leworęczność
Adobe Stock
Psychologia

Leworęczność: przyczyny, cechy osoby leworęcznej, ciekawostki o leworęczności

Wokół zagadnienia leworęczności narosło wiele mitów. Wyjaśniamy, jakie są przyczyny leworęczności, podajemy cechy osób leworęcznych, a także opisujemy, w jaki sposób działa ich mózg. Oto najciekawsze informacje o leworęcznych.
Osoby leworęczne stanowią od 8 do 15 procent całej populacji. Leworęczność kiedyś była uznawana za wadę, jednak według obecnego stanu wiedzy jest cechą, która niesie za sobą wiele korzyści, a wręcz może świadczyć o nieprzeciętnych zdolnościach. Leworęczność dziecka nie powinna więc być powodem do zmartwień dla rodziców.

Jak przygotować dziecko do pójścia do przedszkola? [WIDEO]

Leworęczność – przyczyny

Co do przyczyny leworęczności zdania są podzielone – niektórzy uważają, że jest zakodowana genetycznie, inni, że dziedziczy się ją po rodzicach, jeszcze inni dowodzą, że mogą ją powodować stres okołoporodowy lub minimalne uszkodzenia w mózgu, do których doszło podczas ciąży.

 
Badania z 2019 roku przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Oksfordzie sugerują, że przyczyną leworęczności może być także karmienie dziecka butelką w okresie niemowlęcym. Według badań większą skłonność do tej cechy mają dzieci karmione sztucznym mlekiem. Wnioski takie zostały wysnute na podstawie analizy sposobów karmienia u 60 tys. kobiet i ich dzieci.

Wiadomo, że tendencja do leworęczności pojawia się już w okresie niemowlęcym, natomiast utrwala się około drugiego roku życia.

Osoby leworęczne – cechy

U osób leworęcznych lepiej rozwinięta jest prawa półkula mózgu, w związku z czym sprawniej funkcjonuje ich lewa strona ciała. Leworęczni zatem większość czynności wykonują lewą ręką.

Leworęczność ma wiele cech, które śmiało możemy nazwać zaletami. 

Zalety leworęczności:
  • większa kreatywność,
  • lepiej rozwinięta wyobraźnia,
  • większa skłonność do nieszablonowego myślenia,
  • uzdolnienia manualne, plastyczne i muzyczne,
  • mocniej rozwinięte zdolności matematyczne,
  • szczególne uzdolnienia w zakresie językowym.

Leworęczność a inteligencja

Mózg leworęcznych różni się od mózgu osób posługujących się prawą ręką. Poza lepiej rozwiniętą prawą półkulą mózgową leworęczni mają również większe ciało modzelowate (spoidło, które łączy dwie półkule mózgu). Dzięki jego większej objętości – osoby leworęczne szybciej przetwarzają zawiłe informacje. Leworęczność wymaga jednak więcej bardziej intensywnej pracy mózgu, niż praworęczność.

Badania, które przeprowadził dr Alan Searleman z St. Lawrence University pokazują, że osoby leworęczne:
  • mają bogatsze słownictwo,
  • lepiej radzą sobie z rozwiązaniem skomplikowanych problemów.
 
Średni iloraz inteligencji wśród osób leworęcznych nie jest wyższy niż u innych, jednak wśród osób z tą cechą jest więcej ludzi o ponadprzeciętnej inteligencji (iloraz powyżej 140).

Leworęczność – fakty i mity

Jeśli dziecko chwyta kredkę lewą rączką, w lewej trzyma łyżeczkę, zwykle osoby z najbliższego otoczenia już mają podstawy do obaw. Lewa ręka nie znaczy gorsza. Sprawdzamy, co jest prawdą, a co mitem w odniesieniu do leworęczności. 

Leworęczne dziecko może wyćwiczyć sprawne posługiwanie się prawą ręką

MIT Gdy okaże się, że dziecko jest leworęczne, opiekunowie dziecka powinni się z tym pogodzić. Nie należy zmuszać osób leworęcznych, by posługiwały się prawą ręką. Być może osiągnęlibyśmy zamierzony cel, ale ze szkodą dla dziecka. Takie postępowanie jest silną ingerencją w struktury mózgu, która może mieć poważne konsekwencje –  dziecku trudniej będzie się koncentrować, szybciej będzie męczyło się nauką, mogą pojawić się kłopoty z pamięcią, czytaniem, pisaniem, wymową (zacinanie się, jąkanie) oraz zaburzenia w orientacji przestrzennej.

Leworęcznym żyje się trudniej

FAKT Jeśli widzisz, że dziecko jest leworęczne, zadbaj, by nie odstawało w swoich umiejętnościach od pozostałych dzieci. To sprawi, że leworęczność nie stanie się dla niego problemem. Pomóż mu usprawniać ręce. Nawlekajcie koraliki, obrysowujcie przedmioty, lepcie z plasteliny lub ugniatajcie razem ciasto na pierogi. Możecie też układać puzzle – im mniejsze, tym większej wymagają precyzji, a dodatkowo rozwijają koordynację ręka–oko. Ćwiczcie też rozpoznawanie kierunków, bo to zwykle sprawia problem dzieciom leworęcznym. Bawcie się w zgaduj-zgadula, w której rączce złota kula i przy okazji proś dziecko, by nazywało rękę, w której jest ukryty przedmiot. 

Trzylatek, który lewą rączką sięga np. po klocki, na pewno będzie leworęczny

FAKT Małe dzieci mogą posługiwać się obiema rękami w takim samym stopniu. Jednego dnia lewą ręką, innego prawą. Choć z naukowego punktu widzenia kwestia lewo- lub praworęczności zostaje przesądzona dużo wcześniej, do około szóstego roku życia nie można mieć całkowitej pewności, która ręka będzie dominująca. W ocenie sprawności rączek pomagają wyniki badań przeprowadzanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne w ostatniej grupie przedszkolnej.

Łatwiej nauczyć się pisać prawą niż lewą ręką

FAKT To wina naszego pisma, które jest przystosowane dla praworęcznych – piszemy od lewej strony do prawej. Leworęczne dzieci na początku mogą pisać wolniej i mniej ładnie. Ale przystosowane dla leworęcznych długopisy pomogą w nauce pisania. Ważna jest też postawa rodziców, którzy rozumieją ograniczenia dziecka i na siłę nie próbują nic ulepszyć.

Leworęczne dziecko wymaga więcej uwagi

FAKT Leworęczny uczeń, który rozpoczyna naukę pisania, powinien siedzieć z lewej strony ławki – wtedy może swobodnie poruszać lewą ręką (po prawej stronie jego lewa ręka zderza się z łokciem praworęcznego kolegi). Powinien też kłaść kartkę lub zeszyt ukośnie na stole, by mógł widzieć, co napisał. Jeśli w zeszycie ćwiczeń wzór szlaczków znajduje się tylko po lewej stronie, warto prosić nauczycieli, by dopisywali drugi wzór na końcu linii po prawej stronie. Dzięki temu dziecko będzie miało zawsze przed oczami wzór do naśladowania i nie będzie zmuszone do odrywania ręki przy pisaniu.

Obsługa nożyczek jest dużym wyzwaniem dla leworęcznych

FAKT/MIT Tylko pod warunkiem że są to zwykłe nożyczki. W dzisiejszych czasach bez problemu można kupić przybory dla osób leworęcznych. Są więc nożyczki, które mają odwrotnie złożone ostrze, przystosowane do lewej ręki, a także temperówki, pióra, długopisy albo nakładki na długopisy, które ułatwiają ich trzymanie. Dla dzieci można też znaleźć kolorowanki dla leworęcznych , w których wzorcowy obrazek nie znajduje się po lewej stronie (bo dziecko przykryłoby go lewą ręką), ale jest umieszczony u góry. Leworęcznemu dziecku przydadzą się też szybkoschnące pisaki. 

Ciekawostki o leworęczności

  • Naukowcy twierdzą, że już w 10. tygodniu ciąży ok. 90 proc. dzieci częściej porusza prawą rączką, a tylko 10 proc. lewą. Tak się składa, że wśród dorosłych proporcje między osobami prawo- i leworęcznymi są podobne.
  • Wśród osób leworęcznych znajduje się między innymi: Barack Obama, Paul McCartney, Phil Collins i Andrzej Wajda.
  • Najmniej osób leworęcznych mieszka w Azji – jest ich tam jedynie 3 proc.
  • 13 sierpnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Osób Leworęcznych.
  • Leworęczność można też wyćwiczyć, często dzieje się tak np. po wypadkach, gdy prawa ręka jest niesprawna lub unieruchomiona. 


Zobacz także: 

dziecko, malowanie
Psychologia
Leworęczne dziecko - czy jest się czego bać?
W pewnym momencie prawie każdy rodzic zaczyna się obawiać, że jego dziecko może być leworęczne. Ale czy naprawdę jest się czego bać?

Wokół tematu leworęczności norosło wiele mitów. Sprawdziliśmy, czy kryje się w nich także trochę prawdy. Chwyta kredkę lewą rączką, w lewej trzyma łyżeczkę i mama albo spostrzegawcza babcia już mają podstawy do obaw. Ale czy lewa znaczy gorsza? Wiadomo, że jest dominującą ręką tylko u 10 proc. ludzi – pozostali to praworęczni. O czym jeszcze warto wiedzieć? Jakie są fakty? Trzylatek, który podczas zabawy posługuje się lewą rączką, np. sięga nią po klocki czy trzyma w niej łyżkę, na pewno będzie leworęczny. FAŁSZ Małe dzieci mogą posługiwać się obiema rękami jednakowo. Powinni o tym wiedzieć wszyscy zaniepokojeni rozwojem dzieci rodzice. Trzylatek jednego dnia sięga po klocki lewą ręką, innego wszystko robi tylko prawą. Choć z naukowego punktu widzenia kwestia lewo- lub praworęczności zostaje przesądzona dużo wcześniej (patrz ramka obok), do około szóstego roku życia nie można mieć całkowitej pewności, która ręka będzie dominująca. W ocenie sprawności rączek pomagają wyniki badań, przeprowadzanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne w ostatniej grupie przedszkolnej. Leworęczność jest wadą rozwojową. FAŁSZ Co do przyczyny leworęczności zdania są podzielone: niektórzy uważają, że jest zakodowana genetycznie, inni, że dziedziczy się ją po rodzicach, jeszcze inni dowodzą, że mogą ją powodować stres okołoporodowy albo minimalne uszkodzenia w mózgu, do których doszło podczas ciąży. Bez względu na to, co sprawia, że maluch sięga po zabawki lewą ręką, jedno jest pewne: leworęczność nie jest wadą i nie powinna stanowić powodu do zmartwień dla rodziców. Wręcz przeciwnie – badania wskazują, że leworęczności często towarzyszą uzdolnienia artystyczne oraz matematyczne. Leworęcznym żyje się trudniej. PRAWDA W końcu cały świat jest urządzony przez dominujących praworęcznych. Jeśli...

dziecko, pisać, dziewczynka
Psychologia
Leworęczność u dziecka
Twoje dziecko sięga po kredki lub bierze od ciebie smoczek lewą ręką? Możliwe, że będzie leworęczne. To nic złego!

Psycholodzy są co do tego zgodni: leworęczność nie jest wadą. Fakt zaś, że twój roczny czy dwuletni maluch częściej posługuje się lewą rączką, niczego jeszcze nie przesądza. Wybór ręki wiodącej następuje bowiem dopiero ok. 3.–4. roku życia. Bywa jednak i tak, że 5-latek, który dotąd chętniej posługiwał się jedną ręką, zaczyna raptem używać drugiej, bo to właśnie ona okazuje się bardziej sprawna. Wtedy taki wybór ma już na ogół charakter trwały. Kiedy lewica wygrywa z prawicą O wszystkim decydują półkule mózgowe, które kontrolują ruchy ciała. Jeśli lepiej rozwinięta jest lewa (odpowiadająca za ruchy prawej strony ciała), wówczas dziecko jest praworęczne. Gdy zaś dominuje prawa (rządząca lewą stroną ciała) – malec staje się leworęczny. Wtedy zwykle chętniej używa też lewej nogi i oka, np., gdy kopie piłkę czy patrzy przez lunetę. Warto wiedzieć, że o dominacji określonej półkuli mózgu decydują geny. Jeśli więc rodzice lub dziadkowie są leworęczni, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że malec odziedziczy po nich tę cechę. Zaakceptuj naturalne skłonności Starasz się przestawić malucha na pracę prawą ręką? Błąd! Zmuszanie go do używania innej rączki niż tej, którą sam wybrał, może wręcz zaszkodzić (np. spowodować kłopoty z koncentracją, a nawet jąkanie). Warto natomiast poradzić się psychologa, jeśli twój leworęczny czterolatek chętniej posługuje się prawą nogą i okiem. Taka skłonność wiąże się często ze złą koordynacją ruchu, co w przyszłości może utrudnić dziecku naukę pisania i czytania. Aby tak się nie stało, należy skonsultować się z psychologiem dziecięcym – oceni on, która strona ciała funkcjonuje lepiej, i doradzi, jak uczynić z niej stronę wiodącą. Pomóż pierwszakowi pokonać trudności Choć dzieci posługujące się lewą ręką często cechuje wyjątkowa inteligencja, to...

dziecko, rysować, leworęczność, kredki
Panthermedia
Psychologia
Gdy dziecko jest leworęczne
Twoje dziecko częściej sięga po zabawki lewą ręką? Chce jeść, czesać się, rysować tylko nią? Nie denerwuj się, prawdopodobnie jest leworęczne, podobnie jak około 15% populacji.

Jeszcze nie tak dawno, leworęczności próbowano oduczyć. Nasi rodzice, dziadkowie znają przypadki przestawiania na siłę dzieci leworęcznych do pisania prawą ręką. Dziś wiadomo już, że wpływa 
to negatywnie na rozwój dziecka, które potem może mieć problemy z koncentracją, pamięcią, dysgrafią, dysleksją, dysortografią, czytaniem, pisaniem, a nawet mówieniem (jąkaniem się). Zmiany powodują nadmierne i niepotrzebne przeciążenie półkuli mózgu, która nie jest dominująca. Dodatkowo jest to niepotrzebny stres dla dziecka, który z czasem może powodować obniżenie samooceny. Leworęczność – skąd się bierze? Leworęczność jest wynikiem dominowania w mózgu półkuli prawej, co sprawia, że lewa część ciała jest bardziej sprawna. Leworęczność zwana także lateralizacją lewostronną jest najczęściej dziedziczona genetycznie. Do rzadkości należą przypadki, kiedy jest ona wynikiem uszkodzenia lub słabszego rozwoju lewej półkuli mózgu. Prawo i leworęczność jest tylko jednym z objawów dominacji jednej połowy ciała nad drugą. Aby dokładnie określić stronność należałoby sprawdzić wszystkie narządy podwójne – oczy, uszy, nogi. Zdarza się, że dziecko jest leworęczne, ale prawo-nożne, czy prawo-oczne, nazywa się to lateralizacją skrzyżowaną i może nieść za sobą pewne trudności. Kiedy się pojawia i jak rozpoznać? Już roczne dzieci wykazują tendencję do korzystania częściej z jednej rączki. Na tym etapie, jedyne co możesz robić to, obserwować. W późniejszym wieku stronność będzie coraz bardziej zauważalna. Około 2. roku życia ustala się praworęczność, leworęczność dopiero, gdy dziecko ma 4-5 lat. Czy nasze dziecko jest leworęczne możemy ustalić metodą domowej obserwacji: Którą rączką dziecko je? Którą rączką się czesze? Którą rączką myje zęby? Którą rączką sięga po przedmioty? Którą rączką układa klocki? Którą...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj