Listerioza w ciąży
AdobeStock
Przebieg ciąży

Listerioza w ciąży – objawy, leczenie, zapobieganie

Choć do listeriozy w ciąży dochodzi niezwykle rzadko, to ciężarne powinny szczególnie uważać na produkty, które wiążą się z większym ryzykiem zakażenia chorobotwórczą listerią. Bakteria ta być przyczyną powikłań ciążowych lub zagrozić zdrowiu mającego się urodzić dziecka. Sprawdź, jak objawia się listerioza w ciąży i jak chronić siebie i dziecko przed zakażeniem listerią.

Listerioza wywoływana jest przez bakterie Listeria monocytogenes. Do zakażenia dochodzi w wyniku spożycia zakażonego pokarmu lub kontaktu z chorym zwierzęciem. Bakterie te żyją w przewodzie pokarmowym około 1-10 proc. ludzi na świecie, nie wywołując przy tym żadnych objawów. Listeria może być jednak niezwykle niebezpieczna dla ciężarnych, noworodków, osób z obniżoną odpornością (mających HIV, cukrzycę lub nowotwór) lub starszych. 

Spis treści:

6 chorób groźnych dla ciężarnej i dziecka w łonie matki

Objawy listeriozy w ciąży

Zakażone listerią ciężarne, które zgłaszają się do lekarza, zazwyczaj uskarżają się na objawy grypopodobne. U osób z zaburzeniami odporności, dzieci i u osób starszych objawy te są zdecydowanie bardziej nasilone, często dochodzi też do zaburzeń równowagi, przeczulicy, światłowstrętu. Pojawiają się także inne symptomy związane z rozsiewem bakterii w organizmie oraz z inwazją do ośrodkowego układu nerwowego.

Zakażenie może pozostawać uśpione nawet przez kilkadziesiąt dni. U osób z prawidłową odpornością listerioza ma najczęściej przebieg bezobjawowy lub objawy mają niewielkie nasilenie.

Główne symptomy listeriozy to:

  • gorączka;
  • bóle mięśniowe;
  • biegunka;
  • drgawki;
  • czasowa utrata przytomności.

Badanie w kierunku listeriozy w ciąży

Chorobę można rozpoznać na postawie objawów i badań diagnostycznych. U osoby zakażonej bakterie Listeria monocytogenes można znaleźć we krwi, płynie mózgowo-rdzeniowym, wydzielinie z pochwy, stolcu, a u noworodków w smółce. 

Badanie na listeriozę w ciąży nie jest zlecane rutynowo. Można je wykonać na własną rękę, odpłatnie – koszt to ok. 60 zł. Polega ono na pobraniu krwi i określeniu w niej poziomu przeciwciał w klasie IgM oraz IgG przeciwko listerii. Badanie na listeriozę w ciąży warto zrobić, gdy zaistniała możliwość zakażenia – po spożyciu ryzykownych produktów i pojawieniu się nietypowych objawów.

Listerioza w ciąży – leczenie

Leczenie listeriozy w ciąży polega na podawaniu antybiotyków – amoksycykliny z aminoglikozydem, kotrimoksazolem i makrolidami.  To jedyny sposób na pozbycie się bakterii z organizmu.

W porę niezdiagnozowana i nieleczona listerioza może doprowadzić do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia, a nawet do sepsy. Listerioza w ciąży może być przyczyną poronienia, martwego urodzenia lub też urodzenia dziecka z ciężką postacią listeriozy wrodzonej.

Śmiertelność z powodu listerii wśród noworodków wynosi około 80 procent. Noworodki zakażone tą bakterią, mają często zapalenie spojówek i błon śluzowych nosa, a czasem również objawy zapalenia płuc. Towarzyszą temu zmiany skórne – drobne pęcherzyki i wybroczyny.

Listerioza w ciąży – zapobieganie

Przede wszystkim należy spożywać żywność oczyszczoną i dobrze ugotowaną. Do źródła zakażenia listerią należą: 

  • produkty mleczne niepasteryzowane, głównie sery pleśniowe;
  • nieumyte owoce i warzywa;
  • surowe (lub niedogotowane) mięso;
  • fermentowane surowe kiełbasy;
  • surowe i wędzone ryby;
  • owoce morze;
  • gotowe, kupne dania spożywane bez odpowiedniej obróbki cieplnej;
  • gotowe sałatki;
  • lody.

Kobiety w ciąży powinny przede wszystkim zrezygnować z:

  • niepasteryzowanego mleka;
  • potraw z mięsa przechowywanych w lodówce przez kilka dni;
  • surowych ryb i owoców morza;
  • potraw mięsnych spożywanych na zimno;

Pamiętaj, by zawsze przestrzegać zasad higieny podczas przygotowywania posiłków i dokładnie myć owoce oraz warzywa, a cytrusy dodatkowo parzyć. Bakteria listerii nie rozwija się w temperaturze niższej niż 2 stopnie C ani wyższej niż 45 stopni C. Podczas obróbki cieplnej oraz pod wpływem wysokiego ciśnienia bakteria ginie.

Zobacz także:

Paciorkowiec w ciąży jest szczególnie niebezpieczny
Adobe Stock/Kateryna_Kon
Zdrowie w ciąży
Paciorkowiec w ciąży jest szczególnie niebezpieczny!
Paciorkowiec w ciąży, zwłaszcza ten z grupy B, jest poważnym problemem. Zakażenie noworodka podczas porodu zagraża jego zdrowiu, a nawet życiu. Dlatego każda kobieta między 35. a 37. tygodniem ciąży powinna się przebadać na jego obecność.

W ciąży paciorkowiec (Streptococcus agalactiae, Group B Streptococcus, GBS) może zostać wykryty dzięki badaniu GBS , które wykonuje się około 36. tygodnia ciąży . Bakteria zwykle nie daje żadnych objawów i występuje u około 20 proc. ciężarnych. Powoduje większość wczesnych (w tym zagrażających życiu) zakażeń u noworodków. Do zakażenia dochodzi najczęściej podczas porodu. Poza okresem ciąży paciorkowce to niegroźne bakterie, zasiedlające układ pokarmowy człowieka, a czasami także pochwę. Spis treści: Zakażenie paciorkowcem w ciąży –  ryzyko  Jak można zarazić się paciorkowcem? Streptococcus agalactiae w moczu w ciąży Badanie GBS Leczenie paciorkowca w ciąży Wskazania śródporodowej antybiotykoterapii Zakażenie paciorkowcem w ciąży – ryzyko Paciorkowiec jest niebezpieczny z kilku powodów, a kobiety w ciąży są szczególnie narażone na namnażanie się tej bakterii w pochwie. Streptococcus agalactiae (GBS) może wywołać: zakażenie wewnątrzmaciczne — Streptococcus agalactiae może przedostać się z pochwy do macicy nawet przez nieuszkodzone błony płodowe. Zakażenie może także odbyć się przez łożysko i spowodować przedwczesne rozerwanie worka owodniowego, prowadząc do porodu, a nawet obumarcia płodu. Na szczęście zdarza się to rzadko. okołoporodowe zakażenie noworodka bakterią GBS — szacuje się, że dotyka ok. 2 proc. noworodków, których mamy są nosicielkami Streptococcus agalactiae w ciąży. Ryzyko wystąpienia posocznicy (sepsy) u dzieci , których mamy miały dodatni GBS przed porodem, jest 25-krotnie wyższe niż w przypadku kobiet z wynikiem ujemnym. U noworodka, który został zarażony Streptococcus agalactiae, może wystąpić także: zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie szpiku i ropne zapalenie stawów....

badanie GBS w ciąży
Adobe Stock
Zdrowie w ciąży
Badanie GBS w ciąży: na czym polega i jak się do niego przygotować?
Badanie GBS w ciąży to test, o którym nie można zapomnieć. Robi się je po 35. tygodniu ciąży. Wynik dodatki wskazuje na obecność paciorkowców w pochwie i oznacza podwyższone ryzyko dla dziecka. Zagrożenie można jednak zmniejszyć, podając ciężarnej antybiotyki na początku porodu. Wyjaśniamy, na czym dokładnie polega badanie GBS w ciąży.

Badanie GBS wykonuje się w ostatnim miesiącu ciąży. To posiew z pochwy i odbytu, dzięki któremu lekarz oceni, czy w twoich drogach rodnych nie znajduje się paciorkowiec z grupy B, Streptococcus agalactiae . Dla ciężarnej paciorkowiec ten nie stanowi problemu, ale zarażenie dziecka podczas porodu jest bardzo niebezpieczne. Badanie GBS w ramach NFZ można zrobić za darmo, prywatnie zapłacisz od 50 do 100 zł. Na czym polega badanie GBS w ciąży? Badanie GBS w ciąży, czyli posiew z pochwy i odbytu na obecność paciorkowców B-hemolizujących, powinna przed porodem wykonać każda kobieta. To jedno z ważniejszych badań w ciąży . W ramach badania GBS pobiera się wymaz z przedsionka pochwy oraz z odbytnicy, aby wykluczyć lub potwierdzić obecność paciorkowca. Paciorkowiec z grupy B (B-hemolizujący) występuje w dolnym odcinku przewodu pokarmowego, odbycie i pochwie nawet u 30 proc. zdrowych kobiet. Paciorkowiec nie musi wcale dawać  objawów stanu zapalnego . Wewnątrzmaciczne zakażenie paciorkowcem może być jednak ogromnym zagrożeniem dla noworodka . Niestety, okres ciąży sprzyja szybkiemu namnażaniu się Streptococcus agalactiae w pochwie. Jeśli do tego dojdzie, pojawia się ryzyko, że podczas porodu bakterie te przeniosą się na przeciskające się przez kanał rodny dziecko. Jak się przygotować do badania GBS w ciąży? Przed badaniem GBS trzeba przestrzegać kilku prostych zasad: przez trzy dni wcześniej nie współżyć; przez około tydzień wcześniej nie przyjmować antybiotyków doustnych i dopochwowych; w dniu pobrania wymazu nie używać do higieny intymnej mydła, żelu ani dezodorantu. Na wynik badania GBS czeka się ok. pięciu dni. Jeżeli jest dodatni, informacja ta powinna znaleźć się w karcie ciąży. Dzięki temu od razu, gdy zacznie się akcja porodowa, matce podaje się antybiotyki z grupy penicylin (zazwyczaj penicylinę lub...

Badania w ciąży
Adobe Stock
Zdrowie w ciąży
Badania w ciąży: kiedy i jakie badania zrobić? Harmonogram badań
Badania w ciąży to najlepszy sposób, aby do minimum ograniczyć ryzyko ciążowych komplikacji. Niektóre z nich, jak badania krwi czy moczu, wykonuje się regularnie, inne, np. test obciążenia glukozą, tylko raz. Oprócz szeregu badań obowiązkowych można też wykonać badania dodatkowe, czyli zalecane. Przedstawiamy szczegółowy harmonogram najważniejszych badań w ciąży.

Badania wykonywane w okresie ciąży pozwalają w porę wykryć różne nieprawidłowości i im przeciwdziałać. Przez całe 9 miesięcy będziesz musiała wykonać szereg testów, aby sprawdzić, czy dziecko rozwija się prawidłowo i czy ty nie masz problemów zdrowotnych. Podczas każdej wizyty kontrolnej lekarz zważy cię, zmierzy ciśnienie krwi i wykona badanie ginekologiczne. Z gabinetu wyjdziesz także z plikiem skierowań do laboratorium na badania krwi i moczu. Sprawdź, jakie badania obowiązkowe należy wykonać w ciąży i po co. Podajemy też dokładny harmonogram badań z uwzględnieniem tygodni ciąży, w których wykonuje się określone badania. Spis treści: Jakie badania w ciąży Badania w ciąży – kiedy się je wykonuje Kalendarz badań w ciąży Badania w ciąży – lista typów badań ich znaczenie: Badanie krwi w ciąży Badania moczu w ciąży Badanie glukozy w ciąży Test obciążenia glukozą w ciąży Badanie USG w ciąży Dodatkowe badania zalecane w ciąży Bezpłatne badania w ciąży Jakie badania należy wykonać w ciąży? O tym, jakie badania powinna wykonać ciężarna, decyduje ginekolog położnik na podstawie indywidualnych potrzeb i wskazań. Regulują to rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego i rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie standardów organizacyjnych opieki okołoporodowej. Podczas wizyt kontrolnych przyszłą mamę czekają badania podmiotowe (zebranie wywiadu i ocena ryzyka ciąży) oraz przedmiotowe, np. oceniające ciśnienie krwi, przybieranie na wadze, pracę serca płodu i jego ruchy. Przez cała ciążę regularnie wykonuje się również badania krwi i moczu oraz przynajmniej trzy razy – USG płodu. W konkretnych tygodniach przypadają bardziej szczegółowe badania. Badania w ciąży – kiedy się je wykonuje? Poniżej podajemy listę...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz