Rozwój mowy u dzieci
Adobe Stock
Rozwój dziecka

Opóźniony rozwój mowy - przyczyny [WYWIAD Z EKSPERTEM]

Zaburzony rozwój mowy wzbudza niepokój u wielu rodziców. Logopeda Joanna Wędrychowska tłumaczy jednak, że mowa dziecka może rozwijać się nawet do 6. roku życia.

Czy opóźniony rozwój mowy u 2-, 3- czy 4-latka to powód do zmartwień? Niekoniecznie! Każde dziecko rozwija się w swoim własnym tempie, a zdaniem ekspertów, zdolność mówienia może rozwinąć się dopiero u 6-latków.
Poniżej znajdziesz wywiad z logopedą Joanną Wędrychowską, która tłumaczy, jakie mogą być przyczyny opóźnionego rozwoju mowy.

Spis treści:

 

  1. opóźniony rozwój mowy u 2-latka
  2. opóźniony rozwój mowy u 3-latka
  3. zaburzony rozwój mowy
  4. przyczyny opóźnienia rozwoju mowy:

Opóźniony rozwój mowy u 2-latka

W którym momencie rodzice powinni zacząć się martwić, że ich dziecko jeszcze nie mówi?

Joanna Wędrychowska: - Rozwój mowy dziecka trwa do 6. roku życia. Malutkie dzieci – 2-3-latki mówią pojedynczymi słowami. Jeżeli dziecko w tym wieku nie mówi jeszcze tych pojedynczych słów, jest to dla rodzica sygnał, że coś się dzieje.  

Opóźniony rozwój mowy u 3-latka

Czyli do 3. roku życia można to dziecko spokojnie obserwować?

JW: Tak. Zanim dziecko pójdzie do przedszkola, porozumiewa się prostymi słowami, które zna „z życia”, np. mama, tata, baba, daj, spać. Są one łatwe do zauważenia i wiadomo, jakie powinny one być. Dziecko, które kończy 3 latka, zaczyna te słowa łączyć w proste zdania, 2-3-wyrazowe. Niepokojące może być, jeżeli mowa się nie rozwija w stronę łączenia wyrazów, a zostaje na poziomie 2-latka i pojedynczych słów mówionych w niezrozumiały sposób.   

Często proszę rodziców, żeby zaobserwowali, czy jest jakaś zmiana. Tak naprawdę nie bardzo mnie interesuje, czy 2-latek nie mówi albo 3-latek mówi bardzo mało. Interesuje mnie, czy na przestrzeni 3-6 miesięcy pojawiają się jakieś nowe słowa albo sposób wymowy. To znaczy, że ten rozwój idzie we własnym tempie i musimy się do tego dostosować. 

Niepokojące jest natomiast, gdy nie można odnotować żadnej zmiany. Radzę rodzicom, żeby założyli sobie zeszycik i co jakiś czas robili w nim podsumowanie wszystkich słów, jakie ich dziecko mówi, nawet we własnym języku. Co miesiąc trzeba zrobić porównanie, bo rodzice często mówią, że nie ma żadnej zmiany, ale dopiero, gdy zaczną zapisywać, orientują się, że doszły nowe słowa. Albo dziecko zaczyna mówić coś inaczej, słowa się przekształcają i zaczynają brzmieć podobnie do tego, jak wymawiają je dorośli.

Zaburzony rozwój mowy

A czy powinniśmy się martwić, gdy dziecko fiksuje się na swoim języku i wyłącznie tak się porozumiewa do 3. roku życia? 

JW: Wtedy pytam rodziców, czy dziecko rozumie, co się do niego mówi, czy reaguje na proste polecenia, np. podejdź do mnie, załóż buty. W ten sposób sprawdzamy 2 elementy: 

  • czy dziecko dobrze słyszy
  • czy dobrze pracuje intelektualnie i potrafi się zachować adekwatnie do polecenia/sytuacji.


Czasami proszę też o trudniejsze rzeczy, np. sprawdzenie, czy dziecko potrafi wskazać pieska, kotka w książeczce, odpowiedzieć, jaki widzi kolor. Tutaj sprawdzamy, czy dziecko wskazuje i czy używa jakichś słów z dorosłego języka. Nawet jeśli mama zgłasza, że dziecko mówi całkowicie niezrozumiale, może okazać się, że zachowuje liczbę sylab z danego słowa. 

Jednym słowem, nie warto się bardzo martwić tym, że dziecko mówi własnym językiem. Lepiej upewnić się, żeby dziecko nas dobrze słyszało, bo naturalna nauka języka odbywa się właśnie przez słuch. Jeżeli będziemy do dziecka mówić i nawiązywać z nim różne interakcje, wtedy słownik bierny, czyli to, co dziecko rozumie, w końcu się uaktywni i przekształci w słownik czynny, czyli to, co dziecko mówi. Ale na to trzeba często poczekać. 

Przyczyny opóźnionego rozwoju mowy

Jakie mogą być przyczyny tego, że mowa dziecka rozwija się wolniej?

JW: To może wynikać z kilku kwestii. Pierwszą przyczyną mogą być zaburzenia słuchu po infekcjach uszu. Dzieci często je mają, np. przy powiększonym migdale, alergiach albo po prostu chorują na zapalenie ucha środkowego. Po każdej takiej infekcji powinno być zrobione badanie słuchu. Dziecko musi być już zupełnie zdrowe, żeby móc takie badanie zrobić, żeby było miarodajne. 

Cokolwiek zostaje w uszach, może wpływać na odbieranie mowy. My słyszymy różne dźwięki z otoczenia, ale mowa jest tak ułożona na siatce Hertzów i decybeli, że zajmuje tylko określone pole. Takie badanie po infekcji uszu to wyłapie.

Jakie jeszcze elementy mogą wpływać na opóźnienia rozwoju mowy dziecka?

JW: Dwujęzyczność. To jest często dla dziecka trudna sytuacja. Dlatego warto, żeby rodzice trzymali się stałych zasad – mama mówi wyłącznie w jednym języku, a tata w drugim. Tak jest dziecku łatwiej się odnaleźć. Ważne, żeby dziecku nie mieszać i np. żeby rodzic-Polak nie zaczynał do niego nagle mówić po francusku, bo akurat zna ten język. 

Natomiast to, co robimy może w niezbyt przemyślany sposób to intensywna nauka małych dzieci języków obcych. W moim odczuciu sensowna nauka języka obcego może zaczynać się, kiedy dziecko może się uczyć jeszcze czegoś innego, wykonać polecenia, samodzielnie myśleć i zostać z nauczycielem bez mamy czy taty, czyli ok. 5-6. roku życia.

Trzeci element opóźnień rozwoju mowy u dziecka? 

JW: Powiem brutalnie: żłobek. Dziecko uczy się języka od osoby, która spędza z nią czas. To ona kształtuje jego mowę. Logopedzi mówią, że mamy na to ok. 7-8 godzin w ciągu dnia, kiedy dziecko nie śpi, nie jest zajęte czymś innym. To kluczowy czas dla rozwoju mowy. Gdy panie w żłobku mało mówią, jeżeli dziecko nie ma swojego indywidualnego opiekuna, kiedy mówi do niego co chwila ktoś inny, nie możemy liczyć na szczególnie sprawny rozwój mowy.  

Tak samo będzie, jeśli weźmiemy opiekunkę, która będzie się mało do dziecka odzywać, nie będzie mu opowiadać o świecie, czytać książeczek, pytać o różne rzeczy. W takiej sytuacji po godzinie 17 już dużo nie wskóramy, chociaż, oczywiście, jest to bardzo indywidualna kwestia i każde dziecko rozwija się inaczej. 

Czy jakieś urazy fizyczne mogą spowalniać rozwój mowy?

JW: Wszystkie emocjonalne rzeczy, które dziecko przeżyło, mogą mieć wpływ na rozwój mowy. Nie możemy oddzielić mowy od człowieka. To nie jest tak, że mowa rozwija się w jakimś niezależnym miejscu, a dziecko np. leży sobie oddzielnie w szpitalu. To jest wszystko jeden, wspólny człowiek, wytwór wielu elementów, które się składają w całość. Tutaj dotykamy innego elementu – ja bym powiedziała, że dziecko szczęśliwe się rusza i w ogóle harmonijnie się rozwija. 

Bardzo ważny jest element emocjonalny. Mowa dziecka i intelekt rozwijają się, gdy dziecko dorasta w pozytywnych emocjach. Dotyczy to zarówno zdrowia, jak i stosunków z innymi ludźmi. Jeżeli dziecko leży w szpitalu i nie może się z jakiegoś powodu ruszać, ale jest otoczone troskliwą opieką rodziców i nie ma jakichś upośledzeń, nie widzę powodu, dlaczego u tego dziecka mowa nie miałaby się prawidłowo rozwijać. Natomiast dziecko najbardziej sprawne od urodzenia, które dorasta w niestabilnej atmosferze, domu, gdzie atmosfera nie jest pozytywna, to może być przyczyna jakiegoś zamknięcia, niechęci komunikowania się i gorszego rozwoju mowy przez to. 

Pamiętajmy, że uczymy się na pozytywnych emocjach. A rozwój mowy to jest rodzaj nauki i komórki odpowiedzialne za mowę kiedy tych pozytywnych emocji nazbiera się dużo, kiedy są one na porządku dziennym. Mówię rodzicom, że nie warto uczyć dzieci powtarzania, bo to do niczego nie prowadzi. Więcej osiągniemy, uczestnicząc w życiu dziecka, interesując się tym, czym ono się interesuje, nazywając te rzeczy. Dobrze jest też wciągać dziecko w życie domowe, dostarczać różnych bodźców, które w naturalny sposób wynikają z życia, np. wyjazdy. Robić to z ciepłem, uśmiechem i miłością. To da najlepszy efekt. Wtedy żadna specjalna nauka mowy nie jest potrzebna.           

Czy rozwój mowy u dziecka może się zatrzymać?

JW: Zdarza się, że mowa troszeczkę przyhamowuje np. gdy między rodzicami dzieje się coś bardzo niedobrego i sytuacja się przeciąga albo kiedy pojawia się rodzeństwo. Ale tu też bardzo dużo zależy od rodziców i tego, jak tą sytuacją pokierują. Znałam taką rodzinę, w której rozwój dziecka wyhamował, że tak powiem, po całości, kiedy w domu pojawiło się młodsze rodzeństwo i opiekunka dla tego chłopca. Ja to widziałam tak, że zabrano mu mamę dwa razy – najpierw urodziło się maleńkie dziecko, a potem opiekunka, która go zabierała od tej mamy na spacer. Dorośli to postrzegają inaczej, w takich praktycznych kategoriach, że trzeba to starsze dziecko przewietrzyć. A dziecko postrzega to inaczej. 

Jak się zastanowimy, jak sami byśmy się chcieli poczuć w takiej sytuacji, to zrozumiemy, co czuje dziecko.  

Zobacz też:

Jak wspierać rozwój mowy dziecka - film

Czytanie z dzieckiem
Panthermedia
Psychologia
Czy twój czterolatek mówi poprawnie?
Czteroletnie dziecko może mówić „tolba” zamiast „torba”? W tym wieku to naturalne. Są jednak sygnały, które powinny cię zaniepokoić i skłonić do sprawdzenia, czy rozwój mowy dziecka przebiega prawidłowo.

Wiedząc, jak przebiega rozwój mowy dziecka, pomożesz mu ładnie mówić i nie przeoczysz niepokojących sygnałów, świadczących o kłopotach. Tajniki rozwoju mowy czterolatka wyjaśnia logopeda Małgorzata Stanoch.   Jak mówi i co rozumie czterolatek? Twój maluch stał się czterolatkiem – to ważny etap w jego rozwoju. Na pewno zauważyłaś, że właśnie teraz wykazuje dużą aktywność ruchową. Aktywność ta przełoży się na wszystkie sfery jego życia. Twoje dziecko rozumie już i wykonuje trudniejsze polecenia , takie, które zawierają przyimki, np.: chodź do mamy, postaw auto na półce, połóż buty za szafką. Rozpoznaje także kolory, a jego wypowiedzi wybiegają poza sytuację, w której akurat się znajduje. Potrafi powiedzieć o tym, co było i o tym, co dopiero będzie, np. wczoraj byłam u cioci, jutro idę do babci. Zrób test, co powinien umieć 3-4-latek i sprawdź, czy rozwija się prawidłowo       Czy zniekształcanie słów przez czterolatka jest prawidłowe? Tak, jest naturalne. Ogromna chęć nazywania wszystkiego, co widzi, powoduje tworzenie przez dziecko jego własnych słów (neologizmów), np. dziadek to naprawiacz (bo naprawia sprzęty). Słowa te mogą wywołać uśmiech na twojej twarzy, pamiętaj jednak o tym, aby zawsze podać dziecku właściwą nazwę, a nie ośmieszać. Głoski: s, z, c, dz wymawiane są już twardo (bez zmiękczania) i z zamkniętymi zębami (nie widać języka). Głoska l może brzmieć tak jak głoska r np.: kotrecik zamiast kotlecik. Głoska r może być wymawiana jako l, np. tolba zamiast torba lub brzmieć poprawnie jak r. Obie formy są normą. Głoski: sz, ż, cz, dż mogą się już pojawić albo brzmieć jak: s, z, c, dz- obie formy na tym etapie są poprawne. Poza tym właśnie teraz twój czterolatek będzie zamęczał cię ogromną ilością pytań np.: dlaczego?, po co? I będzie bardzo wnikliwy, ciekawski i...

rozwój mowy dziecka
Fotolia
Rozwój
Rozwój mowy dziecka
Już od pierwszych dni życia powinnaś zadbać o prawidłowy rozwój mowy twojego malucha.

Jak rozwija się mowa dziecka Maleństwo już w łonie matki odbiera wypowiadane przez rodziców słowa. Gdy się rodzi, wyłącznie słucha, ale gdy ma już kilka tygodni, zaczyna wydawać pierwsze dźwięki. A potem szybciutko pojawiają się całe słowa, zdania.... Rozwój mowy dziecka w szóstym i siódmym tygodniu życia Jako pierwsze pojawiają się samogłoski – a, e, u, o . Dziecko powtarza je wielokrotnie w ciągu dnia, czasami w tej samej kolejności, a innym razem -zmieniając kolejność. Słuchając kilkutygodniowego malca, nie potrafimy powiedzieć z jakiego kraju pochodzi, w jakim języku mówią jego rodzice, starszy brat czy siostra. Na początku wszyscy „mówią” podobnie. Rozwój mowy dziecka w ósmym tygodniu życia Pojawiają się głośne, wybuchowe dźwięki. Najczęściej są to: b, d, g . Nie jest to jeszcze mowa, ale tzw. gruchanie. Malec ćwiczy w ten sposób narządy artykulacyjne. Dziecko wyrzuca z siebie te dźwięki z dużą siłą i jeśli przy tym w skupieniu patrzy na mamę lub tatę, wydaje im się, że z nimi rozmawia. Gdy jednak przenosi wzrok na lampę czy motyla zawieszonego nad łóżeczkiem, nie ma już wątpliwości, że to jeszcze nie jest rozmowa. Rozwój mowy dziecka w trzecim i czwartym miesiącu życia Malec łączy samogłoski ze spółgłoskami w sylaby. Najczęściej pojawiają się połączenia głosek – ba-ba, da-da, ga-ga . Teraz babci może się wydawać, że jej ukochany wnusio mówi „baba”, tymczasem to połączenie sylab jest całkowicie przypadkowe i na słowo „baba” niestety babcia musi jeszcze poczekać. Rozwój mowy dziecka w szóstym miesiącu życia Dźwięki wydawane przez półroczne niemowlę przypominają już słowa. To powtarzanie jest teraz zamierzone (nie, jak poprzednio, przypadkowe). Malec powtarza: la-la-la , da-da-da, ba-ba-ba . Jest to gaworzenie. Z sylab powstają długie łańcuchy. Czasem dziecko...

nauka mowy, rozwój mowy
Adobe Stock
Wychowanie
Kiedy dziecko zaczyna mówić? – pierwsze słowa, pierwsze zdania [NORMY]
Dziecko zaczyna mówić, gdy jest do tego gotowe, czyli gdy sporo rozumie i chce zacząć się komunikować. Pierwsze słowa dziecko może wypowiedzieć już około 1. urodzin, ale na pierwsze zdania trzeba poczekać dłużej. Tempo rozwoju mowy zależy od wielu czynników, także od wsparcia otoczenia. Dowiedz się, kiedy dziecko mówi „mama”, kiedy wypowie pierwsze zdania i jak wspierać je w nauce mówienia.

Nie ma jednego ściśle określonego terminu, kiedy dziecko zaczyna mówić, ale są szerokie normy, w których powinno to nastąpić. Warto wiedzieć, czego nie należy przegapić i jak wspierać dziecko w rozwoju mowy. Rozwój mowy rozpoczyna się już od pierwszych tygodni życia, a dziecko osłuchuje się z językiem jeszcze w okresie życia płodowego! To właśnie wtedy kształtują się też narządy mowy. Rozwój mowy dziecka zależy zarówno od czynników biologicznych, jak i od czynników społecznych. To znaczy, że istotny wpływ na to, kiedy dziecko zaczyna mówić, mają rodzice i inne osoby znajdujące się w jego otoczeniu. Powinni oni mówić do dziecka dużo i często, używając różnorodnych słów. Wsparcie nauki mowy jest ważne, ale mimo treningu mówienia na pierwsze słowa malucha trzeba cierpliwie poczekać. Sprawdź, kiedy dzieci zaczynają mówić. Poznaj normy dotyczące etapów rozwoju mowy. Upewnij się, czy nie czekasz na pierwsze słowa zbyt długo. Z naszego tekstu dowiesz się też, kiedy warto poprosić o pomoc specjalistę. Spis treści: Kiedy dziecko zaczyna mówić? – etapy rozwoju mowy Opóźnienia w rozwoju mowy – jak rozpoznać? Pierwsze próby mówienia okres melodii Dziecko mówi pierwsze słowa   – okres wyrazu Dziecko zaczyna mówić pełnymi zdaniami – okres zdania Kiedy dziecko zaczyna mówić mama lub tata Kiedy dziecko zaczyna mówić – etapy rozwoju mowy Rozwój mowy przebiega w kilku etapach, które noszą nazwy: okres melodii – do końca 1. roku życia  okres wyrazu – do końca 2. roku życia okres zdania – do końca 3. roku życia U normalnie rozwijającego się dziecka etapy te mogą ulegać przesunięciu nawet o około pół roku. I jest to traktowane jako norma . Pierwsze słowa dziecko zwykle wypowiada między 10 a 18 miesiącem życia...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj