zespół sawanta
fot. Adobe Stock

Zespół sawanta, czyli geniusz w spektrum autyzmu lub z inną dysfunkcją układu nerwowego

Zespół sawanta sześciokrotnie częściej dotyka płci męskiej. Związany jest ze specyficzną pracą mózgu, która w części obszarów jest upośledzona, a w części działa genialnie. Dolegliwość najczęściej jest wrodzona, ale spotyka się ją też u osób z uszkodzoną lewą półkulą mózgu.
Ewa Janczak-Cwil
zespół sawanta
fot. Adobe Stock
Sawant to, najkrócej mówiąc, geniusz z niskim ilorazem inteligencji. Jego układ nerwowy nie działa prawidłowo, co wpływa na jego zachowanie i funkcjonowanie, obniżając ich jakość. Z drugiej jednak strony dysfunkcje te sprawiają, że osoby z zespołem sawanta mają wyjątkowe uzdolnienia, które mogą dotyczyć bardzo różnych umiejętności. Szacuje się, że nawet jedno na dziesięcioro dzieci ze spektrum autyzmu może być sawantem, i że co najmniej połowa sawantów cierpi na autyzm.

Spis treści:

Co to jest zespół sawanta

Jest to dysfunkcja układu nerwowego. Najczęściej wiąże się z nieprawidłowym działaniem lewej półkuli mózgu, w wyniku czego prawa półkula zmuszona jest do kompensowania osłabionego działania swojej „bliźniaczki’’. Większość dzieci z zespołem sawanta rodzi z tą dolegliwością. Opisano jednak przypadki osób dorosłych i dzieci, które w wyniku urazu głowy lub choroby dotykającej mózg zyskały umiejętności charakterystyczne dla sawantów.

Badania mózgów sawantów pokazały zwiększony przepływ krwi przez prawą półkulę mózgu, zwiększenie aktywności tzw. kory nowej prawej półkuli i upośledzenie przedniego płata skroniowego lewej półkuli.

Jak dotąd dokładnie opisano ok. 100 przypadków zespołu sawanta. Pierwszy raz dokonał tego w 1789 roku amerykański pionier psychiatrii – Benjamin Rush. Jego pacjentem był Thomas Fuller, który mimo znikomej znajomości matematyki potrafił w kilkadziesiąt sekund prawidłowo odpowiedzieć na pytanie o liczbę sekund, które mijają w ciągu życia człowieka żyjącego 70 lat, 17 dni i 12 godzin (2 210 500 800) z uwzględnieniem lat przestępnych.
Redakcja poleca: Zanim zaszczepisz przeciw odrze: ważna ankieta dla rodziców! [WIDEO]
Szczepionka przeciw odrze była oskarżana o to, że powoduje autyzm. Związek między szczepieniami a autyzmem nie został potwierdzony. Jednak przed szczepieniem przeciw odrze warto sprawdzić, czy dziecko rozwija się zdrowo. Jest specjalna ankieta, którą powinien wypełnić każdy rodzic.

Objawy zespołu sawanta

Każdy sawant jest inny, dlatego nie sposób podać pełnej listy objawów typowych dla zespołu sawanta. Najczęściej występujące cechy wspólne u dzieci i dorosłych z tym zaburzeniem to:
  • płeć męska,
  • niski iloraz inteligencji – 40-70,
  • ponadprzeciętne uzdolnienie wynikające z funkcji pełnionych przez prawą półkulę mózgu.

Sawant może być dzieckiem lub dorosłym, chłopcem lub dziewczynką, kobietą lub mężczyzną. Może mieć iloraz inteligencji 25, ale i powyżej 100. Najbardziej charakterystyczne są dysfunkcje w obszarze życia społecznego i wyjątkowe uzdolnienia. Sawant może, ale nie musi, być dzieckiem autystycznym, może mieć zespół Aspergera o różnym nasileniu, może cierpieć na chorobę otępienną, ale zawsze wyróżnia go wyjątkowy talent.

Geniusz sawanta może polegać na:
  • daleko ponadprzeciętnej pamięci,
  • adhezji werbalnej (zdolności do języków obcych) – bardzo rzadkie u sawantów,
  • wyjątkowej sprawności manualnej,
  • zdolności do wykonywania skomplikowanych obliczeń,
  • bardzo precyzyjnym odmierzaniu czasu,
  • błyskawicznym i trafnym szacowaniu liczby przedmiotów,
  • zdolnościach artystycznych: rysunku, malarstwie, muzyce,
  • kombinacji tych uzdolnień.

Leczenie zespołu sawanta

Mimo tego, że geniusz sawanta budzi podziw, najczęściej jest on wyobcowany ze społeczeństwa. Jego talenty, choć w kilku przypadkach (patrz niżej: Daniel Tammet, Richard Wawro, Leslie Lemke) pozwalają mu się utrzymać, nie są dla niego czymś, co rekompensowałoby mu deficyty wynikające z zaburzeń rozwojowych (autyzm, zespół Aspergera). Najlepiej o tym mówi Daniel Tammet: „Nie chcę, żeby ludzie mówili: <<Hej, ten człowiek jest geniuszem!>>, ponieważ bycie geniuszem może oznaczać samotność. A ja bardzo długo walczyłem z samotnością, chcę docierać do ludzi’’’.

Zespołu sawanta się nie leczy, ale u ponadprzeciętnie uzdolnionych dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu stosuje się terapię, która ma poprawić ich funkcjonowanie w grupie. Czasami stoju się też leki, które co prawda nie leczą zaburzenia, ale pomagają panować nad napadami lęku i nadpobudliwością oraz depresją.

Znani ludzie z zespołem sawanta

Chyba najbardziej znanym geniuszem podejrzewanym o zespół sawanta jest Albert Einstein, który cierpiał na łagodny zespół Aspergera. Z kolei Jacob Benett, który ma autyzm i miał nigdy nie nauczyć się czytać, dzisiaj poprawia teorię względności Alberta Einsteina, a jego IQ wynosi 170! Są to postacie, które wyłamują się z reguły mówiącej o tym, że sawanci mają niski iloraz inteligencji, jednak ich ponadprzeciętne zdolności i dysfunkcje społeczne wyraźnie wskazują na zespół sawanta.

Inni znani sawanci:
  • Daniel Tammet – ma zespół Aspergera, dokonuje w pamięci skomplikowanych obliczeń, błyskawicznie uczy się języków – zna ich 11 – islandzkiego nauczył się w cztery dni, pisze książki.
  • Temple Grandin – profesor Colorado State University, doktor zootechniki, cierpi na autyzm, ma ścisły, analityczny umysł.
  • Stephen Wiltshire – rysuje z pamięci panoramy miast, cierpi na autyzm.
  • Richard Wawro – szkocki malarz tworzący niesamowite obrazy wystawiane w galeriach na całym świecie, cierpiał na autyzm.
  • Leslie Lemke – ma porażenie mózgowe, w wieku 14 lat zagrał po jednym wysłuchaniu koncert Czajkowskiego, choć nigdy nie uczył się grać na pianinie, potrafi zagrać z pamięci kilka tysięcy utworów.
  • Alonzo Clemons – cierpi na zaburzenia rozwojowe, w dzieciństwie przeszedł uraz głowy, potrafi z niesłychaną precyzją modelować z wosku sylwetki zwierząt widziane przez choćby kilka sekund.

Zobacz także:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy