Encyklopedia zdrowia dziecka

Zapalenie gardła

Ból gardła jest zazwyczaj objawem zakażenia dróg oddechowych. Mimo że małe dziecko nie potrafi powiedzieć, że boli je gardło lub czuje drapanie w gardle, można zauważyć, że ma kłopoty z przełykaniem.

Przyczyny zapalenia gardła

Zapalenie gardła i migdałków podniebiennych spowodowane jest zakażeniem górnych dróg oddechowych przez adeno- lub enterowirusy albo bakterie. Źródłem zakażenia są inne chore dzieci lub dorosłe osoby z objawami infekcji. Zimą chorobie może sprzyjać oddychanie przez usta, gdyż skurcz naczyń krwionośnych powoduje gorsze ukrwienie gardła. Natomiast zakażenie grzybicze gardła może być powikłaniem antybiotykoterapii. Objawy zapalenia gardła mogą też być wynikiem działania na śluzówki drażniących środków chemicznych, a u dzieci z alergią alergenów wziewnych lub pokarmowych.

Najczęstsze objawy zapalenia gardła

  • katar
  • kaszel
  • gorączka
  • ból gardła
  • zaczerwienione gardło
  • wymioty
  • powiększenie węzłów chłonnych na szyi
  • brak apetytu
Wirusowe zapalenie gardła zaczyna się najczęściej objawami nieżytu błony śluzowej nosa, czyli katarem. Może pojawić się suchy męczący kaszel, gorączka, drapanie i ból gardła, starsze dzieci skarżą się na trudności w połykaniu, młodsze mogą wymiotować. Tylna ściana gardła jest silne zaczerwieniona, a migdałki podniebienne są powiększone. Można też zaobserwować powiększenie szyjnych węzłów chłonnych.
Warto przy tym pamiętać, że odczuwanie bólu jest sprawą indywidualną – niektóre dzieci czują silny ból przy stosunkowo niewielkich zmianach chorobowych, a inne skarżą się dopiero, gdy gardło jest już mocno zainfekowane lub gdy doszło do wtórnego nadkażenia bakteryjnego.

Kiedy do lekarza?

Warto poradzić się lekarza zawsze, gdy dziecko odczuwa ból gardła, a zwłaszcza jeśli ma gorączkę. Lekarz oceni, jakimi drobnoustrojami spowodowana jest choroba, a jeśli będą to bakterie (paciorkowce przy bakteryjnym zapaleniu gardła), konieczne jest leczenie antybiotykiem, aby uniknąć powikłań.

Leczenie i  pielęgnacja dziecka z zapaleniem gardła

Wirusowe zapalenie gardła leczy się zwykle objawowo. Dziecku można podać leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol. U starszych dzieci ból gardła mogą złagodzić tabletki do ssania lub płukanie gardła. Bakteryjne zapalenie gardła i migdałków podniebiennych zawsze powinno być leczone antybiotykiem ze względu na niebezpieczeństwo późniejszych powikłań.
Należy zadbać o drożność nosa, intensywnie nawilżać powietrze, którym dziecko oddycha, pamiętać o podawaniu dostatecznej ilości płynów do picia. Mogą to być soki owocowe, woda z miodem i cytryną, napary ziołowe, np. z lipy czy rumianku. Należy pamiętać, że przy bólu gardła dziecku łatwiej jest połykać płyny o temperaturze pokojowej niż gorące. W pierwszych dniach choroby dziecko może nie mieć ochoty na jedzenie, a jeśli nie straci apetytu, podawajmy posiłki lekkostrawne, bogate w witaminy, najlepiej w postaci papki lub płynne.

Powikłania zapalenia gardła

U dzieci najmłodszych, ze względu na ich budowę anatomiczną, łatwo może dojść do rozprzestrzenienia się zakażenia na dolne odcinki dróg oddechowych – do krtani, tchawicy i oskrzeli. Częstym powikłaniem zapalenia gardła u dzieci jest zapalenie ucha środkowego.

Zapobieganie zapaleniu gardła

W okresach, kiedy jest więcej zachorowań na różnorakie infekcje, nie należy organizować spotkań rodzinnych z udziałem nie zawsze zdrowych gości czy zabierać dzieci do centrów handlowych. Nie wolno prowadzić też dziecka z katarem do żłobka lub przedszkola. Trzeba pamiętać, by nie przegrzewać dziecka oraz rozsądnie dostosować ubrania do pogody i temperatury otoczenia. Zimą mieszkania powinny być często wietrzone, powietrze w nich nawilżane, aby uniknąć wysychania błon śluzowych górnych dróg oddechowych. Warto też zadbać o higienę jamy ustnej dziecka.