Encyklopedia zdrowia dziecka

A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ż Wszystkie

Zaparcie

Zaparcie diagnozuje się wówczas, jeśli dziecko przez okres nie krótszy niż dwa miesiące załatwia się rzadziej niż dwa razy w tygodniu i/lub robi kupę z dużym wysiłkiem.

Uwaga!
Karmione piersią niemowlę do 3-4 miesiąca życia może się załatwiać zarówno po każdym karmieniu jak i nawet raz na trzy (tak!) tygodnie. Jeśli dobrze się czuje, ma apetyt i przybiera na wadze, nie ma powodu do niepokoju, nawet jeśli wypróżnia się bardzo rzadko.

Polecamy także: Zaparcie u niemowlaka

Przyczyny zaparcia

Zaparcia najczęściej są wynikiem błędów dietetycznych: nadmiaru słodyczy, braku surowych owoców i warzyw, słowem, diety pozbawionej wystarczającej ilości błonnika i płynów.

Przyczyną zaparć może być także stres, niechęć do nocnika (dlatego trening czystości  powinien odbywać się na spokojnie, bez popędzania, zawstydzania, wyrzutów) oraz brak ruchu.   

Czasem (bardzo rzadko)  za zaparciami stoi jakiś problem ze zdrowiem. Zaparcia bywają np.  objawem niedoczynności tarczycy, mogą też wiązać się z chorobami układu nerwowego (np. mózgowym porażeniem dziecięcym) czy pokarmowym (np. nieprawidłową budową układu pokarmowego pod postacią wydłużonego jelita grubego lub dodatkową pętlą jelit).
Skłonność do zaparć może też  wiązać się z innymi chorobami, jednak powtarzamy: najczęściej ich przyczyną są błędy dietetyczne.

Polecamy: Zaparcia u dzieci - film

Objawy zaparcia

  • ból brzucha

W przypadku  niemowląt powyżej 4 miesiąca życia i małych dzieci  o zaparciu można mówić wówczas, jeśli dziecko przez okres nie krótszy niż dwa miesiące robi  kupę rzadziej niż dwa razy w tygodniu, np. tylko raz albo jeszcze rzadziej,  co najmniej raz w tygodniu popuszcza  (rodzice myślą wówczas, że to biegunka, tymczasem popuszczanie stolca wynika z przepełnienia jelit,   robienie kupy jest dla niego bolesne (dziecko płacze przy wypróżnianiu, bo kupy są twarde i zbite). Podbrzusze dziecka może być powiększone. To dlatego, że w obrębie odbytnicy gromadzi się duża ilość mas kałowych.

Kiedy do lekarza?

Koniecznie idź z dzieckiem do pediatry, jeśli:
    •    Zaparcia trwają długo, a zmiana diety i trybu życia nie pomaga.
    •    Dziecko bardzo się męczy, nie jest w stanie się załatwić.
    •    W kupie jest krew.
    •    Dziecko ma stan zapalny w okolicy odbytu.
    •    Z pupy wystaje twardy, suchy, zbity stolec.
    •    Zmienił się wygląd brzucha. Brzuch jest powiększony, widać nierówności pod skórą.  
    •    Z odbytu wypada fragment jelita. W takiej sytuacji skontaktuj się z lekarzem natychmiast.
    •    Dziecko ma bóle brzucha, wymiotuje, ma kłopot z siusianiem i/lub  gorączkę bez objawów przeziębienia.

Przeczytaj także: Ból brzucha u dziecka

Leczenie i pielęgnacja dziecka z zaparciem

Jeśli dziecko ma zaparcie:
  • Podaj więcej owoców i warzyw, np. jabłka, morele, przecier z suszonych śliwek.
  • Do czasu ustąpienia problemu wyklucz pokarmy, które spowalniają pracę jelit, przede wszystkim kaszki i kleiki ryżowe.
  • Jeżeli dziecko bardzo się męczy, możesz podać mu czopek glicerynowy. Wolno to robić jedynie wówczas, gdy zaparcia nie zdarzają się często. Stałe stosowanie czopków jedynie pogarsza sytuację.
  • Nie rób też samodzielnie lewatywy ani nie manipuluj termometrem w odbycie dziecka. Można je niechcący zranić, poza tym każda taka manipulacja obniża próg czucia, co oznacza, że kolejne kupy będzie jeszcze trudniej zrobić.
  • Nie podawaj dziecku środków przeczyszczających dla dorosłych. Są zbyt silne i mogą doprowadzić do stanów zapalnych. Jeśli to konieczne, korzystaj z łagodniejszych preparatów dla dzieci, przede wszystkim z tych, w których składzie jest  laktuloza (np. lactulosum, duphalac) – nie są wchłaniane przez przewód pokarmowy.
Polecamy także: Zaparcia, biegunka, wymioty - poznaj tajniki leczniczej diety.

Powikłania zaparć

Dziecko, które ma problem z robieniem kupy, może zacząć za wszelką cenę unikać tej czynności.
Im dłużej udaje mu się "trzymać", tym  kupa jest bardziej sucha i zbita, a więc tym trudniej ja zrobić. Powstaje błędne koło. Zaparcia mogą prowadzić także do innych komplikacji ze zdrowiem, dlatego nie wolno ich pozostawiać samym sobie.

Zapobieganie zaparciom

Żeby zapobiegać zaparciom:
  • Codziennie podawaj  dziecku surowe owoce i warzywa. Możesz też dodawać do potraw otręby i siemię lniane.
  • Pilnuj, by dziecko dużo piło.   Podawaj mu przede wszystkim wodę i niewielką ilość soków bez dodatku cukru.
  • Zachęcaj dziecko do ruchu. Powinno chodzić, biegać, skakać. Nie może tkwić przed telewizorem.
  • Pomóż dziecku ustalić stały rytm wypróżnień.  Około 15 minut (do pół godziny) po posiłku ruchy jelit ułatwiają zrobienie kupy. Warto to wykorzystać.

Sprawdź jak zachęcić dziecko do jedzenia warzyw - 25 sprawdzonych sposobów

Tekst: Beata Turska

Konsultacja:  dr Andrzej Stawarski, specjalista chorób dziecięcych z Kliniki Pediatrii, Gastroenterologii i Żywienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.