Kiedy trzeba powiedzieć pracodawcy o ciąży?
AdobeStock: FotoAndalucia
Prawo i finanse

Kiedy i jak należy powiadomić pracodawcę o ciąży?

​Wiele kobiet w ciąży uważa, że o swoim stanie muszą jak najszybciej powiadomić pracodawcę. Czy Kodeks pracy określa, w jakim terminie to trzeba zrobić? Dowiedz się również, jak powiedzieć pracodawcy o ciąży.

W Kodeksie pracy nie został określony termin powiadomienia pracodawcy o ciąży. Obecnie kobieta w ciąży może zgłosić swój stan pracodawcy w dowolnej dla niej chwili, jednak im szybciej to zrobi, tym lepiej dla niej. Dlaczego?

Co sądzisz o kobietach w ciąży biorących zwolnienie lekarskie? [SONDA ULICZNA]

Kiedy trzeba powiedzieć pracodawcy o ciąży?

Prawo nie reguluje tej kwestii. Natomiast w interesie kobiety jest niezwłoczne poinformowanie pracodawcy o ciąży, ponieważ polskie prawo pracy zapewnia liczne przywileje. Kobieta w ciąży nie może pracować:

  • w godzinach nadliczbowych,
  • w porze nocnej,
  • więcej niż 8 godzin na dobę,
  • w systemie przerywanego czasu pracy (ale może, jeśli wyrazi na to zgodę),

a także nie może być delegowana poza stałe miejsce zamieszkania (ale może, jeśli wyrazi na to zgodę).

Ponadto pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownicy w ciąży pełnopłatny czas wolny przeznaczony na wykonanie badań zaleconych przez lekarza ginekologa (o ile nie może ich wykonać poza godzinami pracy).

Ciąża a ochronna ciężarnej

Pracodawca jest również zobowiązany do zapewnienia ciężarnej kobicie odpowiednich warunków pracy, ponieważ nie może ona wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia. Ustawodawca wskazuje między innymi na:

  • pracę w pozycji stojącej łącznie ponad 3 godziny w czasie zmiany roboczej – przy czym czas spędzony w pozycji stojącej nie może jednorazowo przekraczać 15 minut, a po nim powinna nastąpić 15-minutowa przerwa;
  • ręczne przenoszenie materiałów ciekłych żrących, gorących lub szkodliwych dla zdrowia;
  • pracę w pozycji wymuszonej;
  • nożna obsługa elementów urządzeń (pedałów, przycisków itp.), przy której jest wymagane użycie siły przekraczającej 30 N;
  • pracę na stanowiskach z monitorami ekranowymi w łącznym czasie przekraczającym 8 godzin na dobę – przy czym czas spędzony przy obsłudze monitora ekranowego nie może jednorazowo przekraczać 50 minut, po którym powinna nastąpić co najmniej 10-minutowa przerwa, wliczana do czasu pracy;
  • pracę w wymuszonym rytmie pracy (na przykład przy taśmie);
  • przewożenie ładunków na wózku jednokołowym (taczce) i wózku wielokołowym poruszanym ręcznie;
  • ręczne podnoszenie i przenoszenie przedmiotów o masie przekraczającej 3 kg

oraz

  • wszystkich prac, przy których najwyższe wartości obciążenia pracą fizyczną, mierzone wydatkiem energetycznym netto na wykonanie pracy, przekraczają 2900 kJ na zmianę roboczą, a przy pracy dorywczej (wykonywanej do 4 razy na godzinę, jeżeli łączny czas wykonywania takiej pracy nie przekracza 4 godzin na dobę) - 7,5 kJ/min.

Zobacz: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet. (Dz. U. z dnia 27 września 1996 r.)

Jak powiedzieć pracodawcy o ciąży?

Z punktu widzenia obowiązującej litery prawa kobieta ma obowiązek przedstawić pracodawcy pisemny dokument potwierdzający ciążę. Takie świadectwo, zgodnie z   art. 185 § 1  Kodeksu pracy,  musi być wstawione przez lekarza. Na szczęście nie musi ono spełniać szczególnych wymagań – wystarczy, że będzie w nim informacja o ciąży i (w razie konieczności) przybliżony czas rozwiązania.

