Encyklopedia problemów wychowawczych

Złość

Jak sobie radzić z silnymi emocjami małego dziecka?

Prawdziwą wściekłość może spowodować zwykły guzik, który nie chce zmieścić się do dziurki, nie mówiąc już o tym, jak może rozgniewać kilkulatka mama, która odmawia kupna lizaka. Oto praktyczna ściągawka, jak poradzić sobie z dziecięcą złością, ale również z innymi silnymi emocjami jak lęk czy wstyd.

1. Wywołaj nową, przyjemną emocję, np. zaciekaw czymś nieznanym i odwróć uwagę od poprzedniej emocji. Tu istotna jest Twoja fantazja, refleks i pomysłowość. Możesz np. zapalić sztucznego ognia, głośniej nastawić ulubioną muzykę dziecka, włączyć telewizor, strzelić z plastikowej torebki, zaśpiewać piosenkę, zadzwonić do babci, wymyślić „różowego kotka, który chodzi po dachu” itp. Pamiętaj jednak, by nie zawstydzać dziecka, że np. „leży i beczy”, że „taki duży chłopak a taka beksa” itd.

2. Zastanów się nad głębszą przyczyną tak silnej emocji dziecka i spróbuj je zrozumieć.

3. O ile to możliwe, usuń przyczyny złości, na przykład jeśli dziecko jest zmęczone, to odizoluj go od bodźców, serdecznie przytul, weź na ręce, nie zostawiaj go tak długo w gościach, przedszkolu, supermarkecie.

4. Nie „ładuj się” emocją dziecka, postaraj się o wewnętrzny, rozsądny dystans emocjonalny, w miarę możliwości zachowaj spokój.

5. Daj mu możliwość wyrażenie emocji: płaczu, złości, gniewu, niech mówi o uczuciach, które przeżywa, ale nie pozwalaj mu robić nikomu krzywdy.

6. Spokojnie mów dziecku o tym, co teraz czuje, a także o powodach, które mogły go wprowadzić w taki stan, np.: "Jesteś teraz bardzo rozgniewany, bardzo wściekły, o jaki okropnie rozgniewany, bo nie możesz ruszyć pilota; tak cię to rozgniewało i rozzłościło, jest ci z tym trudno i ciężko, nie wiesz, jak sobie z tymi uczuciami teraz poradzić..."

7. Pozwól, a wręcz zachęć do wyrażenia emocji w sposób, który nikogo nie krzywdzi, np. dziecko może podrzeć lub pognieść specjalnie odłożoną w tym celu gazetę, narysować swoje emocje lub opowiedzieć o nich ("Jak wygląda ten strach? Ile ma rąk i jak jest duży? Co on lubi robić? Gdy przychodzi do Ciebie, to gdzie siedzi?").

8. Daj dziecku możliwość fantazjowania, zapytaj np.: "Ciekawe co byś zrobił, gdybyśmy mieli teraz dużo, dużo czasu..."

9. Gdy powyższe sposoby zawiodą:
- chwilowo izoluj się od emocji dziecka,
- nie zwracaj uwagi na emocje dziecka,
- wyjdź ze wspólnego pomieszczenia (gdy dziecko ma powyżej roku) i zaglądaj do niego co kilka minut do czasu wyciszenia.

10. Po uspokojeniu:
- przytul dziecko, zapewnij, że je kochasz,
- spraw, by naprawiło ewentualne szkody – zrobiło coś miłego dla kogoś, kogo obraziło, poukładało porozrzucane rzeczy, umyło buzię,
- porozmawiaj o tym, co działo się z dzieckiem, ale dopiero wtedy, gdy maluch będzie już całkiem spokojny. Uzgodnijcie wspólnie (lub sama zaproponuj, jeśli dziecko nie ma pomysłu), co by mu mogło pomóc szybciej się wyciszyć,
- opowiadaj mu na dobranoc historie o dzieciach, które też przeżywały podobne rzeczy, pokazując, jak te dzieci poradziły sobie ze swoimi emocjami – niech te historie zawsze dobrze się kończą.