kobieta, ciąża, praca, biuro
Prawo i finanse

Prawne przywileje przyszłej mamy

Nosząc pod sercem dziecko, musisz się o siebie podwójnie troszczyć. Ale jesteś też chroniona przez przepisy, jakie obowiązują w naszym kraju.

Choć z polityką prorodzinną nie jest na razie u nas dobrze, to polskie prawo ułatwi ci życie, gdy zajdziesz w ciążę. Jeśli pracujesz, należy ci się ochrona prawna. W trosce o ciebie i dziecko.

Pracodawcy nie wolno wypowiedzieć ani rozwiązać z tobą umowy o pracę

W najkorzystniejszej sytuacji są kobiety, które pracują na etacie. To prawo przysługuje od momentu zajścia w ciążę.
Gdy pracujesz na etacie na czas nieokreślony: nawet jeśli zwolniono cię z pracy, a następnego dnia okazało się (o czym wcześniej nie wiedziałaś), że w dniu zwolnienia byłaś w ciąży, pracodawca będzie musiał cofnąć swoją decyzję. Jeśli przyjęłaś wypowiedzenie, nie będąc w ciąży, ale w dniu rozwiązania umowy już jesteś, umowa nie ulega rozwiązaniu.
Ochrona przed zwolnieniem przysługuje również w sytuacji zwolnień grupowych. Pracodawca powinien cię przenieść do innej pracy (to dozwolona zmiana warunków pracy, a także płacy).
Jeśli pracujesz na umowę terminową (na czas określony, wykonywania określonej pracy lub na okres próbny): pracodawca musi przedłużyć umowę do dnia porodu, jeśli została ona zawarta na dłużej niż miesiąc i uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży (jeśli wcześniej, pracodawca nie ma tego obowiązku). Nie dotyczy to umowy na zastępstwo (czas usprawiedliwionej nieobecności stałego pracownika) – ulega ona rozwiązaniu po czasie, na jaki została zawarta.
Jeśli pracujesz na umowę o dzieło/zlecenie: te umowy nie są zawierane na podstawie kodeksu pracy, ich przedłużenie zależy od woli twojej i pracodawcy.
Uwaga! Jeśli złożyłaś wypowiedzenie lub rozwiązałaś umowę o pracę, nie wiedząc, że jesteś w ciąży, masz prawo wycofać to oświadczenie.
Pracodawca może z tobą rozwiązać umowę o pracę, jeśli:

  1. złamie ona warunki umowy, czyli obowiązki pracownicze,
  2. ogłoszono upadłość lub likwidację firmy.

Nie możesz wykonywać niektórych prac

Jeśli dostarczysz pracodawcy orzeczenie lekarskie o przeciwwskazaniach do pracy w ciąży, którą wykonujesz, pracodawca musi zmienić warunki lub ograniczyć jej czas, by wyeliminować zagrożenie. Gdy nie może tego zrobić, powinien przenieść cię do innej pracy lub zwolnić z obowiązku jej świadczenia.
Uwaga! Prace zabronione to m.in.: praca w hałasie powyżej 65 dB, na wysokościach, jeśli grozi upadkiem, dłuższa niż cztery godziny na dobę praca przy monitorze (chodzi tu głównie o wymuszoną pozycję), narażająca na drgania czy szkodliwe promieniowanie. Nie powinnaś też pracować w warunkach, w których mogłabyś zarazić się niektórymi chorobami zakaźnymi, przy nagłych zmianach temperatury i stojąc (ponad trzy godziny) czy w innej wymuszonej pozycji (np. siedzącej).

Praca w godzinach nadliczbowych, nocnych i wyjazdy w delegacje są zabronione

Nawet jeśli się zgodzisz, nie możesz pracować nocą i w godzinach nadliczbowych. W delegacje możesz jeździć, jeśli wyrazisz na to zgodę. Zakazana jest też praca w systemie przerywanym (czyli np. cztery godziny, przerwa dwie godziny i znów cztery). Jeśli pracujesz między 21.00 a 7.00 rano, czas pracy musi zostać zmieniony: powinnaś zostać przeniesiona do innej pracy lub zwolniona z obowiązku jej świadczenia. Twoja pensja nie może się zmienić!

Wolno ci iść na badania lekarskie w czasie pracy

Jeżeli wizyta u lekarza lub badania związane z ciążą w innym terminie są niemożliwe, pracodawca musi cię zwolnić i zapłacić ci pełną pensję.

Masz prawo do zwolnień płatnych w 100%

Jeśli będziesz na zwolnieniu, pracodawca, a potem ZUS, wypłaci ci zasiłek chorobowy.
Jeśli pracujesz na etacie na czas nieokreślony: wysokość zasiłku ustala się na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy przed miesiącem, w którym zachorowałaś. Jeśli pracujesz mniej niż rok, bierze się pod uwagę przeciętny miesięczny przychód z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia chorobowego.
Gdy prowadzisz własną firmę: zasiłek obliczany jest przez ZUS na podstawie twoich średnich przychodów z ostatnich 12 miesięcy.
Jeśli pracujesz na umowę o dzieło/zlecenie: pracując na zlecenie, możesz sama opłacać składki ZUS, wtedy masz prawo do zwolnienia – wysokość zasiłku obliczana jest tak samo, jak w przypadku umowy o pracę.
Uwaga! Na zwolnieniu lekarskim możesz być do 182 dni. Potem ZUS może ci wypłacać świadczenie rehabilitacyjne. Dokumenty musisz złożyć co najmniej 6 tygodni przed końcem zwolnienia chorobowego. Świadczenie rehabilitacyjne to 100% kwoty obliczanej jak do zasiłku chorobowego.

Rady dla taty

Sprawdź swoje uprawnienia. Możesz wziąć zwolnienie na ciężarną partnerkę (opieka nad dorosłym członkiem rodziny), jeśli musisz osobiście się nią opiekować.Musicie być małżeństwem i mieszkać razem – jeśli z mamą dziecka jesteś w związku partnerskim, nie przysługuje ci to prawo. W ciągu roku możesz wziąć do 14 dni zwolnienia na taką opiekę. Zasiłek opiekuńczy jest płatny w 80% (jak zwykłe zwolnienie L-4).

Konsultacja: Anna Misiak, prawnik, specjalizuje się w doradztwie prawa pracy oraz ubezpieczeń społecznych

Co sądzisz o kobietach w ciąży biorących zwolnienie lekarskie? [SONDA ULICZNA]

Kobieta w ciąży, ciąża a praca
© contrastwerkstatt - Fotolia.com
Prawo i finanse
Komu przysługuje urlop macierzyński i zasiłek macierzyński?
Sprawdź, czy przysługuje ci urlop macierzyński i czy dostaniesz zasiłek macierzyński. Na jakie jeszcze świadczenia może liczyć kobieta, która urodziła lub przyjęła na wychowanie dziecko?

Urlop macierzyński – komu przysługuje? Urlop macierzyński przyznawany jest kobietom, które w trakcie zatrudnienia urodziły dziecko. Prawo do urlopu macierzyńskiego mają tylko osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Bez znaczenia jest tutaj staż pracy oraz wymiar pracy (etat czy część etatu). Kobiety zatrudnione na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony są w korzystnej sytuacji, bowiem przysługuje im urlop macierzyński oraz zasiłek macierzyński.  Inna jest sytuacja kobiet, które są zatrudnione na podstawie umowy o pracę na czas określony. Mogą one wykorzystać urlop macierzyński, jeżeli przypada on w trakcie trwania umowy. Oznacza to, że urlop macierzyński może trwać nie dłużej niż do ostatniego dnia umowy.  Prawo do urlopu macierzyńskiego przysługuje również matce, która adoptowała lub przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej dziecko do 7. roku życia (w szczególnych sytuacjach – do 10. roku życia). Zobacz też: Ile wynosi zasiłek chorobowy Komu nie przysługuje urlop macierzyński? Urlop macierzyński nie przysługuje: kobietom, których umowa o pracę rozwiązała się w dniu porodu, kobietom pracującym na podstawie umów cywilnoprawnych ( umowa zlecenie , umowa o dzieło), bezrobotnym, studentkom (chyba, że studiują i pracują na podstawie umowy o pracę). Zobacz też: Wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego Wymiar urlopu macierzyńskiego  Podstawowy urlop macierzyński trwa 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie (31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci, 33 – trojga dzieci, itp.).  Pracownica ma obowiązek wykorzystać 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, natomiast pozostałe 6 tygodni może wykorzystać ojciec dziecka . Ponadto przyszła mama może rozpocząć urlop macierzyński przed porodem (maksymalnie 6 tygodni przed). Dodatkowo po...

mama, praca, ciąża
Prawo i finanse
Przyszła mama i pracodawca
Polskie prawo dobrze chroni przyszłą mamę, ale tylko do chwili porodu. Potem jej być albo nie być w firmie zależy wyłącznie od woli pracodawcy. Wyjaśniamy, jak te kwestie regulują obowiązujące przepisy.

Żona odbywa obecnie staż opłacony przez urząd pracy, który kończy się w czerwcu. Jest w ciąży. Termin porodu ma wyznaczony na sierpień. Czy może liczyć, że będzie traktowana jak „normalna” pracownica. Czy będzie miała prawo do urlopu macierzyńskiego? Wszystko zależy od tego, jaka umowa wiąże żonę z pracodawcą. Stażyści są z reguły zatrudnieni na umowę zlecenie lub o dzieło – tego rodzaju umowy nie ulegają przedłużeniu do dnia porodu i nie przysługuje po nich urlop macierzyński. Gdyby żona była jednak zatrudniona na umowie na czas określony, ta zostałaby przedłużona do dnia porodu i żona mogłaby skorzystać z urlopu macierzyńskiego . Radzimy to sprawdzić w urzędzie pracy. Z końcem kwietnia szef wręczył mi wymówienie (byłam zatrudniona na czas nieokreślony). Teraz okazało się, że jestem w ciąży. Czy mogę liczyć na to, że zostanę przywrócona do pracy? Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę z pracownicą w ciąży tylko w wyjątkowych wypadkach: gdy zakład ogłasza upadłość lub jest w stanie likwidacji albo gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy (czyli tzw. zwolnienie dyscyplinarne). W opisanej sytuacji pracodawca ma obowiązek cofnąć wypowiedzenie. Gdyby tego nie zrobił, możesz wystąpić do sądu o przywrócenie cię do pracy. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego możesz się tego domagać, chociaż w chwili wypowiedzenia nie kwestionowałaś decyzji przełożonego. Jestem w drugim miesiącu ciąży. Mój szef często każe mi zostawać po godzinach. Kiedy protestuję, straszy, że mnie zwolni. Nie mam nic przeciwko temu, aby zostawać dłużej od czasu do czasu, ale nie dwa, trzy razy w tygodniu. Czy rzeczywiście grozi mi zwolnienie, jeżeli sprzeciwię się pracodawcy? Zgodnie z przepisami pracownica, która jest w ciąży, nie może być zatrudniana w godzinach nadliczbowych ani w porze...

mama, kobieta, praca, brzuszek, ciąża
Prawo i finanse
Jesteś w ciąży - czego nie wolno pracodawcy?
Zanim całkowicie pochłoną cię obowiązki macierzyńskie, dowiedz się, jakie masz prawa i przywileje jako mama. Dzięki temu będziesz wiedziała, o co możesz się upominać u pracodawcy.

Abyś mogła skorzystać z przywilejów , jakie prawo daje kobiecie w ciąży, musisz poinformować pracodawcę o swoim odmiennym stanie. Stosowne zaświadczenie wystawi ci ginekolog lub lekarz pierwszego kontaktu. Pamiętaj, że masz prawo w godzinach pracy zrobić zalecone przez lekarza badania (jeśli nie możesz wykonać ich w innym terminie). Za ten czas należy ci się wynagrodzenie.   Czego nie wolno pracodawcy, gdy jesteś w ciąży? Jeśli właśnie spodziewasz się dziecka, a także wtedy, gdy dziecko już jest na świecie, a ty postanowiłaś wrócić do pracy, twój szef nie może: Powierzać ci zadań do wykonania w godzinach nadliczbowych , Zatrudniać cię w nocy, czyli od godziny 22 do 6 rano, Obsadzać cię na stanowisku, na którym panują warunki szkodliwa dla zdrowia lub praca jest uciążliwa (np. w hałasie, przy taśmie).  Wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę, ale tylko wtedy, gdy jesteś zatrudniona na czas nieokreślony . W wypadku umowy na czas określony, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży , pracodawca ma obowiązek przedłużyć ją do dnia porodu. Ta zasada nie dotyczy kobiet zatrudnionych na okres próbny krótszy niż miesiąc i na zastępstwo. Są dwa przypadki, gdy pracodawcę nie obowiązuje zakaz zwolnienia: - gdy są przesłanki, by z twojej winy rozwiązać umowę bez wypowiedzenia , bo np. dopuściłaś się naruszenia obowiązków pracowniczych (tzw. zwolnienie dyscyplinarne), - w razie likwidacji lub upadłości zakładu pracy.   Czego nie może pracodawca bez zgody kobiety w ciąży? Zatrudnić cię w systemie przerywanego czasu pracy (gdy w ciągu dnia masz jedną kilkugodzinną przerwę), Zlecić ci wyjazdu w delegację poza stałe miejsce zatrudnienia. [CMS_PAGE_BREAK] Jakie obowiązki ma szef, gdy jesteś w ciąży lub urodziłaś? Zorganizować pracę, by wyeliminować...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko
Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!
Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka
Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz