Jedno zdanie wraca w klasach tuż przed feriami. Potrafi naprawdę zaboleć

Słyszysz je od dzieci, nauczycieli, rodziców. I nagle orientujesz się, że nie dla wszystkich ferie są beztroskim czasem.

Zbliżają się ferie i w szkolnych klasach zaczyna się mała loteria. Kto jedzie w góry, kto na narty, kto do babci, kto za granicę. Z pozoru zwykłe rozmowy. A jednak od lat zauważam, że jedno pytanie – rzucane często mimochodem – staje się dla wielu dzieci prawdziwą próbą sił. I czasem boli bardziej, niż dorośli są w stanie zauważyć.

Piszę o tym jako mama, dziennikarka i ktoś, kto z bliska słyszy dziecięce rozmowy. I widzi te spojrzenia w dół, lekki uśmiech, nerwowe „jeszcze nie wiem”, które tak naprawdę znaczą: „nie jedziemy nigdzie”.

„A gdzie jedziesz na ferie?”

To właśnie to zdanie. Niby nic. Niby zwykła ciekawość. A jednak dla dziecka, które nigdzie nie jedzie – bo rodziców nie stać, bo mają za dużo pracy, bo jest choroba, rozwód, kredyt, życie – to pytanie potrafi wbić się w serce. W klasie zaczyna się wtedy coś w rodzaju subtelnego rankingu: kto ma fajniejsze plany, kto ciekawsze wyjazdy, kto jedzie dalej, wyżej, drożej.

I nie – nie chodzi o to, że nie wolno opowiadać o swoich feriach. Chodzi o świadomość. O to, że nie każde dziecko wróci po przerwie z nową historią o stoku czy hotelu z basenem. Że niektóre ferie będą wyglądały jak dwa tygodnie na osiedlowym placu zabaw, Netflixie i ciepłej herbacie.

Dzieci czują więcej, niż nam się wydaje

Słyszałam kiedyś, jak dziewczynka szeptem mówi do koleżanki: „powiedz, że nie wiem, dobra?”. Nie była w stanie przyznać, że zostaje w domu. Bała się śmiechu? Oceny? A może po prostu wstydu, który trudno nazwać.

Z wiekiem niby to mija, ale nie do końca. Kompleksy, porównywanie się, to poczucie „mam mniej niż inni” – często biorą się właśnie z takich drobiazgów. Z pozoru niewinnych rozmów, które odsłaniają różnice w możliwościach naszych rodzin. I wtedy dociera do mnie, jak ważne jest, byśmy – dorośli – mieli w sobie trochę więcej czułości dla tych dzieci, które nie odpowiadają z entuzjazmem.

Co możemy zrobić?

Nie jestem zwolenniczką zakazów typu „nie rozmawiajmy o feriach”. To byłoby sztuczne. Ale możemy:

nie zaczynać rozmów od porównań i wyciągania planów od wszystkich po kolei,
zauważać te dzieci, które milczą,
pokazywać, że dobre ferie to nie tylko wyjazd.

Bo czasem największym luksusem jest po prostu święty spokój. Ciepłe kakao. Planszówki. Kino w domu. Spacer w śniegu (albo deszczu, bo wiadomo – polska zima).

Ferie to nie konkurs

I to jest chyba najważniejsze zdanie, jakie chcę tu zapisać: ferie to nie ranking. Nie są miernikiem rodzicielskiej „zaradności” ani dziecięcej „fajności”. Jeśli Twoje dziecko jedzie w góry – super. Niech się cieszy. Jeśli Twoje dziecko zostaje w domu – też super. Jego wartość nie spada tylko dlatego, że nie spakuje walizki.

A tamto „niewinne” pytanie? Może warto powiedzieć je trochę ciszej. Trochę delikatniej. Z myślą o tych, którzy odpowiedzą krótkim: „nigdzie”, a potem odwrócą wzrok. Bo nawet jeśli dla nas to tylko zdanie – dla nich potrafi być całą historią.