bliźniaki jednojajowe
Adobe Stock
Przebieg ciąży

Skąd się biorą bliźniaki jednojajowe i dlaczego są wyjątkowe?

Bliźniaki jednojajowe, nazywane tez bliźniętami monozygotycznymi, rodzą się raz na 3000 porodów, ale poczęte metodą in vitro – dwa razy częściej. Choć mają identyczne DNA i wyglądają bardzo podobnie, nie są takie same.

Bliźniaki jednojajowe (monozygotyczne) mogą urodzić się z ciąży bliźniaczej, a także w ramach każdej innej ciąży mnogiej (trojaczków, czworaczków itd.) Mają wspólny początek – jedną komórkę jajową i jeden plemnik. To dlatego ich DNA na samym początku ciąży jest identyczne. Jednak jak pokazują badania, bliźniaki jednojajowe mogą różnić się między sobą nie tylko charakterem, zainteresowaniami, ale i subtelnymi różnicami w genach.

Spis treści:

Co pyli w lipcu: lista roślin i okresy pylenia [WIDEO]

Skąd się biorą bliźnięta jednojajowe

Jedna trzecia ciąż bliźniaczych to bliźnięta jednojajowe. Powstają, gdy zapłodniona komórka jajowa dzieli się na dwa oddzielne zarodki. Podział ten może zajść w różnym czasie od zapłodnienia.

Wyróżnia się cztery typy ciąży bliźniaczej jednojajowej, w każdym typie do podziału komórki jajowej dochodzi w innym czasie:

  • ciąża dwuowodniowa, dwukosmówkowa – stanowi 30 proc. ciąż bliźniąt jednojajowych, podział komórki jajowej następuje w 1-3 dniu po zapłodnieniu,
  • ciąża dwuowodniowa, jednokosmówkowa – stanowi 68 proc. ciąż bliźniąt jednojajowych, podział komórki jajowej następuje w 4-8 dniu po zapłodnieniu,
  • ciąża jednokosmówkowa, jednoowodniowa – stanowi 2 proc. ciąż bliźniąt jednojajowych, podział komórki jajowej następuje w 8-13 dniu po zapłodnieniu,
  • ciąża z bliźniętami syjamskimi, jednoowodniowa, jednokosmówkowa – stanowi zaledwie 0,3-0,5 proc. ciąż bliźniaków jednojajowych, podział komórki jajowej następuje w 13-15 dniu pod zapłodnieniu.
Ciążą jednokosmówkowa i jednoowodniowa – dzieci mają wspólny worek owodniowy i wspólne łożysko.
Ciąża dwukosmówkowa i dwuowodniowa – każde z dzieci ma własne łożysko i własny worek owodniowy.

Czym różnią się bliźnięta jednojajowe od dwujajowych?

Bliźnięta jednojajowe pochodzą z tego samego jajeczka i tego samego plemnika. W przypadku bliźniąt dwujajowych każde dziecko pochodzi z innego jajeczka i innego plemnika.

Bliźniaki jednojajowe mogą, ale nie muszą, rozwijać się jak bliźnięta dwujajowe, w których każdy ma swoje łożysko i swój worek owodniowy.

Bliźnięta jednojajowe są zawsze tej samej płci, a bliźnięta dwujajowe mogą być tej samej lub różnych płci. Bliźnięta monozygotyczne są zawsze bardzo do siebie podobne, a bliźnięta dwujajowe (heterozygotyczne) mogą się od siebie różnić tak bardzo, jak dzieci pochodzące od tych samych rodziców, ale z dwóch różnych ciąż.

Bliźniaki jednojajowe – płeć

Bliźnięta jednojajowe zawsze są tej samej płci – wynika to z faktu, że pochodzą od jednej komórki jajowej i jednego plemnika, zatem mają taki sam zestaw genów determinujących płeć.

Nawet jeśli bliźnięta – chłopiec i dziewczynka – są do siebie podobne jak dwie krople wody, to nie mogą być bliźniakami jednojajowymi. Jeżeli bliźnięta jednojajowe przychodzą na świat w ramach ciąży trojaczej lub czworaczej, nie muszą mieć takiej samej płci jak pozostałe dzieci, jednak one same – bliźnięta monozygotyczne – zawsze będą tej samej płci.

Bliźniaki jednojajowe – USG

Ciążę bliźniaczą rozpoznaje się na USG. Zwykle ciąża z bliźniętami jednojajowymi jest rozpoznawana nieco później (5-6 tydzień ciąży) niż ta z bliźniętami dwujajowymi (4 tydzień ciąży).

Za pomocą aparatury USG przed 10 tygodniem ciąży można stwierdzić, czy bliźnięta są jedno- czy dwukosmówkowe i jedno- czy dwuowodniowe. To bardzo ważna informacja, gdyż bliźnięta jednokosmówkowe obarczone są większym ryzykiem powikłań.

W ciąży bliźniaczej jednokosmówkowej badania USG wykonuje się:

  • w 11-13,6 tygodniu ciąży wraz z testem podwójnym (testem PAPP-A)
  • od 16 tygodnia ciąży USG robi się co 2 tygodnie, aż do czasu porodu, w tym badanie połówkowe w 18-22 tygodniu ciąży z oceną anatomii płodów oraz pomiarem długości szyjki macicy.


W ciąży bliźniaczej dwukosmówkowej badania USG wykonuje się:

  • w 11-13,6 tygodniu ciąży wraz z testem podwójnym (testem PAPP-A)
  • w 18-22 tygodniu ciąży USG z oceną anatomii płodów i pomiarem długości szyjki macicy.  
  • kolejne badania USG powinny być wykonywane co 4 tygodnie aż do czasu porodu.


W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lekarz może zalecić wykonywanie badania USG w ciąży bliźniaczej jednojajowej jeszcze częściej. 

Zagrożenia związane z porodem bliźniąt są większe niż w przypadku ciąży pojedynczej – dotyczy to także bliźniąt jednojajowych. Im później następuje podział zarodka, tym ryzyko śmierci bliźniąt jest większe. W przypadku podziału w 1-3 dniu po zapłodnieniu wynosi 9 proc, a w przypadku podziału w 8-13 dniu – aż 50 proc.

Cechy charakterystyczne bliźniąt monozygotycznych

Bliźnięta jednojajowe są bardzo do siebie podobne. De facto są własnymi klonami, mają więc podobny zestaw genów decydujących o wyglądzie. Z upływem czasu mogą jednak pojawiać się drobne różnice – to dlatego trudniej odróżnić od siebie bliźnięta jednojajowe, gdy są dziećmi i nieco łatwiej, gdy są już osobami dorosłymi.

Komputerowe systemy analizujące wygląd ludzkich twarzy potrafią odnaleźć różnice między identycznymi bliźniakami. Czasami jest to nieco inna krzywizna brwi, inny rozkład piegów czy porów w skórze.

Bliźnięta jednojajowe nie mają takich samych linii papilarnych. Ich odciski palców są bardzo podobne, ale nie takie same. Wynika to z faktu, że linie papilarne kształtują się w życiu płodowym, a każde z bliźniaków jednojajowych ma w tym czasie minimalnie różne warunki.

Wychowywane w tej samej rodzinie bliźniaki jednojajowe często mają podobne zainteresowania. Nie jest to jednak regułą. Takie bliźnięta mogą wykazywać różnice w charakterze – jedno może być bardziej otwarte na ludzi, drugie bardziej skryte. Dla osób z zewnątrz bliźnięta jednojajowe wydają się identyczne, jednak najbliżsi – matka i ojciec, bardzo często widzą różnice między nimi, zarówno te fizyczne, jak i psychiczne.
 

Naukowcy odkryli, że nie wszystkie bliźnięta jednojajowe mają identyczne geny. U części bliźniąt, jedno ma inną liczbę kopii danego genu (np. u jednego z bliźniąt danego genu brakuje albo występuje on w zmultiplikowanej liczbie – nawet do 14 kopii). Dzieje się tak dlatego, że od momentu podziału zapłodnionego jajeczka na dwa zarodki, każdy z nich rozwija się samodzielnie. Zatem kolejne podziały komórkowe mogą prowadzić do „błędów’’, które skutkują wypadnięciem genu lub jego nadmiernym kopiowaniem.

Ciekawostki o bliźniętach jednojajowych

Choć bliźnięta jednojajowe mają identyczne DNA, psy tropiące potrafią rozróżnić ich zapach.
Najwięcej bliźniaków, także jednojajowych rodzi się w Nigerii. Być może jest to wpływ diety bogatej w dużą dawkę substancji podobnej do progesteronu.

