mutyzm wybiórczy
Adobe Stock
Wychowanie

Mutyzm wybiórczy u dzieci: objawy, diagnoza, terapia

Mutyzm wybiórczy, czyli niemożność mówienia w niektórych sytuacjach, nie jest świadomym wyborem dziecka, lecz wynika z lęku. Jest to specyficzny rodzaj fobii, podobnie jak np. lęk przed wysokością lub pająkami. Sprawdź, jak pomóc dziecku z mutyzmem wybiórczym.
Mutyzm wybiórczy głównie pojawia się u dzieci, może on jednak wystąpić także u dorosłych. Bardzo istotne jest szybkie wdrożenie leczenia, ponieważ zaburzenie to jest bardziej podatne na terapię w swoim początkowym stadium. Dużą rolę w terapii mutyzmu wybiórczego u dzieci odgrywa wsparcie rodziców. 

Sennik: dziecko – znaczenie snów, w których pojawiają się dzieci

Co to jest mutyzm wybiórczy?

Mutyzm wybiórczy jest zaburzeniem lękowym (głównie wieku dziecięcego) polegającym na wybiórczości mówienia. Gdy dziecko czuje się bezpiecznie, np. w swoim domu, wśród rodziców czy dziadków, mówi płynnie. Dziecko przestaje mówić, mówi szeptem lub wypowiada jedynie niektóre słowa w sytuacjach społecznych, w których trakcie odczuwa lęk, np. podczas poznawania nowej osoby.
Milczenie dziecka nie wynika z zaburzeń mowy, nieznajomości języka lub nieumiejętnością komunikowania się. Nie jest ono także spowodowane nieśmiałością. Jego przyczyną jest lęk, który pojawia się w dziecku w trudnych dla niego sytuacjach społecznych.

Mutyzm wybiórczy: objawy

Zachowania charakterystyczne dla dzieci z mutyzmem wybiórczym to:
  • unikanie kontaktu wzrokowego,
  • niewyrażanie emocji,
  • poruszanie się w dziwny i nienaturalny sposób (sztywny),
  • dziecko potrzebuje więcej czasu, aby udzielić odpowiedzi na pytanie.

Poza tymi typowymi objawami dziecko z mutyzmem wybiórczym jest:
  • bardzo wrażliwe (również na inne osoby),
  • spostrzegawcze i ciekawe,
  • inteligentne,
  • jest dobrym obserwatorem,
  • ma spokojny temperament,
  • jest nieśmiałe.
Nie wszystkie dzieci z mutyzmem wybiórczym zachowują się w taki sam sposób. Niektóre w sytuacjach dla nich niekomfortowych nie odzywają się do nikogo. Inne z kolei odzywają się jedynie do wybranych osób lub komunikują się szeptem albo za pomocą gestów.

Mutyzm wybiórczy: diagnoza

Często ten problem zauważają jako pierwsi nauczyciele szkolni i przedszkolni, obserwując trudności dziecka w werbalnym komunikowaniu się. Rodzice powinni zgłosić się do specjalisty, jeżeli zachowanie ich dziecka wzbudza niepokój. Zazwyczaj pierwszym krokiem w diagnozie mutyzmu wybiórczego jest wizyta w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Wstępne badanie psychologiczno-pedagogiczne może być wskazówką dla psychiatry, który następnie diagnozuje mutyzm wybiórczy dziecięcy.

Na taką wizytę u psychiatry lub psychologa warto zabrać ze sobą:
  • opinię o funkcjonowaniu dziecka ze żłobka/przedszkola/szkoły,
  • nagrania zachowań dziecka poza domem, 
  • nagrania luźnej zabawy (aby pokazać sytuację, w której dziecko mówi swobodnie).

Czasami zachodzi potrzeba zbadania dziecka przez innych specjalistów w celu wykluczenia pozostałych zaburzeń mogących powodować problemy z mową.

Mutyzm wybiórczy: jak pomóc dziecku?

Terapia mutyzmu wybiórczego jest procesem, na który składa się między innymi:
  • obniżanie napięcia i lęku u dziecka,
  • budowanie poczucia własnej wartości,
  • pozwolenie dziecku na wyrażanie emocji,
  • wspieranie dziecka przez rodziców.

Dzieci z mutyzmem wybiórczym potrzebują wsparcia logopedy, psychologa (lub psychoterapeuty). Jednymi z metod terapii mutyzmu wybiórczego są terapia behawioralna i poznawczo-behawioralna. Pozytywne rezultaty przynosi również terapia rodzinna (systemowa). Wpływa ona też na relacje rodziców, relacje rodziców z dzieckiem bez zaburzenia oraz na więzi między rodzeństwem. Kolejną formą terapii jest leczenia przez zabawę. Rodzaj leczenia mutyzmu wybiórczego musi jednak zostać indywidualnie dopasowany do każdego dziecka.

To, czy mutyzm wybiórczy jest uleczalny, zależy między innymi od tego, w jakim stadium rozpocznie się terapię. Błędnie zdiagnozowany lub nieleczony mutyzm wybiórczy pogłębia się, co może prowadzić do poważnych zaburzeń lękowych w przyszłości.
Bardzo ważną rolę w terapii mutyzmu wybiórczego u dziecka odgrywają rodzice (jako najważniejsze osoby w życiu dziecka) oraz nauczyciele (udzielają oni pomocy w trakcie bieżącej pracy z uczniem). Dziecko potrzebuje ich wsparcia.

Zobacz także: 

Psychologia
Zaburzenia integracji sensorycznej – kto jest w grupie ryzyka?
Kiedy zmysły dziecka nie współpracują prawidłowo ze sobą, rozwój przebiega trudniej. Jakie dzieci znajdują się w grupie ryzyka zaburzeniami integracji sensorycznej?
maluch, piłka, dziecko
Zdrowie
Z dzieckiem na terapię - zaburzenia psychoruchowe
Nadpobudliwość u dziecka wcale nie musi oznaczać, że jest niegrzeczne. Zespół nadpobudliwości ruchowej da się skorygować odpowiednią terapią. Wtedy samemu dziecku będzie w życiu łatwiej. Przeczytaj, jakie zachowania dziecka powinny zaniepokoić rodzica i jak wtedy pomóc.

Gdyby moja przyjaciółka urodziła się kilka lat temu, zapewne nigdy nie zadzwoniłaby do mnie, radośnie dzieląc się swoim nowym odkryciem: „Mam zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Szkoda, że nie wiedziałam o tym, gdy byłam dzieckiem. Zaoszczędziłabym sobie problemów”. Od tego czasu jest zachwycona, że jej „kłopoty z rzeczywistością” wreszcie mają wytłumaczenie. Teraz wie, że jej roztrzepanie, wieczne szukanie kluczy, rachunków, pieniędzy, robienie bałaganu, a nawet poczucie winy lub przekonanie, że nic jej się od życia nie należy, związane jest z ADHD . Ta wiedza o sobie pozwala jej znaleźć sposoby na różne „przywary” wynikające z ADHD. Przykład? „Zawsze miałam problemy z nauką języków obcych . Myślałam, że jestem beztalenciem, a wystarczyło znaleźć metodę zgodną z moimi potrzebami”. Gdyby moja przyjaciółka urodziła się kilka lat temu, na pewno byłaby już po spotkaniu z psychologiem dziecięcym, a jej rodzice wiedzieliby, jak pomóc córce. Nadmiar bodźców szkodzi dziecku Jakie są przedszkolaki (i nie tylko)? Na pewno żywiołowe, tryskające energią, choć także zdarzają się maluchy pełne rezerwy, spokojniejsze. Są i takie, które w ferworze zabawy niechcący popchną kolegę albo same stłuką sobie kolano. Norma? Jak najbardziej. Jednak niektóre maluchy nie działają w jej granicach. Wyrabiają 200 procent! Jeśli energia, to tylko taka, która rozsadza i nie pozwala usiedzieć na miejscu, nawet kiedy dorosły o to poprosi. Rezerwa? Wręcz chorobliwa, bo podszyta bojaźnią, nieśmiałością. Agresja? Trudna do opanowania. Mocne uściski, popchnięcia – niby nic, ale dlaczego ten drugi maluch zanosi się płaczem? I jeszcze dzieciaki, które nie kontrolują swoich ruchów, potykają się o własne nogi, strącają przedmioty, po które sięgną… Takie zachowanie powinno zaniepokoić. Ten nadmiar może oznaczać,...

mama i niemowlę
fotolia.com
Pielęgnacja
Zaburzenia w rozwoju psychoruchowym niemowlęcia- jakich błędów unikać
Rozwój psychoruchowy niemowlęcia to kilka bardzo ważnych miesięcy dla zdrowia dziecka. Sprawdź, jakich błędów unikać, żeby twój niemowlak rozwijał się harmonijnie. Wywiad z ekspertem, fizjoterapeutką mgr Iwoną Osiecką.

Jakie objawy wskazują na zaburzenia w rozwoju psychoruchowym niemowlęcia i na co powinni zwrócić uwagę rodzice dziecka? Objawy, które powinny zaniepokoić rodziców, to wszelkie odstępstwa od normalnego zachowania dzieci w danym okresie rozwoju. Mogą to być zaciśnięte piąstki , trudności ze ssaniem, trudności z karmieniem , odgięciowe układanie się dziecka (maluch robi tzw.: mostki). Niepokojącym sygnałem są również przeciwne objawy, czyli nadmiernie wiotkie wiotkie dziecko, które "przelewa się" przez ręce. Rodzice powinni też zwrócić uwagę na zachowanie dziecka, np. czy jest mało aktywne lub nieustannie pobudzone, ma kłopoty ze snem, płacze bez powodu i nie daje się w żaden sposób uspokoić. Które dzieci najczęściej mają problemy z rozwojem psychoruchowym? Najczęściej są to dzieci z grupy ryzyka okołoporodowego , chociaż problemy rozwojowe zdarzają się również u zupełnie zdrowych niemowląt. Które dzieci zalicza się do grupy ryzyka okołoporodowego? Do grupy ryzyka okołoporodowego zalicza się dzieci, wymagające szczególnej opieki medycznej ze względu na obciążający wywiad ciążowo-porodowy. Są to noworodki ze zbyt małą masą urodzeniową, dzieci urodzone przedwcześnie i urodzone w zamartwicy. Również choroby matki w czasie ciąży mają tu olbrzymie znaczenie. Także wtedy dziecko jest bacznie obserwowane i dokładnie badane. Pewną informację o początkowym stanie dziecka daje również powszechnie znana skala Wirginii Apgar, która jest umieszczana w książeczce zdrowia każdego dziecka. Co robić jeżeli się okaże, że dziecko ma problemy w rozwoju psychoruchowym? W takich sytuacjach najbezpieczniej udać się do neurologa dziecięcego, który oceni stan dziecka i - w razie potrzeby - skieruje na odpowiednie usprawnienie (rehabilitację). Nie zawsze takie niemowlę musi mieć problemy rozwojowe. Jeśli lekarz stwierdzi, że stan...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj