mama, niemowlę, zabawa
Rozwój

Zabawy dla dziecka, które uczą mówić

Dziecko uczy się mówić już w pierwszych miesiącach życia. I choć przyswaja sobie język polski o wiele łatwiej niż ty angielski, możesz mu w tym pomóc.

Pierwsze półrocze

Noworodek porozumiewa się jedynie krzykiem. Uważnie słucha, najbardziej interesuje go ludzki głos (zwłaszcza twój). W drugim albo w trzecim miesiącu życia zaczyna gruchać (głużyć), czyli wypowiadać głoski „aaa”, „eee”, „uuu”, „ehhhr”. Testuje w ten sposób swoją krtań, gardło, język itd. Dziecku, które nie ukończyło jeszcze sześciu miesięcy, spodoba się:

  • Łaskotanie policzka, dotykanie ust, noska, np. własnym nosem. Rób to przy każdej okazji. Takie zabawy prowokują do śmiechu, ale też uwrażliwiają buzię malca.
  • Szukanie źródła dźwięku. Włącz muzykę, ustaw w pobliżu tykający zegar, odkręć kran... i zapytaj: „Ojej, a co to?”. Dzięki takim zabawom malec uczy się skupiać uwagę na dźwiękach. Z czasem zaczyna odwracać główkę w kierunku ich źródła.
  • Tulenie, kołysanie, całowanie stópek, rączek. Możesz spytać: „A co to ma wspólnego z nauką mowy?”. Bardzo dużo! Dzięki pieszczotom maluszek wie, że otaczają go przyjazne istoty.
  • Przedrzeźnianie. Malec ziewa? Ziewaj i ty. Wysunął język? Zrób to samo! Z czasem i on zacznie cię naśladować.
  • Rozmowa. Opowiadaj malcowi, co się dzieje tu i teraz („Teraz zakładamy śpioszki”). Bobas nie rozumie ani słowa, ale dzięki temu poznaje rytm ludzkiej mowy. Reaguje także na ton głosu, dlatego mów do niego serdecznie. Ale dopuszczaj dziecko do głosu. Odpowie ci po swojemu. I reaguj na jego zaczepki. Rozmawiaj ze smykiem twarzą w twarz – dzięki temu widzi, jak poruszają się twoje usta, język. Nie zniekształcaj wyrazów, nie mów: „Dzidzia lobi psipsi”. Ale jeśli „coś” każe ci powtarzać te same wyrazy („To wróbelek. Wróbelek jest ładny?”), rozciągać głoski („pieeseek”), mówić powoli, wyraźnie, rób to.
  • Rozśmieszanie. Łaskocz, parskaj, kiwaj rytmicznie głową, ruszaj brwiami, wypowiadaj zwracające uwagę wyrazy (np. „grrrroszek”), używaj wyrazów dźwiękonaśladowczych („bach!”, „trrrach!”). Spontaniczny śmiech stymuluje krtań oraz wpływa na mięśnie twarzy, przepony i ciała.
  • „Idzie raczek nieboraczek...”. Wędruj po ciele dziecka palcami, a na końcu delikatnie (!) uszczypnij jego skórę, głośno się przy tym śmiejąc. Dzięki takim zabawom smyk osłuchuje się z rymowanym tekstem i ćwiczy pamięć.

Drugie półrocze

Półroczne dziecko zaczyna gaworzyć: wymawia pojedyncze sylaby („ma”, „da”), potem ich ciągi („ma-ma--ma”), a przed pierwszymi urodzinami już pierwsze słowa („mama”). Malcowi spodobają się zabawy:

  • Pokazywanie oczka, noska, uszka... Na początku, prosząc maluszka, by pokazywał poszczególne części ciała (własne, twoje albo np. misia lub lali), prowadź jego rączkę. Z czasem bobasek zacznie robić to sam. Dzięki temu nie tylko wzbogaca swój słownik, ale również trenuje rozumienie i wypełnianie poleceń.
  • Oglądanie obrazków w książeczce. Kup maluszkowi książeczki z wyraźnymi, prostymi obrazkami. Tłumacz mu, co na nich widzi („To jest konik”, „To jest samochodzik”). Dzięki temu poznaje nowe wyrazy (zacznie ich używać dopiero w drugim roku życia, wcześniej prawdopodobnie nada zwierzętom i przedmiotom własne nazwy).
  • Słuchanie prostych wierszyków. Przypomnij sobie rymowankę o krowie w kropki bordo i o kotku, który był chory, itd. Rymy łatwo wpadają w ucho! I koniecznie przeczytaj malcowi „Lokomotywę” Juliana Tuwima – przy fragmencie: „Buch – jak gorąco!/Uch – jak gorąco!/Puff – jak gorąco!/Uff – jak gorąco!”, wybuchnie głośnym śmiechem!
  • Naśladowanie odgłosów wydawanych przez zwierzęta. Bawcie się w ten sposób, nie tylko oglądając książeczki, ale także podczas spacerów, wizyty na wsi itd. Zademonstruj malcowi, jak „mówi” krówka, pies, koń, kot, ptaszek, sowa, osiołek itd. Nie zapomnij o odgłosach wydawanych przez maszyny i inne przedmioty („brrrum”, „tik-tak, tik-tak”, „eeeeeooooo”). Malec będzie uwielbiał je powtarzać.
  • Parskanie, a także cmokanie, kląskanie językiem, mlaskanie i wydawanie różnych „niegrzecznych” odgłosów. Zrób to, a na pewno rozśmieszysz swojego maluszka. Bądź cierpliwa, z czasem zacznie cię naśladować. I dobrze, bo wydawanie takich dźwięków doskonale gimnastykuje wargi, język i krtań, policzki, jest także świetnym ćwiczeniem oddechowym.

Oddychanie, ssanie, przełykanie, żucie...

To też jest ważne dla rozwoju mowy. Dlatego:

  1. Karm smyka piersią. Pijąc mleko, malec ćwiczy usta, język i mięśnie policzków oraz uczy się koordynować ssanie z połykaniem i oddychaniem.
  2. Kup dobry smoczek. Jeśli nie karmisz piersią, zadbaj o to, by smoczek, z którego korzysta niemowlę, jak najbardziej przypominał maminą pierś. Malec powinien szczelnie obejmować go ustami, by nie zasysać buzią powietrza. Dzięki temu oddycha wyłącznie przez nos, co jest ważne m.in. dla prawidłowego rozwoju mowy.
  3. Nie rozdrabniaj pokarmów bardziej, niż należy. Żując i gryząc, maluch ćwiczy żuchwę, język, mięśnie warg i policzków.

Dziecko słuchając muzyki szybciej zaczyna mówić

niemowlę z misiem, nauka siadania, rozwój dziecka, rozwój niemowlaka
Rozwój
Powiedz „mama”
Nie musisz specjalnie uczyć swojej pociechy mówienia. Wystarczy, że z nią... rozmawiasz.

Bądź cierpliwa! Niektóre maluchy wymawiają pierwsze słowo, mając rok, inne wiele miesięcy później. Nie musisz specjalnie uczyć swojej pociechy mówienia. Wystarczy, że z nią... rozmawiasz. Natura zrobiła nam prezent: zainstalowała w naszych głowach genialny program do nauki mowy. Dzięki niemu dziecko uczy się ojczystego języka bez wkuwania słówek i analizowania tabel gramatycznych. Pomożesz maluszkowi, stosując się do kilku prostych zasad: – Rozmawiaj z dzieckiem. Na początku (i przez większą część pierwszego roku życia) maleństwo nie rozumie ani słowa, ale osłuchuje się z językiem, poznaje jego brzmienie, intonację. O czym rozmawiać z maluszkiem? O wszystkim! A zwłaszcza o tym, co go dotyczy i budzi w nim emocje: „A teraz się wykąpiemy. To jest Twoja kaczuszka, a to mydełko”, „O, tata wrócił z pracy. Chodźmy się z nim przywitać” itd. – Mów łagodnym, serdecznym tonem. Wypowiadane przez Ciebie słowa są dla dziecka jak muzyka – choć nie niosą ze sobą (jeszcze!) konkretnej treści, dostarczają informacji o Twoich emocjach. Już kilkutygodniowe niemowlę inaczej reaguje na ton łagodny, a inaczej na ostry. Mówiąc do maluszka, nie zapomnij o uśmiechu – bobas czyta także z Twojej twarzy. – Wymawiaj słowa powoli i wyraźnie. Niełatwo wyłowić poszczególne słowa z węgierskiej piosenki, prawda? Dla Twojego maluszka polszczyzna to także obcy język. Wiele młodych mam, rozmawiając z dziećmi, mówi wyższym niż zwykle tonem, przesadnie rozciągając głoski. I dobrze, bo dzieci to lubią. – Powtarzaj. To ułatwia zapamiętywanie i łączenie zbitek dźwięków z konkretnymi przedmiotami. „To jest Twoja nóżka. Fajną masz nóżkę, wiesz?” itd. – Dopuszczaj dziecko do głosu. Zadawaj pytania i czekaj na odpowiedź (np. „Co powiesz na kaszkę?”). Maluszek odpowie tak, jak potrafi: najpierw tylko patrząc...

seplenienie
AdobeStock
Rozwój dziecka
Czy seplenienie można wyleczyć?
Seplenienie, polega na nieprawidłowej wymowie głosek: s, z, c, dz. Język dziecka nie układa się prawidłowo. Nieleczone seplenienie może się utrwalić, dlatego warto iść z dzieckiem do logopedy.

Seplenienie (sygmatyzm) nie przechodzi samo – niezbędne są specjalne, regularne ćwiczenia. Słyszysz, że twoje dziecko sepleni? Zauważasz, że dziwnie układa język, gdy wypowiada niektóre głoski? Jeśli tak, nie zwlekaj z wizytą u logopedy . Jeżeli dziecko nie nauczy się prawidłowych wzorców artykulacji, może nie wyrosnąć z seplenienia. Zobacz, jak je rozpoznać i kiedy zacząć szukać pomocy. Seplenienie: przyczyny rodzaje kiedy do logopedy ćwiczenia Przyczyny seplenienia Seplenienie to rodzaj wady wymowy . Sygmatyzm polega na nieprawidłowym wymawianiu niektórych głosek, w tym:   przedniojęzykowo-zębowych (syczących) – czyli s, z, c, dz; przedniojęzykowo-dziąsłowych (szumiących) – czyli sz, ż, cz, dż; środkowojęzykowo-palatalnych (ciszących) – czyli ś, ź, ć, dź; Istnieje kilka przyczyn, które mogą prowadzić do seplenienia. Należą do nich nieprawidłowości w budowie aparatu mowy:   nieprawidłowy kształt języka (zbyt gruby, zbyt duży, zbyt długi, z wędzidełkiem nieprawidłowej długości ); wady zgryzu : tyłozgryz, zgryz otwarty, przodozgryz. Innymi przyczynami sygmatyzmu może być wada słuchu , nieleczone, nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, niewłaściwe wzorce wymowy (np. gdy dziecko wychowywane jest przez osoby z wadami wymowy), długotrwałe ssanie butelki lub ssanie kciuka . Seplenienie jest problemem logopedycznym, jednak jego źródłem bywa psychika dziecka . Zdarza się, że dzieci seplenią w wyniku lęku lub strachu. Jeżeli logopeda nie stwierdzi żadnej z wyżej wymienionych nieprawidłowości, może skierować dziecko do psychologa. Rodzaje sygmatyzmu Wyróżnia się pięć odmian seplenienia. W każdej, podczas artykulacji, język układany jest w sposób nieprawidłowy. To sprawia, że wymawiane głoski mają zniekształcone brzmienia....

Słuch fonematyczny: dlaczego trzeba go rozwijać?
AdobeStock
Zdrowie
Słuch fonematyczny: co to jest i jak go rozwijać? Jakie są objawy zaburzeń słuchu fonemowego?
Słuch fonematyczny pozwala na rozróżnianie fonemów, czyli najmniejszych elementów mowy. Gdy jest źle rozwinięty, może powodować zaburzenia, takie jak wady wymowy i trudności w czytaniu. Jak go ćwiczyć?

Słuch fonematyczny (słuch fonemowy) to jeden z trzech rodzajów słuchu, jakie posiadamy (oprócz słuchu fizjologicznego i muzycznego). Dzięki niemu możemy rozróżniać fonemy, czyli najmniejsze elementy mowy. Jeśli dziecko ma zaburzenia w zakresie słuchu fonematycznego, może nie odróżniać np. głoski „d” od „t” czy „s” od „sz”. To z kolei może przyczynić się do powstania problemów z pisaniem i czytaniem. Słuch fonemowy można ćwiczyć i warto to robić, by zapobiec podobnym kłopotom u dziecka. Spis treści: Słuch fonematyczny – co to jest? Zaburzenia słuchu fonematycznego: przyczyny i objawy Ćwiczenia rozwijające słuch fonematyczny Badanie słuchu fonematycznego Słuch fonematyczny – co to jest? Słuch fonematyczny – zwany również słuchem fonemowym – pozwala nam odróżniać poszczególne dźwięki mowy, np. „e” oraz „i”, „w” oraz „r”, głoski dźwięczne i bezdźwięczne, np. „z” oraz „s”, „g” oraz „k”. Dzięki niemu słyszymy też, jak prawidłowo dzielić słowa na sylaby i głoski. Rozwija się on u dzieci w wieku od 1-2 lat do 6-7 lat, kiedy to kończy się proces kształtowania mowy. Zaburzenia słuchu fonematycznego: przyczyny i objawy Przyczyny zaburzeń słuchu fonematycznego nie są do końca znane. Podłoże tych zaburzeń może mieć zatem bardzo szerokie spektrum. Według specjalistów, źródła zaburzeń słuchu fonematycznego stanowić mogą: Nieprawidłowe funkcjonowanie układu słuchowego, Nieprawidłowości w zakresie funkcjonowania układu nerwowego, Czynniki genetyczne Czynniki środowiskowe. Okazuje się też, że niemożliwe jest stwierdzenie dokładnej skali zaburzeń słuchu fonematycznego. Często stopień zaburzeń określa się w oparciu o objawy, które...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz