dysplazja stawów biodrowych
Fotolia (kolaż SN)
Zdrowie

Dysplazja stawu biodrowego – jak ją leczyć? Kiedy minie?

Dysplazja bioderek wynika z niedojrzałości stawów biodrowych dziecka. Leczy się ją przez szerokie odwodzenie nóżek dziecka – służą do tego specjalne aparaty np. rozwórka Koszli.

Dysplazja stawu biodrowego (większa lub mniejsza) zdarza się dość często. Rodzi się z nią bardzo dużo dzieci. Ze względu na ryzyko dysplazji, każdy niemowlak ma badane bioderka tuż po narodzinach, a potem także na kontrolnych wizytach u pediatry. Jeśli lekarza coś zaniepokoi, kieruje dziecko do dalszej diagnostyki. 

Na czym polega ta wada?

Dysplazja stawów biodrowych to nic innego jak fizjologiczny niedorozwój bioderek. Staw biodrowy zbudowany jest z miednicy i kości udowej. W miednicy znajduje się spore zagłębienie, zwane panewką stawową, w której umieszczona jest główka kości udowej. W prawidłowo rozwiniętym stawie duża część główki tkwi głęboko w panewce.

​Dysplazja stawów biodrowych to nieprawidłowe umieszczenie główki kości w panewce stawowej. Dzieje się tak, gdy panewka jest zbyt płytka lub ustawiona pod złym kątem, a staw biodrowy nie może pracować jak należy. Jeżeli dysplazja nie będzie leczona, panewka będzie coraz bardziej się deformować. Niemowlę z dysplazją stawu biodrowego będzie miało coraz większe problemy z odwodzeniem nóżek na boki, a gdy już nauczy się chodzić, kiwa się jak kaczuszka. 

Problem dotyczy głównie niemowląt płci żeńskiej. Na 10 dziewczynek z dysplazją stawów biodrowych rodzi się tylko jeden chłopiec z tą wadą. W niektórych sytuacjach można poczekać, aż zniknie sama. Czasem jednak konieczne jest założenie specjalnego aparatu, np. rozwórki Koszli.​

Objawy dysplazji stawu biodrowego:

  • dziecko nie jest w stanie odwieść szeroko nóżek
  • można wyczuć, że nóżka podczas ruchu przeskakuje w biodrze (słychać „klik”)


Przy takich objawach możemy z dużą dozą prawdopodobieństwa mówić o dysplazji stawu biodrowego. W rozpoznaniu tej wady nie bierze się pod uwagę ilości i ułożenia fałdek na pośladkach

Dysplazja widoczna na USG

Kiedyś ortopeda oceniał stan bioderek dziecka „na oko”. Porównywał, czy fałdki na pupie dziecka są symetryczne i czy nóżki dają się szeroko odwodzić. Dzisiaj przy podejrzeniu dysplazji wykonuje się USG stawów biodrowych. Dzięki temu badaniu można dokładnie obejrzeć, jak wygląda miednica dziecka.

Leczenie nie w każdym przypadku

Jeśli dysplazja jest nieznaczna, lekarze zalecają jedynie częste układanie dziecka na brzuszku i czasem specjalną gimnastykę - delikatne krążenie kolankami dziecka (lekarz musi pokazać, jak to się robi). W niektórych przypadkach konieczne jest jednak korzystanie ze specjalnych aparatów zapewniających prawidłowe ułożenie nóżek. Z dysplazją, która wymaga leczenia, rodzi się siedmioro dzieci na 100. 

Kiedy potrzebna jest rozwórka?

Decyzję o założeniu rozwórki podejmuje lekarz po dokładnym zbadaniu dziecka. Specjalny aparat będzie potrzebny, gdy:

  • fizjologiczna dysplazja jest bardzo duża
  • dysplazja stawu biodrowego utrzymuje się długo
  • dziecko rodzi się ze zwichniętym stawem biodrowym

Jaki aparat na dysplazję?

Aparatów do leczenia dysplazji jest kilka, najbardziej popularna jest tzw. rozwórka Koszli. To specjalnie wyprofilowany pałąk na szelkach, który utrzymuje nóżki dziecka w odwiedzeniu i zgięciu. Zapewnia utrzymanie główki kości udowej w panewce. Po założeniu rozwórki konieczne są co 3-4 tygodnie kontrole u ortopedy. Zwykle dziecko musi nosić aparat tyle miesięcy, ile ma w momencie założenia (dwumiesięczne niemowlę – dwa miesiące, czteromiesięczne – cztery, itd). Między innymi ze względu na długość leczenia tak ważne jest wczesne wykrycie dysplazji. W przypadkach dużej dysplazji aparatu nie powinno się zdejmować nawet do kąpieli. Jego zaletą jest to, że „rośnie” wraz z dzieckiem – dzięki plastycznemu środkowemu łukowi można dozować odwiedzenie nóżek.

Jak postępować, gdy dziecko ma rozwórkę?

Rozwórka pozwala na normalne pielęgnowanie dziecka: 

  • można wykonywać wszystkie zabiegi higieniczne - przewijać, ubierać
  • dziecko w aparacie może być noszone na rękach - sadzane na kolanach i szerokim foteliku

Czy szerokie pieluchowanie i pomoże na dysplazję?

Szerokie pieluchowanie (czyli zakładanie na jednorazową pieluszkę dodatkowej pieluchy flanelowej albo tetrowej) zalecano kiedyś wszystkim niemowlętom. Miało chronić je przed zwichnięciem stawu biodrowego. Dziś wiadomo, że o prawidłowy rozwój dziecięcych bioderek należy dbać inaczej. Podwójne pieluchowanie ogranicza swobodę ruchów dziecka, a właśnie ruch: fikanie nóżkami, branie stópek do buzi, to najlepsza profilaktyka dysplazji stawów biodrowych. Zmieniło się też zalecenie dotyczące układania dziecka na brzuszku w pozycji żabki (z szeroko odwiedzionymi nóżkami). Według nowych zasad niemowlak powinien leżeć dużo na brzuszku, ale w takiej pozycji, w jakiej mu wygodnie (sztuczne odwodzenie nóżek bardziej szkodzi niż pomaga).

Zwichnięcie stawu - co to takiego?

O zwichnięciu stawu biodrowego mówimy, kiedy główka kości udowej wysunie się poza panewkę. To poważna dolegliwość. Często wymaga unieruchomienia dziecka na wiele miesięcy w gipsowych spodenkach. Zwichnięcie stawu biodrowego dotyczy tylko niewielkiego odsetka niemowląt.

Co szkodzi stawom biodrowym?

Aby nie zaszkodzić rozwojowi stawu biodrowego:

  • Nie prostuj nóżek dziecka - niemowlę trzyma nóżki zgięte, bo w tej pozycji stawy biodrowe są zwarte, a główka kości udowej tkwi dobrze w panewce. Gdyby nóżki dziecka zostały nagle wyprostowane, mogłyby ulec zwichnięciu. Główki kości udowej wypadłyby z panewki.
  • Nie owijaj dziecka za ciasno w rożek ani w kocyk - choć niektóre niemowlęta lubią spowijanie, może one źle wpłynąć na ich rozwój. 
  • Podczas przewijania nie unoś dziecka do góry za nóżki - najbezpieczniej jest przenosić nóżki i pupę, podkładając dłoń pod kość krzyżową dziecka.
  • Ubieraj niemowlę tak, aby mogło swobodnie poruszać nóżkami - najlepiej aby dziecko trzymało nóżki w tzw. pozycji fizjologicznej, czyli w zgięciu i rozłożeniu (odwiedzeniu).
  • Noś starsze dziecko na brzuchu sposobem „twarzą w twarz” - tak, aby jego nóżki obejmowały cię w pasie.


Zobacz też:


Niepokojące objawy przy nauce chodzenia:

 

Czy zalecane jest szerokie pieluchowanie?

noworodek, szpital
Noworodek
W szpitalu – badania przesiewowe noworodka
Wbrew obiegowej opinii badania przesiewowe nowo narodzonego dziecka to nie tylko badanie słuchu wprowadzone dzięki Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy. To również kontrola krwi, serduszka oraz stawów biodrowych. Oto jak wyglądają i czemu służą badania przesiewowe.

1. Badanie krwi. Pozwala na rozpoznanie rzadkich genetycznych chorób, które nie dają żadnych objawów w pierwszych dniach i tygodniach życia dziecka, ale nieleczone prowadzą do groźnych powikłań (np. upośledzenia umysłowego). Są to przede wszystkim: mukowiscydoza – choroba genetyczna, której podłożem jest nadmierna lepkość wydzielin, co upośledza pracę m.in. układu oddechowego i pokarmowego; występuje u 1 na 2500 noworodków hypotyreoza – czyli wrodzona niedoczynność tarczycy, występująca u 1 na 4000 noworodków fenyloketonuria – choroba metaboliczna wywołana brakiem enzymu, który rozkłada aminokwas fenyloalaninę; występuje u jednego na 8000 noworodków.     Aby zawczasu je wykryć, z piętki dziecka pobiera się krew na specjalną bibułę testową. Próbka jest wysyłana do laboratorium. Jeśli wszystko jest w porządku, procedura się kończy. Gdy któraś z chorób się potwierdzi, zostaniesz listownie poproszona o zgłoszenie się z dzieckiem do przychodzi specjalistycznej (dlatego tak ważne jest zostawienie w szpitalnych dokumentach adresu, pod którym będziesz mieszkać, a nie po prostu zameldowania). Jeśli wynik będzie niejednoznaczny, badanie trzeba będzie powtórzyć. 2. Badanie słuchu. Jedno, dwoje dzieci na tysiąc rodzi się z głębokim uszkodzeniem słuchu, a jedno, dwoje - z niedosłuchem mniejszego stopnia. Najważniejsze dla rozwoju mowy jest pierwsze pół roku życia. Jeśli maluch trafi wtedy pod opiekę specjalistów, którzy rozpoczną leczenie lub wyposażą go w aparat słuchowy, ma szansę na taki sam rozwój jak zdrowi rówieśnicy. Badanie polega na rejestracji tzw. otoemisji akustycznych, czyli odpowiedzi ucha środkowego na wysyłany bodziec dźwiękowy. Noworodkowi wkłada się do ucha cieniutką sondę. Wszystko trwa ok. minuty i jest całkowicie bezbolesne. Niepomyślny wynik czasem spowodowany jest zalegającą w uchu mazią...

stawy biodrowe, dysplazja stawów biodrowych u dzieci
Zdrowie
Stawy biodrowe niemowlaka trzeba badać!
Stawy biodrowe niemowlaka nie zawsze są w pełni sprawne. Czasem dziecko może mieć dysplazję stawów biodrowych, może też dojść do ich zwichnięcia. Co jeszcze powinnaś wiedzieć o bioderkach, by twoje dziecko rosło zdrowo? Odpowiadamy na najczęstsze pytania.

Czym różnią zdrowe stawy biodrowe u noworodka od takich z dysplazją? Głowa kości udowej u zdrowego noworodka pasuje do panewki (czyli zagłębienia miednicy) niczym pięść do obejmującej ją dłoni. Dzięki temu może swobodnie obracać się na wszystkie strony, bezpiecznie tkwiąc we właściwym miejscu. Gdy panewka jest płytka lub ustawiona pod złym kątem, staw biodrowy nie może pracować jak należy. Im dziecko starsze, tym większe ma problemy – panewka coraz bardziej się deformuje, a głowa kości udowej przemieszcza się i czasem opuszcza swoje miejsce (wtedy mówi się o zwichnięciu stawu biodrowego) . Dochodzi również do zmian w więzadłach i torebkach stawowych. Dziecko ma problemy z odwodzeniem nóżek na boki, a gdy nauczy się chodzić, kiwa się jak kaczuszka. Przeczytaj, jakie prawa ma dziecko u lekarza Czy dysplazję stawów biodrowych da się wyleczyć? Wcześnie zdiagnozowana i fachowo (koniecznie przez ortopedę) leczona dysplazja jest prawie w stu procentach wyleczalna. Im wcześniej rozpocznie się kurację, tym lepsze są jej efekty. Zazwyczaj leczenie dwumiesięcznego dziecka trwa jedynie 2 miesiące, ale półrocznego – już 6. Jakie badania należy wykonać, by sprawdzić czy stawy biodrowe dziecka są zdrowe? Bioderka po raz pierwszy są badane w szpitalu. To pierwsze ważne badania noworodka . Pediatra ocenia ułożenie fałdek pod pośladkami, sprawdza, jak noworodek odwodzi nóżki, a także ocenia, czy obie są równej długości. Powtórnie biodra ogląda pediatra na pierwszej wizycie w przychodni, czyli około 6. tygodnia życia dziecka , jednak o wiele pewniejszą metodą badania jest wykonanie USG przez ortopedę dziecięcego. Powinny mu być poddane wszystkie dzieci (niestety w Polsce tak nie jest). Jeśli nie masz skierowania na bezpłatne badanie, możesz wykonać je za własne pieniądze. USG bioderek powinno się przeprowadzić dwu-, a najlepiej trzykrotnie....

choroba Perthesa
Adobe Stock
Zdrowie
Choroba Perthesa – objawy, przebieg, leczenie
Choroba Perthesa jest jałową martwicą główki kości udowej. Do jej rozwoju przyczynia się niedostateczne ukrwienie, które może być wynikiem np. urazu.

Choroba Perthesa występuje głównie u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Bardzo ważne jest wczesne jej wykrycie, które pozwala uniknąć trwałych zmian w obrębie stawu biodrowego. Zespół Perthesa: Objawy Przyczyny i przebieg choroby Leczenie i rehabilitacja Choroba Perthesa – objawy Początkowo dziecko może skarżyć się na ból, później zaczyna utykać. Jednak wiele dzieci nie zgłasza żadnych dolegliwości bólowych! Dlatego tak ważna jest obserwacja dziecka i sposobu, w jaki cię porusza. Ból może być zlokalizowany w pachwinie, w kolanie lub tu i tu. Bardzo często boli tylko kolano , co potrafi zdezorientować lekarza i szukać źródła bólu w samym kol;anie, a tymczasem proces chorobowy rozwija się w biodrze. Kolejnym objawem jest ograniczenie ruchomości w stawie biodrowym (ograniczenie zakresu wyprostu, odwodzenia i rotacji wewnętrznej uda). Często także pośladek po stronie chorej traci objętość wskutek osłabienia mięśni. W skrajnych przypadkach może dojść do wypadnięcia główki kości udowej z panewki i skrócenie się nogi. Przyczyny i przebieg choroby Perthesa u dzieci Choroba Perthesa należy do chorób nazywanych jałowymi martwicami kości . Dochodzi do nich w wyniku ograniczenia dopływu krwi do kości – w przypadku choroby Perthesa chodzi o główkę kości udowej. Najczęściej przyczyną jej niedokrwienia jest osobnicze słabe ukrwienie w wieku 4-8 lat, uraz lub powtarzające się mikrourazy (np. częste zeskakiwanie na twarde podłoże). Zobacz także: Jałowa martwica kręgosłupa (choroba Scheuermanna) Przebieg zespołu Perthesa W fazie początkowej , która trwa kilka tygodni, dochodzi do obrzęku tkanek miękkich otaczających staw. Czasami widoczne jest (w Rtg) oddalenie od siebie powierzchni stawowych i nieregularny kształt główki kości udowej. W fazie martwicy obserwuje się zagęszczenie tkanki kostnej...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz