękowe mają bardzo negatywny wpływ na rozwój dziecka i jego przyszłe życie. Leczenie jest oparte głównie na terapii (dziecka i/lub rodzinnej), edukacji rodziców. W nasilonych zaburzeniach lękowych lekarz psychiatra może przepisać dziecku także leki: najczęściej antydepresanty, hydroksyzynę, czasem neurolopetyki.

Leczenie lęku i zaburzeń lękowych

Zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, zaburzenia lękowe leczy się: Leki stosowane w leczeniu zaburzeń z grupy nerwicowych:
  • Benzodiazepiny
  • Buspiron
  • leki przeciwdepresyjne
  • leki przeciwhistaminowe
  • neuroleptyki (lęk psychotyczny)
  • ß-blokery
Odpowiednio dobrane leczenie może przynieść satysfakcjonujące rezultaty i znacznie poprawić jakość życia człowieka cierpiącego na zaburzenia lękowe.
Dobór leczenia, terapii i leków uzależniony jest od rodzaju zaburzenia nerwicowego. Ważne jest, aby leki były uzupełnieniem terapii, bo bez odpowiednich działań terapeutycznych i edukacyjnych, zmiana funkcjonowania i reakcji może się nie powieść.
Zobacz też:
Bibliografia:
  • Borowiecka-Kluza J., Brudkiewicz P., Zaburzenia lękowe (nerwicowe) związane ze stresem i pod postacią somatyczną [online]. mp.pl
  • Gmitrowicz A., Kropiwnicki P., Zaburzenia lękowe [online], Klinika Psychiatrii Młodzieżowej I Katedry Psychiatrii UM w Łodzi, Łódź 2016. umed.pl
  • Miernik-Jaeschke, M., Namysłowska I., Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży [online]. mp.pl

Ocena (1 ocena)

5.0
Doładuj
Przeładuj