Ciąża a umowa o pracę

Po pierwsze, ciąża wpływa na trwałość stosunku pracy. Zgodnie z przepisem art. 177 Kodeksu pracy ochrona kobiety ciężarnej dotyczy:

  • zakazu wypowiadania i rozwiązywania umów o pracę;
  • zakazu rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia;
  • obowiązku przedłużenia umowy do dnia porodu w przypadku umowy o pracę zawartej na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, a która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży. Jak wskazuje art. 177 § 3 kodeksu pracy, z takiej ochrony nie mogą skorzystać pracownice, z którymi zawarto umowę na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca oraz w przypadku umowy pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy;
  • zakazu rozwiązania umowy o pracę już wypowiedzianej. Oznacza to, że wypowiedzenie staje się bezskuteczne, jeśli pracodawca złożył pracownicy oświadczenie w sprawie wypowiedzenia umowy o pracę w okresie ciąży bądź jeszcze przed okresem ochronnym, a termin rozwiązania umowy nastąpiłby już w czasie ciąży.

Warto jednak pamiętać, że ochrona pracownicy w ciąży nie jest absolutna. Zgodnie z art. 177  § 4 Kodeksu pracy może dojść do rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego w przypadku ogłoszenia upadłości, lub likwidacji pracodawcy.

W wyjątkowych sytuacjach dopuszczalne jest zwolnienie dyscyplinarne. Zgodnie z art. 52 Kodeksu pracy pracodawca może zwolnić ciężarną pracownicę, np. gdy ta dopuściła się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych lub nie dopełniła podstawowych obowiązków pracowniczych.

Zobacz także:

Przerwa na karmienie piersią w pracy
fot. Adobe Stock
Mama
Przerwa na karmienie piersią w pracy – kiedy przysługuje?
Przerwa na karmienie piersią przysługuje kobietom zatrudnionym na umowę o pracę, które wracają po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim. Sprawdź, jak polskie prawo chroni młode mamy w tym zakresie, jak napisać wniosek i czy można zrezygnować z przerwy na karmienie.

Powrót do pracy nie musi oznaczać rezygnacji z kamienia piersią. Przywilejem, który ma ułatwić kobietom powrót do aktywności zawodowej po urlopie macierzyńskim, jest możliwość skorzystania z przerwy na karmienie piersią. Prawo pracy a przerwa na karmienie piersią: podstawa prawna Podstawę prawną do przerwy na karmienie stanowi Art. 187 Kodeks Pracy: „Przerwy w pracy na karmienie piersią § 1. Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy . Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. Przerwy na karmienie mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie. § 2. Pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie nie przysługują. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie”. Jeśli pracodawca zignoruje wniosek o udzielenie przerwy na karmienie dziecka piersią, popełni wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 281 pkt 5 Kodeksu pracy). W takiej sytuacji pracownica może zgłosić ten fakt do Państwowej Inspekcji Pracy. Warto również wiedzieć, że matka karmiąca w pracy nie może wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, które mogą mieć niekorzystny wpływ na karmienie. Pracodawca ma obowiązek zapewnić jej odpowiednie warunki. Jeżeli nie jest to możliwe, pracodawca powinien zwolnić matkę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy w warunkach szkodliwych. Mówi o tym art. 176 § 1 Kodeksu pracy. Jak korzystać z przerwy na karmienie piersią? To, jak długo ma trwać przerwa na karmienie, reguluje artykuł 187 Kodeksu Pracy. Jednocześnie artykuł ten nie określa, w jakich porach pracownica może korzystać z przysługującego jej prawa. Kobiecie zatrudnionej na: mniej niż 4 godziny dziennie...

opieka nad zdrowym dzieckiem
Adobe Stock
Prawo i finanse
Opieka na dziecko 2022: jakie zmiany w przepisach?
Zasiłek opiekuńczy na zdrowe dziecko przysługuje rodzicowi, który z powodu sytuacji losowej (np. choroby niani lub drugiego rodzica) musi zająć się zdrowym dzieckiem. Aby otrzymać zasiłek, należy spełniać określone kryteria i złożyć wymagane dokumenty. Tłumaczymy, jakie zmiany weszły w życie w opiece nad dzieckiem w 2022 roku, a jakie będą obowiązywały w roku kolejnym.

Opieka na dziecko to wygodne rozwiązanie. Jeśli musisz zostać w domu i opiekować się zdrowym dzieckiem, nie musisz brać urlopu – zgodnie z prawem przysługuje ci zasiłek. Jeśli spełniasz wymagane kryteria, masz prawo do maksymalnie 60 dni opieki nad dzieckiem, za które otrzymasz zasiłek opiekuńczy. Prawo do zasiłku opiekuńczego na ogólnych zasadach daje także  opieka nad dzieckiem na kwarantannie .  Pracownikowi na etacie wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje również zwolnienie od pracy na 2 dni z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. 2 dni na opiekę nad dzieckiem reguluje art. 188 Kodeksu pracy. Za sprawą dyrektywy unijnej „work-life balance” od sierpnia 2022 roku tych dni będzie więcej. Sprawdź, jakie zmiany w przepisach w tzw. opiece nad dzieckiem obowiązują w 2022 roku. Spis treści:  Opieka na dziecko – ile dni Zasady przyznawania opieki na zdrowe dziecko Kiedy przysługuje opieka na zdrowe dziecko? Kto może otrzymać dni na opiekę na zdrowe dziecko? Ile wynosi zasiłek na opiekę nad zdrowym dzieckiem? Co zrobić, aby otrzymać opiekę na zdrowe dziecko: jakie dokumenty są potrzebne? Kto wypłaca zasiłek opiekuńczy za opiekę nad zdrowym dzieckiem? Opieka na dziecko – ile dni Liczba dni przysługujących na dziecko zależy od jego wieku: 60 dni opieki nad zdrowym dzieckiem do 8. roku życia – przysługuje 80 proc. wynagrodzenia 60 dni opieki nad dzieckiem chorym w wieku 8-14 lat – przysługuje 80 proc. wynagrodzenia 14 dni opieki nad chorym dzieckiem powyżej 14. roku życia – przysługuje 80 proc. wynagrodzenia 2 dni na opiekę nad dzieckiem w wieku do 14. roku życia – z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Dwa dni opieki przysługują poza limitem 60 dni opieki nad dzieckiem zdrowym...

urlop macierzyński
Adobe Stock
Prawo i finanse
Urlop macierzyński 2022 – zasady, zmiany w związku z dyrektywą unijną
Urlop macierzyński trwa 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka. W części jest obowiązkowy dla matki, w części może być dzielony z ojcem dziecka. Dyrektywa unijna, którą Polska powinna wprowadzić w 2022 roku, zmieni sposób korzystania z urlopu macierzyńskiego. Sprawdź, na jakich zasadach można uzyskać urlop macierzyński w 2022 roku.

Urlop macierzyński to pierwszy urlop, który przysługuje po narodzinach dziecka. Jest płatny i maksymalnie trwa 12 miesięcy. Składa się na niego urlop macierzyński i następujący po nim urlop rodzicielski. Oba nazywane są potocznie „rocznym” urlopem macierzyńskim, który w sumie trwa 364 dni. Do sierpnia 2022 roku Polska ma obowiązek zastosować się do unijnej dyrektywy „work-life balance”. Mówi ona o tym, że  każde z rodziców ma mieć zagwarantowane co najmniej 2 miesiące urlopu rodzicielskiego , którego nie będzie można przekazać drugiemu rodzicowi. Co to oznacza dla kobiet, które urodzą dziecko w 2022 roku? Spis treści: Urlop macierzyński w 2022 roku Urlop macierzyński – ile płatny Urlop macierzyński i rodzicielski Urlop macierzyński przed porodem Kiedy urlop można łączyć z pracą Co po urlopie macierzyńskim i rodzicielskim Urlop macierzyński w 2022 roku Wiele wskazuje na to, że rząd nie zaskoczy zmianami w urlopie macierzyńskim i rodzicielskim w 2022 roku ludzi, którzy niebawem zostaną rodzicami. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że nadal będzie im przysługiwać roczny urlop po porodzie, którym będzie się można dowolnie dzielić (poza pierwszymi 14 tygodniami macierzyńskiego, który jest  zagwarantowany wyłącznie matce). Chociaż Polska do sierpnia 2022 musi dostosować się do wspomnianej dyrektywy unijnej, to może zmiany wprowadzić z opóźnieniem (tzw. vacatio legis), co będzie skutkować faktycznymi zmianami dopiero w 2023 roku. Zatem w roku 2022 najprawdopodobniej obowiązywać będą dotychczasowe przepisy. Oto one. Długość urlopu macierzyńskiego uzależniona jest od liczby dzieci, które przyszły na świat w czasie jednego porodu. W związku z urodzeniem jednego dziecka przysługuje 20 tygodni urlopu macierzyńskiego . Jeśli na świat...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj