Encyklopedia zdrowia dziecka

Zapalenie oskrzeli

Zapalenie oskrzeli to infekcja błon wyściełających większe drogi oddechowe prowadzące do płuc. Choroba nie jest niebezpieczna dla dzieci po pierwszym roku życia, choć czasem krztuszenie się i wymioty spowodowane kaszlem bywają dokuczliwe.

Przyczyny zapalenia oskrzeli

Zapalenie oskrzeli może wystąpić w wyniku banalnego zakażenia górnych dróg oddechowych (np. przeziębienia czy zapalenia gardła), które obniża oporność organizmu. Takie zakażenie, wirusowe lub bakteryjne, powoduje obrzęk śluzówki dróg oddechowych i gromadzenie się w nich śluzu, co utrudnia oddychanie.

Najczęstsze objawy zapalenia oskrzeli

  • gorączka
  • suchy, urywany kaszel
  • kaszel wilgotny
  • przyspieszony oddech
  • trudności w oddychaniu
  • utrata apetytu

Zapalenie oskrzeli może pojawić się po 3–4 dniach trwania infekcji, najczęściej wirusowej, np. zapalenia gardła, kataru. Jeżeli pojawia się podwyższona temperatura, a ponadto kaszel, początkowo suchy, później przechodzący w wilgotny z dużą ilością wydzieliny, można przypuszczać, że to może być zapalenie oskrzeli. Często dołączają się bóle brzucha oraz wymioty podczas napadów kaszlu. Dziecko może mieć gorączkę. Ostre zapalenie oskrzeli zwykle trwa 7–10 dni.

Zobacz też: Gorączka u dziecka - kiedy zbijać, jak obniżać?

Możliwe objawy zapalenia oskrzeli

  • wymioty przy kaszlu
  • sinica ust

Kiedy do lekarza

Do lekarza należy się zgłosić, jeśli występują u dziecka trudności w oddychaniu, wciąganie głęboko klatki piersiowej przy każdym oddechu lub sinica wokół ust. Także wtedy jeśli dziecko, zaczynało już zdrowieć, a ponownie pojawiła się gorączka - to może świadczyć o zakażeniu bakteryjnym.

Leczenie i pielęgnacja dziecka z zapaleniem oskrzeli

Przy zakażeniach bakteryjnych lekarz przepisze dziecku antybiotyk. Jeśli zapalenie oskrzeli zostało wywołane przez wirusy, lekarz doradzi, jak opiekować się chorym dzieckiem - wówczas nie jest wskazane podawanie antybiotyków.  W przypadku niemowlęcia jednak lekarz zwykle przepisuje antybiotyk, bo zapalenie oskrzeli może być dla niego niebezpieczne i szybko przejść w zapalenie płuc. Dziecko dostanie też leki wykrztuśne, które pomogą mu w odkrztuszaniu wydzieliny. Takie leki podaje się tylko do godz. 16.00-17.00, żeby wydzielina nie pojawiła się w nocy, co utrudniłoby dziecku sen. W przypadku gorączki należy podać leki przeciwgorączkowe.
Chore dziecko powinno pić duże ilości ciepłych napojów. Należy zadbać o odpowiednie nawilżenie powietrza w jego pokoju. Ważne jest też oklepywanie plecków dziecka – to ułatwi mu odkrztuszanie i pozbycie się wydzieliny. Trzeba to robić kilka razy dziennie: rano, gdyż w nocy gromadzi się dużo wydzieliny, oraz pół godziny po każdym podaniu syropu mukolitycznego. Najlepiej położyć dziecko na brzuszku na swoich kolanach, tak żeby jego główka znajdowała się niżej niż reszta ciała, i oklepywać plecki po obu stronach kręgosłupa. Nocą warto układać dziecku wysoko w łóżku (na poduszkach), aby ułatwić mu oddychanie podczas snu.

Zobacz też: Kiedy podawać antybiotyk?

Powikłania zapalenia oskrzeli

Najczęstszym powikłaniem zapalenia oskrzeli jest zapalenie płuc. Powodem do niepokoju może być np. zmiana rodzaju kaszlu u dziecka na bardzo suchy i męczący oraz osłabienie, apatia, brak apetytu, ponowne podwyższenie temperatury, zasinienie wokół ust. Konieczna jest wtedy wizyta u lekarza.
Nawracające zapalenia oskrzeli, zwłaszcza typu obturacyjnego (dziecko może mieć problemy z oddychaniem, duszności, uczucie braku powietrza), mogą świadczyć o alergii. Jeśli dziecko nie będzie odpowiednio leczone, w tym lekami wziewnymi, także sterydowymi, może dojść do trwałego zwężenia dróg oddechowych oraz astmy. Powtarzające się zapalenia oskrzeli są wskazaniem do zrobienia dziecku dokładnych badań, między innymi w kierunku alergii.

Zapobieganie zapaleniu oskrzeli

Jedyną formą zapobiegania jest wzmacnianie odporności dziecka. Na zapalenie oskrzeli dziecko może chorować wielokrotnie – wszystko zależy od sprawności jego układu odpornościowego.  Im jest starsze, tym sprawniej funkcjonuje jego układ odpornościowy i tym mniej infekcji.

Zobacz też: Jak wzmacniać odporność dziecka?

Tekst: Aleksandra Sobieraj
dr n. med. Joanna Brett-Chruściel
Konsultacja: dr n. med. Joanna Brett-Chruściel

dr n. med. Joanna Brett-Chruściel, pediatra, Grupa LUX MED