Aż 2/3 wszystkich bliźniąt jednojajowych tworzy własny język.

Bliźnięta syjamskie

Bliźnięta syjamskie to nie do końca rozdzielone bliźniaki jednojajowe. Zwykle są złączone klatkami piersiowymi, czasem mają wspólne serce oraz inne organy wewnętrzne. Zawsze są tej samej płci. Częściej rodzą się syjamskie dziewczynki.

Niestety, nie można zapobiec powstawaniu tego typu ciąż. Niemożliwe jest również ich wczesne zdiagnozowanie, gdyż badanie USG w ciąży na początku pozwala jedynie wykryć istnienie ciąży mnogiej. Na ekranie USG rozwój bliźniąt syjamskich można obserwować aż do porodu.

W niektórych przypadkach operacje rozdzielenia bliźniąt syjamskich kończą się niepowodzeniem lub też w ogóle nie można ich przeprowadzić, gdyż stanowiłyby olbrzymie zagrożenie dla życia jednego lub obydwojga dzieci. Dzieci są wówczas nierozłączne do końca swoich dni.

Zobacz także:

Bliźniaki
AdobeStock
Aktualności
Bliźnięta urodziły się w odstępie 30 minut. Mimo to mają inną datę urodzenia
Taka sytuacja zdarza się niezwykle rzadko. Dzieci mogą trafić nawet do innych klas, bo według roczników dzieli je aż rok.

Rodzice spodziewający się dziecka wiedzą, że termin porodu jest jedynie orientacyjny, maluch może się urodzić wcześniej lub później niż dzień wyznaczony przez lekarza. Wzbudza to wiele emocji szczególnie u rodziców, którym datę wyznaczono na koniec lub początek roku. Tak było i u nas. Zastanawialiśmy się, czy córka będzie najmłodsza w roczniku, czy też „wytrzyma” do Nowego Roku, by być najstarszą. W przypadku bliźniąt ze stanu Indiana 30 minut zrobiło tak wielką różnicę, że każde z dzieci urodziło się nie tylko o innej godzinie, ale innego dnia, w innym roku, a także w innej dekadzie. Czy to bliźnięta? Zdarza się, że bliźnięta, które przychodzą na świat w okolicy północy, mogą mieć różne daty urodzenia. Sytuacja komplikuje się, gdy do takiego porodu dojdzie na przełomie Sylwestra i Nowego Roku. Choć dzieci są w tym samym wieku, jedno jest najmłodsze w roczniku, drugie najstarsze w kolejnym. Tak było w przypadku amerykańskich bliźniąt. Rodzice ani personel szpitala zupełnie się tego nie spodziewali. Indiana twins born just 30 minutes apart, but in different decades https://t.co/682ywfHmcC 😍😍😍😍😍 — Margaret Kavanagh (@MargaretAnnKav) 6 stycznia 2020 Rok różnicy Joshlyn Grace urodziła się 31 grudnia 2019 roku o godz. 23.37, a jej brat, Jaxon DeWayne o godz. 01.07, 1 stycznia 2020 roku. Tak więc dziewczynka była ostatnim noworodkiem, które przyszło na świat w szpitalu w starym roku, a chłopiec, pierwszym urodzonym w 2020. - Wszyscy na porodówce byli bardzo podekscytowani. To jest niesamowite - wyznała mama bliźniąt.  Bliźnięta przyszły na świat przed terminem, powinny urodzić się 19 lutego. Maluchy prawdopodobnie zostaną w szpitalu do tego czasu. Źródło: today.com Zobacz także: To te imiona teraz królują - najpopularniejsze imiona 2019! Rodzisz w 2020? Sprawdź, jakie imiona dla dzieci będą...

Bliźnięta o różnym kolorze skóry. Bardzo rzadki przypadek
Instagram/chi_aysia_jones
Aktualności
Te bliźnięta mają inny... kolor skóry! Jak to możliwe?
"Kiedy wróciłam do domu z maluchami, nikt nie mógł uwierzyć, że moje dzieci są tak różne. Wszyscy byli w szoku" - wyznała ich mama.

Sarah Jones z Lawton w stanie Oklahoma w USA jest mamą absolutnie nietypowych bliźniąt. Dzieci różnią się płcią, kolorem oczu oraz… kolorem skóry! Kobieta przyznaje jednak z radością: „Moje dzieci to zupełne przeciwieństwa, ale pozostają najlepszymi przyjaciółmi”. Według ekspertów takie przypadki mogą zdarzać się raz na pięćset mnogich ciąż. Czy te dzieci są adoptowane? Sarah przyznaje, że często, gdy spaceruje z bliźniętami, ludzie pytają ją, czy zostały adoptowane. Maluchy różnią się absolutnie wszystkim . Gdy przyszły na świat w 29 tygodniu ciąży , te różnice nie były jeszcze bardzo widoczne. Natomiast gdy przebywały przez kilka tygodni w inkubatorach i nieco podrosły, fizyczne różnice między nimi uwydatniły się. Dziewczynka, Malaysia, ma jasną karnację, niebieskie oczy i blond włosy, natomiast jej brat, Malachi, jest śniady, ma czarne włosy i brązowe oczy. Łączy je natomiast to, że mają dwoje tych samych rodziców. Jak to możliwe? Zobacz też: Więź między bliźniętami jest niesamowita! Geny to loteria Naukowcy przyznają, że takie przypadki, gdy bliźnięta mają różny kolor skóry, są możliwe pod warunkiem, że ich przodkowie (niekoniecznie rodzice) też mieli różne karnacje. Jim Wilson, genetyk z Uniwersytetu w Edynburgu, tłumaczy, że „ Nasz kolor skóry zależy od wielu wariantów . Jest ich przynajmniej dwadzieścia. Niektóre z genów, które znamy, występują czasem w dwóch lub więcej wariantach. Jeden z nich odpowiada za ciemniejszy, drugi za jaśniejszy kolor skóry”. Mówi też: „Myślę o tym, jak o talii kart. Można wyobrazić sobie, że jesteśmy w kasynie i ktoś rozdaje karty. Wśród tych, które otrzyma gracz, mogą być różne: czerwone i czarne. Podobnie jest z genami”. Zobacz też: Bliźnięta, które mają... różnych ojców! Wszystkie kolory tęczy Geny Sarah i jej męża muszą być...

Ciąża bliźniacza
Facebook
Aktualności
To wyjątkowe bliźnięta: Taka ciąża zdarza się raz na 500 milionów przypadków
Kobieta była w szoku, gdy usłyszała, że została mamą dwójki maluchów. Jednak to nie jedyna niesamowita informacja, jaką obwieścili jej lekarze.

Jennifer Ashwood urodziła się z dwiema maciami. Anomalia ta występuje niezwykle rzadko, ale zazwyczaj nie wpływa niekorzystnie na chęć posiadania potomstw. Brytyjka bez problemów zaszła w ciąże i urodziła córeczkę. Gdy po kilku latach zobaczyła dwie kreski na teście, nie spodziewała się, że jej druga ciąża będzie tak niezwykła . Takich przypadków do tej pory zanotowano mniej niż sto na całym świecie. Podwójna niespodzianka Jennifer podczas rutynowego badania w 20 tygodniu ciąży dowiedziała się, że zostanie mama bliźniąt. Zdziwienie zarówno rodziców, jak i lekarzy było olbrzymie, gdy odkryli, że każde z dzieci rozwija się w innej macicy. Taka ciąża zdarza się raz na 500 milionów przypadków! Mimo że to nie była pierwsza ciąża Jennifer, kobieta nie była świadoma tego, jak wgląda jej układ rozrodczy. Większość kobiet z dwoma macicami bliźnięta nosi w jednej z nich, jednak nie w tym przypadku. Przy takiej ciąży istnieje nieco wyższe ryzyko poronienia lub przedwczesnego porodu. Na szczęście w przypadku 31-latki wszystko skończyło się dobrze . Dzieci przyszły na świat w 34 tygodniu ciąży przez cesarskie cięcie . Po dwóch tygodniach spędzonych w szpitalu maluszki wróciły do domu, gdzie Jennifer ma pełne ręce roboty, ale przyznaje też, że ma podwójna radość. Źródło: dailymail.co.uk, theweek.co.uk Zobacz także: Razem raźniej! Niezwykły film o bliźniętach-wcześniakach Wasze historie: „Tego samego dnia urodziłyśmy osobno nasze zdrowe, piękne bliźnięta” Ciężarne w pracy nie tylko piją herbatkę [WASZE HISTORIE]

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz