Noc Świętojańska: tradycje i zwyczaje
Adobe Stock
Święta i uroczystości

Noc Świętojańska: tradycje i zwyczaje

Noc Świętojańska to najkrótsza noc w roku i jedno z najważniejszych świąt Słowian. Współcześnie nadal je celebrujemy, jednak nawiązanie do dawnych zwyczajów i tradycji nie oddaje już magii i dawnych wierzeń. Czy wiesz, jak obchodzono Noc Świętojańską przed wiekami?

Noc Świętojańska to celebracja natury i żywiołów, magii, płodności, a także czas wróżb. Chociaż dla nas, współczesnych, słowiańskie tradycje i obrzędy nie mają aż takiego znaczenia jak dawniej, może warto pamiętać, że nadal jesteśmy częścią przyrody i otaczającego nas świata?

Spis treści:

Łańcuch na choinkę z elementów pasmanteryjnych – film (DIY)

Noc Świętojańska: co to jest?

Zgodnie z tradycją słowiańską Noc Świętojańska zwana była Nocą Kupały lub sobótką i obchodzona była w noc przesilenia letniego, czyli podczas najkrótszej nocy w roku (z 21 na 22 czerwca). Jednak wraz z pojawieniem się chrześcijaństwa i umocnienia nowej religii na ziemiach polskich pogańska Noc Kupały została powiązana z chrześcijańskimi obchodami wigilii św. Jana Chrzciciela (23 czerwca) i z biegiem czasu zmieniła nazwę na Noc Świętojańską. Co ciekawe, wyjaśnienie skąd wzięła się nazwa Noc Kupały ginie w mrokach dziejów i do dziś nie wiadomo, czy nazwa odwołuje się do jednego ze słowiańskich bóstw, czy może do słowa „kąpiel”.

Najkrótsza noc była powszechnie obchodzona przez wszystkich Słowian, a także ludy bałtyckie, germańskie i celtyckie i ugrofińskie.

W wierzeniach Słowian Noc Kupały, czyli współczesna nam Noc Świętojańska była świętem celebrowanym przede wszystkim przez młode, niezamężne kobiety i dziewczęta. Przy ogniskach tańczono, śpiewano i wróżono przyszłość.

Noc Świętojańska: słowiańskie zwyczaje i obrzędy

Noc Świętojańska to czas przepełniony magią, nieodłącznie związany z wiarą w moc ognia i słońca (symbole męskości), wody i księżyca (symbole kobiecości) oraz ziół. To radosne, przepełnione zabawą święto było celebracją płodności i cielesności. W czasie tej wyjątkowej nocy wszelkie zabawy miały swoje znaczenie. Oto niektóre z nich:

  • Poszukiwanie kwiatu paproci – odnalezienie kwiatu, który kwitł tylko w jedną noc w roku, miało gwarantować spełnienie i dobrobyt, a odnaleźć go mogła tylko osoba prawa i o czystym sercu. Ówcześnie kobiecość była utożsamiana z roślinnością, dlatego przypuszcza się, że rozkwitający kwiat paproci był metaforą rozbudzającej się seksualności kobiet i obietnicy miłosnego spełnienia podczas społecznie akceptowanych tej nocy schadzek w lesie.
  • Skakanie przez ogień – wierzono, że ogień ma moc oczyszczającą, chroni przed chorobami i złymi mocami. Obrzęd miał także zapewnić płodność.
  • Puszczanie wianków na wodzie – panny plotły wianki z ziół i polnych kwiatów, umieszczały w nich płonącą świeczkę, a następnie puszczały je z nurtem rzeki lub strumienia. Wierzono, że ten, który wyłowił wianek panny, miał się niebawem stać jej mężem. Jeśli wianek popłynął w dal, to był to znak, że ślubu w najbliższej przyszłości nie będzie. Świeczka, która zgasła, wróżyła staropanieństwo.
  • Rzucanie ziół w ogień – zgodnie z tradycją, gdy noc dobiegała końca, przy ogniskach zjawiały się zjawy, demony i duchy. Dlatego podczas świętowania rzucano w ogień magiczne zioła, które miały odpędzić złe moce.
  • Kąpiel w wodzie – wierzono, że do Nocy Świętojańskiej nie można się kąpać, ponieważ można narazić się na bliskie spotkanie ze złymi bóstwami: utopcami, wodnikami, rusałkami i mamunami. Dopiero w noc przesilenia woda stawała się nie tylko bezpieczna, ale nabierała magicznych właściwości: oczyszczała zarówno ciało, jak i duszę.

Noc Świętojańska: współczesne tradycje

Współcześnie słowiańska Noc Świętojańska jest utożsamiana z pradawnymi walentynkami. Jednak słowiańskie tradycje powoli zanikają, a najczęściej pojawiającym się motywem nawiązującym do dawnego święta są rozpalane tej nocy ogniska i zabawy nad wodą. Dziś Noc Świętojańska ma najczęściej charakter komercyjny i jest świętowana w formie festynów, dyskotek lub pokazów świetlnych jako nawiązanie do idei przesilenia letniego, czyli wiary w zwycięstwo światła nad ciemnością.

Zobacz także:

przysłowia o miesiącach
Adobe Stock
Aktualności
Przysłowia o miesiącach i porach roku – polskie mądrości ludowe
Przysłowia o miesiącach przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Nic dziwnego, niektóre zawarte w nich mądrości o przyrodzie i zmieniających się porach roku są nadal aktualne. Sprawdź, jakie są polskie przysłowia ludowe dotyczące poszczególnych miesięcy i spróbuj nauczyć ich swoje dziecko.

Polskie przysłowia o miesiącach i porach roku są skarbnicą wiedzy na temat otaczającego nas świata. Wywodzą się z tradycji ludowej i odnoszą do naturalnego porządku życia i rytmu wykonywania prac na wsi. Kiedyś do ich znaczenia przykładano większą wagę, dziś podchodzimy do nich z dystansem, jednak nadal są obecne w powszechnej świadomości. Przysłowia o miesiącach to ciekawa porcja wiedzy dla dzieci, która pochodzi z przeszłości. Poznawanie ich z pewnością sprawi wiele frajdy. To proste rymowanki, które łatwo zapamiętać, a przy okazji nauczyć się dzięki nim dostrzegania zjawisk związanych z porami roku, przyrodą i pogodą. Przysłowia o miesiącach Polskie przysłowia ludowe powstawały na przestrzeni wieków. Dziś są elementem naszej kultury ludowej, zawierają w sobie przestrogi, pouczenia, nakazy i zakazy. Mówią o tym, czy nadchodzące miesiące przyniosą nam szczęście i dostatek. Często dotyczą przyrody i prognozowania pogody. Poniżej przedstawiamy przysłowia na temat każdego z dwunastu miesięcy. Styczeń Styczeń mrozi, lipiec skwarem grozi. Gdy styczeń burzliwy z śniegami, lato burzliwe z deszczami. Kiedy w styczniu lato, w lecie zimno za to. Kiedy styczeń najostrzejszy, wtedy roczek najpłodniejszy. Kiedy styczeń mokry trzyma, zwykle bywa długa zima.  Luty Kiedy luty pofolguje, marzec zimę zreperuje. Idzie luty, podkuj buty. Gdy mróz w lutym ostro trzyma, tedy już niedługa zima. Gdy bez wiatrów luty chodzi, w kwietniu wicher nie zawodzi. Marzec W marcu jak w garncu. Co marzec wypiecze, to kwiecień wysiecze. Kiedy w marcu deszczu wiele, nieurodzaj zboża ściele. Gdy w marcu mgły bywają, w lecie burze przeszkadzają. Marzec, co z deszczem chadza, mokry czerwiec sprowadza. Kwiecień Kwiecień plecień, bo przeplata – trochę zimy, trochę lata. Gdyby w kwietniu nie padało, to owoców będzie mało....

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz