karanie dziecka, niegrzeczne dziecko
Fotolia
Wychowanie

Jak karać dziecko?

Tyle się teraz mówi o negatywnych skutkach klapsów i pozytywnym działaniu pochwał, iż można odnieść wrażenie, że lepiej w ogóle nie karać dziecka. Tymczasem kary mogą działać wychowawczo i czasem po prostu trzeba je wymierzać. Jak to robić, by odniosły dobry skutek, a nie skrzywdziły dziecka? Sprawdź!

Wszędzie słyszysz, że chwalenie dziecka jest zdecydowanie lepsze niż karanie. To prawda. Jeśli chcemy, by dziecko w jakiś sposób się zachowywało, np. mówiło „dzień dobry", pożyczało rówieśnikom zabawki, powinniśmy je chwalić za każdym razem, gdy zachowa się tak, jak tego oczekujemy. Tyle tylko, że już zdecydowanie rzadziej mówi się, co zrobić, jeśli taki mały człowiek jest niegrzeczny, np. bije innych, mówi brzydkie wyrazy czy po prostu nie chce cię posłuchać. Jak reagować? Choć zabrzmi to groźnie, odpowiedź brzmi: ukarać. Ale mądrze, adekwatnie do winy, wieku, sytuacji. Oto kilka ważnych zasad, które pomogą ci w odpowiednim ukaraniu dziecka.      

Kara musi być zapowiedziana

Najpierw dziecku powinnaś wytłumaczyć, że czegoś nie wolno. Jeśli malec nie dostosowuje się, trzeba mu zakaz powtórzyć jeszcze raz, ale tym razem jednocześnie uprzedzić, że jego nieposłuszeństwo zostanie ukarane (np. "Jeśli jeszcze raz zaczniesz wyrywać Jaśkowi zabawkę, schowam twoje autko do torebki i oddam ci dopiero wieczorem").
 

Zobacz także
Kary dla dzieci

Kary dla dzieci – jak karać dziecko za złe zachowanie? [WIDEO]

słodycze dla dziecka w nagrodę

Czy można nagradzać dzieci słodyczami? I karać ich brakiem?

Co zamiast kary?

Jak mądrze karać dziecko? Rady dla taty

mama, dziecko, przytulać

Karać czy nagradzać?



Czytaj też: Wychowanie bezstresowe – Czy wychowywać bezstresowo?

Najlepszą karą jest odebranie przywileju

Twoje zdanie „Jeśli jeszcze raz sypniesz koleżance piaskiem w oczy, natychmiast wrócimy do domu" jest znacznie skuteczniejsze niż straszenie, np. klapsem czy czarownicą, która zabiera niegrzeczne dzieci.

Kara musi być zawsze wyegzekwowana

Aby kary były skuteczne, potrzebna jest konsekwencja. Gdy dziecko będzie wiedziało, że prawdopodobnie i tak mu odpuścisz, nie posłucha twoich gróźb.

Zobacz też: Złe zachowanie – 9 kół ratunkowych

Kara nie powinna być odwleczona w czasie

Wymierzenie kary kilkulatkowi powinno następować tuż po złym zachowaniu. Jeśli np. zagrozisz małemu dziecku, które źle się zachowuje, że nie pójdziecie w następny weekend do zoo, to tak daleka perspektywa może nie zadziałać na jego wyobraźnię. Poza tym i tobie będzie trudniej być konsekwentną i dotrzymać słowa.  

W karaniu rodzice muszą trzymać wspólny front

Nie zawsze macie takie same poglądy na temat wychowania dziecka. Ale ono nie powinno o tym wiedzieć. Dzięki temu będzie mu łatwiej was słuchać. Jeśli np. twój partner nie pozwolił dziecku na obejrzenie bajki, bo było niegrzeczne, nie zmieniaj już jego decyzji, nawet jeśli uważasz ją za błędną. Postarajcie się też nie rozstrzygać spornych kwestii w obecności dziecka. Zróbcie to dopiero wtedy, gdy będziecie wiedzieć, że smyk was nie usłyszy, np. kiedy położy się spać.

Kary, których nie wolno stosować

Są rzeczy, których nie wolno robić nawet w imię dobrego wychowania. Te metody nie tylko nie są skuteczne, ale przede wszystkim głęboko krzywdzą dziecko!

  • Niekorzystne porównania. „Dlaczego Kasia potrafi, a ty nie?", "Zobacz, że Krzyś nigdy nie broi" – przed takimi słowami trudno się obronić. Dziecko nabiera przekonania, że zawsze będzie gorsze od innych.
  • Poniżanie. „Nic nie potrafisz", „Zawsze wszystko psujesz" – dziecko w końcu zaczyna wierzyć, że jest do niczego.
  • Obrażanie. Używanie brzydkich wyrazów obraża każdego człowieka, także małego.
  • Wyśmiewanie. „Ale z ciebie fajtłapa", „Tobie to na pewno się nie uda" – to słowa, które każdemu podcięłyby skrzydła.
  • Bicie. Naruszanie nietykalności osobistej (także klapsy) jest niedopuszczalne! Dziecko staje się wówczas ofiarą i uczy się, że swoje zdanie można przeforsować siłą. Bicie może przynieść chwilowy efekt (bo dziecko zrobi to, czego chcemy), ale pod jego wpływem maluch zamienia się w uległego, wycofanego człowieka, który nie wierzy w siebie albo wręcz przeciwnie – staje się agresywny i paradoksalnie bardziej niegrzeczny.

Przeczytaj też: Dlaczego nie wolno bić dzieci?

Przemoc wobec dziecka: jak reagować? Gdzie zgłosić? [WIDEO]

nieznośny, bunt, dwulatek, dziecko
Mama
Jak karać i nagradzać dziecko - wywiad z psychologiem
Czy dzieci należy karać, czy może tylko nagradzać? Czy nagrodą jest zwykła pochwała, czy może jednak prezent? Który rodzic nie ma podobnych wąpliwości? O to, co robić, by karząc lub nagradzając, nie unieszczęśliwić dziecka, ani go nie rozpuścić, pytamy psychologa.

Gdyby dzieci zawsze robiły to, czego oczekują rodzice, temat kar i nagród pewnie by nie istniał. Nie istniałyby też wątpliwości, czy kary nie unieszczęśliwiają, a nagrody nie rozpuszczają i czy stosując jedne i drugie, zasługujemy na miano dobrego rodzica, a może raczej tresera. O tym, czy karać i nagradzać , a jeśli tak, to w jaki sposób, rozmawiamy z psychologiem, dr Aleksandrą Jasielską.  Przed Gwiazdką wiele dzieci słyszy słynne zdanie: „Jak będziesz się źle zachowywać, Mikołaj przyniesie ci rózgę". Co o tym sądzi psycholog?  Należy sobie zadać pytanie, co chcemy uzyskać, mówiąc do dziecka w ten sposób. Jeśli zmianę zachowania, to straszenie rózgą nie jest dobrym pomysłem. Bo zarówno kary, jak i nagrody powinny pojawić się od razu, gdy dziecko zrobi coś źle lub dobrze. Opowiadanie o tym, co będzie za miesiąc czy dwa tygodnie, to dla malucha abstrakcja. Lepiej powiedzieć, że Mikołaj czy Gwiazdor, jak mówimy w Wielkopolsce, zastanawia się, jaki prezent dziecko może dostać, gdy np. nie będzie biło młodszej siostry albo pozwoli mamie dokończyć rozmowę telefoniczną. Rodzice straszą rózgą, ponieważ najczęściej nie mają żadnego repertuaru kar ani nagród. (sprawdź też: Jak zapobiec kłótniom między rodzeństwem ). A może dałoby się wychowywać dzieci bez ich stosowania? Nasze pociechy nie zawsze zachowują się tak, jakbyśmy chcieli, jak jest to akceptowane społecznie. Małe dziecko jest z natury ruchliwe, żywiołowe, głośne i niektóre jego zachowania są niewłaściwe  w pewnych okolicznościach, np. kiedy rozrywa opakowania prezentów na imprezie urodzinowej kolegi lub niszczy przygotowane tam dekoracje. Jeśli chcemy, by tak nie postępowało, możemy pokazywać dobry wzorzec, ale niekiedy nie da się tego zrobić i potrzebna jest kara. Na przykład jaka? Wymyślenie kary odpowiedniej dla swojej pociechy to...

Wychowanie
Sposób na urwisa
Zawsze grzeczne? Nie, takich dzieci nie ma (na szczęście). Ale jeśli spełnisz kilka warunków, łobuziak zmieni się w aniołka. Serio!

Co oznacza dla Ciebie pojęcie „grzeczne dziecko”? Jeśli myślisz, że to maluch zawsze słuchający starszych, nigdy nie przerywający rozmów innym, przez cały czas ładnie bawiący się w swoim pokoju, to... się mylisz. Nie ma takich dzieci. Zresztą, gdybyś zastanowiła się głębiej, to pewnie doszłabyś do wniosku, że wcale nie marzysz o zawsze posłusznym smyku. Bezwarunkowe posłuszeństwo nie pozwala na doświadczenia, szalone pomysły – a więc na to wszystko, co jest motorem rozwoju małego człowieka. A przecież chcesz, by szkrab był mądry, otwarty i pewny siebie. Czy może być więc jednocześnie grzeczny? Może! Tylko, że cecha ta nie oznacza ślepego posłuszeństwa, a raczej stosowanie reguł, szanowanie innych, dobre maniery. Co zatem jest potrzebne, by wychować grzecznego malucha? Wiedza o tym, jak się dziecko rozwija, co czuje, czego się boi... Wiedząc trochę na ten temat, nie zdenerwujesz się, że Twój dwulatek ciągle wszystkiemu zaprzecza (w tym wieku „nie” to ulubione słowo). Nie zaczniesz też nagle wymagać od trzylatka, by zgodnie bawił się ze swoimi rówieśnikami (taki maluch nie jest jeszcze na to gotowy). Spokój Jeśli często na zachowanie malucha będziesz reagować nerwowo, np. złościć się, że przerywa Ci rozmowę, to jedyną rzeczą, jaką osiągniesz, będzie strach dziecka. Smyk może i przestanie Ci przerywać w pół słowa, ale nie dlatego, że będzie wiedział, że to jest niegrzeczne, a dlatego, że po prostu zacznie się bać Twojej reakcji. W nerwowej atmosferze smyk nie czuje się bezpieczny. Może wtedy stać się zamknięty w sobie, wycofany (żeby tylko się nie narażać), albo odwrotnie: agresywny, niegrzeczny („Po co mam się starać, skoro i tak mama będzie na mnie zła”). Konsekwencja Raz zaganiamy malca do łóżeczka tuż po dobranocce, innym razem pozwalamy mu jeszcze z nami zostać. Jednego dnia mówimy...

Wychowanie
Jak mądrze karać malucha?
Czy kary są potrzebne? A jeśli tak, to jakie? Współczesna psychologia i pedagogika zajmują w tej sprawie jasne stanowisko.

Czy kary są potrzebne? A jeśli tak, to jakie? Współczesna psychologia i pedagogika zajmują w tej sprawie jasne stanowisko. Dla każdego etapu rozwojowego charakterystyczne są pewne zachowania, które - choć denerwujące dla rodziców - są całkiem normalne dla dzieci w określonym wieku ale nie znaczy to, że mamy je akceptować. Profesor psychologii, Teresa Kukołowicz, twierdzi, że każde dziecko, by stać się dobre, musi najpierw „posmakować zła”. Przy czym niewłaściwe zachowanie malucha wcale nie wynika, jak to często wyobrażają sobie rodzice, z chęci zrobienia im na złość, ani ze ‚złego charakteru”. To po prostu eksperyment mający na celu poznanie reakcji innych osób, zwłaszcza rodziców. To od nich zależy, czy niepożądane zachowania wejdą już na stałe do repertuaru malucha, czy będą się zdarzać coraz rzadziej, aż znikną.   Prowokacje małego złośnika To, co nazywamy szantażem, kaprysami lub nieposłuszeństwem, dla małego dziecka jest sposobem na określenie relacji między nim, a mamą lub tatą. Wszystkie dzieci w głębi serca chcą być w zgodzie z rodzicami, z drugiej zaś strony zachowują się prowokacyjnie, doprowadzając ich swoim zachowaniem do rozpaczy. A więc uwaga! Zachowaj spokój i nie daj się sprowokować, kiedy w mniej lub bardziej świadomy sposób Twoja pociecha stara się uzyskać to, czego akurat chce. Dzięki trudnym do zniesienia zachowaniom malec dowiaduje się:   na ile jeszcze może sobie pozwolić - „ jeśli będę głośno wrzeszczeć, babcia sama posprząta zabawki”, że niegrzeczne zachowanie przyciąga uwagę dorosłych - „nie pójdę spać, niech mama ciągle przynosi mi picie i przy mnie siedzi”, kto naprawdę rządzi w domu - „lubię mieć w buzi monetę i będę ją brała kiedy zechcę”. Czy karać małego uparciucha? Zazwyczaj rodzice nie wyobrażają sobie...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj