lekcja 6 poród.png
O porodzie Lekcja 6

Znieczulenie przy porodzie: 8 rodzajów znieczulenia

Znieczulenie przy porodzie to dla jednych pójście na łatwiznę, dla innych wybawienie od cierpienia. Wszystko zależy od tego, jak znosisz ból. Sprawdź, kiedy stosuje się znieczulenie podczas porodu zewnątrzoponowe, podpajęczynówkowe, narkozę, a jak może pomóc odpowiednie oddychanie lub aparat Tens.
Małgorzata Wódz
Znieczulenie przy porodzie zwykle kojarzy się z cesarskim cięciem. Ale znieczula się też kobiety rodzące fizjologicznie (siłami natury). Czasem podania znieczulenia wymaga zdrowie ciężarnej. Każdy człowiek ma inny próg wrażliwości na ból – nic dziwnego, że szukamy sposobów, by rodzić bez strachu przed bólem.

Spis treści:
  1. Znieczulenie zewnątrzoponowe
  2. Znieczulenie podpajęczynówkowe
  3. Narkozę, czyli znieczulenie ogólne
  4. Znieczulenie nerwu sromowego
  5. Znieczulenie wziewne: gaz rozweselający
  6. TENS
  7. Łagodzenie bólu wodą
  8. Oddychanie przeponą

Rodzaje znieczulenia przy porodzie

Metody łagodzenia bólu przy porodzie można podzielić na naturalne, fizykalne i medyczne. Do pierwszych zalicza się relaks w kąpieli oraz specjalną technikę oddychania. Metodą fizykalną jest TENS, który wykorzystuje działające przeciwbólowo impulsy elektryczne. Obie metody są zupełnie bezpieczne i nie wpływają w żaden sposób na dziecko. Medyczne metody łagodzenia bólu polegają na podaniu środków znieczulających – dokręgosłupowo, miejscowo (w krocze) lub drogą wziewną. Rodzaj zastosowanego znieczulenia do porodu zależy od wyposażenia szpitala, okoliczności i stanu zdrowia matki.
Redakcja poleca: Jak bardzo boli poród? Film
Czy poród musi boleć? Sprawdź, od czego zależy nasilenie bólu porodowego i co zrobić, by go złagodzić.

1. Znieczulenie zewnątrzoponowe (ZZO)

Stosuje się je przy porodzie naturalnym i przy cesarskim cięciu. To rodzaj znieczulenia miejscowego, który znosi ból tylko w określonych partiach ciała, przez co mniej obciąża organizm. Podczas porodu ze znieczuleniem zewnątrzoponowym kobieta jest świadoma. Potocznie mówi się, że jest to znieczulenie w kręgosłup, ale właściwie cewnik, przez który podaje się lek znieczulający, wprowadza się do przestrzeni między oponami otaczającymi kręgosłup w okolicy lędźwiowej.

Znieczulenie zewnątrzoponowe do porodu jest bezpieczne i dla mamy, i dla dziecka. Podaje się je zwykle przy rozwarciu szyjki macicy na 3-4 cm. Dawkę leku dostosowuje się do czasu trwania porodu i odczuć rodzącej. Ból nie znika całkowicie, ale staje się akceptowalny. Przeciwwskazaniem do jego podania są zaburzenia krzepnięcia krwi. Mitem jest, że ZZO powoduje paraliż.

2. Znieczulenie przy porodzie: podpajęczynówkowe

Działa bardzo szybko, dlatego najczęściej wybiera się je przy porodzie przez cesarskie cięcie. Usuwa ból miejscowo. Dawkę leku wstrzykuje się do kanału rdzeniowego (a dokładnie do płynu mózgowo-rdzeniowego). Wykonywana przez anestezjologa punkcja nie boli – rodząca czuje tylko chłód i drętwienie. Potem czucie w dolnej połowie ciała znika. Leki znieczulające, które dostają się do organizmu mamy, nie przenikają do krwiobiegu i nie działają na dziecko. W bardzo małym zakresie przenikają przez łożysko. Noworodka po wyjęciu można przytulić i karmić.

Po znieczuleniu może pojawić się ból w miejscu wkłucia i bóle głowy, które zwykle ustępują po 2–3 dniach. Przeciwwskazaniem do podania znieczulenia podpajęczynówkowego są zaburzenia krzepnięcia krwi.
Co się kryje pod nazwą znieczulenie dolędźwiowe?
W ten sposób określa się zarówno znieczulenie zewnątrzoponowe, jak i podpajęczynówkowe. Określenie ma związek z miejscem wkłucia – punkcję wykonuje się bowiem w lędźwiowym odcinku kręgosłupa.

3. Znieczulenie przy porodzie: ogólne

Potocznie nazywane narkozą. To najszybszy rodzaj znieczulenia podczas porodu, dlatego stosuje się je w nagłych sytuacjach, gdy dziecko trzeba natychmiast wyciągnąć z brzucha (np. kiedy dojdzie do odklejenia łożyska lub niebezpiecznych wahań pulsu dziecka). Narkozę podaje się także, kiedy nie można zastosować innego rodzaju znieczulenia. Podczas narkozy rodząca traci świadomość i nie może od razu zobaczyć dziecka. Jest intubowana, czyli ma w tchawicy rurkę, która podtrzymuje oddychanie. Dożylnie otrzymuje leki znieczulające, które przenikają przez łożysko (znieczulenie ogólne trwa bardzo krótko, więc dziecko nie jest długo pod ich działaniem).

4. Znieczulenie nerwu sromowego

Potocznie nazywane znieczuleniem miejscowym krocza. Polega na zrobieniu zastrzyku w okolicę nerwu sromowego, aby rodząca nie czuła bólu w tym miejscu (także podczas nacinania krocza, jeśli będzie konieczne oraz szycia). Dolegliwości, które wywołują skurcze porodowe macicy, są nadal odczuwalne – to minus tego rodzaju znieczulenia przy porodzie naturalnym. Lek znieczulający może również oddziaływać na dziecko, ponieważ przenika przez łożysko.

5. Znieczulenie wziewne: gaz rozweselający

Podczas porodu możesz wdychać mieszaninę podtlenku azotu i tlenu (potoczna nazwa to gaz rozweselający). Choć nie jest to nowy sposób na zmniejszenie bólu, jako formę znieczulenia przy porodzie stosuje się go na polskich porodówkach dopiero od kilku lat. Podtlenek azotu pomaga rodzącej uspokoić się i wyciszyć. Co bardzo ważne – gaz rozweselający nie zakłóca skurczów macicy i przebiegu porodu. Jest bezpieczny i dla mamy, i dla dziecka.

6. Aparat TENS

To małe urządzenie, które w prosty sposób zmniejsza ból porodowy. Przez elektrody przyklejone do pleców rodzącej płyną delikatne impulsy elektryczne, które osłabiają odczucia bólowe. Korzystanie z aparatu jest bezpieczne. Można odczuwać jedynie delikatne mrowienie lub łaskotanie. Tens porodowy pozwala na chodzenie podczas porodu i zmianę pozycji, co jest jego zaletą. Za wadę można uznać, że nie znosi bólu, tylko go osłabia. Nie każdy szpital jest wyposażony w ten sprzęt (warto o to wcześniej zapytać).

7. Poród w wodzie

Podczas porodu możesz wziąć prysznic. Skierowanie wody na brzuch i plecy sprawi, że skurcze stają się mniej dokuczliwe, a mięśnie bardziej elastyczne. Innym rozwiązaniem jest poród w wodzie. Przy rozwarciu 5–6 cm można wejść do wanny i zostać w niej aż do rozwiązania, pamiętając, że co pół godziny trzeba wyjść na chwilę z wody, aby unormowało się krążenie.

8. Oddychanie podczas porodu

Odpowiednie oddychanie przeponą (czyli mięśniem oddzielającym klatkę piersiową od brzucha) może sprawić, że ból będzie słabszy. Prawidłowy oddech, który wypełnia całe płuca (zwykle tak nie oddychamy) zmniejsza napięcie mięśni i łagodzi zmęczenie. Wpływa na pracę macicy, sprawia, że rodzące się dziecko jest lepiej dotlenione. Jak wygląda prawidłowe oddychanie podczas porodu? Gdy leżysz, trzymając rękę na brzuchu, i robisz wdech, brzuch powinien się podnieść, a potem opaść, gdy wypuszczasz powietrze.

Wskazania do znieczulenia przy porodzie

Wskazania do znieczulenia przy porodzie to m.in.:
  • niektóre wady serca (niektóre są też przeciwwskazaniem),
  • niewydolność serca,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • astma,
  • cukrzyca insulinozależna.

Ustawa o znieczuleniu przy porodzie

1 stycznia 2019 roku weszły w życie nowe standardy opieki okołoporodowej. Zgodnie z nimi każda rodząca ma prawo do znieczulenia podczas porodu. Niestety w wielu województwach prawo do łagodzenia bólu jest prawem tylko na papierze.

Decyzję o podaniu znieczulania podejmuje wyłącznie lekarz, który sprawuje opiekę nad pacjentką. Jeśli stan zdrowia mamy i dziecka nie stanowi przeciwwskazań, znieczulenie powinno być zastosowane na prośbę kobiety. Problem w tym, że w niektórych szpitalach kobiety nie otrzymują pomocy w łagodzeniu bólu porodowego. Najczęściej słyszą, że nie ma na terenie szpitala anestezjologa, że owszem był, ale do 15:00, że anestezjolog jest, ale nie może przyjść do rodzącej, bo jest zajęty innym pacjentem.

NFZ refunduje znieczulenie do porodu od 2015 roku do kwoty 500 zł. Od tego czasu liczba znieczuleń w Polsce wzrosła trzykrotnie. Choć sytuacja poprawia się, to statystyki w niektórych województwach dają do myślenia. Na przykład w Zachodniopomorskiem w 2017 roku znieczulono 28 kobiet na 16 tysięcy porodów, a w roku 2018 znieczulono tylko dwie rodzące...

Zatem zapis o prawie do znieczulenia do porodu istnieje, ale go nie gwarantuje. Dlatego przed porodem warto zapytać w szpitalu, w którym ma odbyć się poród, czy i jakie znieczulenie jest dostępne i w jakich sytuacjach nie będzie możliwe jego podanie. Warto zapytać też o to, ile porodów odbyło się w ostatnim roku w szpitalu i ile przez ten czas kobiet skorzystało ze znieczulenia przy porodzie naturalnym.

Zobacz też:  
Oceń artykuł

Ocena 6 na 8 głosy

Popularne tematy